Një valë protestash e nxitur nga ekonomia e dështuar e Iranit ka vazhduar për ditën e nëntë, ndërsa Presidenti Donald Trump rinovoi kërcënimin e tij për ndërhyrje të SHBA-së.
Video të publikuara online të hënën treguan demonstrata në kryeqytet, Teheran, dhe në qytetin jugperëndimor Yasuj.
Aktivistë të të drejtave të njeriut kanë thënë se protestat kanë ndodhur në 26 nga 31 provincat e vendit që prej javës së kaluar dhe se të paktën 19 protestues dhe një anëtar i forcave të sigurisë janë vrarë.
Trump paralajmëroi të dielën në mbrëmje se autoritetet iraniane do të “goditen shumë fort” nëse vdesin më shumë protestues.
“Po e ndjekim shumë nga afër. Nëse ata fillojnë të vrasin njerëz siç kanë bërë në të kaluarën, mendoj se do të goditen shumë fort nga Shtetet e Bashkuara,” u tha ai gazetarëve në bordin e Air Force One.
Të hënën, kreu i gjyqësorit iranian, Gholamhossein Mohseni Ejei, tha se autoritetet do të “dëgjojnë protestuesit dhe kritikët që në mënyrë legjitime dhe me të drejtë kanë shqetësime për jetesën dhe mirëqenien e tyre sociale dhe ekonomike”.
Por ai shtoi se do të “veprojnë me vendosmëri ndaj atyre që kërkojnë të shfrytëzojnë situatën, të nxisin trazira dhe të minojnë sigurinë e vendit dhe të qytetarëve”.
“Tronditësit e rendit duhet ta dinë se nuk do të ketë asnjë tolerancë apo lëshim ndaj tyre,” paralajmëroi ai.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Iranit akuzoi gjithashtu Izraelin se po përpiqet të “minojë unitetin tonë kombëtar”, pasi kryeministri Benjamin Netanyahu shprehu të dielën “solidaritetin e qeverisë së tij me luftën e popullit iranian”.
Esmail Baqai tha në një konferencë shtypi se deklaratat e Netanyahut dhe të “disa zyrtarëve radikalë amerikanë” nuk ishin “asgjë më shumë se nxitje e dhunës”.
Irani dhe Izraeli zhvilluan një luftë 12-ditore qershorin e kaluar, gjatë së cilës avionë izraelitë dhe amerikanë bombarduan objekte kyçe bërthamore iraniane.
Protestat e fundit në Iran nisën kur tregtarët dolën në rrugët e Teheranit më 28 dhjetor për të shprehur zemërimin ndaj një rënieje tjetër të fortë të vlerës së monedhës iraniane kundrejt dollarit amerikan. Riali ka rënë në nivelin më të ulët historik dhe inflacioni është rritur në 40%, ndërsa sanksionet për programin bërthamor të Iranit po shtrëngojnë ekonominë.
Së shpejti, studentët universitarë iu bashkuan protestave dhe ato filluan të përhapeshin në qytete të tjera.
Të hënën, pamje të postuara në rrjetet sociale dukeshin se tregonin një protestë në qytetin Yasuj, në provincën Kohgiluyeh-Boyer Ahmad, sipas BBC Persian. Një turmë burrash dhe grash dëgjohej duke brohoritur “Liri, liri, liri”.
Protestues u filmuan gjithashtu duke thirrur të njëjtin slogan në rrugën Cheragh Barq në Teheran.
Video të siguruara nga BBC Persian të dielën në mbrëmje dukeshin se tregonin disa dhjetëra protestues që marshonin në një rrugë në qytetin Sari, në veri të Teheranit.
Ata dëgjoheshin duke thirrur slogane si “Vdekje diktatorit” — një referencë ndaj Khameneit, i cili ka pushtetin suprem në vend — dhe “Pahlavi po kthehet” — një referencë ndaj Reza Pahlavit, djalit të shahut të ndjerë, i cili jeton në mërgim.
Në një tjetër video, disa persona shihen duke ikur mes zhurmës së të shtënave me armë.
BBC Persian tha se të dielën në mbrëmje pati protesta edhe në rrethet Ilam, Arak, Hamedan, Amol, Lahijan, Kermanshah, Malekshahi, Semnan dhe Noorabad.
Një video tjetër pretendohet se tregonte forcat e sigurisë duke bastisur një spital në qytetin perëndimor Ilam, ku sipas një aktivisti të të drejtave të njeriut po strehoheshin protestues të plagosur.
Grupi kurd i të drejtave të njeriut Hengaw raportoi se protestuesit ishin ndër ata që u qëlluan kur Gardat Revolucionare hapën zjarr ndaj një demonstrate jashtë një kompleksi qeveritar në qarkun fqinj Malekshahi të shtunën.
Katër protestues të tjerë u vranë në incident, shtoi Hengaw, duke identifikuar njërin prej tyre si brigadier-gjeneralin në pension të Gardave Revolucionare, Latif Karimi. Ai ndau një video që duket se tregon një turmë duke goditur një portë përpara se të dëgjohen të shtëna dhe njerëzit të bien në tokë.
Agjencitë gjysmë-zyrtare Mehr dhe Tasnim raportuan se tre persona — përfshirë Karimin, të cilin e përshkruan si anëtar të forcave të sigurisë — u vranë kur “traziruesit” u përpoqën të hynin në një objekt sigurie.
Agjencia e Lajmeve të Aktivistëve të të Drejtave të Njeriut në Iran (HRANA) tha të dielën në mbrëmje se gjithsej 19 protestues dhe një person i lidhur me forcat e sigurisë janë vrarë gjatë trazirave.
Edhe 51 persona të tjerë janë plagosur, kryesisht nga plumba gome dhe fishekë me goditje të shpërndarë, ndërsa 990 persona janë arrestuar në lidhje me protestat, shtoi ajo.
Këto protesta kanë qenë më të përhapurat që nga kryengritja e vitit 2022, e nxitur nga vdekja në paraburgim e Mahsa Amini, një grua e re kurde e ndaluar nga policia e moralit për dyshimin se nuk e mbante siç duhet shaminë.
Sipas grupeve të të drejtave të njeriut, më shumë se 550 persona u vranë dhe 20.000 u ndaluan gjatë një shtypjeje të dhunshme të atyre protestave nga forcat e sigurisë./BBC/Tetova News
