Nga kafala te reformat e vitit 2026: Kush janë, si punojnë, çfarë të drejtash kanë dhe çfarë tregojnë 500 fakte të dokumentuara

PUNËTORËT E HUAJ

NË ARABINË SAUDITE

500 FAKTE TË DOKUMENTUARA

Me 60 zëra analitikë, dy shtojca dhe 90 burime

tetovanews.info

Tetovë, gusht 2026

 

 

Si është ndërtuar kjo dosje

Kjo dosje ka tri pjesë të ndara qëllimisht. Pjesa e parë përmban 500 faktet e dokumentuara, secili i atomizuar në një pohim të vetëm dhe i etiketuar sipas llojit të burimit. Pjesa e dytë është aparati analitik: 60 zëra që përmbajnë interpretimin e redaksisë dhe hendeqet burimore që nuk u mbyllën dot. Pjesa e tretë janë dy shtojcat, me 58 zëra, që dalin jashtë objektit të ngushtë të temës.

Ndarja nuk është dekorative. Në botimet e mëparshme, faktet, deklaratat e palëve dhe analiza e redaksisë numëroheshin bashkë, dhe kjo e bënte titullin më të fortë sesa e lejonte përmbajtja. Zgjidhja e vërtetë nuk është as fryrja e numrit, as fshirja e analizës — është vendosja e tyre në pjesë të ndryshme, që lexuesi ta dijë gjithmonë se çfarë po lexon.

Titulli thotë «fakte të dokumentuara», jo «fakte të verifikuara». Dallimi ka rëndësi. Nga 500 faktet e dokumentuara, 297 — ose 59.4% — mbështeten mbi burim parësor ose mbi konstatim të një organi ndërkombëtar. Të tjerët janë deklarata palësh, gjetje organizatash të pavarura, vlerësime analistësh dhe raportim mediatik. Për të gjithë është kontrolluar burimi dhe atribuimi; për asnjë prej tyre nuk pretendohet se një institucion i pavarur e ka konfirmuar përmbajtjen. Një portal lajmesh që shkruan «fakte të verifikuara» premton pikërisht atë të fundit, dhe këtu ai premtim nuk mbahet dot.

Në këtë dosje, banori jo-saudit nuk barazohet me punëtorin e huaj; regjistri administrativ i GASTAT-it nuk barazohet me Anketën e Fuqisë Punëtore; madhësia e mostrës jepet brenda vetë faktit sa herë citohet një organizatë; dhe formulimi «kafala u shfuqizua» nuk përdoret asnjëherë.

Aparati analitik i Pjesës II nuk është material dytësor. Aty ndodhet arsyeja pse shifrat 13,2 dhe 16 milionë nuk krahasohen, pse 618 lejet e daljes nuk pjesëtohen me trembëdhjetë milionë punëtorë, dhe pse mungesa e një baze publike të vdekjeve i lejon njëkohësisht pretendimet e fryra dhe mohimet kategorike. Këto janë gjykime redaksionale dhe si të tilla nuk hyjnë në numërimin e fakteve — por një dosje pa to është listë, jo dosje.

Legjenda e etiketave

Etiketa	Çfarë do të thotë
BURIM PRIMAR	E dhëna vjen nga institucioni që e prodhon: GASTAT, SAMA, MHRSD, Musaned, Ministria e Brendshme, Agjencia Saudite e Shtypit, Banka e Bangladeshit, teksti i një ligji ose vendimi, ose dokumenti zyrtar i ILO-s.
ORGAN NDËRKOMBËTAR	Konstatim i një mekanizmi ndërqeveritar ose organi të OKB-së: Komiteti trepalësh i ILO-s, raportuesit e posaçëm, Komiteti CERD.
HETIM I PAVARUR	Gjetje e një organizate joqeveritare ose sindikale: HRW, Amnesty International, FairSquare, ITUC, MENA Rights Group. Mostrat e tyre janë të kufizuara dhe madhësia e mostrës jepet brenda vetë faktit.
DEKLARATË E PALËS	Pohim i njërës prej palëve — Qeverisë saudite, BWI-së, një ministrie që raporton për veten, një kompanie ose një zyrtari — i regjistruar si i tillë, jo si fakt i verifikuar.
VLERËSIM ANALISTËSH	Llogaritje ose interpretim i analistëve, firmave juridike ose ekspertëve të pavarur.
RAPORTIM MEDIATIK	E dhënë e marrë nga media, përfshirë rastet kur media citon një institucion pa qenë e disponueshme tabela origjinale.

