Analizë e zgjeruar e intervistës së Ziadin Selës me Semra Musain në TV Alsat, me vështrim kritik mbi propozimet politike dhe juridiko-kushtetuese, marrëdhëniet ndërpartiake dhe vazhdimësinë e qëndrimeve të tij gjatë vitit 2026.
Intervista e Ziadin Selës në emisionin “N’DRITË” nuk mund të lexohet vetëm si një përplasje e radhës ndërmjet opozitës dhe koalicionit qeverisës. Ajo lidh një varg temash të përditshme — provimin e jurisprudencës në gjuhën shqipe, projektligjin për përfaqësimin e drejtë, mundësinë e zgjedhjeve të parakohshme dhe marrëdhëniet ndërmjet partive shqiptare — me një pyetje më të gjerë: A i garanton modeli aktual kushtetues të drejtat dhe ndikimin politik të shqiptarëve në mënyrë të qëndrueshme, pavarësisht se kush hyn në qeveri? Sela përgjigjet duke kërkuar ndryshimin e rregullave të përfaqësimit dhe duke mbajtur hapur debatet për organizimin e shtetit. Por ai nuk paraqet një draft të vetëm kushtetues që bashkon të gjitha alternativat e përmendura.
Në intervistën që zgjat rreth 62 minuta, moderatorja Semra Musai e vë të ftuarin përballë disa pyetjeve që kërkojnë zgjidhje të prekshme. Sela, në përgjigje, e zhvendos vazhdimisht vëmendjen nga rezultati i menjëhershëm drejt parimit: kush e ka mandatin, kush e përcakton përfaqësimin, a janë ligjet të detyrueshme në zbatim dhe a mund të mbështetet një e drejtë te vullneti i qeverisë së radhës. Pikërisht në këtë lëvizje ndërmjet rastit konkret dhe tezës së përgjithshme qëndron karakteri i emisionit. Për ta vlerësuar, është e nevojshme të ndahen deklaratat e Selës, faktet e verifikueshme juridike dhe interpretimet politike që dalin nga analiza.
Një hyrje që vendos kontrastin: Progres apo ngecje?
Emisioni hapet me kontrastin ndërmjet vlerësimit të pushtetit se shqiptarët janë më mirë dhe vlerësimit të opozitës se të drejtat e tyre kanë pësuar regres. Pyetja e parë është në dukje e thjeshtë: Çfarë të mire ka bërë VLEN-i? Sela përgjigjet duke thënë se nuk dallon ndonjë arritje që ta konsiderojë përparim thelbësor juridiko-kushtetues; ai përmend si shembull funksionimin e shërbimeve “one-stop-shop”, por nuk e quan atë reformë që justifikon marrjen e meritave të mëdha politike.
Megjithatë, një nuancë e rëndësishme shpesh humbet në tituj: Sela parapëlqen ta përshkruajë gjendjen si status quo, jo thjesht si regres. Sipas arsyetimit të tij, edhe qeveritë e mëparshme nuk e kishin siguruar përparimin që ai e kërkon. Kjo është e ndryshme nga pretendimi se çdo element i gjendjes së sotme është domosdoshmërisht më i keq se më parë. Krahasimi objektiv do të kërkonte tregues konkretë për përdorimin e gjuhës, vendimet gjyqësore, punësimet, pozitat drejtuese dhe shërbimet publike. Intervista nuk ofron një bilanc të tillë sasior; ajo ofron një kritikë të modelit politik.
“Sëmundja e pushtetit” si argument kundër dy blloqeve
Sela përdor shprehjen se faktori politik shqiptar duhet të “mjekohet” nga sëmundja e pushtetit. Si mjek me profesion, ai e ndërton metaforën duke e paraqitur prirjen për poste si problem strukturor: kur pjesëmarrja në qeveri bëhet qëllim në vetvete, kauzat humbasin përparësinë. Në këtë kuadër ai kritikon njëkohësisht BDI-në dhe VLEN-in, por jo për të njëjtat veprime. BDI-në e lidh me ruajtjen e influencës së grumbulluar pas një periudhe të gjatë në qeveri; VLEN-in e lidh me pozitën e tij si partner i VMRO-DPMNE-së dhe me atë që Sela e përshkruan si varësi nga mandatari.
Ky është interpretim polemik i Selës. Ekzistenca e dy koalicioneve rivale, marrëveshjet e tyre dhe konkurrenca për pushtet janë të kontrollueshme; pretendimi se në thelb të dy funksionojnë sipas një plani të koordinuar nuk provohet vetëm nga ngjashmëria e sjelljeve politike. Duhet të dallojmë kritikën e mentalitetit nga akuza e organizimit të një skeme të fshehtë. Përndryshe, lexuesi do ta merrte një metaforë politike për përshkrim të verifikuar të marrëdhënieve ndërmjet subjekteve.
Përçarja e Aleancës për Shqiptarët dhe barra e shpjegimit
Kur moderatorja i kujton se vetë ka qenë në Frontin Evropian, Sela shpjegon se qëndrimi i tij fillestar kishte qenë dalja e Aleancës për Shqiptarët më vete në zgjedhje. Ai pretendon se pas përçarjes partiake iu ngushtuan mundësitë procedurale: afatet e listave, çështja e vulës dhe regjistrimi i një subjekti tjetër. Për këtë arsye, sipas versionit të tij, bashkëpunimi me BDI-në ishte alternativë për vazhdimësinë e projektit politik dhe jo përqafim i programit të saj.
Pikërisht këtu shfaqet tensioni kryesor i argumentimit të tij. Ai kërkon që partitë të mos bëjnë kompromise që i vendosin postet përpara kauzave, por përdor domosdoshmërinë politike për të arsyetuar një kompromis personal. Ky nuk është përfundimisht kundërshtim logjik: mund të ketë ndryshim të vërtetë ndërmjet kompromisit për ruajtjen e organizimit dhe kompromisit për përfitim qeveritar. Megjithatë, dallimi nuk mund të vendoset vetëm nga qëllimi i deklaruar i politikanit; ai kërkon dokumente, afate, vendime të organeve zgjedhore dhe krahasim të alternativave që realisht ekzistonin.
Në rrëfimin për përçarjen Sela përmend edhe një transaksion pronësor që e lidh në mënyrë hipotetike me planin që ai dyshon. Ai thotë shprehimisht se nuk ka dëshmi për lidhjen e supozuar. Për këtë arsye, nuk ka bazë redaksionale që kjo pjesë të paraqitet si zbulim apo si provë korrupsioni. Emisioni nuk jep dokument pronësie, kontratë, çmim të dokumentuar apo përgjigje të të përmendurve. Rregulli gazetaresk këtu është i qartë: dyshim i atribuuar, jo fakt i konstatuar.
Sela dhe Taravari: Mospajtimi politik dhe besimi personal
Në fund të emisionit bëhet e qartë se përçarja me Arben Taravarin nuk është thjesht konflikt për drejtimin e partisë. Sela rendit rolet politike që thotë se ia ka besuar Taravarit dhe e përshkruan ndarjen si thyerje të besimit. Në të njëjtën kohë, ai shprehet i gatshëm të marrë pjesë në një tryezë të përbashkët me të gjithë drejtuesit e subjekteve parlamentare, pa e përjashtuar Taravarin. Kështu dallon bashkëpunimin për çështje publike nga ribashkimi klasik politik.
Ky dallim ka rëndësi. Në politikën parlamentare bashkëpunimi për një iniciativë nuk është domosdoshmërisht pajtim partiak ose bashkim organizativ. Sela mund të ketë arsye të mos e kërkojë bashkimin e mëparshëm dhe njëkohësisht të diskutojë me Taravarin për ndryshimet kushtetuese. Pyetja që mbetet është se si do të ndërtohej besimi për një marrëveshje të përbashkët nëse rivalitetet që ai përshkruan mbeten kaq të thella.
Përfaqësimi i drejtë: Nga shifrat te vendimmarrja
Pjesa më e gjatë substanciale e fillimit të emisionit është debati për projektligjin qeveritar të përfaqësimit të drejtë dhe adekuat. Sela thotë se nuk e bllokon nga dëshira për të penguar pushtetin, por sepse e konsideron të pamjaftueshëm. Kritika e tij lidhet me mungesën e metodologjisë së qartë në vetë tekstin, mekanizmat e zbatimit, përgjegjësinë institucionale dhe mënyrën si do të garantohej përfaqësimi pas shfuqizimit të mekanizmit të “balancuesit”.
Argumenti më konkret i Selës është dallimi ndërmjet përfaqësimit numerik dhe përfaqësimit horizontal e vertikal. Një institucion mund të ketë punonjës nga një bashkësi në përqindje të caktuar, por të mos ketë përfaqësim të ngjashëm në nivel drejtimi, në institucione vendimmarrëse ose në profesionet e rregulluara. Për këtë arsye ai përmend gjykatësit, prokurorët, policinë, ministritë dhe organet e tjera. E shtrin propozimin edhe te barazia gjinore dhe mundësitë për personat me aftësi të kufizuara, sipas përshkrimit të tij të projektligjit të vet.
Ky qëllim kërkon, megjithatë, dizajn juridik sipas sektorit. Në shërbimin civil, një politikë përfaqësimi duhet të përcaktojë kush konkurron, kush përzgjedh dhe si ankimohet një vendim. Në gjyqësor e prokurori, përfaqësimi duhet të harmonizohet me pavarësinë e organeve përzgjedhëse dhe me kualifikimet profesionale. Përqindja e popullsisë së një qyteti nuk e përcakton vetvetiu strukturën e një gjykate, sepse juridiksionet mund të mbulojnë një territor më të gjerë. Pa tekstin e plotë të propozimit të Selës dhe pa një analizë nen për nen, nuk mund të shpallet se ai e ka zgjidhur këtë vështirësi.
Çfarë thotë realisht Komisioni i Venecias?
