Anëtarët e Këshillit Shkencor për Tërmetet pranë AFAD-it kanë bërë deklarata për tërmetet që kanë ndodhur në çarjen e Ishujve, pranë Stambollit. Ekspertët iu përgjigjën pyetjes: “A janë këto paralajmërim i një tërmeti të madh?”
Që prej 18 gushtit, në det pranë Ishujve të Stambollit kanë ndodhur 170 mikrotërmete.
Aktiviteti sizmik rreth Ishujve ka shkaktuar shqetësim te banorët e Stambollit, ndërsa ekspertët kanë filluar t’i përgjigjen edhe pyetjes nëse këto lëkundje mund të jenë paralajmërim për një tërmet të madh në Marmara.
Anëtarët e Këshillit Shkencor për Tërmetet pranë AFAD-it, Prof. Dr. Hasan Sözbilir, Prof. Dr. Bahadır Aktuğ, Prof. Dr. Şerif Barış dhe Prof. Dr. Şükrü Ersoy, kanë bërë vlerësime për aktivitetin sizmik.
Numri u rrit në 170
AFAD-i monitoron të gjithë rajonin e Marmarasë me 304 stacione vëzhgimi sizmik. Në kuadër të sistemit të tij ndodhen edhe 10 stacione monitorimi me puse të thella, që arrijnë deri në 300 metra thellësi.
Falë këtyre stacioneve shumë të ndjeshme, të cilat mund të regjistrojnë edhe mikrotërmete me magnitudë nën 1, deri sot në orën 15:00 në rajon janë regjistruar më shumë se 170 lëkundje.
A janë paralajmërim për një tërmet të madh?
Anëtari i Këshillit Shkencor për Tërmetet dhe drejtori i Qendrës për Kërkime dhe Aplikime të Tërmeteve në Universitetin Dokuz Eylül, Prof. Dr. Hasan Sözbilir, foli për zhvillimet.
Ai vuri në dukje se që nga e marta janë regjistruar mbi 170 mikrotërmete, me magnitudë deri në 3.2, të grupuara në disa zona të caktuara.
“Një pjesë e rëndësishme e tërmeteve po ndodh në pika pranë çarjes së Ishujve”, tha Sözbilir.
Duke iu referuar analizave të AFAD-it, ai tha se lëkundjet kanë ndodhur në thellësi nga 5 deri në 13 kilometra dhe me mekanizma të ndryshëm fokalë.
Ai shtoi:
“Sot nuk kemi në dispozicion një metodë të besueshme me të cilën të mund të përcaktojmë paraprakisht nëse një grup mikrotërmetesh është paralajmërues i një tërmeti të madh. Nëse një tërmet ka qenë ‘goditje pararendëse’, kjo mund të kuptohet vetëm në mënyrë retrospektive, pasi të ndodhë një tërmet i madh.”
“Aktiviteti vazhdon që prej tërmeteve të vitit 1999”
Sözbilir tha:
“Aktiviteti i mikrotërmeteve në rajon vazhdon në intervale të caktuara që prej tërmeteve të Kocaelit dhe Düzces në vitin 1999. Natyrisht, mund të themi se në shkallë të caktuara ai ul tensionin dhe stresin.”
“Çarjet mund të prodhojnë periodikisht grupe lëkundjesh”
Edhe anëtari i Këshillit Shkencor për Tërmetet, Prof. Dr. Şükrü Ersoy, tha se lëkundjet e ditëve të fundit në Detin Marmara janë përqendruar përgjatë çarjes së Ishujve.
“Çarjet mund të prodhojnë periodikisht tërmete të vogla dhe grupe të tilla lëkundjesh”, tha Ersoy.
“AFAD-i po i ndjek me kujdes zhvillimet. Aktualisht nuk ka ndonjë situatë që kërkon që qytetarët të përfshihen nga paniku”, shtoi ai.
Kujdes nga postimet spekulative
Duke folur për postimet në rrjetet sociale që pretendojnë se këto lëkundje janë paralajmërim për një tërmet të madh, Ersoy tha:
“Fatkeqësisht, deklarata të tilla përdoren shpesh për të tërhequr vëmendje dhe ndërveprime. Të pretendosh menjëherë, pas një aktiviteti të vogël sizmik, se do të vijë një tërmet i madh, është spekulative. Shkencërisht nuk është e mundur të dihet paraprakisht koha e saktë e një tërmeti.”
Ersoy e përfundoi deklaratën e tij me këto fjalë:
“Çështja që duhet të diskutojmë nuk është se kur do të këputen çarjet, por sa i përgatitur është fondi ynë i ndërtesave për një lëkundje të mundshme. Për sa kohë kemi ndërtesa të forta dhe rezistente ndaj tërmeteve, nuk do të mbetet ndonjë arsye për shqetësim.”
“Tërmetet aktuale nuk janë të mjaftueshme për një përfundim të prerë”
Anëtari i Këshillit Shkencor për Tërmetet dhe profesor në Departamentin e Inxhinierisë Gjeofizike të Universitetit të Ankarasë, Prof. Dr. Bahadır Aktuğ, foli për mekanizmin e çarjes dhe aktivitetin në rajon.
“Në literaturë ka pikëpamje të ndryshme për aktivitetin e kësaj çarjeje. Tërmetet aktuale me magnitudë të vogël, të marra më vete, nuk na japin të dhëna të mjaftueshme për të arritur në një përfundim të prerë për të gjithë çarjen”, tha ai.