PJESA E PARË

Faktet e dokumentuara

500 zëra në 22 seksione, secili i etiketuar sipas llojit të burimit

1. Përmasa: Popullsia, fuqia punëtore dhe raportet bazë

1. Popullsia e Arabisë Saudite arriti 35,3 milionë banorë në mesin e vitit 2024, sipas vlerësimeve të Autoritetit të Përgjithshëm të Statistikave (GASTAT). [BURIM PRIMAR · GASTAT, Vlerësimet e Popullsisë 2024]
2. Shtetasit sauditë përbënin 55,6% të popullsisë në mesin e vitit 2024. [BURIM PRIMAR · GASTAT, mesi i vitit 2024]
3. Jo-sauditët përbënin 44,4% të popullsisë në mesin e vitit 2024. [BURIM PRIMAR · GASTAT, mesi i vitit 2024]
4. Numri i banorëve jo-sauditë arriti afërsisht 15,7 milionë në mesin e vitit 2024. [BURIM PRIMAR · GASTAT]
5. Një vit më parë, numri i banorëve jo-sauditë ishte rreth 14,5 milionë. [BURIM PRIMAR · GASTAT]
6. Jo-sauditët përbënin 75,6% të gjithë rritjes së popullsisë gjatë atij viti. [BURIM PRIMAR · GASTAT]
7. Norma totale e fertilitetit ishte 2,0 fëmijë për grua për të gjithë popullsinë dhe 2,7 për popullsinë saudite në vitin 2024. [BURIM PRIMAR · GASTAT 2024]
8. Norma totale e fertilitetit për jo-sauditët ishte 0,8 fëmijë për grua në vitin 2024. [BURIM PRIMAR · GASTAT 2024]
9. Regjistri administrativ i punësimit i GASTAT-it numëronte 19,03 milionë vende pune të regjistruara në fund të tremujorit të katërt 2025. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Statistikat e Tregut të Punës T4 2025]
10. Në fund të T4 2025, rreth 14,8 milionë vende pune, ose 78% e totalit, mbaheshin nga jo-sauditët. [RAPORTIM MEDIATIK · Argaam, mbi të dhëna GASTAT]
11. Në fund të T4 2025, rreth 4,2 milionë vende pune, ose 22% e totalit, mbaheshin nga sauditët. [RAPORTIM MEDIATIK · Argaam, mbi të dhëna GASTAT]
12. Në T3 2025 ishin të regjistruar 14.399.069 të punësuar jo-sauditë. [BURIM PRIMAR · GASTAT, seri e riprodhuar nga GLMM]
13. Në T3 2025 ishin të regjistruar 4.145.196 të punësuar sauditë, ndërsa totali ishte 18.544.265. [BURIM PRIMAR · GASTAT, seri e riprodhuar nga GLMM]
14. Ky regjistër ndërtohet mbi të dhëna administrative të Ministrisë së Burimeve Njerëzore, Organizatës së Përgjithshme të Sigurimeve Shoqërore (GOSI) dhe Qendrës Kombëtare të Informacionit. [BURIM PRIMAR · GASTAT]
15. Pjesa e jo-sauditëve në punësim ishte 77,7% në vitin 2017 dhe ra në 73,7% në vitin 2021. [BURIM PRIMAR · GASTAT, seri e riprodhuar nga GLMM]
16. Pjesa e jo-sauditëve në punësim u rikthye në rreth 78% deri në fund të vitit 2025. [BURIM PRIMAR · GASTAT, seri e riprodhuar nga GLMM]
17. Pas nëntë vjetësh politikash saudizimi, lëvizja neto e raportit ishte rreth një e dhjeta e një pikë përqindjeje. [VLERËSIM ANALISTËSH · Vision2030.ai, korrik 2026]
