Në Poloni, vend që në vitet e fundit po investon shuma të mëdha në forcimin e ushtrisë, numri i armëve të zjarrit të regjistruara në pronësi të qytetarëve për herë të parë ka kaluar një milion, tregojnë të dhënat më të fundit të policisë polake. Vetëm gjatë vitit 2025 janë lëshuar 50.700 leje për armë – një rekord – duke vazhduar trendin e rritjes së ndjeshme të armatosjes së popullsisë, shkruan Euronews.
Deri në fund të vitit të kaluar, numri i lejeve aktive arriti në 411.769, më shumë se dyfishi i 192.819 lejeve të regjistruara në vitin 2015. Numri i armëve në duart e civilëve u rrit në 1.037.778, që përfaqëson një rritje prej mbi 107.000 krahasuar me vitin 2024.
Armatosja e shtuar nisi në vitin 2022
Numri më i madh i kërkesave në vitin 2025 i përkiste lejeve për koleksionistë, me 21.071 leje të lëshuara. Pas tyre vijnë lejet sportive me 17.601 copë të lëshuara dhe 7.254 leje për mbrojtje personale.
Trendi i armatosjes së shtuar filloi në vitin 2022, kur u lëshuan 37.402 leje të reja, krahasuar me 19.939 një vit më parë. Poligonet e qitjes në Poloni shënuan rritje të menjëhershme të vizitorëve në javët pas fillimit të pushtimit rus të Ukrainës në shkurt të atij viti.
Megjithatë, pavarësisht rritjes, Polonia me rreth 2,5 armë zjarri për 100 banorë ka normën më të ulët në Bashkimin Evropian, sipas të dhënave të Small Arms Survey nga viti 2017. Për krahasim, Finlanda kryeson me 32,4 armë për 100 banorë, e ndjekur nga Austria me 30 dhe Qipro me 29,1.
Thirrje për reformë të sistemit të lëshimit të lejeve
Dariusz Loranty, ish-mbikëqyrës i policisë së Varshavës që ka punuar në raste terrorizmi dhe vrasjesh, konsideron se sistemi aktual i jep shumë kompetenca një agjencie të vetme.
“Sistemi aktual i lëshimit të armëve shkel parimin e shenjtë të ndarjes së pushteteve”, deklaroi Loranty. Policia “kontrollon, më pas merr vendim dhe vetë, sipas ligjit në fuqi, i përcakton rregullat”.
Ai propozoi që kompetenca formale për vendimmarrje të transferohet nga policia te administrata civile, ku prefektët do të lëshonin leje përmes procedurave administrative që do të përfshinin mendimin e policisë dhe pjesëmarrjen e qytetarëve. Kundër këtyre vendimeve administrative do të mund të paraqitej padi.
“Kush ka armë, nuk do të pijë vodka”
Loranty tha se posedimi i armës ndryshon rrënjësisht sjelljen, kryesisht përmes rritjes së përgjegjësisë. Ligji polak ndalon rreptësisht mbajtjen ose posedimin e armës nën ndikimin e alkoolit. “Kush ka armë, nuk do të pijë vodka”, tha ai. “Natyrisht, ekziston edhe një ndjenjë tjetër përgjegjësie.”
Ai gjithashtu u shpreh për vlerësime psikiatrike më të rrepta, duke theksuar se kushdo që shfaq simptoma depresioni duhet të përjashtohet nga mundësia e posedimit të armës. Sipas tij, kontrollet nuk duhet të jenë sipërfaqësore, por psikiatrit duhet të vlerësojnë kandidatët të paktën dy herë në situata të ndryshme.
Frika nga krimi si shtysë kryesore
Sipas Lorantyt, bindja popullore se polakët po armatosen nga frika e një konflikti me Rusinë nuk përputhet me realitetin.
“Është një keqkuptim. Shumë pak njerëz mendojnë kështu”, tha ai. “Arsyeja e vërtetë është frika nga rritja e kriminalitetit në kuptim më të gjerë.”
Ai theksoi si kërcënim të veçantë grupet kriminale gjeorgjiane, për të cilat pretendon se më shpesh sulmojnë qytetarët polakë sesa ukrainasit.
Ndryshime të propozuara ligjore
Partia Polonia 2050, anëtare e koalicionit qeverisës, në tetor 2025 paraqiti një projektligj që parashikon kontrolle të detyrueshme të rregullta mjekësore dhe psikologjike për të gjithë poseduesit e lejeve për armë, përfshirë edhe gjuetarët.
Sipas propozimit, personat nën 70 vjeç do të duhej të rinovonin certifikatat çdo pesë vjet për të ruajtur lejen, ndërsa ata mbi 70 vjeç çdo dy vjet. Përjashtim do të bënin koleksionistët dhe pjesëmarrësit në rikonstruksione historike, armët e të cilëve nuk paraqesin kërcënim të drejtpërdrejtë.
Komuniteti i gjuetarëve e kundërshtoi këtë masë, ndërsa një iniciativë e ngjashme që i referohej vetëm gjuetarëve ishte hedhur poshtë më herët në parlament që në leximin e parë. Debati publik për projektligjin mbetet i hapur.
Për krahasim, Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë rreth 120 armë zjarri për 100 banorë. E drejta për posedim armësh garantohet nga Amendamenti i Dytë i Kushtetutës amerikane, gjë që ka kontribuar në ligje relativisht liberale në shumë shtete federale. Rregulloret në BE janë përgjithësisht më kufizuese, ndërsa normat e vrasjeve me armë zjarri në SHBA janë dukshëm më të larta se mesatarja e Bashkimit Evropian./TetovaNews
