Oxford University Press (OUP) ka përditësuar udhëzimet për autorët dhe redaktorët lidhur me përdorimin e përgjegjshëm, të përshtatshëm dhe transparent të inteligjencës artificiale, pas një studimi që zbuloi pasiguri të përhapur mes akademikëve se kur duhet të deklarohet përdorimi i IA-së.
Anketa globale e botuesit, e realizuar me më shumë se 2.600 studiues, tregoi se pothuajse tre të katërtat e tyre, ose 74 për qind, nuk e kishin të qartë se çfarë lloj përdorimi të IA-së duhet të deklaronin gjatë përgatitjes së punimeve akademike, pavarësisht mbështetjes së fuqishme mes studiuesve për më shumë transparencë.
Lajmi vjen në të njëjtën ditë kur Springer Nature publikoi gjithashtu kornizën e vet për përdorimin e IA-së nga autorët.
Gjetjet nxorën në pah edhe shqetësime lidhur me mënyrën se si deklarimi i përdorimit të IA-së mund të ndikojë në perceptimin e një studimi. Rreth 44 për qind e të anketuarve thanë se shqetësoheshin se deklarimi i përdorimit të IA-së do të ndikonte negativisht në mënyrën se si të tjerët e vlerësonin punën e tyre, ndërsa vetëm 36 për qind thanë se aktualisht e dokumentojnë përdorimin e IA-së gjatë procesit kërkimor.
OUP thotë se këto gjetje tregojnë për një hendek gjithnjë e më të madh mes përdorimit të IA-së në kërkimin akademik dhe deklarimit të këtij përdorimi, duke dëshmuar nevojën për politika më të qarta dhe më të qëndrueshme.
Udhëzimet e përditësuara publikohen në një kohë kur vazhdojnë përpjekjet për zhvillimin e një standardi global raportimi për deklarimin e përdorimit të IA-së në kërkimin shkencor. OUP thotë se qasja e saj synon t’u japë studiuesve më shumë siguri në dokumentimin dhe deklarimin e përdorimit të mjeteve të IA-së.
Udhëzimet e reja zbatohen si për autorët e librave, ashtu edhe për autorët e artikujve në revista shkencore, dhe përqendrohen në tri fusha kryesore:
- Autorët pritet të deklarojnë çdo përdorim të konsiderueshëm të mjeteve të IA-së dhe të jenë transparentë për mënyrën se si këto teknologji kanë kontribuar në punën e tyre.
- Udhëzimet theksojnë gjithashtu mbikëqyrjen njerëzore dhe përgjegjësinë, duke bërë të qartë se autorët mbeten përgjegjës për rishikimin dhe verifikimin e përmbajtjes së gjeneruar nga IA-ja që përdoret në libra dhe artikuj shkencorë.
- OUP ka forcuar gjithashtu udhëzimet në lidhje me pronësinë intelektuale dhe konfidencialitetin, duke i këshilluar studiuesit të tregojnë kujdes të veçantë kur përdorin mjete të IA-së me kërkime ende të papublikuara, materiale të mbrojtura nga e drejta e autorit ose përmbajtje të ndjeshme.
David Clark, drejtor menaxhues i divizionit akademik të OUP-së, tha:
„Studimi ynë mbi deklarimin e përdorimit të IA-së vjen pas anketës sonë të vitit 2024, e cila zbuloi një gamë të gjerë perceptimesh fillestare ndaj inteligjencës artificiale. Dy vjet më vonë, përdorimi i IA-së është bërë më i përhapur, por vazhdojnë të ekzistojnë dallime të mëdha në mënyrën se si studiuesit po i adoptojnë, i zbatojnë dhe e deklarojnë përdorimin e këtyre mjeteve.
Në OUP kemi zhvilluar udhëzime për IA-në për autorët, duke pasur parasysh se puna akademike që ne publikojmë duhet të vazhdojë të vlerësohet dhe të mbrohet. Ne i rishikojmë rregullisht këto udhëzime në raport me standardet e industrisë dhe marrim në konsideratë çdo reagim, me qëllim që t’u ofrojmë autorëve udhëzime të qarta. Ne vazhdojmë t’i japim përparësi bashkëpunimit me komunitetin kërkimor për zhvillimin e standardeve të qarta të botimit që mbështesin lexuesit dhe autorët në një botë ku inteligjenca artificiale është gjithnjë e më e pranishme.“
Gjetjet kryesore të anketës
IA-ja po i ndihmon studiuesit
- 64 për qind e studiuesve raportojnë se IA-ja është e dobishme për kërkimin e tyre. Më shumë se dy të tretat, ose 68 për qind, përdorin chatbot-e të IA-së të disponueshme në internet për punën kërkimore, ndërsa pak më pak se gjysma, ose 49 për qind, përdorin përkthimin automatik.
- Mjetet e IA-së përdoren më së shpeshti për të zbuluar kërkime ekzistuese, 55 për qind, për të përmbledhur kërkime ekzistuese, 46 për qind, dhe për të redaktuar tekstin përfundimtar të një kërkimi, 45 për qind. Shumë prej studiuesve, ose 68 për qind, pajtohen gjithashtu se mjetet e IA-së mund të zvogëlojnë barrierat e qasjes.
- Megjithatë, 35 për qind e studiuesve në art dhe shkenca humane nuk përdorin kurrë mjete të IA-së në kërkimet e tyre, krahasuar me 15 për qind në shkencë, teknologji dhe mjekësi dhe 18 për qind në shkencat shoqërore.
Besimi tek IA-ja mbetet i ulët
- Vetëm 20 për qind e studiuesve u besojnë rezultateve të gjeneruara nga IA-ja. Ndër ata që nuk e kanë përdorur IA-në në kërkimet e tyre, 37 për qind shprehin shqetësime për saktësinë, paragjykimet dhe besueshmërinë. Vetëm 26 për qind i konsiderojnë të sakta përmbledhjet e literaturës të gjeneruara nga IA-ja.
- Megjithatë, 83 për qind e të anketuarve kanë krijuar praktika për kontrollimin e burimeve dhe referencave të gjeneruara nga IA-ja, ndërsa 80 për qind i kontrollojnë gjithmonë rezultatet e IA-së edhe në burime të tjera për të verifikuar besueshmërinë e tyre./Research Information