18. Punësimi jo-saudit ra me 1.116.265 persona mes tremujorit të tretë 2017 dhe atij 2018 — një rënie prej 10,4% — pasi hyri në fuqi taksa mbi punëtorin e huaj. [BURIM PRIMAR · GASTAT, seri e riprodhuar nga GLMM]
19. Nga niveli më i ulët i vitit 2021, punësimi i të huajve u rrit me rreth 5,4 milionë brenda katër vjetësh, një rritje prej 58%. [VLERËSIM ANALISTËSH]
20. Për çdo saudit shtesë të punësuar që nga viti 2017, në treg hynë rreth 3,4 jo-sauditë shtesë. [VLERËSIM ANALISTËSH]
21. Papunësia e përgjithshme, sauditë dhe jo-sauditë së bashku, ishte 3,1% në tremujorin e parë të vitit 2026, sipas Anketës së Fuqisë Punëtore. [BURIM PRIMAR · GASTAT, T1 2026]
22. Papunësia mes jo-sauditëve ishte 1,7% në T4 2025. [BURIM PRIMAR · GASTAT]
23. Papunësia mes shtetasve sauditë ishte 7,2% në T4 2025. [BURIM PRIMAR · GASTAT]
24. Pjesëmarrja në fuqinë punëtore ishte 82,1% për jo-sauditët në T4 2025. [BURIM PRIMAR · GASTAT]
25. Pjesëmarrja në fuqinë punëtore ishte 49,5% për sauditët në T4 2025. [BURIM PRIMAR · GASTAT]
26. GASTAT paralajmëron shprehimisht se regjistri administrativ dhe Anketa e Fuqisë Punëtore kanë koncepte, metodologji dhe mbulim të ndryshëm, dhe se shifrat absolute prej tyre nuk përputhen. [BURIM PRIMAR · GASTAT]
27. Anketa e Fuqisë Punëtore mbulon rreth 96.000 banesa në tremujor dhe jep norma, jo numërime të drejtpërdrejta. [BURIM PRIMAR · GASTAT]
28. Ekspertët e posaçëm të OKB-së, në deklaratën e 29 prillit 2026, flasin për «rreth 16 milionë punëtorë migrantë» në vend. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · OHCHR, 29 prill 2026]
29. Censi 2022 numëroi 13.382.962 banorë jo-sauditë. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022 (tabelë e riprodhuar nga GLMM)]
30. Popullsia e përgjithshme në Censin 2022 ishte 32.175.224 banorë dhe data e referencës ishte 10 maj 2022. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022 (tabelë e riprodhuar nga GLMM)]
31. Censi numëron popullsinë rezidente — përfshirë bashkëshortë, fëmijë dhe persona që nuk punojnë — dhe përjashton vizitorët për Haxh, Umre dhe turizëm; ai nuk është numërim i fuqisë punëtore. [BURIM PRIMAR · shënim metodologjik i GLMM-së mbi Censin 2022]
32. Në ankesën e vet drejtuar ILO-s, sindikata ndërkombëtare BWI citonte rreth 13,4 milionë punëtorë migrantë, ose 41,6% të popullsisë, mbi bazën e regjistrimit të vitit 2022. [DEKLARATË E PALËS · BWI, ankesë sipas nenit 24 të Kushtetutës së ILO-s]
33. Organizata FairSquare llogariti se fuqia punëtore migrante u rrit me 40%, deri në 13,2 milionë, gjatë pesë viteve deri në vitin 2024. [HETIM I PAVARUR · FairSquare, maj 2025]

