Nga Michaela Wiegel, Paris
Marine Le Pen, me kandidaturën e saj për presidente, po rimerr rolin drejtues në Rassemblement National. Për Jordan Bardella-n mbetet vetëm rreshti i dytë.
Gjatë pushimeve të verës në Bretanjë, Marine Le Pen duket se ka studiuar seriozisht. Të paktën kështu të krijohet përshtypja kur, të enjten në mbrëmje, ajo paraqet programin e saj ekonomik përpara federatës së sipërmarrësve MEDEF.
Bëhet fjalë për debatin e parë presidencial mes shtatë kandidatëve me shanset më të mëdha përpara zgjedhjeve të pranverës së ardhshme.
Le Pen i rendit me lehtësi të dukshme shkurtimet e taksave të ndryshme ndaj kompanive që premton t’i heqë nëse fiton zgjedhjet. Madje nuk ka nevojë të shikojë shënimet që mban në dorë.
Në përpjekjen për të fituar sipërmarrësit, favoritja e sondazheve nga e djathta populiste përdor të gjitha mjetet në stadiumin e tenisit Roland Garros. Ajo premton se do ta përfshijë në Kushtetutë një mekanizëm kufizues për borxhin publik.
Ky është një gjest ndaj ish-presidentit të dënuar Nicolas Sarkozy, i cili e kishte premtuar të ashtuquajturin “rregull i artë” që në vitin 2011, por nuk kishte arritur ta zbatonte.
E veshur me një fustan të shkurtër blu të errët dhe e nxirë nga dielli, Le Pen njofton gjithashtu një plan kursimesh prej 125 miliardë eurosh, të cilin thotë se do ta paraqesë përpara debatit buxhetor në fillim të tetorit.
Me këtë ofensivë sharmi ndaj “patronatit” francez, siç quhet atje bota e sipërmarrësve, politikania 58-vjeçare ndjek një objektiv të qartë: dëshiron të tregojë kompetencën e saj ekonomike, për të cilën deri tani ka pasur dyshime.
Pas një dreke në pranverë me drejtues të kompanive të listuara në bursë, si TotalEnergies dhe LVMH, nga këto qarqe ishte lënë të kuptohej se ata kishin mbetur të tronditur nga mungesa e të kuptuarit të Le Pen për lidhjet ekonomike.
Ndërsa kryetarit të ri të partisë, Jordan Bardella, në qarqet ekonomike i ishte njohur njëfarë gatishmërie për përshtatje.
Që kur Le Pen i ka rimarrë frenat e partisë së saj në duar, pasiguria është rritur ndjeshëm.
Bardella, pas rikthimit të papritur të Le Pen, ka deklaruar se po përgatitet të punojë si kryeministër nën një presidente Le Pen. Por deri tani kjo përgatitje nuk duket në komunikimin e tij publik.
Në vend të kësaj, 30-vjeçari është fotografuar në pushime në Sardenjë në poza intime me të dashurën e tij, princeshën Maria Carolina të Bourbon-Sicilive.
Në Instagram, si libër pushimesh ai përmendi një vepër mbi mendimet e Napoleonit gjatë mërgimit në ishullin e Shën Helenës.
Kjo u duk si një sinjal mjaft i qartë se edhe Bardella e sheh veten sikur është në mërgim brenda partisë së vet.
## Dikur pritej ngrohtësisht – tani Bardella mungon te MEDEF
Kryetari i partisë nuk është i vetëm në këtë perceptim.
Pikërisht gjatë paraqitjes së Le Pen para federatës së sipërmarrësve, këshilltari ekonomik i Bardella-s, François Durvye, i rrëfeu gazetës Le Figaro se po tërhiqej nga partia pas vetëm pesë muajsh.
Durvye, i diplomuar në institucionin elitar École Polytechnique, duhej të ndërtonte ura mes botës së biznesit dhe partisë populiste të djathtë.
Por me sa duket ai nuk e shihte më të mundur këtë gjë me Le Pen në krye.
Durvye konsiderohet njeri i afërt me miliarderin e djathtë Pierre-Édouard Stérin, *family office*-in e të cilit ai e kishte drejtuar.
Stérin synon një bashkim të së djathtës tradicionale borgjeze me populistët e djathtë të Rassemblement National dhe kishte besuar se Bardella ishte figura e përshtatshme kryesore për këtë projekt.
Vitin e kaluar, Bardella ishte pritur jashtëzakonisht ngrohtësisht në MEDEF.
Këtë herë ai mungoi.
Le Pen nuk e pa të nevojshme që “kryeministri i saj i ardhshëm” të merrte pjesë në debatet me federatën e sipërmarrësve.
Në të vërtetë, Le Pen nuk arriti të bindë në Roland Garros kur përshkroi planin e saj të kursimeve.
Ajo dëshiron rikthimin e pensionit në moshën 60-vjeçare për personat me vite të gjata kontributesh dhe rikthimin e moshës së zakonshme të pensionit në 62 vjeç.
Sipas saj, kursimet duhet të bëhen “te emigracioni, Bashkimi Evropian dhe te shumë institucione të errëta”.
Njoftimi i saj se Franca do ta ulte në mënyrë të njëanshme kontributin në buxhetin e BE-së shkaktoi kritika të ashpra nga kandidatët e tjerë presidencialë.
Kandidati i qendrës së djathtë Édouard Philippe e akuzoi Le Pen se po kërkon një konflikt me Bashkimin Evropian që mund t’i dobësojë kompanitë franceze.
