Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky i tha Axios-it në një intervistë telefonike të premten se vendimi i presidentit Donald Trump për të hequr në mënyrë të njëanshme sanksionet ndaj Rusisë dhe për t’i lejuar asaj eksportin e naftës ishte „i padrejtë dhe i pandershëm”.
„E dini, kjo duket si një dhuratë për ditëlindjen e Putinit. Duket absolutisht tmerrshëm“, tha Zelensky i irrituar, duke iu referuar ditëlindjes së presidentit rus, që ishte në fillim të kësaj jave.
Pse ka rëndësi: Njoftimi i Trumpit, pas një bisede telefonike me Putinin, tronditi Ukrainën dhe shumë qeveri evropiane dhe krijoi një krizë të re mes SHBA-së dhe aleatëve të saj perëndimorë.
Gjatë intervistës 15-minutëshe, Zelensky dukej i acaruar dhe i zhgënjyer, madje shprehu edhe një ndjenjë tradhtie për shkak të lajmit për marrëveshjen e naftës.
Trumpi u pyet disa herë nga gazetarët të premten për kritikat e Zelenskyt, por nuk pranoi të komentonte dhe tha se ishte i kënaqur me marrëveshjen me Putinin.
Çfarë po ndodh: Trumpi e njoftoi marrëveshjen me Putinin ndërsa të dërguarit e tij, Steve Witkoff dhe Jared Kushner, po takoheshin në Miami me ekipin negociator ukrainas, së bashku me diplomatë të lartë nga Gjermania, Franca, Mbretëria e Bashkuar, Bashkimi Evropian dhe NATO-ja, për të diskutuar ide të reja amerikane për përfundimin e luftës.
Zelensky tha se disa ditë më parë kishte biseduar me Witkoffin për nevojën që përpjekjet për arritjen e një përparimi diplomatik të vazhdonin përpara dimrit dhe zgjedhjeve të mesmandatit në SHBA.
„Steve propozoi që të takoheshim në Florida. Dhe, natyrisht, pranova të shkoja atje dhe të flisja për mundësitë e negociatave. Amerikanët thanë se kishin disa ide dhe ne ramë dakord të shkonim për t’i diskutuar“, tha Zelensky.
Ai theksoi se në asnjë moment gjatë bisedimeve të tij me Witkoffin dhe Kushnerin pala amerikane nuk kishte sugjeruar se po shqyrtohej një marrëveshje për naftën dizel me Rusinë.
Zelensky tha se nga Witkoff kishte kuptuar se të dërguarit amerikanë planifikonin t’ua përcillnin rusëve mesazhet nga bisedimet në Florida dhe më pas, potencialisht, të udhëtonin në Kiev në përpjekje për të finalizuar një marrëveshje paqeje.
Prapaskena: Zelensky tha se një orë përpara deklaratës së Trumpit, negociatorët e tij, të cilët po takoheshin me Kushnerin dhe Witkoffin në Florida, e kishin informuar se Trumpi planifikonte të fliste me Putinin. Ata i kishin thënë se mund të bëhej një njoftim lidhur me sanksionet amerikane ndaj Rusisë, por pa dhënë hollësi.
„Nuk është e ndershme, vërtet, sepse ne u përpoqëm t’i ndërtonim marrëdhëniet tona në mënyrën më të mirë“, tha ai. „Duket sikur ata e shfrytëzuan këtë mundësi për t’u takuar me ne nga njëra anë, ndërsa nga ana tjetër telefonuan Putinin dhe negociuan me të.“
Çfarë thotë Zelensky: Presidenti ukrainas tha se do ta kishte mbështetur lehtësimin e sanksioneve ndaj sektorit energjetik rus nëse kjo do të bëhej në kuadër të një marrëveshjeje për ndalimin gjatë dimrit të sulmeve ndaj objekteve energjetike në Ukrainë dhe Rusi.
„Nëse çmimi është një armëpushim energjetik, atëherë këto negociata janë të mira“, tha Zelensky. Por ai argumentoi se, nëse Putini do të kishte pranuar një marrëveshje të tillë, Trumpi me sa duket do ta kishte bërë publik një përparim të tillë.
„Çfarë mori [Trumpi]? Që do të ketë më shumë naftë dizel? Për kë? Më shumë naftë dizel ruse për amerikanët? Kjo tregon dobësinë e botës“, tha Zelensky.
Zelensky e krahasoi marrëveshjen aktuale me samitin e Trumpit dhe Putinit në Anchorage vitin e kaluar, i cili përfundoi me presidentin amerikan që pranoi shumë nga kërkesat ruse lidhur me luftën në Ukrainë, pa marrë asgjë në këmbim.
„Duket si Alaska numër dy“, tha ai.
Mes rreshtave: Pavarësisht zemërimit të tij, Zelensky nuk shkoi deri aty sa të thoshte se ky episod nënkuptonte se Uashingtoni nuk mund të ndërmjetësonte më mes Kievit dhe Moskës.
„Nuk është e thjeshtë. Ne kemi nevojë për amerikanët“, tha ai. „Kemi nevojë që amerikanët të përpiqen ta ndalin këtë luftë.“
Megjithatë, ai vuri në pikëpyetje nëse shpërblimi i Moskës pa ndonjë lëshim të dukshëm nga Rusia do ta bënte edhe më të vështirë diplomacinë e mëtejshme.
„Ky vendim nuk do të na ndihmojë në asnjë mënyrë“, tha Zelensky. „Por ajo që është e keqe, mendoj, është se ky vendim nuk do t’i ndihmojë as amerikanët.“
Çfarë pritet më tej: Zelensky tha se planifikon të flasë me ekipin e tij negociator për të marrë një raport të plotë mbi bisedimet e tij me Witkoffin dhe Kushnerin.
Zelensky tha se gjithashtu dëshironte të kuptonte nëse marrëveshja për naftën dizel kishte lidhje me një udhëtim që të dërguarit e Trumpit planifikonin ta bënin në Rusi.
„Nëse u lejoni atyre të eksportojnë naftë dizel, ndërsa më parë mendoni se duhet të shkoni në Rusi për të negociuar, duket sikur po e blini këtë takim“, tha Zelensky, duke theksuar se nuk e dinte nëse ky ishte vërtet synimi i Trumpit.
„Ndoshta nuk kam të drejtë“, tha Zelensky. „Por kështu duket. Përndryshe, pse ta bësh?“ /Axios