2. Historiku: Si u ndërtua varësia nga puna e huaj

34. Bumi i çmimeve të naftës në vitet 1970 shkaktoi një rritje shumë të madhe të migracionit të punës drejt shteteve të Gjirit. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, literaturë mbi migracionin në Gji]
35. Në fazën e parë të bumit, një pjesë e madhe e migrantëve vinte nga Egjipti, Jemeni, Palestina dhe vende të tjera arabe. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · IOM]
36. Nga vitet 1980 u rrit dukshëm pesha e migrantëve nga Azia Jugore dhe Juglindore. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · IOM]
37. Rënia e çmimit të naftës pas mesit të viteve 1980 shtoi presionin për ulje kostosh dhe kontribuoi në zhvendosjen drejt fuqisë punëtore aziatike me paga më të ulëta. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · IOM, Migration in the Middle East]
38. Kriza e Gjirit e viteve 1990-1991 e ndryshoi fuqishëm përbërjen e migracionit. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · IOM]
39. Rreth 750.000 deri 800.000 jemenas u detyruan ose u vunë nën presion të largoheshin nga Arabia Saudite gjatë asaj periudhe. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · IOM, World Migration Report 2000]

3. Nga vijnë punëtorët: Kombësitë dhe korridoret e migrimit

40. Sipas Censit të vitit 2022, pesë komunitetet më të mëdha të huaja ishin nga Bangladeshi, India, Pakistani, Jemeni dhe Egjipti. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022]
41. Censi 2022 regjistroi 2.116.192 shtetas të Bangladeshit, 1.884.476 të Indisë dhe 1.814.678 të Pakistanit. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022]
42. Censi 2022 regjistroi 1.803.469 shtetas të Jemenit dhe 1.471.382 të Egjiptit. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022]
43. Censi 2022 regjistroi 819.575 shtetas të Sudanit në Arabinë Saudite. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022]
44. Censi 2022 regjistroi 725.893 shtetas të Filipineve, duke e renditur komunitetin filipinas të shtatin ndër komunitetet e mëdha të huaja. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022]
45. Censi 2022 regjistroi 297.561 shtetas të Nepalit në Arabinë Saudite. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022]
46. Nga 297.561 shtetas nepalezë të regjistruar në Censusin 2022, vetëm 4.512 ishin gra. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022]
47. Censi 2022 regjistroi 451.588 gra filipinase në Arabinë Saudite. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022]
48. Censi 2022 regjistroi 274.305 burra filipinas; gratë ishin shumicë në këtë komunitet. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022]
49. Censi 2022 regjistroi gjithsej 1.803.469 shtetas të Jemenit në Arabinë Saudite. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022]
50. Nga shtetasit jemenas të regjistruar në Censusin 2022, 468.988 ishin gra. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022]
51. Vlerësimet joformale të vitit 2026 e vendosin komunitetin bangladesh mbi 2,5 milionë dhe atë indian mbi 2,3 milionë, por këto nuk janë shifra zyrtare të censit. [RAPORTIM MEDIATIK · përmbledhje statistikore tregtare, 2026]
52. Ambasadori saudit në Dakë deklaroi se Mbretëria strehon mbi 3,2 milionë punëtorë migrantë nga Bangladeshi. [DEKLARATË E PALËS · Essa Youssef Essa Al Duhailan, ambasador, dhjetor 2024]
53. Zyrtarë të Byrosë së Punësimit të Bangladeshit (BMET) e vendosin numrin e bangladeshasve në Mbretëri rreth 3,5 milionë, duke i quajtur komunitetin më të madh të huaj atje. [DEKLARATË E PALËS · BMET, janar 2026]
54. Bangladeshi dërgoi mbi 750.000 punëtorë në Arabinë Saudite gjatë vitit 2025 — rekord absolut për dërgimin e punëtorëve nga Bangladeshi drejt një vendi të vetëm brenda një viti. [BURIM PRIMAR · BMET, Ashraf Hossain, janar 2026]
