Arkeologët kanë zbuluar në Etiopi një pallat 2800-vjeçar, konstruksioni i të cilit teorikisht do të mund të mbante një numër të madh katesh.
Nga Riko Wetendorf
Një zbulim sensacional në Etiopi. Në qendër të një projekti kërkimor etiopiano-gjerman kohët e fundit kanë qenë përmasat reale të Grat Be’al Gibri, një ndërtese të ngjashme me pallat, që daton nga fillimi i mijëvjeçarit të parë para erës sonë. Deri tani, shkencëtarët mendonin se ajo kishte një lartësi prej rreth tetë katesh. Megjithatë, përllogaritjet e reja tregojnë se ndërtesa monumentale mund të ketë qenë dukshëm më e lartë.
Grat Be’al Gibri: Një pallat me lartësi mbresëlënëse
Përmasat bazë të Grat Be’al Gibri janë tashmë të njohura, pasi kërkimet e gjera arkeologjike kanë mundësuar dokumentimin e planimetrisë së ndërtesës. Kompleksi i ngjashëm me një pallat kishte përmasa rreth 60 me 60 metra dhe konsiderohet nga studiuesit si ndërtesa më e madhe e njohur e këtij lloji në Arabinë Jugore dhe Afrikën Lindore. Ajo që deri tani mbetej kryesisht e paqartë ishte lartësia e tij fillestare. Deri më tani, shkencëtarët supozonin se kishte rreth tetë kate.
Përllogaritje të reja, të kryera në bashkëpunim mes prof. dr. ing. Martin Drieschner nga Universiteti Teknik i Brandenburgut Cottbus-Senftenberg dhe Institutit Arkeologjik Gjerman, japin tashmë një pamje tjetër, siç raporton “Arkeonews”. Studiuesit analizuan se çfarë ngarkesash mund të përballonte realisht sistemi i ruajtur i mureve dhe sa kate teorikisht mund të mbante konstruksioni.
Mënyrë mbresëlënëse ndërtimi: Përllogaritje e re e lartësisë së mundshme
Vendimtare për kapacitetin e lartë mbajtës duket se ka qenë mënyra e veçantë e ndërtimit. Ndërtuesit kombinuan gurin fonolit të nxjerrë në zonë dhe llaçin prej balte me trarë druri të vendosur me kujdes. Në këtë mënyrë u krijua një sistem i përbërë, në të cilin ngarkesat shpërndaheshin si përmes muraturës, ashtu edhe përmes konstruksionit prej druri.
Trarët prej ulliri afrikan dhe Cordia africana ishin përpunuar në profile drejtkëndëshe me brinjë rreth 21 deri në 28 centimetra. Ky parim konstruktiv shtrihej në të gjithë ndërtesën. Shtresa më e poshtme e trarëve kalonte në mënyrë tërthore me murin, ndërsa sipër saj vijonte një shtresë e orientuar për së gjati. Një tjetër shtresë tërthore plotësonte strukturën e rregullt të brendshme mbajtëse.
Përveç kësaj, studiuesit zbuluan shenja të gozhdëve prej druri, me të cilat mund të kenë qenë lidhur trarët që kryqëzoheshin me njëri-tjetrin. Simulimet kompjuterike të kryera më pas dhanë një rezultat të jashtëzakonshëm. Edhe duke marrë parasysh ngarkesa shtesë dhe duke përdorur supozime konservatore për materialet e përdorura, modeli tregoi se sistemi i mureve teorikisht mund të kishte përballuar peshën e një ndërtese deri në 16 kate.
Megjithatë, kjo përllogaritje nuk do të thotë se Grat Be’al Gibri ka arritur vërtet një lartësi të tillë. Ajo tregon më tepër se konstruksioni i jashtëzakonshëm do të kishte mundësuar, në parim, një lartësi dukshëm më të madhe të ndërtesës sesa mendohej deri më tani.
Rrokaqiell i lashtësisë: Një arritje historike inxhinierike
Rëndësia shkencore e këtyre gjetjeve qëndron më pak te lartësia e mundshme e Grat Be’al Gibri dhe më shumë te arritja e jashtëzakonshme inxhinierike që bëri të mundur ndërtimin e tij më shumë se 2800 vjet më parë. Ndërtuesit kombinuan gurin, baltën dhe drurin e vendosur me saktësi në një strukturë mbajtëse që, për kohën, ishte në gjendje të përballonte ngarkesa jashtëzakonisht të mëdha. Në këtë mënyrë, konstruksioni dëshmon për një kuptim të jashtëzakonshëm të statikës dhe të vetive të materialeve.
Mënyra e veçantë e ndërtimit, njëkohësisht, ka shumë gjasa të mos ketë qenë përgjegjëse për shembjen e mëvonshme të pallatit. Gjetjet arkeologjike tregojnë se Grat Be’al Gibri u përfshi në lashtësi nga një zjarr shkatërrues. Nxehtësia mund t’i ketë dobësuar ndjeshëm elementet prej druri që përforconin pjesën e brendshme të muraturës. Me humbjen e këtyre elementeve mbajtëse, me shumë gjasa është zvogëluar edhe qëndrueshmëria e të gjithë konstruksionit.
Sot nuk mund të përcaktohet më nëse Grat Be’al Gibri ka arritur vërtet një lartësi të përafërt me 16 katet e përllogaritura teorikisht. Megjithatë, studimi tregon në mënyrë mbresëlënëse se çfarë përmasash mund të kishte lejuar në parim ky konstruksion. Për një pallat të ndërtuar rreth vitit 800 para Krishtit, krahasimi me një rrokaqiell të lashtësisë nuk duket kështu thjesht si një metaforë moderne, por dëshmon për një arritje të jashtëzakonshme teknike të kohës së tij./Berliner Morgenpost