Kjo është pika ku kërkohet ndarja më e prerë ndërmjet deklaratës politike dhe dokumentit. Komisioni i Venecias, në opinionin CDL-AD(2025)046, të miratuar në dhjetor 2025, vlerëson se projektligji qeveritar përmban parime pozitive: trajtimin e meritës, të mosdiskriminimit, të mundësive të barabarta, të deklarimit vullnetar të përkatësisë dhe ngritjen e një organi koordinues. Njëkohësisht kërkon ndryshime për ta bërë ligjin efektiv dhe të përputhshëm me standardet ndërkombëtare.
Në paragrafin 63 Komisioni vëren se projektligji është tepër i përgjithshëm dhe nuk përcakton si duhet të funksionojë në praktikë rekrutimi. Ai kërkon që rregullat themelore të vendosen në vetë ligjin, jo të lihen vetëm për metodologjinë dhe aktet e ardhshme. Kjo mbështet një pjesë të kritikës së Selës. Por në paragrafin 62 Komisioni mirëpret pikërisht orientimin më fleksibël, jo matematikisht të ngurtë, dhe kriterin e meritës. Pra opinioni nuk është refuzim në bllok i projektligjit.
Edhe për sanksionet, debati duhet saktësuar. Paragrafi 57 thotë se rregullat e përgjithshme për kundërvajtjet duhet të zbatohen nëse janë të përshtatshme dhe pa boshllëqe; nëse autoritetet shtojnë sanksione të veçanta, shkeljet dhe masat duhet të përcaktohen qartë. Kjo nuk barazohet me kërkesën kategorike për sanksione të reja penale. Paragrafët 53–56 kërkojnë më shumë qartësi për përbërjen, kompetencat dhe transparencën e organit koordinues. Në këtë kuptim, kritika e Selës për mekanizma të zbatimit ka pikë takimi me dokumentin, por përfundimi i tij se “ligji është i keq” mbetet vlerësim politik. [Burimi: Komisioni i Venecias, CDL-AD(2025)046, paragrafët 53–64.]
Balancuesi dhe pyetja se çfarë e zëvendëson
Shfuqizimi i mekanizmit të balancuesit nga Gjykata Kushtetuese më 9 tetor 2024 krijoi nevojën për një përgjigje institucionale mbi mënyrën e zbatimit të parimit kushtetues të përfaqësimit të drejtë. Komisioni i Venecias e konstaton këtë kontekst në paragrafin 60. Sela thotë se ka kërkuar ligj të posaçëm edhe përpara këtij vendimi, pasi balancuesi, sipas tij, kontrollonte sasinë dhe jo cilësinë e përfaqësimit. Qëndrimi i tij i mëparshëm i saktë në çdo periudhë kërkon arkivin e deklaratave dhe propozimeve parlamentare.
Pas balancuesit lind një problem i dyfishtë: si të mbrohet përfaqësimi i komuniteteve të nën-përfaqësuara dhe si të mbrohet konkurrimi me meritë pa keqpërdorimin e deklarimit etnik. Nuk është e nevojshme të përjashtohet njëra për të mbrojtur tjetrën, por ekuilibri kërkon kritere të qarta, të mbikëqyrshme dhe të ankueshme. Këtu qëndron dallimi mes një ligji që shpreh parime dhe një ligji që mund të zbatohet në vendimet e përditshme të punësimit.
Provimi i jurisprudencës në shqip: Çështje ligjore dhe përgjegjësi politike
Pas pauzës së parë, Semra Musai e çon debatin te studentët që kërkojnë zgjidhje për provimin e jurisprudencës. Sela ia atribuon meritën e hapjes së çështjes vetë studentëve, duke kundërshtuar garën e partive për ta paraqitur rezultatin si arritje të tyre. Ai e sheh këtë problem si pasojë të mungesës së zbatimit të plotë të ligjeve gjuhësore dhe kundërshton qasjen e hartimit të një ligji tjetër nëse korniza ekzistuese mund të ofrojë zgjidhje.
Moderatorja i rikujton nismën e ish-ministrit Krenar Lloga në vitin 2024. Sela thotë se ajo nuk ishte qëndrim i përbashkët partiak, duke e lidhur me periudhën e përçarjeve të brendshme. Kjo është deklaratë e tij dhe nuk përcakton vetvetiu procedurën zyrtare të miratimit të propozimit. Për një verifikim të plotë duhen teksti i ligjit, propozimi i dërguar, aktet e Ministrisë së Drejtësisë, përgjigjja e institucioneve përgjegjëse dhe dokumentet e procesit të provimit. Për sa kohë nuk kemi këto akte, nuk duhet të shkruhet si fakt se zgjidhja ligjore e Selës ose ajo e Llogës është juridikisht përfundimtare.
Përtej debatit teknik, ai e përdor çështjen e jurisprudencës për të shtruar pyetjen se pse të drejtat gjuhësore vazhdojnë të trajtohen përmes zgjidhjeve të pjesshme. Këtu argumenti i tij lidhet me kërkesën më të vjetër për emërtimin e shprehur të gjuhës shqipe në Kushtetutë. Por edhe kjo lidhje kërkon kujdes: njohja kushtetuese, mënyra konkrete e përdorimit të gjuhës në një provim profesional dhe terminologjia e ligjeve zbatuese janë tri nivele juridike që duhen lexuar së bashku.
“Gjuha shqipe” në vend të formulës “20 për qind”
Sela kërkon që Kushtetuta të përdorë shprehimisht emërtimin “gjuha shqipe”, jo vetëm formulimin që e lidh një gjuhë tjetër zyrtare me pragun demografik prej 20 për qind. Për të ky është ndryshim nga një njohje e kushtëzuar statistikisht drejt një garancie të identifikuar me emër. Argumenti ka dimension simbolik dhe të sigurisë juridike. Megjithatë, duhet parë saktësisht se çfarë formulimi do të ndryshonte dhe si do të prekte fushat, procedurat dhe kompetencat e përcaktuara në ligje të tjera.
Regjistrimi i vitit 2021 jep dy baza të ndryshme. Shqiptarët përbënin 24,30% të popullsisë rezidente dhe 29,52% të popullsisë totale të regjistruar, e cila përfshin edhe personat e regjistruar jashtë vendit. Prandaj “rreth 30 për qind” është afër kategorisë së dytë, por jo së parës. Për shembull, krahasimi i një përqindjeje të shqiptarëve sipas popullsisë totale me një përqindje të maqedonasve sipas popullsisë rezidente do të ishte metodologjikisht i pasaktë. Analiza e statusit gjuhësor nuk mund të ndërtohet mbi shkëmbim të pavërejtur të bazave statistikore. [Burimi: Enti Shtetëror i Statistikës, Regjistrimi 2021.]
Legjitimiteti: Nga marrëveshja politike te norma e detyrueshme
Në pjesën qendrore të intervistës Sela zhvillon argumentin se vota shqiptare duhet të prodhojë ndikim të garantuar në formimin e qeverisë. Formula “fituesi me fituesin”, sipas së cilës fituesi brenda bllokut shqiptar duhet të jetë partner i fituesit te partitë maqedonase, nuk është normë automatike e Kushtetutës. Rregullat ekzistuese lidhen me mandatarin dhe shumicën parlamentare. Në këtë pikë Sela identifikon një dallim të rëndësishëm ndërmjet konventës politike dhe detyrimit juridik.
Por kërkesa e tij hap një pyetje tjetër: çfarë do të thotë “fituesi te shqiptarët” në zgjedhje me lista dhe koalicione multietnike? Vota është individuale dhe e fshehtë. Një parti mund të ketë kandidatë të komuniteteve të ndryshme, një votues mund të mbështesë një listë që nuk identifikohet me komunitetin e tij dhe përfaqësimi në Kuvend nuk bazohet në ndarjen zyrtare të votës sipas përkatësisë etnike. Çdo normë e re do të duhej të përcaktonte nëse fituesi matet me partitë e vetëdeklaruara, me numrin e deputetëve, me koalicionet apo me kritere të tjera, si dhe të parashikonte mënyrën e zgjidhjes së kontesteve.
Dy mandatarë apo Badinter për Qeverinë?
Sela përmend dy mundësi: dy mandatarë ose zgjedhje të Qeverisë me shumicë të dyfishtë. Këto nuk janë dy emra për të njëjtin mekanizëm. Dy mandatarë nënkuptojnë ndryshimin e procedurës së dhënies së mandatit dhe mundësinë e një formimi qeveritar me dy burime të formalizuara negociimi. Shumica e dyfishtë, përkundrazi, lidhet me kushtet e votimit të qeverisë në Kuvend. Një model mund të krijojë të drejtë pjesëmarrjeje në negociata, tjetri një fuqi miratimi ose bllokimi në votim.
Mekanizmi aktual i shumicës së dyfishtë, i njohur si Badinter, i referohet në dispozitat përkatëse deputetëve të komuniteteve joshumicë, jo vetëm atyre shqiptarë. Prandaj zgjerimi mekanik i formulës te zgjedhja e qeverisë nuk garanton vetvetiu se një parti e caktuar shqiptare do të marrë mandatin që kërkon Sela. Për të dhënë një garanci të tillë do të nevojitej një formulë e re, e përcaktuar qartë dhe e pajtueshme me të drejtat e komuniteteve të tjera. Kjo ngre, ndër të tjera, çështjen e mundësisë së bllokimit të formimit të qeverisë dhe të mënyrës së daljes nga bllokada.
Zgjedhjet e vitit 2016 dhe rasti i vitit 2024
Sela i referohet vitit 2016 për të theksuar dallimin ndërmjet forcës së parë parlamentare dhe formimit të qeverisë. Rezultatet e atyre zgjedhjeve i dhanë koalicionit të udhëhequr nga VMRO-DPMNE 51 mandate, ndërsa koalicionit të udhëhequr nga LSDM 49 mandate. Kjo e mbështet shifrën që ai përmend, por përvoja e formimit të qeverisë dëshmon gjithashtu se të dalësh i pari në mandate nuk është identike me sigurimin e një shumice të qëndrueshme parlamentare. Duhet dalluar marrja e mandatit fillestar nga aftësia për të formuar shumicën dhe për ta zgjedhur qeverinë.