Papritur, populisti i majtë Jean-Luc Mélenchon doli në mbrojtje të Le Pen.
“Pushoni së karikaturi atë! Marine Le Pen nuk tha se dëshiron të dalë nga Evropa, ajo thjesht nuk dëshiron të paguajë shpenzimet shtesë për BE-në, dhe as unë nuk dua”, tha Mélenchon.
Themeluesi i partisë së majtë La France Insoumise njoftoi se “nuk do të bindet” sapo rregullat e BE-së “të bien ndesh me interesat e Francës”.
## Le Pen, e paepura
Le Pen duket qartësisht se pajtohet me këtë kurs konfrontues.
Ra në sy se sa pak e sulmoi Mélenchon dhe se si, në vend të tij, vuri në shënjestër dy ish-kryeministrat e Emmanuel Macronit, Édouard Philippe dhe Gabriel Attal.
Gjashtë rivalët e saj, ashtu si edhe moderatorja, u sollën me kujdes me të.
Asnjëherë të vetme nuk u përmend dënimi i Le Pen për përvetësim fondesh të Bashkimit Evropian.
Ndërkohë, politikania mund të detyrohet që vitin e ardhshëm ta zhvillojë fushatën zgjedhore me një byzylyk elektronik në këmbë.
Le Pen e përshkroi gjendjen e Francës si të zymtë dhe tha se dëshiron një “bashkim kombëtar” për ta ngritur vendin përsëri.
Kjo përputhet me posterat e saj elektoralë, ku, me një gjest pothuajse mesianik, ajo premton “Rilindjen” e Francës.
Fotografia e përdorur në to ishte bërë gjatë një fjalimi që ajo mbajti në ditët parlamentare të partisë së saj në Beaucaire.
Në atë kohë, shumica besonin se Bardella do të ishte kandidati presidencial.
Zëdhënësja shumëvjeçare e Le Pen, deputetja Caroline Parmentier, e përshkruan atë si një grua që ngrihet gjithmonë sërish në këmbë, që nuk dorëzohet kurrë dhe i kapërcen të gjitha goditjet e fatit: atentatin me bombë ndaj shtëpisë së saj kur ishte fëmijë, divorcin e prindërve, përpjekjen për puç brenda partisë së të atit, ndarjen me të atin, debatin e dështuar televiziv kundër Emmanuel Macronit në vitin 2017 dhe, së fundmi, dënimin në shkallë të parë.
“Pas çdo goditjeje, ajo ngrihet përsëri”, thotë Parmentier.
## Bardella duhet të tërhiqet mënjanë
Por, ashtu si dikur i ati i saj, Le Pen vepron pa mëshirë kur bëhet fjalë për sigurimin e pushtetit të saj brenda partisë.
Edhe pse Bardella ishte përgatitur intensivisht për një kandidaturë presidenciale, tani ajo po i kërkon që të tërhiqet në rreshtin e dytë.
Brenda partisë, anëtarët e familjes po marrin sërish përparësi.
Si zëdhënëse e fushatës është caktuar Nolwenn Olivier, mbesa e Le Pen.
Nga rrethi i Le Pen është përhapur gjithashtu mesazhi se Bardella duhet të bëjë kujdes që lidhja e tij me aristokracinë e lartë evropiane të mos i largojë votuesit.
Nuk është e qartë se çfarë do të shkruajë Bardella në librin e tij të tretë, të paralajmëruar për në vjeshtë.
Fillimisht, libri duhej të paraqiste në një formë të lexueshme programin e tij presidencial.
Nga dy librat e mëparshëm, *Ce que je cherche* — afërsisht, “Ajo që kërkoj” — dhe *Ce que veulent les Français* — afërsisht, “Ajo që duan francezët” — Bardella ka fituar shumë.
Siç deklaroi në raportimin e pasurisë në mesin e gushtit, dy librat i kanë sjellë më shumë se një milion euro të ardhura si autor.
Kjo është dukshëm më shumë sesa të ardhurat e tij vjetore si deputet në Parlamentin Evropian.
Në kongresin e RN-së më 24 dhe 25 tetor në Orléans, Le Pen dëshiron të jetë në qendër të vëmendjes.
Në ftesë, Bardella dhe Le Pen shfaqen krah për krah.
Por aktiviteti pritet të shërbejë më pak për të festuar rizgjedhjen e Bardella-s — ai është kandidati i vetëm për postin e kryetarit të partisë — dhe më shumë për t’i ofruar Le Pen një skenë për kandidaturën e saj presidenciale.
Në të vetmen intervistë që ka dhënë deri tani pas vendimit të Le Pen për të kandiduar, Bardella e siguroi mentoren e tij për mbështetjen.
“Sot, fati i Francës është në duart e saj. Detyra ime është ta ndihmoj të fitojë”, tha ai për Le Figaro.
Bardella deklaroi se dëshiron të hartojë një program qeverisës dhe të krijojë një kabinet hije.
Megjithatë, tashmë është e qartë se kryetari i partisë ndjek një kurs të ndryshëm nga Le Pen në disa çështje të rëndësishme.
Ai dyshon, për shembull, se kthimi në moshën 62-vjeçare të pensionimit është financiarisht i realizueshëm në gjendjen aktuale të financave publike.
Ai gjithashtu mund ta imagjinojë financimin e një pjese të pensioneve përmes kapitalizimit.
Në shtypin francez tashmë po shtrohet pyetja se sa gjatë do të funksionojë ky dyshe dhe sa aktivisht do të përfshihet Bardella në fushatën presidenciale./FAZ
