Britania e Madhe dhe Ukraina sapo kanë nënshkruar në Kiev një deklaratë të përbashkët synimi për krijimin e një partneriteti në fushën e inteligjencës artificiale ushtarake.
Në qendër të marrëveshjes është një element veçanërisht i rëndësishëm: institucionet kërkimore dhe kompanitë teknologjike britanike do të kenë qasje në platformën ukrainase të të dhënave Avengers Labs, ku grumbullohen dhe përpunohen pamje të marra nga luftimet reale.
Në këtë mënyrë, Britania e Madhe do të bëhej vendi i parë jashtë Ukrainës që do të lejohej të përdorte këto të dhëna.
“Deklarata e Përbashkët e Synimit për një Partneritet Britani e Madhe–Ukrainë në Inteligjencën Artificiale” u nënshkrua nga kryeministri britanik Andy Burnham dhe presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy.
Për Burnham-in kjo ishte vizita e parë jashtë vendit që nga marrja e detyrës dhe ajo përkoi me 35-vjetorin e pavarësisë së Ukrainës.
Dokumenti thekson shprehimisht se pasqyron një synim politik dhe nuk krijon detyrime juridikisht të detyrueshme.
Miliona vëzhgime nga fusha e betejës
Baza e të dhënave vjen nga ajo që Ministria ukrainase e Mbrojtjes e quan “Universal Military Dataset” – “Baza Universale e të Dhënave Ushtarake”.
Ajo ushqehet nga miliona vëzhgime të mbledhura prej mijëra kamerash dhe sensorësh të përdorur përgjatë vijës së frontit, kryesisht video të realizuara nga dronët dhe regjistrime nga sensorët akustikë.
Materiali etiketohet manualisht dhe përdoret për trajnimin e modeleve të mësimit makinerik, në mënyrë që ato të mund të njohin dhe klasifikojnë objektiva të tillë si:
- tanke,
- dronë,
- sisteme dhe mjete artilerie.
Sipas Ministrisë ukrainase të Mbrojtjes, Avengers Labs tashmë përpunon më shumë se 100.000 transmetime video nga dronët çdo muaj dhe arrin të identifikojë rreth 70 për qind të objektivave armike që shfaqen në materialet pamore.
Versionet e mëparshme të sistemit thuhet se identifikonin rreth 12.000 pajisje dhe mjete të armikut në javë.
Deri më tani, baza e të dhënave ka qenë e hapur vetëm për kompanitë ukrainase. Kjo u ka dhënë prodhuesve ukrainas të dronëve një avantazh ndaj konkurrentëve të huaj.
Modelet e vizionit kompjuterik të kompanive të huaja shpesh trajnohen me të dhëna sintetike dhe, për këtë arsye, mund të kenë performancë më të dobët në kushtet reale të luftimit.
“Të dhënat cilësore dhe të etiketuara nga fushëbeteja janë një nga kufizimet më të mëdha në zhvillimin e inteligjencës artificiale të besueshme për sistemet autonome”, deklaroi për Financial Times Misha Nestor, drejtor i produkteve në kompaninë ukrainase të softuerëve për dronë Swarmer.
Sipas tij, Ukraina ka grumbulluar diçka që është jashtëzakonisht e vështirë të riprodhohet diku tjetër.
Ushtria britanike, sipas raportimit, është veçanërisht e interesuar për të dhënat e sensorëve akustikë, të cilët përdoren për të lokalizuar dronët rusë që afrohen.
Nëse trajnohen siç duhet, sisteme të tilla mund të funksionojnë me saktësi më të madhe se radarët dhe mund të përdoren për mbrojtjen e instalimeve ushtarake dhe të infrastrukturës kritike.
Tri shtylla bashkëpunimi – fillimisht projekte pilot
Deklarata e synimit parashikon tri fusha kryesore bashkëpunimi.
E para është bashkëpunimi ndërmjet qeverive, përfshirë zhvillimin e përbashkët të modeleve të inteligjencës artificiale dhe krijimin e kanaleve të sigurta për shkëmbimin e të dhënave dhe përdorimin e kapaciteteve kompjuterike.
E dyta është bashkëpunimi industrial, i orientuar drejt problemeve operative të përcaktuara bashkërisht.
E treta është kërkimi universitar, në fusha të tilla si:
- autonomia,
- siguria dhe garantimi i sistemeve të inteligjencës artificiale,
- siguria kibernetike,
- të dhënat sintetike.
Të dyja palët duan të fillojnë fillimisht me projekte pilot, ndërsa marrëveshje të tjera pritet të shpallen gjatë muajve të ardhshëm.
Si parime udhëzuese përmenden sovraniteti mbi të dhënat, mbrojtja e pronësisë intelektuale, kontrollet e eksportit dhe ndërveprueshmëria me NATO-n.
Rezultatet e bashkëpunimit mund t’u kalohen, me pëlqimin e ndërsjellë të palëve, edhe aleatëve të tjerë.
Ukraina kishte njoftuar që në pranverë se synonte t’i hapte të dhënat e saj për partnerët ndërkombëtarë.
Ministri i atëhershëm ukrainas i Mbrojtjes, Mykhailo Fedorov, të cilin Zelenskyy e shkarkoi disa javë më parë, kishte deklaruar se vendet partnere mund t’i trajnonin modelet e tyre të inteligjencës artificiale “me të dhëna reale nga lufta moderne”.
Në këmbim, Ukraina pret përparim më të shpejtë në zhvillimin e sistemeve autonome që mund të përdoren në front.
Moska reagon me zemërim
Marrëveshja vjen pas njoftimit të Burnham-it se do t’i lejojë sipërmarrjes së përbashkët evropiane të raketave MBDA qasje në informacione sekrete për komponentët britanikë, me qëllim ngritjen e linjave të prodhimit në Ukrainë.
Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, deklaroi se ky hap ishte pritur “jashtëzakonisht negativisht” nga Moska.
Rusia kishte kërcënuar së fundmi Britaninë e Madhe me “pasoja”, pa i specifikuar ato.
Burnham, nga ana tjetër, deklaroi se Londra do të vazhdojë mbështetjen për Ukrainën pavarësisht kërcënimeve dhe hodhi poshtë shqetësimet se vendi i tij mund të tërhiqej më thellë në konflikt.
Sipas tij, bëhet fjalë për vazhdimësi të politikës ekzistuese.
Marrëveshja është pjesë e një zhvillimi më të gjerë, në të cilin kompanitë evropiane të teknologjisë së mbrojtjes dhe forcat e armatosura po mbështeten gjithnjë e më shumë në identifikimin e objektivave me ndihmën e inteligjencës artificiale dhe në sisteme gjithnjë e më autonome.
Raportimet për dronë autonomë që gjatë luftës në Ukrainë kanë sulmuar objektiva pa ndërhyrjen e drejtpërdrejtë të njeriut kanë intensifikuar debatin rreth kontrollit dhe përgjegjësisë për sisteme të tilla.
Lufta në Ukrainë ka nxitur gjithashtu një rritje të fuqishme të kompanive të reja evropiane në sektorët MilitaryTech dhe DefenseTech, ndërsa investimet në këtë fushë janë rritur ndjeshëm që nga fillimi i luftës./trendingtopics.eu