Për vitin 2024 Sela interpreton afrimin e Hristijan Mickoskit me Arben Taravarin si tregues të mënyrës së krijimit të shumicës. Termi që ai përdor për një koalicion të parazgjedhor është interpretimi i tij; data, lloji dhe palët e marrëveshjes duhet të kontrollohen në njoftimet zyrtare të kohës. Pa këtë kontroll nuk duhet trajtuar si fakt i pavarur çdo hollësi e kronologjisë që rrëfen.
Shteti unitar, bilingualizmi dhe parlamenti dydhomësh
Në pjesën e dytë Sela zgjeron temën përtej gjuhës dhe punësimit. Ai argumenton se karakteri unitar mund të ruhet vetëm nëse shoqërohet me njohje më të plotë të realitetit shumëetnik dhe me karakter bilingual të shtetit. Përmend edhe parlamentin dydhomësh. Këto nuk janë, megjithatë, pasoja të domosdoshme të njëra-tjetrës: një shtet unitar mund të njohë më shumë se një gjuhë zyrtare pa u bërë federatë; një parlament dydhomësh mund të ekzistojë edhe në shtete unitare; dhe një federatë mund të ketë modele shumë të ndryshme të organizimit gjuhësor.
Për një propozim konkret nevojitet përkufizimi i dhomës së dytë: a do të përfaqësonte territoret, komunitetet apo një kombinim? Si do të zgjidheshin anëtarët? A do të kishte të drejtë të bllokonte ligje, të amendamentonte ose vetëm të rishqyrtonte? Çfarë do të ndodhte në rast mospajtimi ndërmjet dy dhomave? Asnjëra nga këto pyetje nuk mund të zgjidhet vetëm duke u mbështetur te analogjitë me vende të tjera.
Kantonizimi dhe federalizimi nuk janë i njëjti propozim
Sela përmend një organizim me tetë njësi dhe argumenton se decentralizimi fiskal do t’i afronte vendimet me qytetarin. Ai thotë se këto njësi mund të jenë të përziera dhe refuzon interpretimin sipas të cilit diskutimi për federalizim synon bashkim territorial me Shqipërinë. Për të kuptuar propozimin duhet dalluar krijimi i njësive administrative, decentralizimi i kompetencave dhe buxhetit, autonomia rajonale e garantuar me Kushtetutë dhe federalizimi i sovranitetit kushtetues. Nuk mjafton numri tetë për të përcaktuar se cilit model i përket ideja.
Marrëveshja Kornizë e Ohrit, e nënshkruar më 13 gusht 2001, në pikën 1.2 mbron sovranitetin, integritetin territorial dhe karakterin unitar të shtetit, duke përjashtuar zgjidhjet territoriale për çështjet etnike. Në të njëjtën kohë, pika 1.5 dhe dispozitat për decentralizimin e shohin vetëqeverisjen lokale si element thelbësor demokratik. Kjo do të thotë se zgjerimi i kompetencave lokale nuk është i barasvlershëm me transformimin federal. Një ndryshim drejt federalizmit do të kërkonte proces tjetër kushtetues dhe marrëveshje politike të gjerë. [Burimi: Marrëveshja Kornizë e Ohrit, pikat 1.2, 1.5 dhe pjesa 3.]
Zvicra, Belgjika dhe kufiri i krahasimit historik
Në debat Sela e përmend Zvicrën si “konfederatë”. Kjo duhet ruajtur si formulim i tij në transkript, por Zvicra është shtet federal që nga viti 1848, pavarësisht emrit historik “Konfederata Zvicerane”. Kantonet zvicerane kanë histori, kompetenca dhe institucione të ndryshme nga një ndarje e mundshme rajonale e Maqedonisë së Veriut. Ato nuk mund të merren si model që transferohet mekanikisht.
Po ashtu, shembulli i Belgjikës nuk shpjegohet vetëm nga një mosmarrëveshje gjuhësore. Revolucioni i vitit 1830 dhe marrëveshja e vitit 1839 lidhen me faktorë politikë, fetarë, ekonomikë dhe ndërkombëtarë; federalizimi i Belgjikës është zhvillim shumë më i vonshëm. Krahasimet janë të dobishme për të treguar se ekzistojnë mekanizma të ndryshëm të bashkëjetesës, por nuk provojnë se një model i veçantë është automatikisht i përshtatshëm për Maqedoninë e Veriut.
Shteti binacional dhe statusi i komuniteteve të tjera
Sela e mban të hapur kërkesën për shtet binacional, por në këtë emision nuk paraqet projekt të plotë me nene kushtetuese. Ai e paraqet si opsion dhe si temë që duhet të diskutohet, krahas alternativave të tjera. Një sistem i bazuar te dy komunitetet më të mëdha do të ngrinte patjetër pyetjen për të drejtat dhe përfaqësimin e turqve, romëve, serbëve, boshnjakëve, vllehëve dhe qytetarëve që nuk identifikohen në kategori etnike. Këto nuk janë hollësi dytësore: ato përcaktojnë nëse një model e zgjeron barazinë apo krijon kategori të reja përjashtimi.
Për këtë arsye ideja e shtetit binacional duhet lexuar si pjesë e debatit politik të Selës, jo si zgjidhje institucionale me rezultat të përcaktuar. Ajo kërkon të shpjegohet në raport me parimin e qytetarisë së barabartë, me mekanizmat e mbrojtjes së komuniteteve dhe me rrugën kushtetuese të miratimit. Përndryshe, emërtimi prodhon më shumë kundërvënie simbolike sesa qartësi normative.
Marrëveshja e Ohrit: Zbatim i paplotë apo rinegocim i modelit?
Një nga pjesët më domethënëse të fundit të intervistës është kur Sela thotë se kompromisi i Ohrit po “shket” dhe se situata duhet diskutuar me aktorët që kanë mbështetur marrëveshjen, në mënyrë paqësore. Ky formulim ka dy lexime të mundshme. I pari kërkon që institucionet t’i zbatojnë detyrimet e marra: gjuhën, decentralizimin, përfaqësimin dhe pjesëmarrjen. I dyti sugjeron hapjen e një marrëveshjeje të re për vetë organizimin e shtetit. Këto rrugë kanë kërkesa juridike dhe politike të ndryshme.
Është e rëndësishme të mos konkludohet se çdo problem i zbatimit e bën automatikisht të pavlefshëm kompromisin e vitit 2001. Po ashtu, nuk mund të mohohet se një akt politik mund të diskutojë reforma përtej marrëveshjes ekzistuese. Nëse synimi është rishikimi i arkitekturës kushtetuese, atëherë ai duhet të artikulohet haptazi, të negociohet me pjesëmarrjen e të gjitha komuniteteve dhe të respektojë procedurat përkatëse. Deklarata e Selës për arritjen e të drejtave pa luftë është pjesë e pozicionimit të tij publik; realizimi kërkon rrugë institucionale konkrete.
Zgjedhjet e parakohshme: Një kusht politik që duhet operacionalizuar
Në minutat e fundit Semra Musai kërkon sqarimin e qëndrimit për zgjedhjet e parakohshme. Sela përgjigjet se është për zgjedhje, madje sa më shpejt, por do që përpara tyre të zgjidhet çështja e legjitimitetit. Prandaj një titull që e paraqet thjesht “kundër zgjedhjeve” do të ishte i pasaktë. Ai kundërshton ripërsëritjen e një procesi ku, sipas tij, partneri shqiptar në qeveri përcaktohet nga marrëveshjet paszgjedhore pa rregull të detyrueshëm mbi fituesin shqiptar.
Nga pikëpamja procedurale kushti ngre një problem: përpara cilave zgjedhje, me cilën shumicë të Kuvendit aktual dhe përmes cilit akt do të vendosej rregulli? Nëse kërkohet amendament kushtetues, duhet shumicë e cilësuar dhe pëlqim i gjerë politik. Nëse kërkohet marrëveshje politike, duhet sqaruar pse ajo do të ishte më e detyrueshme se marrëveshjet e mëparshme. Ky është problem i projektimit institucional, jo domosdoshmërisht kundërshtim logjik në qëllimin e deklaruar.
Intervista në kontekstin e majit dhe qershorit 2026
Një analizë e tetorit nuk mund të shkëputet nga paraqitjet e Selës në pranverë. Në analizën e publikuar nga Tetova News për intervistën në “Click Plus” të TV21, theksohej kërkesa e tij që pjesëmarrja në qeveri të lidhej me kushte për gjuhën dhe mekanizmat kushtetues. Analiza e Kongresit të Lidhjes Shqiptare të 31 majit 2026 e paraqet ndryshimin e emrit dhe platformën programore si përpjekje për riorganizim politik. Ndërsa botimi mbi intervistën në “Debat në Shenja” në qershor evidenton vazhdimësinë e kritikave ndaj BDI-së dhe VLEN-it dhe theksin mbi përfaqësimin e drejtë. [Burime: tri publikimet e Tetova News të majit dhe qershorit 2026, lidhjet në fund.]
Intervista në “N’DRITË” e zhvillon këtë vijë duke i lidhur propozimet me çështjen e legjitimitetit dhe formimit të qeverisë. Ky është një krahasim i materialeve të publikuara dhe i transkriptit të tetorit; nuk zëvendëson kontrollin e drejtpërdrejtë zanor të secilës intervistë të mëparshme. Nuk ka bazë të thuhet se ideja e shtetit binacional lindi në tetor, as se të gjitha hollësitë e propozimeve janë plotësisht të njëjta në çdo paraqitje.
Çfarë nuk verifikohet vetëm nga intervista?
