Texas Tech po përdor inteligjencën artificiale për të hequr nga programet mësimore përmbajtje me prirje të majta. Disa thonë se përpjekja për të zbuluar temat e ndaluara është një makth akademik distopik.
Nga Vimal Patel
Kampusi i Texas Tech në Lubbock ndodhet në një pjesë të shtetit që anon politikisht nga e djathta. Drejtuesi i sistemit po përpiqet të kufizojë mësimdhënien për gjininë dhe seksualitetin.
Mbledhja e pedagogëve të Texas Tech filloi miqësisht këtë pranverë, me oferta për pije dhe ushqime të lehta. Pastaj administratorët shpërndanë raporte, të krijuara pjesërisht me inteligjencë artificiale, ku renditeshin mësimet që profesorët duhej të ndalonin së dhëni.
“Çfarë?” pyeti një profesor. “Unë as nuk i jap këto gjëra.”
“Ka gabime faktike”, shtoi një tjetër.
“Është llum i IA-së”, tha një i tretë.
Texas Tech po përdor IA-në për të zbuluar libra dhe materiale të tjera që prekin tema si orientimi seksual dhe identiteti gjinor. Profesorët e përshkruajnë këtë përpjekje si një makth akademik distopik, ku ideologët po përdorin teknologjinë për t’i lënë mënjanë ekspertët e fushës.
Por Brandon Creighton, drejtuesi i sistemit Texas Tech, nuk e sheh kështu situatën.
Creighton, ish-ligjvënës shtetëror, i cili drejton sistemin me pesë universitete që nga nëntori, është forca që qëndron pas kësaj përpjekjeje. Ai ka thënë se në programet mësimore të universiteteve kishte “mjaft plehra”.
Plani i tij për rishikimin e lëndëve, tha ai, “do të prodhojë programin më të mirë mësimor në Amerikë. Besoj gjithashtu se, kur të kemi përfunduar, ai do të jetë një model kombëtar”.
Creighton po merret me dy nga problemet më urgjente të arsimit të lartë, të paktën në sytë e kritikëve republikanë dhe të të tjerëve që argumentojnë se universitetet duhet të reformohen. Sipas tyre, akademia duhet të rindërtojë besimin e humbur të publikut, pasi kampuset janë zhvendosur majtas politikisht, dhe duhet ta bëjë veten më të rëndësishme në epokën e inteligjencës artificiale.
Në një intervistë, Creighton renditi me shpejtësi një sërë shqetësimesh për arsimin e lartë që ndahen nga politikanë republikanë në të gjithë vendin. Ai tha se zyrat për diversitetin, barazinë dhe përfshirjen diskriminonin studentët aziatikë, se protestat në kampuse shpesh shndërroheshin në antisemite dhe se deklaratat për diversitetin — të cilat ai i ka quajtur “betime besnikërie ndaj së majtës” — i linin mënjanë konservatorët gjatë punësimit të pedagogëve.
Duke e lënë politikën mënjanë, Creighton ka thënë se një valë e nxitur nga IA-ja do ta riformësojë përgjithmonë arsimin e lartë gjatë viteve të ardhshme. Ai tha se dëshironte që kampusi të ishte në pozicion të mirë për të përfituar nga ky ndryshim paradigme, duke u përqendruar te diplomat që kërkojnë punëdhënësit dhe duke eliminuar programet me pak studentë. Ai promovon gjithashtu një partneritet me Nvidia për të investuar në infrastrukturën e IA-së.
Por lëvizjet e Creighton kanë prekur ankth ekzistencial mes profesorëve. Shumë prej tyre shqetësohen se kufizimet mbi lirinë e tyre akademike po e mbysin punën e tyre, ndërkohë që teknologjia po ecën përpara dhe po e përmbys arsimin më shpejt sesa ata mund ta ndjekin.
“Ka një nivel stresi që është shumë i vështirë për t’u shpjeguar”, tha Lucy Schiller, profesoreshë e shkrimit krijues, së cilës iu kërkua të zëvendësonte një libër që dëshironte ta caktonte për lexim. Ajo tha se shpërtheu në lot kur kuptoi përmasat e planeve të Creighton.
Vala republikane në akademi
Creighton përfaqëson njëfarë prirjeje në shtetet republikane si Florida dhe Teksasi: ish-politikanë republikanë të zgjedhur për të drejtuar institucionet e arsimit të lartë. Në Florida, të paktën shtatë presidentë kolegjesh janë ish-politikanë republikanë, ashtu si edhe drejtuesit e sistemeve Texas A&M dhe University of Texas.
Megjithatë, Creighton bie në sy.