55. Nga më shumë se 1,12 milionë bangladeshas që shkuan jashtë vendit për punë në vitin 2025, mbi dy të tretat zgjodhën Arabinë Saudite. [BURIM PRIMAR · BMET]
56. Në vitin 2024, Arabia Saudite kishte rekrutuar 628.000 punëtorë bangladeshas, që ishte rekordi i mëparshëm. [BURIM PRIMAR · BMET]
57. BMET regjistroi 457.000 punëtorë bangladeshas të dërguar në Arabinë Saudite në vitin 2021 dhe 612.000 në vitin 2022. [BURIM PRIMAR · BMET]
58. BMET regjistroi 497.000 punëtorë bangladeshas të dërguar në Arabinë Saudite në vitin 2023. [BURIM PRIMAR · BMET]
59. Shifra 541.000 që qarkullon për vitin 2024 është një total i pjesshëm, i raportuar në dhjetor 2024 përpara mbylljes së vitit; totali përfundimtar i vitit 2024 është 628.000. [BURIM PRIMAR · BMET, të dhëna të mbylljes vjetore]
60. Në nëntor 2024, Arabia Saudite përthithi 81% të të gjithë punëtorëve bangladeshas që dolën jashtë vendit atë muaj. [BURIM PRIMAR · BMET]
61. Në tetor 2025, Rijadi dhe Daka nënshkruan një marrëveshje të re punësimi — e para e këtij lloji në 50 vjet marrëdhënie diplomatike mes dy vendeve. [RAPORTIM MEDIATIK · BSS/The Business Standard]
62. Sipas të dhënave të BMET-it, në fund të vitit 2025 rreth 43,5% e punëtorëve bangladeshas që dolën jashtë klasifikoheshin si të pakualifikuar, 34,5% gjysmë të kualifikuar, 19,1% të kualifikuar dhe vetëm 2,9% profesionistë. [BURIM PRIMAR · BMET, 27 dhjetor 2025]
63. BWI liston si vende kryesore origjine Bangladeshin, Indinë, Pakistanin, Jemenin, Egjiptin, Sudanin, Filipinet, Sirinë dhe Nepalin. [DEKLARATË E PALËS · BWI para ILO-s]
64. Punëtorët nga Kenia dhe vende të tjera afrikane janë të përqendruar veçanërisht në punën shtëpiake. [HETIM I PAVARUR · Amnesty International, 2025]
65. Punëtorët jemenas kanë profil të veçantë: numri i grave jemenase në Mbretëri është dukshëm më i lartë se te grupet e tjera, sepse shumë familje jemenase janë vendosur atje prej dekadash. [RAPORTIM MEDIATIK]
66. Në shkurt 2026, Arabia Saudite pezulloi vizat e përkohshme të punës për shtetasit e 17 vendeve, mes tyre India, Pakistani, Egjipti, Nigeria dhe Turqia. [VLERËSIM ANALISTËSH · Fragomen, njoftim imigracioni, shkurt 2026]
67. Kuota e vizave të përkohshme të punës ishte hequr fillimisht nga platforma Qiwa për të gjitha kombësitë më 28 prill 2025, pastaj u rivendos për shumicën e kombësive më 29 korrik 2025, e lidhur me statusin Nitaqat të firmës. [VLERËSIM ANALISTËSH · Fragomen]
68. Nga tetori 2025, Arabia Saudite kërkoi certifikim aftësish për kategori të caktuara punëtorësh bangladeshas, çka shkaktoi një rënie prej 18,5% të punësimit jashtë vendit atë muaj; kërkesa u lehtësua përkohësisht për disa kategori si pastruesit. [RAPORTIM MEDIATIK · The Business Standard, nëntor 2025]
69. Ministria e Mirëqenies së Emigrantëve e Bangladeshit vendosi në listë të zezë 24 kompani saudite për praktika mashtruese, duke u ndaluar rekrutimin përmes agjencive bangladeshase. [DEKLARATË E PALËS · Ministria e Mirëqenies së Emigrantëve, Bangladesh]
70. Ankesat e punëtorëve bangladeshas për probleme pune jashtë vendit arritën rreth 6.755 brenda një viti, një rritje prej 184%; sipas burimeve të sektorit, rreth 80% e tyre lidheshin me punë në Arabinë Saudite. [BURIM PRIMAR · BMET]
71. Rreth gjysma e këtyre ankesave kishin të bënin me lejen e qëndrimit (iqama), të cilën shumë punëdhënës nuk e siguronin. [RAPORTIM MEDIATIK · burime BMET]
72. Mbyllja ose ngushtimi i tregjeve të tjera — Emiratet, Omani, Bahreini dhe Malajzia — e ka bërë Arabinë Saudite gjithnjë e më kritike për punësimin jashtë vendit të Bangladeshit. [VLERËSIM ANALISTËSH · Tasneem Siddiqui, eksperte migracioni]
73. Rreziku i kësaj varësie u formulua qartë nga ekspertja Siddiqui: nëse tregu saudit mbyllet për çfarëdo arsyeje, pasojat për punësimin në Bangladesh do të ishin shkatërruese. [DEKLARATË E PALËS · Tasneem Siddiqui]