Disa nga deklaratat që tërheqin vëmendjen më të madhe publike janë pikërisht ato që kërkojnë verifikim të pavarur: pretendimi për planin e përçarjes së Aleancës, dyshimi për një transaksion pronësor, versioni i ngjarjeve dhe afateve zgjedhore, rasti i dokumentit dygjuhësh që, sipas Selës, një punonjëse nuk pranoi ta nënshkruante, dhe pohimi se ai i kishte propozuar më parë Ali Ahmetit votimin e qeverisë me Badinter. Për këto deklarata mungon në emision dokumentacioni që do të lejonte nxjerrjen e një përfundimi faktik.
Kjo nuk do të thotë se pretendimet janë të rreme; do të thotë se burimi i vetëm i tyre në materialin e analizuar është deklarimi i folësit. Për standardin e një portali profesional, raportimi duhet t’ia atribuojë Selës, të shënojë mungesën e provave aty ku është relevante dhe, kur akuzohet një person i identifikueshëm, të kërkojë qëndrimin e palës tjetër. E njëjta kërkesë vlen edhe për interpretimet e sjelljes së BDI-së, VLEN-it, VMRO-DPMNE-së dhe liderëve të veçantë.
Përfundim: Nga artikulimi i kauzës te mekanizmi juridik
Në fund të kësaj interviste shfaqet një platformë me dy dimensione. I pari është praktik dhe lidhet me statusin e gjuhës, përfaqësimin e drejtë dhe funksionimin e institucioneve. I dyti është kushtetues dhe kërkon të diskutohet se si duhet të formohet qeveria dhe nëse modeli aktual i shtetit duhet rishikuar. Sela i lidh të dyja dimensionet përmes argumentit se pa legjitimitet të garantuar politik edhe të drejtat e njohura mbeten të varura nga kompromiset e qeverisë së radhës.
Në të njëjtën kohë, intervista nuk përcakton një draft final të reformës. Badinteri për qeverinë, dy mandatarët, parlamenti dydhomësh, kantonizimi, federalizimi dhe shteti binacional janë mekanizma të ndryshëm me pasoja të ndryshme për qytetarët dhe komunitetet. Vlerësimi i tyre serioz kërkon tekstin e propozimeve, shumicat e nevojshme, konsultim publik dhe shqyrtim të ndikimit te të gjithë. Përpjekja për ta zhvendosur debatin te rregullat nuk mund të vlerësohet plotësisht pa këtë pjesë të dytë: si do të shkruheshin rregullat, kush do t’i miratonte dhe si do të funksiononin në praktikë?
Këtu mbetet edhe përfundimi redaksional i emisionit: nuk mjafton të kërkosh më shumë përfaqësim pa përcaktuar mekanizmin e përfaqësimit, as të kërkosh një model të ri shtetëror pa treguar se si sigurohen të drejtat e të gjitha komuniteteve. Intervista hap një debat të rëndësishëm për marrëdhënien ndërmjet votës, qeverisë dhe barazisë institucionale; përgjigjet e plota kërkojnë tashmë dokumente dhe propozime normative, jo vetëm deklarata politike./Tetova News
Intervista e plotë e Ziadin Selës në emisionin “N’DRITË” me Semra Musain – TV Alsat
Hyrja
Semra Musai: Për pushtetin, shqiptarët janë më mirë se kurrë. Për opozitën, të drejtat e shqiptarëve kanë degraduar në çdo fushë. Studentët presin një zgjidhje më të mirë dhe të plotë për provimin e jurisprudencës, ndërsa ligji për përfaqësim mbetet i bllokuar. Ndërkohë që zërat për zgjedhje të parakohshme janë shtuar, kryetari i Lidhjes Shqiptare, zoti Ziadin Sela, ka aktualizuar edhe kërkesën e kahmotshme për shtet binacional. Zotin Sela e kemi sonte mysafir në studio për të diskutuar për të gjitha këto tema, por edhe zhvillimet e tjera aktuale. Zoti Sela, mirëmbrëma dhe mirë se erdhët.
Ziadin Sela: Mirëmbrëma, mirë se u gjeta. Uroj që të nxjerrim në dritë diçka.
Semra Musai: Shpresojmë.
Pozicioni i shqiptarëve dhe çfarë ka bërë VLEN-i
Semra Musai: Zoti Sela, si e shihni pozicionin e shqiptarëve, ndërkohë që dy vjet VLEN-i është në pushtet? Ju keni kritikuar se të drejtat e shqiptarëve kanë shënuar regres, por ama ka bërë VLEN-i edhe diçka të mirë.
Ziadin Sela: Realisht, vonesa në përgjigje më bëri të mendoj cila është e mira që ka bërë VLEN-i, apo të mirat që një parti politike zakonisht i shkruan në program si premtim që u jep qytetarëve. Pastaj ky program duhet të hyjë në programin e qeverisë dhe të kalojë në zbatim. Unë realisht nuk shoh që të ketë bërë ndonjë gjë përveç asaj që është bërë: është aktivizuar “one stop shop”-i, që disa gjëra bëhen edhe me kohën. Nuk ka nevojë që dikush të marrë merita për atë që e ka bërë.
Ziadin Sela: Ka një pjesë tjetër që mundohen, me rrahje gjoksi, të tregojnë për provimin e jurisprudencës për të marrë merita ky ose ai. Aty ka vetëm një meritor, dhe ata nuk janë aktorë politikë. Janë studentët që e ngritën këtë çështje, për të cilën unë i përgëzoj. Ne mund të hyjmë te tema kush çfarë bëri për ligjin për përdorimin e gjuhëve, dhe aty mund t’i dallojmë aktorët politikë. Nga e kaluara ka aktorë politikë që pati forcën e luftës dhe zërin e popullit, por nuk sollën një ligj të mirë për përdorimin e gjuhëve; sollën ligjin e vitit 2008, që as nuk u kontestua në Gjykatën Kushtetuese, sepse e folura u nda nga e shkruara, vetëm e vetëm që t’i jepet prioritet pushtetit, të cilin fatkeqësisht e ka në të njëjtën mënyrë edhe VLEN-i, edhe BDI-ja.
Ziadin Sela: Unë e kam thënë në disa paraqitje dhe po e them shkurt dhe prerë: faktori politik shqiptar duhet të mjekohet nga sëmundja që quhet pushtet. Në qoftë se nuk mjekohet nga kjo sëmundje, votuesit duhet ta dinë se ata nuk i përfaqësojnë shqiptarët.
Semra Musai: Ju jeni edhe mjek. Çfarë ilaçi duhet të përdorin që ta heqin joshjen që e bën faktori politik maqedonas, në rastin konkret Mickoski?
Ziadin Sela: Unë e di, sepse kam qenë aktor politik në kohën kur këtë e bënte Nikolla Gruevski, se strategjia është e njëjtë: kush është më i përuluri dhe më servili në funksion të zbatimit të programit të VMRO-DPMNE-së për të ndërtuar një shtet nacional, një shtet vetëm të tyre, duke i lënë kohë e hapësirë shpërnguljes graduale, avash-avash, të shqiptarëve, deri në një moment kur shqiptarët nuk do të jenë më faktori, siç themi ne, një e treta e popullsisë së përgjithshme. Atëherë është arritur qëllimi që shteti të bëhet një-nacional.
Ziadin Sela: Jo rastësisht unë insistoj që përkufizimi “gjuha që flasin mbi 20% e popullatës” të zëvendësohet në Kushtetutë me “gjuha shqipe”, sepse kjo është tapia, kjo është garancia. Të tjerët e kanë thënë këtë situativisht: para zgjedhjeve e thonë, pas zgjedhjeve harrohet. Unë nuk e kam harruar; e kam kauzë.
Ziadin Sela: Prandaj, në pyetjen tuaj, unë nuk po gjej asnjë moment drite për ta thënë që VLEN-i ka bërë një hap të rëndësishëm drejt avancimit të statusit juridiko-kushtetues të shqiptarëve. Përkundrazi. Tani, fjalën “regres” e përdor më shumë si status quo. Pozicioni publik ka përgjegjësi publike, dhe përgjegjësia publike realizohet më mirë kur thuhet e vërteta. Natyra e njeriut është nostalgjike: edhe unë jam nostalgjik për para pesë apo dhjetë vitesh, sepse isha me flokë më të zeza, nuk isha i zbardhur nga koka. Por nëse kthehesh në atë periudhë, nuk do të kisha thënë që kemi qenë më mirë; ka qenë e njëjta gjë.
Shkatërrimi i Aleancës për Shqiptarët dhe roli i BDI-së
Semra Musai: Thoni se procesi i shkatërrimit të Aleancës kishte për qëllim që BDI-ja ta riprodhojë veten në qeveri.
Ziadin Sela: Po. Duket që procesi i shkatërrimit të Aleancës kishte për qëllim që BDI-ja të zërë hapësirën edhe të opozitës, edhe të qeverisë. Kush e shkatërroi atëherë Aleancën? Pikërisht ky plan konspirativ, që të kontrollohet edhe opozita, edhe pushteti; të kontrollohet opozitari i vërtetë, që përfaqësohej përmes Aleancës për Shqiptarët, dhe të garantohet një lojë që e bën të parëndësishme nëse ka apo s’ka zgjedhje, sepse do të fitojë i njëjti mentalitet. Kjo është ideja. Unë e kam obligim t’ua them votuesve, sepse vetëm duke e zbërthyer lojën arrihet në konstatimin që zgjedhjet do të prodhojnë dy emra partish ose koalicionesh, por në esencë të njëjtën gjë, me zhvendosje prioritetesh. Kur flasim për zhvendosje prioritetesh: një subjekt politik që është gjatë në pushtet nuk ka më prioritet kauzat, por ruajtjen e 20-vjeçarit të pushtetit. Dhe ku realizohet kjo më mirë se duke i pasur të instaluar njerëzit e tu edhe në pushtet, edhe në opozitë?
Semra Musai: Por thoni që e mira për shqiptarët nuk është të kenë dy blloqe, të kenë më shumë?
