Mundjet e zemrës dominojnë strukturën e vdekjes në Shqipëri shumë më tepër se një vend i Bashkimit Evropian.
Të dhënat krahasuese nga INSTAT dhe Eurostat tregojnë se 52.9% e vdekjeve në Shqipëri me sëmundjet e aparatit të gjakut, ndërsa në Bashkimin Evropian kjo kategori është 32.8% e totalit të vdekjes.
Diferenca është e lartë dhe tregon se shqiptarët humbin jetën nga sëmundjet e zemrës në një nivel gati dy herë më të lartë se mesatarja evropiane.
Në Evropë, sëmundjet e zemrës, një peshë e madhe në vdekje kanë edhe 23.9% të vdekjeve, ndërsa në Shqipëri kjo kategori zë 15.3% të totalit. Edhe sëmundjet e aparatit të trupit kanë një peshë më të madhe në BE, me 7.8% të vdekjeve, ndërsa në Shqipëri vetëm 2%.
Diferenca të mëdha janë edhe në kategoritë e tjera të sëmundjeve. Sëmundjet e aparatit të tretjes së punës 4.4% të vdekjeve në BE, ndërsa në Shqipëri vetëm 0.8%.
Mundjet mendore fatore 4.3% të vdekjeve në Evropë, krahasuar me 0.5% në Shqipëri, ndërsa sëmundjet e sistemit nervor zënë 4.3% në BE dhe vetëm 1.5% në vend. Po ashtu, vetëm sëmundjet endokrine dhe të gjithë sistemit të Shqipërisë 3.5% të vdekjeve në Bashkimin Evropian, ndërsa në 0.9%.
Po shtohent me probleme te zemres
Të dhënat e fundit se rastet me probleme kardiake janë rritur edhe në sistemin spitalor. Për periudhën janar–gusht 2025, në repartin e kardisë së trajtuar 7,543 pacientë, nga 6,419 pacientë një vit më parë, një rritje prej 17.5%.
Edhe problemet e shëndetit mendor kanë shënuar përmirësim. Në të njëjtën periudhë, në spitalet psikiatrike dhe trajtuan 1,129 pacientë, ose 36% më shumë se një vit më parë.
Ekspertët e shëndetit e lidhin këtë tendencë me një problem që lidhet me stilin e saj. Ndotja e ajrit, mungesa e aktivitetit fizik, tensioni i jashtëzakonshëm dhe stresi i përditshëm konsiderohen ndër arsyet kryesore që po rrisin simptomat kardiake dhe neurologjike në popull.
Ndikimet e fshehura të stresit dhe punësimit të sedentës janë bërë një gjë e madhe për shëndetin fizik dhe mendor të punonjësve në korporata.
Mjekja psikiatre Dr. Arjana Rreli, ka pohuar më herët për Monitor se stresi kronik në botë të mirëqenies serioze në punë mendor dhe fizik.
“Ekspozimi i stresit në mjedisin e punës mund të jetë në problemet e lodhjes emocionale, edhe të gjumit dhe madje edhe kardiovaskulare”, shpjegon ajo.
Sipas kardiologut Dr. Endri Hasimi, ndikimi i kronikës në shëndetin kardiovaskular është shpesh i nënvlerësuar. “Kur një individ është ekspozuar ndaj stresit në punë, trupi prodhon sasi të larta kortizoli, i cili rrit presionin e gjakut dhe përshpejton kujdesin e sëmundjeve të zemrës”, shpjegon ai. “Për më tepër, mungesa e lëvizjes dhe një dietë e pashëndetshme mund të çojnë në formimin e faqeve në arterie, duke rritur rrezikun e infarktit”.
Edhe Instituti i Shëndetit Publik (ISHP) në një analizë për ecurinë e sëmundjes së fundit të viteve të gjetjes së sëmundjes kardiovaskulare kanë përparuar me shpejtësi në dekadën e fundit.
Rastet e diagnostikuara çdo vit në spital gjithashtu në rritje së bashku me volumin e pajisjeve të diagnostikuara dhe janë kujdeskale. Ndërhyrje by-pass për rivendosjen e gjakut në muskulin e zemrës të kryera nga QSUT pothuaj janë rritur në mënyrë eksponenciale në 10 vitet e fundit.
Risku i sëmundjeve të zemrës në Shqipëri vjen duke u rritur me burrat dhe është më i lartë tek ata krahasuar me burrat. Në grup – ka 30-69 vjeç vdekshmëria dhe sëmundshmëria janë rreth 2 herë më të larta tek meshkujt, ndërsa pas kësaj moshe diferenca zvogëlohet në vetëm rreth 20%.
Diferencat mes grave dhe burrave janë akoma më shumë kur krahasojmë sëmundshmërinë. Arsyet e diferencës së brendshme të hormoneve të burrave të femrave, si dhe ekspozimin më të lartë ndaj duhanpirjes dhe abuzimit të alkoolit.
OBSH rekomandon t’i kushtohet, qëndron në përgjithësi të një numri të shkaktuar rreziku për sëmundjet e zemrës dhe aksidentet cerebrovaskulare, me synim zvogëlimin e rrezikut total.
Është një tjetër faktor rreziku për sëmundjen e zemrës dhe vdekshmërinë e tyre. Sipas Eurostat 56.5% shqiptarëve mbi 16 mendojnë mbi peshë, duke u renditur në këtë rrezikut.
Femrat shqiptare duket se janë shumë më të kujdesshme se meshkujt. Sipas Eurostat, 62.3% e meshkujve shqiptarë mbi 16 mendojnë mbipeshë, ndër më të lartët në Evropë.
Gjysma e femrave shqiptare (50.9%) konsiderohen mbipeshë, sipas të dhënave të Eurostat. /monitor.al