Ai qëndronte pas disa prej ligjeve më të rëndësishme të shtetit që kishin në shënjestër arsimin e lartë. Ai hartoi një projektligj, të miratuar vitin e kaluar, i cili reduktoi rolin që pedagogët luajnë në qeverisjen e universiteteve dhe forcoi kontrollin e shtetit mbi programet mësimore. Ai hartoi gjithashtu një projektligj të miratuar në vitin 2024, i cili shfuqizoi zyrat e diversitetit, barazisë dhe përfshirjes në universitetet publike të shtetit.
Creighton, i cili është nga Conroe, Teksas, në veri të Houstonit, ka diplomë bachelor në qeverisje nga University of Texas at Austin dhe diplomë juridike nga Oklahoma City University. Ai tha se pikëpamjet e tij për arsimin e lartë u formësuan pjesërisht nga vështirësitë e tij për të paguar shkollimin universitar.
Kampusi kryesor i Texas Tech, në Lubbock, pjesë e njërit prej qarqeve më republikane të shtetit, përfshin një kolegj bujqësie dhe inxhinierie, si dhe një qendër kushtuar ekonomisë së tregut të lirë. Universiteti ka pedagogë dhe studentë politikisht të larmishëm.
Por Creighton ka argumentuar se konservatorët janë trajtuar padrejtësisht në kampus, dhe disa anëtarë të stafit akademik janë tronditur pasi administrata e tij nxori një seri direktivash gjithnjë e më të ashpra.
Memorandume në dhjetor dhe prill përshkruanin mbylljen e programeve të përqendruara në orientimin seksual ose identitetin gjinor, kërkonin njohjen e vetëm dy sekseve dhe ndalonin disertacionet studentore mbi identitetin gjinor. Administrata krijoi gjithashtu një portal ku profesorët duhet t’i dorëzojnë materialet e lëndëve të tyre për shqyrtim.
Ndalimi më i rreptë në Texas Tech zbatohet në lëndët e programit bazë, që janë një grup lëndësh të niveleve të ulëta nga të cilat studentët duhet të zgjedhin në mënyrë që të diplomohen. Creighton ka ndaluar çdo lëndë në programin bazë që përmban material që lidhet me orientimin seksual dhe identitetin gjinor.
Sonja Stojanovic, profesoreshë e studimeve franceze, u shqetësua për lëndën e saj të programit bazë, të quajtur “Holokausti në letërsi”. Meqë në të përmendet se edhe burrat homoseksualë dhe biseksualë ishin objektiva të nazistëve, drejtuesit e universitetit sugjeruan që lënda të shndërrohej në një lëndë të nivelit më të lartë.
“Tani Holokausti bëhet lëndë me zgjedhje”, tha ajo.
Texas Tech po bën ndryshime edhe jashtë programit bazë. Jonathan Friedman, nga PEN America, një organizatë që mbron lirinë e shprehjes, tha se, megjithëse universitete të tjera në të gjithë Teksasin po rishikojnë programet e tyre mësimore, Texas Tech ka shkuar më larg se të gjithë.
Universiteti po “avancon gjithnjë e më shumë drejt një kontrolli ideologjik më të madh”, tha ai.
Muajin e kaluar, American Association of University Professors e paditi universitetin, duke thënë se përpjekja për rishikimin e lëndëve përbën diskriminim sipas pikëpamjes dhe shkel Amendamentin e Parë të Kushtetutës amerikane.
Edhe disa studentë kanë shprehur shqetësime. Një grup studentësh nisi një peticion për largimin e Creighton nga detyra, duke thënë se ai ishte i papërshtatshëm për të shërbyer në atë pozitë. Por disa studentë konservatorë e mbështesin kancelarin.
Creighton po sjell ekuilibër ideologjik në një sektor që është në masë dërrmuese liberal, tha Preston Parsons, president i degës lokale të Turning Point USA, një grup konservator.
“A është domosdoshmërisht gjë e keqe që të kemi universitete që mbajnë qëndrime disi të ndryshme për çështje të ndryshme?” pyeti Parsons.
Në intervistë, Creighton tha se vetëm rreth 60 lëndë nga më shumë se 14.000 që zhvillohen në sistemin universitar ishin rekomanduar për ndryshim, ndërsa zyrtarët e sistemit kanë thënë se 300 lëndë të tjera ishin ndryshuar “në mënyrë proaktive” nga vetë pedagogët para shqyrtimit.
Ai tha gjithashtu se procesi i rishikimit të lëndëve ka qenë i kujdesshëm dhe përfshin shumë nivele, përfshirë një komision të Bordit të Regjentëve, dhe se IA-ja ishte vetëm një hap për ta bërë procesin më efikas. Pjesa më e madhe e punës u krye nga njerëzit, shtoi ai.
Vetëcensurimi i lëndëve
Disa profesorë po vetëcensurohen për të shmangur shkeljen e udhëzimeve të reja.