Ziadin Sela: Nuk janë dy blloqe. Në zgjedhjet e fundit ishin Fronti Evropian nga njëra anë dhe VLEN-i nga ana tjetër. Unë po flas për atë që nuk thuhet në opinion: që janë dy pjesë të së njëjtës gjë.
Semra Musai: Por edhe ju ishit pjesë e Frontit.
Ziadin Sela: Po, dhe kjo është shkaku që unë u distancova. Për hir të së vërtetës, këtë ide ia kam shpjeguar Arben Taravarit përpara se të ndodhnin zhvillimet në Aleancë: që ky është plani. Në atë periudhë, ndarja mes nesh nuk ishte se ai zgjodhi VLEN-in dhe unë BDI-në. Ai kishte opsion edhe VLEN-in, edhe BDI-në, ndërsa unë kisha opsionin të shkojmë vetë në zgjedhje si Aleancë për Shqiptarët. Për hir të rezistencës mbi 20-vjeçare të shqiptarëve që në emër të një ideali i rezistuan joshjes dhe frikësimit, i thashë atëherë Arben Taravarit: në emër të tyre ne duhet të shkojmë vetë. Siç duket, nuk munda ta bind.
Ziadin Sela: Ishte pjesë e planit. Dëshmi nuk kam, por një shtëpi e ka marrë një eksponent i një partie, i BDI-së, me çmim që tani është mbyllur si çështje; ndoshta ky ka qenë shpërblimi për realizimin e planit. Po them “ndoshta”, sepse dëshmi nuk kam; por dëshmia është shtëpia, dihet kush e ka pasur dhe me çfarë çmimi është marrë. Këtë të vërtetë e kam obligim t’ua them qytetarëve, që ta mendojnë mirë se çfarë po bëjnë.
Ziadin Sela: Problemi kryesor nuk është nëse elitat politike lart do të arrijnë marrëveshje. Problemi është nëse ato krijojnë kushtet për atë që është themelore në demokraci. Për mua kanë pak rëndësi dy blloqet lart, për sa kohë që ndarjen ideologjike nuk e ke të shprehur poshtë te votuesit. Zhvillimet e para dy vjetësh krijuan problemin më të madh: krijuan hutim te shqiptarët. Shihni vetëm diskursin që po zhvillohet: a ishte më keq para VLEN-it apo është më keq sot? Nuk flasim për të mirën, flasim për të keqen; nuk flasim për progresin, flasim për regresin, siç e paralajmëruat edhe në hyrje të emisionit. Prandaj për mua është i kotë ky debat.
Ligji për përfaqësim të drejtë dhe adekuat
Semra Musai: Për këtë regres, ose një qasje destruktive, ju akuzon VLEN-i, jo vetëm juve, por të gjitha partitë në opozitë, që nuk e mbështesni ligjin për përfaqësim të drejtë dhe adekuat në Kuvend. Ministri [emër i paqartë në transkript] kërkoi t’i jepet shans ligjit.
Ziadin Sela: Jo. Unë nuk mund t’i jap shans një ligji kur e dimë që çmimin e ligjeve që sjellim në Maqedoni e paguajmë shtrenjtë, me kokë. Unë e kam paguar me kokë ligjin për përdorimin e gjuhëve, atë të 2017–2018-s.
Semra Musai: Pra thoni se gabuat atëherë që e mbështetët?
Ziadin Sela: Jo, nuk them se kam gabuar, sepse e kam shfrytëzuar në maksimum të drejtën që e lejon Kushtetuta, deri diku, sepse kishte mundësi të ishte akoma më i mirë. Kur nuk je vetëm dhe ke edhe aktorë të tjerë politikë shqiptarë që të kundërshtojnë, të vendosin në pozicione të pamundura. Në këtë logjikë, ligji për përdorimin e gjuhëve ndryshoi, u përmirësua. Edhe ligji për përfaqësim nuk mund… A nuk jemi ne ata që themi se Marrëveshja e Ohrit kishte afat në vitin 2004 dhe nuk u zbatua? Pse tani duhet të shkojmë me të njëjtën logjikë, t’i sjellim gjërat gjysmake nga gjysmakja që janë në Marrëveshjen e Ohrit, e pastaj të përfundojmë në çerekun e çerekut?
Ziadin Sela: Unë nuk jam nga ata politikanë që mendojnë se çështjet e pazgjidhura që kemi si shoqëri mes shqiptarëve dhe maqedonasve duhet t’i zgjidhë djali im ose fëmijët e shqiptarëve. Ndryshe, nëse kjo duhet të jetë qasja, unë shkoj në shtëpi.
Semra Musai: Pra ju thoni më mirë pa ligj sesa me këtë ligj.
Ziadin Sela: Po, më mirë pa ligj, sepse unë jam i gatshëm të përballem.
Ziadin Sela: Nuk dua të flas për këtë ligj vetëm si politikë. Unë e bllokoj ligjin sepse është i keq. Edhe Komisioni i Venecias thotë që ligji është i keq. Qeveria merr një fjali nga raporti dhe e shet si mbështetje nga Komisioni i Venecias. Ndërkohë, të drejtën për të kërkuar mendim në Komisionin e Venecias e ka qeveria, dhe kjo nënkupton që ka konsensusin edhe të shqiptarëve; por Komisioni i Venecias përsëri thotë se konflikti i vitit 2001 ishte konflikt mes dy bashkësive më të mëdha etnike, shqiptarëve dhe maqedonasve, dhe se duhet parë sa realizohet kjo e drejtë me heqjen e kuotës etnike. Këto pjesë nuk i lexon opinioni.
Ziadin Sela: Thuhet se punësimet do të bëhen sipas shifrave të regjistrimit të fundit dhe se “do të ketë metodologji”. Po kur eliminon kuotën etnike dhe thuhet “do të ketë metodologji” pas miratimit të ligjit, kjo do të thotë që metodologjinë e bën qeveria. Jo; metodologjinë duhet ta bëjë ligji. Mekanizmat e implementimit duhet t’i bëjë ligji. Kur nuk ke përgjegjësi penale dhe për kundërvajtje, ke vetëm përgjegjësi politike. Përgjegjësia politike ekziston me vetë demokracinë: e para, ta jep votuesi me votë, të dënon; e dyta, e ke të drejtën morale që të japësh dorëheqje; e treta, mund ta kërkojë ai që të ka emëruar. Hipotetikisht, nëse unë do të isha drejtor i VMRO-DPMNE-së dhe në punësime i marr vetëm aktivistë të VMRO-DPMNE-së, siç ngjan me ligjin që propozon VMRO-DPMNE-ja, me kontratat që i kanë mbushur institucionet dhe që kalojnë në vendime të përhershme, duke i plotësuar të gjitha vendet në sistematizim me maqedonas — një i punësuar 22-vjeçar që punon deri në 65 vjet, i bie rreth 43 vjet në vend pune; 43 vjet vendet e punës janë të zëna. Për çfarë përgjegjësie politike flasim?
Ziadin Sela: Dalim tani te akuza që më bëhej mua në 2020-n, kur thoja që duhet ligj për përfaqësim të drejtë dhe adekuat dhe jo që kjo çështje të zgjidhet me balancues. Unë nuk e kam mbrojtur kurrë balancuesin. Balancuesi parashikonte vetëm sasinë, pa i hyrë cilësisë. Ndërkohë, ligji për përfaqësim të drejtë dhe adekuat është e drejtë më themelore se gjithçka tjetër në Marrëveshjen e Ohrit. Gjuha është e drejta më e madhe për shkak të aspektit emocional, por nëse e zhvesh nga ky aspekt, ligji për përfaqësim të drejtë dhe adekuat i kalon të gjitha, sepse ai që e kam propozuar unë, dhe jo qeveria — mund ta merrni dhe ta shqyrtoni — ka paraparë edhe në vertikale, edhe në horizontale të gjitha temat që ju i keni hapur: akademinë e policisë, ku nuk u pranuan shqiptarët, komisionin për dhënien e shpërblimeve shtetërore, gjithçka. Sipas këtij ligji, Tetova duhet të ketë përqindjen e gjykatësve sa është përbërja demografike sipas regjistrimit të fundit; po kështu Struga, për gjykatës, prokurorë, shefa, ministri, gjithçka. Ligji nuk e përjashton as qeverinë.
Ziadin Sela: Kur ti ke një ligj që e propozon qeveria dhe që ka vetëm një element, e dini cili është qëllimi i tij? Të heqë kuotën etnike dhe ti të mbetesh në mëshirën e politikëbërësit maqedonas. Për efekt kohe, jam i gatshëm ta sfidoj publikisht: çdo aktor i qeverisë le të vijë në debat me mua dhe të përballemi për ligjin. Prandaj kam thënë se ky ligj është projeksion gjeneratash. Nuk është interesi im personal; unë do t’i mbroj të ardhmen e gjeneratave shqiptare derisa të jem në skenë politike.
Semra Musai: E kuptoj që jeni në opozitë dhe e keni më të lehtë të thoni. Po sikur të ishit ju në këtë qeveri me VMRO-në, a do ta kishit bindur për një zgjidhje më të mirë?
Ziadin Sela: Ligjin për përfaqësim të drejtë dhe adekuat që e kam propozuar dhe që është i bllokuar me muaj në seancë, e di që nuk kalon, sepse nuk i kam 61 vota. Jam i vetëdijshëm për këtë, por nga ana tjetër unë së pari duhet ta vendos standardin se si duhet të duket, jo vetëm të kritikoj nëpër studio televizive, por të jap edhe zgjidhjen. Unë propozoj ligje në parlament dhe ato janë premtimet e mia për qytetarët kur të vij nesër.
Semra Musai: Hipotetikisht, nesër do të ishit në pushtet me VMRO-në dhe do të insistonit për atë ligj?
