Ballina Aktualitet Kultura Studimi/ 1500 gjuhë në botë mund të zhduken

Studimi/ 1500 gjuhë në botë mund të zhduken

Ka rreth 7000 gjuhë të njohura në botë sot, por disa prej tyre së shpejti mund të zhduken përgjithmonë, ka zbuluar një studim australian. Sipas tij, rreth gjysma e gjuhës është në rrezik dhe 1500 mund të zhduken plotësisht deri në fund të shekullit.

“Pa ndërhyrje, humbja e gjuhës mund të trefishohet në 40 vjet, me një gjuhë të humbur në muaj”, shkruajnë autorët. Ata këshillojnë miratimin e kurrikulave që mbështesin arsimin dygjuhësh dhe inkurajojnë si zotërimin e gjuhëve indigjene ashtu edhe përdorimin e gjuhëve dominuese rajonale.

Studimi, i kryer nga Universiteti Kombëtar Australian, u publikua në revistën online Nature Ecology and Evolution. Studiuesit kanë zbuluar gjithashtu disa arsye të papritura që kërcënojnë mbijetesën e gjuhës, tha bashkautori Lindell Bromham. Midis tyre, për shembull, është një rrjet rrugor i zhvilluar mirë.

“Kemi konstatuar se sa më shumë rrugë që lidhin zonat rurale me zonat urbane, fshatrat me qytetet, aq më i lartë është rreziku që gjuhët të rrezikohen. Duket sikur rrugët po i ndihmojnë gjuhët dominuese të mposhtin gjuhët më të vogla, “tha Bromham. “Kur një gjuhë humbet, ose “fle”, siç themi për gjuhët që nuk fliten më, ne humbasim shumë diversitet kulturor njerëzor,” tha Bromham. “Çdo gjuhë është e shkëlqyer në mënyrën e vet.”

Shumë nga gjuhët që supozohet se do të zhduken deri në fund të shekullit janë ende në përdorim, thonë ekspertët. “Kështu që ka ende një shans për të mbështetur komunitetet për të rigjallëruar gjuhët indigjene dhe për t’i forcuar ato për brezat e ardhshëm,” shpjegoi Bromham. UNESCO ka shpallur dhjetë vjetët e ardhshëm (2022-2032) një dekadë të gjuhëve indigjene për të mbrojtur diversitetin gjuhësor dhe për të forcuar të drejtat e njerëzve nga komunitetet e pakicave gjuhësore.

Artikulli paraprakÇfarë thuhet në vendimin e Thesarit Amerikan për sanksionet ndaj Dodikut
Artikulli tjetërShkon mbi 830 mijë numri i viktimave nga Covid-19 në SHBA