Schiller, profesoresha e shkrimit krijues, tha se direktivat e reja kufizojnë mësimdhënien për “orientimin seksual” dhe “identitetin gjinor”, por nuk i përkufizojnë këto terma.
“Ata po na detyrojnë që ne vetë të bëjmë punën e leximit mes rreshtave shumë të qartë”, tha ajo, “dhe të zbatojmë kufizimet më shumë seç kërkohet nga frika se mund të raportohemi, të humbasim vendin e punës ose të disiplinohemi”.
Jacob Bell, historian i Mesjetës, tha se shqetësohej se si duhej të diskutonte për Zhan D’Ark, e cila u dogj në turrën e druve, ndër të tjera, edhe për shkak të veshjes si burrë.
Memorandumi i Creighton për gjininë përjashton hollësitë biografike të figurave historike me rëndësi. Megjithatë, sipas memorandumit të prillit, çdo referencë e tillë duhet të jetë “krejtësisht rastësore”.
Dr. Bell hoqi dy javë studimi mbi burrat dhe gratë vikinge.
Ai tha se poezitë mitologjike vikinge shpesh përmbanin perëndi që ndryshonin gjini, si Loki dhe Odin, material që ai nuk ndihej më rehat ta jepte në mësim.
Kur u pyet për rastin e Bell, Creighton sugjeroi që profesorët të mos merrnin vendime paraprakisht, por t’ia dorëzonin materialet sistemit universitar për shqyrtim.
Bell zgjodhi një rrugë tjetër.
Ai beson se studentët e ardhshëm të Texas Tech do të jenë “të papërgatitur për t’u përballur me njerëzit normalë në botën me të cilët do të ndërveprojnë”. Së fundmi ai pranoi një punë të re në një universitet publik në Bregun Lindor.
Një anketë e senatit të pedagogëve nga maji zbuloi se rreth 50 për qind e të anketuarve kishin ndryshuar përmbajtjen e lëndëve të tyre pa iu kërkuar që ta bënin këtë për t’iu përshtatur direktivave të reja.
Të anketuarit thanë gjithashtu se shqetësoheshin për dëme të pariparueshme ndaj reputacionit.
Njëri prej tyre tha se direktivat e Creighton ishin të barasvlershme me “përdorimin e një sharre elektrike për të hequr një gjemb”.
Creighton i hodhi poshtë shqetësimet.
Ai tha se shumë profesorë i mbështesin ndryshimet, megjithëse janë më pak të zëshëm, dhe vuri në dukje se edhe sisteme të tjera universitare po zbatojnë rishikime të veta të përmbajtjes së lëndëve.
“I yni është absolutisht procesi më i kujdesshëm dhe më respektues ndaj lirisë akademike”, tha ai, duke shtuar: “Nuk ka pasur kurrë një kohë më emocionuese për të pasur mundësinë të jesh anëtar i stafit akademik në Texas Tech University System.”
Sherry Sylvester, studiuese në Texas Public Policy Foundation, një institut konservator, e quajti përpjekjen e Creighton “të patrembur dhe të përpiktë” dhe tha se legjislacioni i hartuar nga Creighton ka qenë vendimtar për t’ua marrë pedagogëve kontrollin mbi universitetet.
“Teksasi është modeli për kombin në kthimin e universiteteve tona sërish në vende të debatit të hapur dhe kërkimit të lirë, në eliminimin e indoktrinimit ideologjik dhe në krijimin e diplomave me vlerë për studentët”, tha Sylvester, duke shtuar: “Anëtarët e stafit akademik duhet të mbajnë mend se janë punonjës të shtetit.”
Në mbledhjen e pedagogëve këtë pranverë, rreth dy duzina profesorësh pyetën administratorët, përfshirë Ronald Hendrick, zyrtarin më të lartë akademik të Texas Tech University.
Dr. Hendrick, i gjendur mes stafit të tij akademik të zemëruar dhe planit të Creighton, tha se nuk e dinte se sistemi Texas Tech do të përdorte IA-në në këtë përpjekje.
Në një intervistë, profesorja Schiller tha se raporti për të kishte “halucinuar” informacion për një lëndë që ajo nuk e jepte.
Megjithatë, raporti përmendte një libër që ajo e përdor në mësim: “Voice of the Fish” nga Lars Horn, i cili thotë se është transmaskulin.
Libri, të cilin botuesi e përshkruan si një vepër që eksploron “përvojën trans përmes temave të ujit, peshqve dhe mitologjisë”, duhet të zëvendësohet.
Schiller nuk i bëri ndryshimet.
Në vend të kësaj, ajo u largua nga universiteti dhe këtë muaj filloi punën në Grinnell College.
“E doja punën time këtu deri këtë vit”, tha ajo./NYT