Ziadin Sela: Nuk do të flas për nesër, do të flas për dje. Kur u ula dhe bëra koalicion me Zoran Zaevin, unë i vendosa kusht Zaevit ligjin për përdorimin e gjuhëve. Askush tjetër nuk e ka bërë. E bëra ligjin për përdorimin e gjuhëve dhe u largova nga qeveria. E djeshmja ime është kjo, dhe ajo tregon më mirë seriozitetin që do të kem nesër. Nëse nesër shqiptarët, nga të cilët varet, më japin votën, asnjë presje nuk do ta ndryshoj konceptin bazë, sepse ky ligj mbron të drejtën e shqiptarit, të maqedonasit, të turkut, të romit, të boshnjakut, të serbit, të të gjitha komuniteteve; mbron edhe të drejtën e atyre që nuk janë deklaruar në regjistrimin e fundit dhe nuk duan të deklarohen, që janë rreth 8%. Mbron të drejtën e barazisë gjinore: ligji thotë 50:50 duhet të jetë administrata, përveç kriterit etnik duhet edhe ky kriter. Mbron edhe të drejtën e njerëzve me nevoja të veçanta, që nuk janë pak në numër dhe nuk duan të presin vetëm ndihmë sociale nga shteti, por duan të japin kontributin e tyre. Për këtë kategori jam kujdesur në ligjin që kam propozuar.
Ziadin Sela: Prandaj koncepti bazë nuk do të ndryshojë asnjë pikë, asnjë presje, sepse është e drejtë që është në Kushtetutë dhe për të cilën është bërë sakrificë; jo për të qenë unë në qeveri, por për të qenë shqiptarët më të barabartë. Prandaj sëmundja “pushtet” duhet të mjekohet, ndërsa shqiptarët duhet ta dinë: ata që luftojnë për pushtetin me çdo kusht nuk shqetësohen për fatin e tyre, të fëmijëve të tyre dhe të ardhmes së tyre këtu, në tokën e tyre. Ne nuk kemi ardhur nga diku. Këtu kemi qenë ne, baba e baba i babës, jo qindra vjet, por mijëra e mijëra vjet.
Semra Musai: Do të flasim edhe për ligjin e jurisprudencës dhe zgjidhjen që ofron ministri i Drejtësisë, por pas një shkëputjeje të shkurtër për reklama. Rikthehemi pas pak.
Provimi i jurisprudencës dhe ligji për përdorimin e gjuhëve
Semra Musai: Jemi rikthyer në pjesën e dytë të emisionit. I ftuar është zoti Ziadin Sela, kryetar i Lidhjes Shqiptare. Zoti Sela, edhe çështja e provimit të jurisprudencës ka mbetur e ngecur. Studentët paralajmëruan protesta të reja, sepse nuk janë dakord me zgjidhjen që ofron ministri i Drejtësisë, por edhe ju keni pranuar gabimin e partisë suaj me propozimin që si ministër i Drejtësisë e pati bërë zoti Lloga në vitin 2024. Tani si dilet nga kjo situatë?
Ziadin Sela: Realisht, për pjesën e dytë, nuk ka qenë qëndrim partiak i yni. Nëse e shihni periudhën kur është dërguar propozimi, unë nuk e di pse është dërguar; ne ishim në periudhën e atyre ndasive.
Semra Musai: Thoni se ka qenë personalisht i zotit Lloga, si ministër i Drejtësisë, që ka dërguar propozimin.
Ziadin Sela: Po, por sipas mendimit tim, ne nuk duhet të dërgojmë ligje për të zgjidhur një problem kur ekziston ligj që e zgjidh atë. E njëjta mendësi përdoret edhe tani: do të dërgojmë ligj, e komplikojmë akoma më shumë, krijojmë vonesa me Komisionin e Venecias, dhe pastaj kemi hyrë, fatkeqësisht, në logjikën e të ngratit dhe flasim me përqindje: aq përqindje realizohet e drejta ime e gjuhës sime. Kjo nuk matet me përqindje; duhet të jetë e plotë. Edhe eksponentë të qeverisë flasin me krenari që “e kemi realizuar kaq përqind, dikur nuk jepej fare shqip”, duke u munduar të marrin merita.
Ziadin Sela: Po e ripërsëris: nëse dikush ka meritë që e ka hapur këtë temë, ata janë studentët, jo asnjë aktor politik. Aktorët politikë nga e kaluara dhe sot duhet ta pyesin veten pse nuk e kanë bërë me kohë, pse nuk e kanë sjellë në zbatim, dhe të skuqen nga turpi kur i krijojnë pengesa kësaj të drejte që e kërkojnë studentët, kurse realisht ne duhet të kërkojmë që të zbatohet ligji. Ka edhe shumë eksponentë maqedonas që e pranojnë këtë te çështja e gjuhës. Për ligjin që e mundëson këtë të drejtë mund të diskutojmë kush ku ka qenë; kush iku kur përgatitej terreni që të sillej ligji. Të gjithë deputetët shqiptarë e kanë votuar këtë ligj aktual, por kur duhej krijuar terreni për një situatë më relaksuese më 27 prill, e dimë kush iku, e dimë kush nuk ishte, edhe nga opozita e sotme, edhe nga qeveria e sotme. Nga kryetarët e partive isha vetëm unë aty për ta sjellë këtë ndryshim. Pastaj merita marrin shumë, por kjo është e vërteta, shkurt.
Ziadin Sela: Ne kemi defekt në organizimin politik që ka Maqedonia e Veriut, dhe për sa kohë ekziston ky defekt, çdo herë do të ketë debate të tilla: a duhet të jetë provimi i jurisprudencës shqip apo jo? Ne mbetemi te tema të vogla që të mos depërtojmë te realiteti i vërtetë.
Karakteri unitar i shtetit, federata dhe konfederata
Ziadin Sela: Një nga elementët që eksploatohet më shumë dhe flitet në kongrese partiake, nga liderë partish që duan të duken simpatikë dhe të japin mesazhin e paqes, por që rëndon e godet çdo ditë mbi kurrizin e shqiptarit në Maqedoni, është fjala “karakteri unitar i shtetit”. Këtë nuk duhet ta marrim sipërfaqësisht. Në kongres, BDI-ja si gjë të parë tha “do të punojmë për karakterin unitar të shtetit”, kurse në studio televizive thonë “Maqedoninë do ta bëjmë Zvicër”. Zvicra është konfederatë; kjo nuk ka kuptim për mua. Janë deklarata manipulative. Nëse e bëjmë Maqedoninë Zvicër, nisim të flasim për konfederatë; kjo është detyra jonë si politikanë.
Semra Musai: Jeni të gatshëm të flisni për konfederatë?
Ziadin Sela: Po, pse jo? Çfarë ka këtu? Modelet e shteteve më demokratike në botë janë të tipit të federatave dhe konfederatave. Më vjen mirë që sot dolën lajme se ekspertë nga Austria flasin për një model kantonizimi me tetë njësi, që është ideja e tetë njësive zgjedhore që unë, si Aleancë dhe si kryetar i saj, e mbrojmë sot e kësaj dite. Ky model nuk e hedh poshtë idenë se duam federatë për t’u bashkangjitur me Shqipërinë, siç i përdorin këto ide kundërshtarët tanë politikë; me tetë kantone ato do të jenë të përziera dhe nuk ndodh një gjë e tillë. Por pushteti afrohet më pranë qytetarit, dhe ky është synimi i demokracisë. Decentralizohet buxheti; qytetari sheh të mirat e tatimeve që jep, p.sh. në Strugë.
Semra Musai: Në kongresin tuaj folët edhe për shtetin binacional. Këtë kërkesë e keni pasur, e mbaj mend edhe në vitin 2016; e aktualizoni tani. Përse tani? Dhe si mendoni ta realizoni? Apo është vetëm retorikë?
Ziadin Sela: Çdo herë ka qenë aktuale. Nuk është vetëm retorikë, është ndërgjegjësim. Këto janë opsione. Te pala maqedonase kjo është e papranueshme, thoni; po pse ne duhet të dorëzohemi për gjëra që janë të papranueshme? Nuk dorëzohemi ne, dorëzohen partitë shqiptare, sepse as 20%-i që e premtojnë prej vitesh nuk bëhet. Për shtetin binacional kam arritur sensibilizimin e mjaftueshëm. Duke e mbrojtur tezën që duhet t’i thuhet “gjuhë shqipe” dhe jo “e 20%-it”, sot të gjithë aktorët politikë flasin për këtë, madje edhe vetë maqedonasit, që e dinë cila është esenca.
Semra Musai: Si ndiheni ju me bullgarët që ua kontestojnë gjuhën dhe në vend të gjuhës maqedonase duan që të jetë gjuha zyrtare…?
Ziadin Sela: Domethënë, ka arritur deri diku sensibilizimi. Por nuk them që gjithçka duhet të mbetej në narrativë. Në aspektin psikologjik, kur njeriu nuk flet atë që mendon, shumë shpejt harron dhe nuk e mendon atë që s’e ka folur. Ne kemi ardhur këtu dhe duket sikur po thuhet ndonjë risi kur përmendet federata ose konfederata. Po flasim për realitetin tani.
Ziadin Sela: Unë jam edhe për modelin e shtetit unitar. Por shteti unitar në një realitet demografik ku ke 50-e ca për qind popullatë maqedonase sipas regjistrimit të fundit, ke 30% shqiptarë dhe komunitete të tjera, dhe këta 30% shqiptarë janë të lokalizuar në një pjesë të shtetit, në Maqedoninë perëndimore, nuk mund ta ruash karakterin unitar të shtetit pa ruajtur edhe karakterin bilingual të shtetit. Kusht i domosdoshëm për ruajtjen e karakterit unitar është që Maqedonia të jetë minimumi bilingualë me parlament dy dhomash. Ky është realiteti dhe këto janë praktikat dhe historitë e vendeve të Evropës. Në fund të fundit, jemi të obliguar t’i marrim shembujt edhe nga e kaluara e shteteve të tjera që sot janë demokraci.
