Mojtaba Khamenei ka pasuar të atin, Ajatollah Ali Khamenei, i cili u vra në sulmet e përbashkëta të SHBA-ve dhe Izraelit.
Mojtaba Khamenei, i biri i dytë i Ajatollah Ali Khameneit, i cili u vra në ditën e parë të luftës që Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli nisën kundër Iranit, është zgjedhur si udhëheqësi i ri suprem i Iranit, raportojnë mediat shtetërore.
Kleriku hardliner 56-vjeçar, nëna, gruaja dhe një nga motrat e të cilit u vranë gjithashtu në sulmin që vrau të atin, por raportohet se i biri nuk ishte i pranishëm dhe deri tani i ka mbijetuar bombardimeve intensive të Iranit.
Kuvendi i Ekspertëve të Iranit – trupi klerikal prej 88 anëtarësh që zgjedh udhëheqësin suprem të vendit – i ka bërë thirrje iranianëve të ruajnë unitetin dhe të betohen për besnikëri ndaj Mojtaba Khameneit.
Në një deklaratë të shpërndarë në mediat shtetërore të dielën, kuvendi tha se Khamenei u zgjodh bazuar në një “votë vendimtare”. Ai i bëri thirrje të gjithë iranianëve, “veçanërisht elitave dhe intelektualëve të seminareve dhe universiteteve”, që “t’i betohen për besnikëri udhëheqjes dhe të ruajnë unitetin”.
Khamenei nuk ka kandiduar kurrë për ndonjë post dhe nuk i është nënshtruar asnjë vote publike, por për dekada ka qenë një figurë jashtëzakonisht me ndikim në rrethin e ngushtë të udhëheqësit të mëparshëm suprem, duke kultivuar lidhje të thella me Korpusin e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) paraushtarake.
Vitet e fundit, Khamenei ishte përmendur gjithnjë e më shumë si një zëvendësues i mundshëm kryesor për të atin, i cili ishte president për gati tetë vjet dhe më pas mbajti pushtetin absolut për 36 vjet, para se të vritej në sulmet në kompleksin e tij në Teheran të shtunën, më 28 shkurt.
Ngritja e të birit Khamenei është një shenjë e qartë se fraksionet më hardline në establishmentin iranian ruajnë pushtetin dhe mund të tregojë se qeveria ka pak dëshirë të pranojë një marrëveshje apo negociata në afat të shkurtër.
Mojtaba Khamenei nuk ka diskutuar kurrë publikisht çështjen e pasardhësisë, një temë e ndjeshme, duke marrë parasysh se ngritja e tij në pozitën e udhëheqësit suprem do të krijonte efektivisht një dinasti të ngjashme me monarkinë Pahlavi para revolucionit islamik të vitit 1979.
Në vend të kësaj, Khamenei kryesisht ka mbajtur një profil të ulët, duke mos mbajtur ligjërata publike, predikime të së premtes ose fjalime politike – deri në atë pikë sa shumë iranianë nuk e kanë dëgjuar zërin e tij, pavarësisht se e dinin prej vitesh se ai ishte një yll në ngjitje brenda establishmentit teokratik.
Akuzat
Për gati dy dekada, kundërshtarët vendas dhe ata të bazuar jashtë vendit e kanë lidhur emrin e Khameneit me shtypjen e dhunshme të protestuesve iranianë.
Kampi reformist brenda Republikës Islamike të Iranit e akuzoi fillimisht atë për manipulim të zgjedhjeve dhe përdorimin e forcës Basij të IRGC-së për të shtypur protestuesit paqësorë gjatë Lëvizjes së Gjelbër të vitit 2009, e cila u formua pasi politikani populist Mahmoud Ahmadinejad u rizgjodh president në një votim të diskutueshëm, i cili u pasua nga një shtypje e liderëve reformistë dhe mbështetësve të tyre.
Forcat Basij që atëherë kanë qenë në qendër të shtypjes së establishmentit kundër valëve të shumta të protestave kombëtare, më së shquari dy muaj më parë, kur Kombet e Bashkuara dhe organizatat ndërkombëtare të të drejtave të njeriut thonë se forcat shtetërore vranë mijëra njerëz, kryesisht netëve të 8 dhe 9 janarit.
Udhëheqësi i ndjerë suprem dhe establishmenti fajësuan “terroristët” dhe “trazirat”, të armatosur, trajnuar dhe financuar nga SHBA dhe Izraeli, për vrasjet e paprecedenta, ashtu siç kishin bërë më parë gjatë raundeve të mëparshme të protestave kundër establishmentit.
Klerik i rangut të mesëm
Mojtaba Khamenei filloi të zhvillojë lidhje të ngushta brenda IRGC-së që në vitet e tij të reja, kur shërbeu në Batalionin Habib të forcës gjatë operacioneve të shumta në Luftën Iran-Irak të viteve 1980. Disa nga shokët e tij, përfshirë klerikë të tjerë, vazhduan të merrnin poste udhëheqëse në aparatin e sigurisë dhe inteligjencës së asaj që atëherë ishte Republika Islamike në fillim të saj.
Khamenei, i cili është nën sanksionet e SHBA-së dhe Perëndimit, ka grumbulluar gjithashtu një perandori ekonomike që përfshin asete në vende të shumta, sipas raporteve në mediat perëndimore.
Besohet se emri i tij nuk shfaqet në asnjë nga transaksionet e pretenduara, por raportohet se ai ka transferuar miliarda dollarë gjatë viteve përmes një rrjeti të brendshëm dhe bashkëpunëtorësh të lidhur me establishmentin iranian.
Bloomberg e lidhi Khamenein me Ali Ansarin, i cili ishte në qendër të vëmendjes në fund të vitit të kaluar pasi Banka e tij Ayandeh u shpërbë me forcë nga shteti për shkak se falimentoi për shkak të dhënies së kredive personave të brendshëm të paidentifikuar dhe grumbullimit të borxheve të mëdha. Shpërbërja e bankës ndihmoi në rritjen e inflacionit të shfrenuar të Iranit, duke i varfëruar iranianët, pasi humbjet duhej të kompensoheshin pjesërisht përmes fondeve publike.
As Khamenei dhe as Ansari nuk i kanë adresuar publikisht lidhjet e tyre dhe akuzat, të cilat përfshijnë gjithashtu blerjen e pronave luksoze në vendet evropiane.
Kredencialet fetare të Khameneit kanë qenë gjithashtu një çështje diskutimi, pasi ai është hoxhatoleslam, një klerik i nivelit të mesëm, dhe jo grada më e lartë e ajatollahut. Por i ati i tij nuk ishte as ajatollah kur u bë udhëheqës i vendit në 1989, dhe ligji u ndryshua për ta akomoduar atë. Një kompromis i ngjashëm mund të jetë i mundur edhe për Mojtaban.
Tani për tani, mbetet e paqartë se kur ose si do të vazhdojë Irani me shpalljen e udhëheqësve të rinj, pasi ai rishtas vendos një bllokim të internetit në të gjithë vendin dhe kufizime në rrjedhën e informacionit në mes të një fushate intensive bombardimesh nga SHBA dhe Izraeli në të gjithë vendin./Al Jazeera