Aktuğ vuri në dukje se grumbullime të ngjashme sizmike regjistrohen herë pas here edhe në zona të tjera të Turqisë dhe se nuk ka bazë shkencore që aktivitete të tilla të vogla të interpretohen drejtpërdrejt si paralajmërim apo pararendës i një tërmeti të madh.
U theksua se nëse një tërmet ka qenë ose jo pararendës mund të përcaktohet vetëm pas një goditjeje kryesore të mundshme dhe se situata aktuale duhet të vlerësohet pa spekulime.
“Në një çarje 44 kilometra të gjatë, aktiviteti shtrihet vetëm në 7 kilometra”
Aktuğ foli edhe për shpërndarjen e tërmeteve përgjatë çarjes:
“Kur analizojmë shpërndarjen e tërmeteve përgjatë drejtimit të çarjes, nuk shohim një korrelacion kohor; pra, sizmiciteti nuk po përparon përgjatë gjithë çarjes. Çarja e Ishujve është një vijë rreth 44 kilometra e gjatë, ndërsa aktiviteti po zhvillohet vetëm në një segment shumë të kufizuar dhe lokal prej rreth 7 kilometrash. Nuk vërejmë ndonjë migrim në thellësi ose përgjatë drejtimit të çarjes që do të tregonte një aktivizim gradual. Prandaj, këto të dhëna nuk paraqesin një model që do të tregonte se po shkaktohet tërmeti i ardhshëm i madh.”
Aktuğ theksoi se qytetarët duhet t’u kushtojnë vëmendje vetëm deklaratave të AFAD-it dhe institucioneve zyrtare kompetente.
Ai paralajmëroi gjithashtu se pretendimet e pabazuara dhe deklaratat e pakontrolluara mund të shndërrohen ndonjëherë në mjete spekulative që synojnë të ndikojnë drejtpërdrejt në çmimet e banesave, vlerën e tokave dhe tregjet e sigurimeve.
“Nuk ekziston kushti që pas 60 ose 70 tërmeteve të vijë patjetër një i madh”
Anëtari i Këshillit Shkencor për Tërmetet dhe profesor në Departamentin e Inxhinierisë Gjeofizike të Universitetit të Kocaelit, Prof. Dr. Şerif Barış, bëri gjithashtu vlerësime për aktivitetin e regjistruar ditët e fundit në çarjen e Ishujve në Detin Marmara.
“Këto ndodhin si rezultat i këputjes së segmenteve të vogla, të cilat ne i quajmë sizmicitet i sfondit”, shpjegoi Barış, duke shtuar se procese të ngjashme ndodhin shpesh në të gjithë Turqinë.
“Shumë herë kemi pasur aktivitete të tilla sizmike dhe më pas nuk ka ndodhur as ndonjë tërmet me madhësi mesatare, as ndonjë tërmet i madh. Nuk ekziston ndonjë rregull që pas 60 apo 70 tërmeteve duhet patjetër të vijë një tërmet i madh”, tha ai.
Barış kujtoi se Turqia është një vend me aktivitet të lartë sizmik dhe bëri thirrje që, në vend të spekulimeve, të merren për bazë të dhënat e institucioneve kompetente, si AFAD-i.
Ai nënvizoi se menaxhimi i rrezikut duhet të jetë në qendër të përpjekjeve për të parandaluar humbjet në njerëz dhe dëmet ekonomike, duke u bërë thirrje organizatave të shoqërisë civile, vendeve të punës dhe familjeve që të përgatisin plotësisht planet e tyre të emergjencës dhe reagimit ndaj fatkeqësive.
Edhe Observatori Kandilli bëri një deklaratë
Observatori Kandilli dhe Instituti për Kërkime të Tërmeteve publikuan gjithashtu një deklaratë lidhur me mikrotërmetet.
Sipas deklaratës së Kandillit, nga ora 06:00 e 18 gushtit deri në orën 13:00 të 20 gushtit, në një zonë me rreze rreth 20 kilometra në jug të Ishujve janë regjistruar gjithsej 117 tërmete me magnitudë nga 0.7 deri në 3.1.
Në deklaratë thuhet:
“Tërmetet e ndodhura më 19 dhe 20 gusht, për të cilat është bërë zgjidhja e tensorit të momentit, kanë mekanizëm fokal të tipit rrëshqitje të pjerrët me komponent normal.”
U theksua se ngjashmëria e lartë e mekanizmave të burimit tregon se ngjarjet janë zhvilluar brenda një gjeometrie të ngjashme të çarjes.
“Ka karakterin e një serie mikrotërmetesh”
Kandilli theksoi se tërmetet përbëjnë një seri mikrotërmetesh të grupuara si në kohë, ashtu edhe në hapësirë.
Në deklaratë u theksua se grupe të tilla tërmetesh të vegjël mund të vërehen herë pas here në rajone tektonikisht aktive.
“Aktiviteti sizmik në rajon po monitorohet 24 orë në ditë, shtatë ditë në javë dhe po vlerësohet në hollësi nga Qendra Rajonale për Monitorimin dhe Vlerësimin e Tërmeteve dhe Tsunamit (BDTIM) e Observatorit Kandilli dhe Institutit për Kërkime të Tërmeteve, duke marrë parasysh vendndodhjen, thellësinë, magnitudën dhe karakteristikat e mekanizmit të burimit të tërmeteve”, thuhet në deklaratë./NTV