Ziadin Sela: Në kryeqendrën e Bashkimit Evropian: a e dini që Belgjika ka qenë e bashkuar me Holandën dhe se ndarja përfundon si proces rreth vitit 1839? Pse? Sepse mbreti holandez ka dashur t’ia imponojë gjuhën e Holandës Belgjikës. Flamandët kanë pak a shumë të njëjtën gjuhë me holandezët; dhe e dyta, dallimi ka qenë fetar, holandezët protestantë, ndërsa belgët katolikë.
Semra Musai: Në kushtet tona, sa është e realizueshme kjo? E dimë si u arrit Marrëveshja e Ohrit: pas një konflikti të armatosur.
Ziadin Sela: Pse nuk është e realizueshme kur është e drejtë, kur numrat janë të tillë si përqindje popullsie? Sepse duhen ndryshime kushtetuese, thuhet. Por shembujt në botën përparimtare tregojnë se ndryshimet kushtetuese bëhen edhe me përqindje më të ulëta; nuk duhet të shkojmë në Evropë, e kemi në Kosovë. Ajo që mungon është unifikimi i faktorit politik shqiptar para se të shkojmë te Kushtetuta.
Semra Musai: Si të unifikohen partitë politike shqiptare?
Ziadin Sela: Të heqin dorë nga pushteti.
Semra Musai: E shihni gatishmëri?
Ziadin Sela: Jo, nuk shoh gatishmëri. Por kjo nuk do të thotë që nuk do ta them dhe nuk do të bëj apel. Të ulemi dhe të bëjmë një plan strategjik: a do të jemi ata që kërkojnë lëmoshë gjithë jetën me dorë të shtrirë dhe kokë ulur, apo do të jemi njerëz me dinjitet dhe do ta bëjmë me dinjitet edhe popullin që përfaqësojmë? Ne e kishim edhe Tryezën e partive politike shqiptare, dhe jo rastësisht ideatori i asaj tryeze jam unë. Por forma më e mirë për ta iniciuar atë tryezë është që fillimisht të më jepet legjitimiteti me votë, që pastaj të kem të drejtën t’i thërras të gjithë dhe t’i bindem në emër të mandatit që më kanë dhënë shqiptarët.
Legjitimiteti, mandatari dhe e drejta e votës
Ziadin Sela: Kur jemi te legjitimiteti, gjëja e parë që do të kisha bërë është t’i thërras të gjithë kundërshtarët politikë që i kam pasur deri dje, t’i ul në tryezë dhe të zgjidhim një çështje që është halli i përbashkët dhe detyra e përbashkët jona, që të ndihemi krenarë e jo kokëulur kur na pyesin çfarë kemi bërë ne si gjeneratë për gjeneratat që do të vijnë.
Semra Musai: Ky debat vazhdon akoma. VLEN-i thotë se ka legjitimitetin te blloku shqiptar, sepse Fronti Evropian ishte koalicion multietnik. Fronti Evropian thoshte të kundërtën. Pyetja ime: a mendoni se blloku politik shqiptar mund të ulet dhe të vendosë për dy gjëra? Nëse dëshiron që partia shqiptare që fiton zgjedhjet të negociojë me partinë maqedonase që fiton zgjedhjet në bllokun maqedonas, të mos bëhen koalicione multietnike, por vetëm shqiptare, dhe nga ana tjetër partia që merr një votë më pak të mos ndërhyjë më në negociatat me fituesit maqedonas.
Ziadin Sela: Prandaj thashë që ky debat nuk ka nisur. Për mua debati ka nisur kur të konkretizohet në letër dhe të shndërrohet në zgjidhje ligjore. Marrëveshja bëhet në letër.
Semra Musai: Pse nuk mund të bëhet? Sepse sistemi ynë politik njeh një mandatar.
Ziadin Sela: Ky sistem politik ndërtohet nga politikanët. Politikanët mund të ndërtojnë sistem politik ku njihen dy mandatarë. Nëse nuk njihen dy mandatarë, të njihet ajo që njihet në sistemin tonë politik: parimi i badenterit. Meqë ka plot ligje që votohen me badenter, mund të futet edhe qeveria të votohet me badenter. Këtë propozim ia kam dhënë zotit Ahmeti, kur shkoi të votonte ligjin për qeverinë e zgjeruar. Unë ju thashë: votoj, por me kusht. Ka biseda të kota që nuk shërbejnë në zgjidhjen e problemit, sepse nuk është shndërruar në zgjidhje ligjore. Në fund i kam thënë: të paktën hajde në të njëjtin ligj të vëmë një nen që thotë se qeveria votohet me badenter. Nuk e pranojnë.
Ziadin Sela: Me një fjalë, legjitimiteti: vota është sovranitet. Nuk ka dëshmi më të mirë që nuk jemi sovranë, dëshmi më e mirë e gënjeshtrës së shtetformësisë së shqiptarëve, se mosrespektimi i votës së shqiptarit. Çfarë janë këto ekzaltime që i bën opozita, BDI-ja më shumë, sa herë që Mickoski thotë “shkojmë në zgjedhje”, duke harruar që e kanë gojën plot “legjitimitet, legjitimitet, legjitimitet” dhe nuk ofrojnë asnjë zgjidhje për legjitimitetin. Unë mendoj se nuk duhet shkuar në zgjedhje derisa të zgjidhet çështja e legjitimitetit. Nëse vazhdon në këtë formë, shkon në zgjedhje, pastaj del deklarata e fundit “61 vota”, e ai, duke e ditur këtë, ti shkon në mëshirën e Mickoskit; varesh nga lëmosha që ta jep ai, që quhet pushtet, që ti duhet ta mjekosh. Kur shkon me përulje te ai, mendon se ai do të jetë zemërgjerë e do të thotë: “Dëgjo, kjo e drejtë është e pak për shqiptarët, duhet të jepet më shumë”? Jo; do të shkurtojë edhe atë që ke.
Ziadin Sela: Në 2016, pavarësisht se VMRO-ja kishte dy deputetë më shumë [vazhdimi i fjalisë i paqartë në transkript], ajo e kishte mundësinë të bënte koalicionin që donte, sepse me rezultatin e zgjedhjeve VMRO-ja mori mandat për të bërë qeveri. Prandaj parimi nuk është “fituesi me fituesin”, por “mandatari me fituesin”. Ai që fiton zgjedhjet te maqedonasit merr mandat; ai që fiton te shqiptarët nuk merr asgjë, merr lëmoshën e mandatarit. Prandaj them: a do të ketë dy mandatarë? A do të zgjidhet qeveria me badenter? Një formë kësaj çështjeje duhet t’i jepet. Në 2024, kur Hristijan Mickoski e shtriu dorën te Arben Taravari në koalicion parazgjedhor, një javë para zgjedhjeve, unë e quaj koalicion parazgjedhor dhe ai e bëri qeverinë. Unë atëherë u përgjigja: shumë mirë, por ti nuk e ke gjetur territorin ku e shpreh sovranitetin tënd; ma trego territorin ku e shpreh unë sovranitetin tim. Këto janë tema që i hapin ata dhe unë vetëm i përgjigjem realitetit që ma krijojnë ata.
Ziadin Sela: Javën që kaloi kam marrë një dokument: duhej të prisja [numri i ditëve i paqartë], vetëm e vetëm sepse një punonjëse e VMRO-së, flas për mentalitet, nuk nënshkruhet në një dokument ku ekzistonte edhe gjuha shqipe. Lind pyetja: po për atë, ku është gatishmëria për ta realizuar? Pse unë duhet ta heshtë këtë shtet paralel që po ndërton VMRO-ja për të më shtypur? Kjo është paralelizëm. Shqiptarët nënshkruajnë dokumente maqedonisht. Kush është ky atje, qoftë sekretare e përgjithshme e Parlamentit apo zëvendëssekretare, ose le të jetë edhe mbret, që nuk nënshkruhet vetëm se ka shkronja shqipe dhe fjalë shqipe? Kjo është racizëm. Njerëz duhet të përfundojnë në burg për këtë. Për çfarë drejtësie flasim? Kjo është urrejtje patologjike. Në gjuhë të urren, jo Ziadin Selën; gjuhën që e flas unë dhe që e flet ti, për të cilën po flasim sonte në këtë emision; gjuhën që e flasin fëmijët tanë. Ky është mesazhi që do ta përsëris çdo herë. Të heshtë unë? Kështu zhvillohen të këqijat: duke i heshtur.
Zgjedhjet e parakohshme
Semra Musai: Tani kur u përmendën zgjedhjet e parakohshme…
Ziadin Sela: …ky lloj ekzaltimi. Nëse i jep dy herë mundësinë të shkelë mbi legjitimitetin pa e zgjidhur çështjen zgjedhore, kur të bëhet dy-tri herë, bëhet precedent, siç është precedent edhe pjesëmarrja e një faktori shqiptar në qeveri; nesër do të arrihet te precedenti që të mos ketë asnjë.
Semra Musai: Do të vazhdojmë të flasim për zgjedhjet pas një shkëputjeje të shkurtër publicitare. Rikthehemi pas pak. Jemi rikthyer në pjesën e tretë dhe të fundit të emisionit. E lamë te zgjedhjet e mundshme të parakohshme. Ju, sa e kuptova, nuk jeni për zgjedhje të parakohshme, ashtu?
Ziadin Sela: Jo, jam.
Semra Musai: Jeni?
Ziadin Sela: Po, por paraprakisht të zgjidhet çështja e legjitimitetit. Unë jam për zgjedhje të parakohshme, sa më shpejt. Por sa më shpejt duhet ta di për çfarë i thërras shqiptarët të votojnë: që të jenë vetvetja, apo të jem vasal i kryeministrit të ardhshëm, qoftë ky Mickoski apo dikush tjetër? Në formën si është tani, asnjë aktor politik nuk kërkon votë që të jetë vetvetja. Prandaj kemi arritur në konstatimin që subjektet politike shqiptare premtojnë dhe nuk realizojnë, sepse qasjen e kanë nënshtruese dhe duan të tregojnë sa zemërgjerë janë; brenda natës shndërrohen në kozmopolitë të paparë në emër të paqes dhe stabilitetit. Ne nuk duhet të kufizohemi në mendimet tona në varësi të asaj që mendojnë elitat politike maqedonase. Nëse nuk je vetvetja në këtë drejtim, nuk duhet të ekzistosh si subjekt politik.
