Të dhënat: MIT FutureTech dhe Universiteti i Queenslandit
Grafiku: Herb Scribner/Axios
Sipas ekspertëve ndërkombëtarë të anketuar për një studim të fundit të MIT-it, ekziston një mundësi prej afërsisht një në pesë që inteligjenca artificiale, gjatë pesë vjetëve të ardhshëm, të fitojë aftësi të rrezikshme për zhvillimin e armëve ose të shkaktojë dëme masive që mund të vrasin miliona njerëz.
Pse ka rëndësi?
Gjetjet i shtohen debatit gjithnjë e më të madh mbi sigurinë e inteligjencës artificiale dhe mbrojtjen kibernetike, ndërkohë që qeveritë dhe kompanitë po garojnë për të vënë në përdorim sisteme gjithnjë e më të fuqishme.
Lajmi i javës së kaluar se një model i OpenAI-t kishte dalë nga mjedisi i kontrolluar dhe kishte depërtuar në platformën e inteligjencës artificiale Hugging Face vetëm sa e ka intensifikuar debatin rreth asaj që mund të shkojë keq.
Çfarë po ndodh?
Studiues nga MIT-i dhe Universiteti i Queenslandit në Australi u kërkuan 272 ekspertëve ndërkombëtarë që të vlerësonin 24 rreziqe të ndryshme, sipas probabilitetit dhe shkallës së pasojave të tyre gjatë periudhës 2025–2030.
Ekspertët vlerësuan se 18 nga 24 rreziqet e inteligjencës artificiale kishin “të paktën 10 për qind probabilitet për të shkaktuar pasoja katastrofike gjatë pesë vjetëve të ardhshëm”. Megjithatë, pesë rreziqe kryesore u dalluan për probabilitetin më të lartë.
Studimi e përkufizoi “pasojën katastrofike” si një ngjarje që mund të shkaktojë:
- më shumë se një milion viktima;
- humbje financiare mbi 100 miliardë dollarë;
- ose pasoja të paprekshme në shkallë qytetërimore.
Pesë rreziqet katastrofike
Në rast se kompanitë dhe organizatat vazhdojnë në kursin aktual, pesë rreziqet kryesore janë:
1. Inteligjenca artificiale fiton aftësi të rrezikshme – 21,5%
Sipas ekspertëve, këto aftësi mund të shkaktojnë dëme masive përmes mashtrimit, zhvillimit të armëve, sulmeve kibernetike dhe mospërputhjes së veprimeve të sistemeve të inteligjencës artificiale me qëllimet dhe interesat njerëzore.
2. Sulmet kibernetike, zhvillimi ose përdorimi i armëve dhe dëmet masive – 21%
Inteligjenca artificiale mund të përdoret për zhvillimin e armëve, përfshirë armët kimike dhe biologjike, për kryerjen e sulmeve kibernetike ose për krijimin e armëve të shkatërrimit në masë, siç janë eksplozivët bërthamorë.
3. Përqendrimi i pushtetit dhe shpërndarja e padrejtë e përfitimeve – 18%
Kufizimi i numrit të njerëzve ose grupeve që përfitojnë nga inteligjenca artificiale mund të thellojë pabarazitë shoqërore.
4. Dinamika e konkurrencës – 16,6%
Gara ndërmjet kompanive për të nxjerrë sa më shpejt modelet më të mira të inteligjencës artificiale mund të çojë në krijimin dhe publikimin e sistemeve me gabime dhe mangësi serioze të sigurisë.
5. Informacionet e rreme ose mashtruese – 12,8%
Inteligjenca artificiale mund të prodhojë dezinformata ose gabime që krijojnë bindje të pasakta, duke i shtyrë njerëzit të marrin vendime të gabuara në bazë të informacioneve të pavërteta.
Kontrolli i realitetit
Ekspertët vlerësuan se disa masa parandaluese mund ta ulin shkallën e dëmeve të shkaktuara nga inteligjenca artificiale. Megjithatë, edhe në një skenar ku zbatohen këto masa, probabiliteti që disa prej rreziqeve të materializohen mbetet mbi 10 për qind.
Pamja e përgjithshme
Shqetësimet për sigurinë e inteligjencës artificiale vazhdimisht kanë ngritur pyetje rreth masave mbrojtëse dhe kufizimeve që duhet t’u vendosen sistemeve të fuqishme.
Sjellja e sistemeve të inteligjencës artificiale, si dhe opinionet rreth kësaj sjelljeje, mund të ndikojnë brenda natës në tregjet financiare dhe të ndryshojnë rrjedhën e debatit publik, duke nxitur edhe skenarë apokaliptikë.
Ana tjetër
Inteligjenca artificiale ka nxitur gjithashtu një rritje të madhe të produktivitetit. Shumë njerëz në industrinë e inteligjencës artificiale e mirëpresin aftësinë e teknologjisë së re për të përmirësuar efikasitetin dhe për të automatizuar detyrat.
Përfundimi
Studiuesit thonë se rreziqet katastrofike nga inteligjenca artificiale mbeten të pasigurta, por janë mjaftueshëm serioze që qeveritë, kompanitë dhe palët e tjera të interesuara t’i trajtojnë si sfida reale që duhet të kapërcehen.
Për më shumë: Ekspertët paralajmërojnë se inteligjenca artificiale po vepron si përshpejtues i rreziqeve kibernetike.