Bisedat me liderët e tjerë shqiptarë
Semra Musai: Meqë po flitet shumë për zgjedhje të parakohshme, këto çështje i keni hapur me ndonjë nga liderët e partive politike shqiptare? Keni ndenjur me zotin Ali Ahmeti, me Izet Mexhitin apo me Bilall Kasamin?
Ziadin Sela: Prandaj flas në studio televizive; me siguri na dëgjojnë. Unë jam i gatshëm që t’i ftoj publikisht të ulemi, jo në katër sy, por të gjithë aktorët politikë. Me keqardhje po shoh që sinjalet janë të këqija.
Semra Musai: Në çfarë kuptimi?
Ziadin Sela: Sëmundja e pushtetit është në pikun e saj të viremisë. E dëgjoni si belbëzon Bilall Kasami kur e pyesin si duhet të votojnë në Bërvenicë? A ka turp më të madh se në një situatë të pastër politike, kur ke një kandidat shqiptar dhe një maqedonas, ti të belbëzosh për kë duhet votuar? As qartë nuk e thotë. Kjo tregon që mbahet nga mëshira e dikujt tjetër. Një lider politik që varet nga mëshira e një lideri tjetër nuk meriton të udhëheqë procese politike, e jo më t’i hapim këto tema, nga të cilat ikin si dreqi nga temjani.
Ziadin Sela: Unë mbetem t’u bëj thirrje publike. Fatkeqësisht nuk shoh që kam bashkëmendimtarë te tezat që i parashtroj. Kurrë s’kam pasur, por ka shumë teza dhe kauza që sot janë realitet. Nuk i kam as VLEN-in, as BDI-në, sepse prioriteti kryesor i këtyre të dyjave është pushteti, asgjë tjetër, jo e ardhmja, përfaqësimi dhe dinjiteti i shqiptarëve. Unë nuk kisha bashkëmendimtarë kur thashë që bullgarët duhet të regjistrohen dhe të hyjnë në preambulë në 2014-n. Sot ajo kauzë është prioritet, është kusht i Bashkimit Evropian për anëtarësimin e vendit. Kauza lind kauzë. Kur ma llogarit në përqindje, unë dua të di sa është përqindja tjetër; kur këtë përqindje ma kamuflon edhe me plot bashkësi të tjera etnike, nuk e kemi realitetin.
Ziadin Sela: Prandaj jam dakord t’i bisedoj me të gjithë; kur kam pasur takime, i kam biseduar. Nuk do të thotë që s’i kam biseduar; nuk kemi arritur te konstatimet. Por më duket se mbrojtja me çdo kusht e diçkaje që është shkelur dhe nuk është implementuar, e diçkaje që të gjithë themi se ka qenë kompromis… pse duhet ta mbroj kompromisin me çdo kusht? Kjo është Marrëveshja e Ohrit. Meqë po shket, ne duhet ta konstatojmë bashkë me garantuesit e marrëveshjes që po shket dhe të ulemi në tryezë të bisedimeve për ta zgjidhur, jo në emër të paqes e stabilitetit, por në emër të barazisë dhe të një marrëveshjeje që shpesh edhe analistë e opinionbërës maqedonas thonë që këto të drejta mund të arrihen edhe pa luftë. Hajde pra, pa luftë të arrijmë në të drejta që na takojnë. Nuk kërkojmë t’u marrim asgjë maqedonasve, por përkundrazi të ndihemi të barabartë, konform standardeve të barazisë që i kanë edhe popujt e tjerë autoktonë me këto përbërje etnike në vende të tjera.
Dera e hapur për BDI-në dhe marrëdhënia me Arben Taravarin
Semra Musai: Pas daljes nga koalicioni Fronti Evropian, keni lënë ndonjë derë të hapur që ndoshta të bashkëpunoni sërish me BDI-në?
Ziadin Sela: Përderisa flas për kauza si gjuha, legjitimiteti, përfaqësimi i drejtë dhe adekuat, unë derën e kam të hapur për çdo shqiptar, nga votuesi te intelektualët, gazetarët, udhëheqësit shoqërorë dhe partiakë, të gjithë, sepse këto nuk janë tema dhe çështje të mia personale. Të vërtetën do ta them ashtu siç e mendoj, sepse ndryshe çfarë kuptimi ka që unë të jem ulur këtu sot dhe të krijoj opinion publik? Me të gjithë nuk kam asnjë përjashtim. Përkundrazi, u bëj ftesë publike që të gjithë të bëhen bashkëkrijues të këtyre kauzave; do të isha shumë më i lumtur sikur të kishte një kauzë më avangarde dhe më të avancuar; me kënaqësi do ta kisha pranuar.
Semra Musai: Siç thatë më herët, bashkëpunuat edhe me zotin Ahmeti, edhe me zotin Menduh Thaçi. A do ta kishit shtrirë dorën e pajtimit politik edhe me zotin Taravari?
Ziadin Sela: Unë gjithmonë kam thënë se dorën e bashkëpunimit… Shumë aktorë politikë nuk i duan skenën politike, por janë aty sepse dikush i ka zgjedhur; dhe ti duhet ta pranosh këtë verdikt që japin qytetarët. Nëse e mendoni si bashkim klasik me zotin Taravari, jo, sepse ai e ka tradhëtuar besimin tim. Unë bëra gjithçka për të. S’po hyj në pjesën profesionale, por në aspektin politik: e kam bërë kryetar komune duke sakrifikuar pozicionin tim si kryetar komune, dhe s’i kam rënë pishman, sepse kështu e rrita edhe partinë. E kam bërë ministër të Shëndetësisë, kur ky, si shef i shtabit në zgjedhjet e 2016-s, erdhi më takoi me mantel të bardhë ditën e zgjedhjeve, edhe pse ishte në listën zgjedhore, ishte kujdestar në klinikë. I kam dhënë edhe pozicionin e kryetarit të komunës, edhe të kryetarit të partisë. Dhe pastaj, siç e thashë më herët, më la në formën më brutale të mundshme, edhe pa zgjidhje, që të detyrohem të bëj koalicion me dikë që deri dje e kisha kundërshtar politik. Këto nuk janë gjëra që falen. Më ke detyruar, në emër të mbijetesës së kësaj kauze, kësaj ideje, të shkoj te kundërshtari im politik për koalicion, ndërkohë që pastaj më gjykojnë njerëzit që më besuan mua. Është shumë e rëndë të tradhëtosh besimin e tjetrit, dhe unë këtë s’e fal dot; duhet të ma falin ata të cilëve ne bashkë ua tradhëtuam besimin. Nuk është tagri im, është i atyre që na besuan deri dje. Prandaj nuk jam i gatshëm ta fal.
Ziadin Sela: Ai është avokat i së kundërtës së asaj që them unë për legjitimitetin. Arben Taravari nuk është simboli i mbrojtjes së legjitimitetit dhe votës së shqiptarëve; është simbol i së kundërtës, i shkeljes së legjitimitetit, sepse dora e shtrirë për koalicion një javë para zgjedhjeve e Mickoskit ishte me Arben Taravarin; s’ishte as me Bilall Kasamin, as me Izet Mexhitin. Ai e ka simbolikën e atij që shkeli me të dy këmbët legjitimitetin në emër të përfitimit vetëm personal. Unë nuk jam i gatshëm ta shtrij dorën me të, sepse nëse e bëj, barazohem me tradhëtitë e tij. Njerëzit kanë të drejtë edhe të gabojnë, megjithëse ky s’është gabim i vogël; ndoshta mund të falet. Por jam i gatshëm të ulemi të gjithë aktorët politikë në tryezë për të diskutuar temat; kur them të gjithë, nuk përjashtoj askënd nga ata që populli me votë i ka çuar në parlament. Aspak nuk e kam problem të ulem edhe me zotin Ahmeti, edhe me Bilallin, edhe me Izetin, edhe me Menduhun, të gjithë ata që janë kryetarë partie dhe kanë deputetë pas vetes, për t’i diskutuar këto kauza, për të parë edhe një këndvështrim tjetër më të mirë që ndoshta e kanë ata, që bashkërisht të arrijmë te pika që na bashkojnë, në emër të të cilave do të dalim në zgjedhje dhe pas zgjedhjeve do t’i bëjmë shqiptarët më të përfaqësuar dhe do të flasim për progresin, jo për regresin.
Semra Musai: Pra, edhe këto dy vjet do të shkonit vetëm në zgjedhje?
Ziadin Sela: Përcaktimi im është po. Prandaj jam ndarë nga koalicioni ku kam qenë, për shkak të asaj që e thashë më herët: nuk duhet të bëhem pjesë e një loje që në qendër ka interesin personal e jo interesin e përgjithshëm si komb, si bashkësi etnike këtu në Maqedoninë e Veriut. Konstatimi dhe analiza ime tregojnë se ky është vetëm një konstrukt me qëllim mbijetese të asaj që është bërë mbi 20 vjet. Nuk dua të flas për raste konkrete; ka pasur akuza për korrupsion e të tjera, që të ruhet kjo. Unë mendoj se shqiptarët duhet të kenë alternativë, dhe alternativa për shqiptarët është Lidhja për Shqiptarët, Lidhja Shqiptare.
Mbyllja
Semra Musai: Faleminderit që ishit sonte në “Ndritë”.
Ziadin Sela: Faleminderit për mundësinë.
Semra Musai: Shikues të nderuar, ju faleminderit që na ndoqët. Mirupafshim./Tetova News
LEXO EDHE:
Transkripti i plotë dhe analiza e intervistës së Ziadin Selës në emisionin „Debat në Shenja“
Analiza dhe transkripti i intervistës së plotë të Ziadin Selës në „Click Plus“ të TV21