4. Ku jetojnë dhe punojnë: Shpërndarja gjeografike, mosha dhe arsimi

74. Sipas Censit 2022, rajoni i Rijadit kishte rreth 4.152.538 banorë jo-sauditë. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022 (tabelë e riprodhuar nga GLMM)]
75. Rajoni i Mekës kishte rreth 3.867.740 banorë jo-sauditë. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022 (tabelë e riprodhuar nga GLMM)]
76. Provinca Lindore kishte rreth 2.175.400. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022 (tabelë e riprodhuar nga GLMM)]
77. Medina kishte rreth 785.837 dhe Asiri rreth 579.597. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022 (tabelë e riprodhuar nga GLMM)]
78. Në tremujorin e katërt 2025, rreth 5,36 milionë të punësuar të huaj, duke përjashtuar punëtorët shtëpiakë, ishin të përqendruar në rajonin e Rijadit. [RAPORTIM MEDIATIK · Argaam, mbi të dhëna GASTAT]
79. Rijadi ishte njëkohësisht edhe qendra më e madhe e punësimit të shtetasve saudë: rreth 46% e sauditëve të punësuar në atë seri punonin atje. [RAPORTIM MEDIATIK · Argaam, mbi të dhëna GASTAT]
80. Provinca Lindore përbënte afërsisht 18% të punësimit saudit dhe Meka rreth 17%. [RAPORTIM MEDIATIK · Argaam, mbi të dhëna GASTAT]
81. Grupmosha më e madhe individuale e punëtorëve të huaj në T4 2025 ishte 25-29 vjeç, me rreth 2,03 milionë persona. [RAPORTIM MEDIATIK · Argaam, mbi të dhëna GASTAT]
82. Rreth 26% e punonjësve jo-sauditë në T4 2025 kishin nivel arsimor të ndërmjetëm dhe rreth 22% arsim të mesëm të lartë. [RAPORTIM MEDIATIK · Okaz, mbi të dhëna GASTAT]
83. Në popullsinë jo-saudite të censit, meshkujt ishin 10.244.464 dhe femrat 3.138.498 — një raport prej rreth 3,3 me 1. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022]

5. Sektorët, pagat dhe struktura e punësimit

84. Shpërndarja e punësimit sipas sektorëve në tremujorin e tretë 2024 ishte: sektor privat 66%, punëtorë shtëpiakë 23%, qeveri 7% dhe sektor tjetër publik 3%. [RAPORTIM MEDIATIK · Argaam, mbi të dhëna GASTAT]
85. Kjo shpërndarje nënkupton një pjesë të të huajve në sektorin privat prej rreth 80%, shifër që përputhet me atë të cituar zakonisht nga Ministria e Burimeve Njerëzore. [VLERËSIM ANALISTËSH]
86. Në fund të vitit 2025, paga mesatare mujore ishte 11.103 rialë (rreth 2.961 dollarë) për punonjësit sauditë dhe 4.131 rialë (rreth 1.102 dollarë) për punonjësit e huaj. [RAPORTIM MEDIATIK · Argaam, mbi të dhëna GASTAT]
87. Rreth 70% e sauditëve të punësuar në sektorin privat punojnë në profesione të klasifikuara si me kualifikim të lartë. [RAPORTIM MEDIATIK · Argaam, mbi të dhëna GASTAT]
88. Sektorët me përqendrimin më të lartë të punëtorëve të huaj janë ndërtimi dhe infrastruktura, tregtia me shumicë dhe pakicë, mikpritja dhe shërbimi shtëpiak. [VLERËSIM ANALISTËSH]
89. Shëndetësia dhe teknologjia e informacionit paraqesin profil të ndryshëm: janë të mbushura me të huaj, por në nivelet e kualifikuara dhe shumë të kualifikuara. [VLERËSIM ANALISTËSH]
90. Ligji i punës parashikon që orari nuk mund të kalojë 8 orë në ditë ose 48 orë në javë, me një ditë të plotë pushimi javor. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës, Dekret Mbretëror M/51 i 27 shtatorit 2005]
91. Orët shtesë duhet të paguhen 1,5 herë paga e rregullt. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës]
92. BWI pretendon se nuk ka udhëzime të qarta nga ministria se si duhet gjurmuar koha e punës në mënyrë që inspektorët ta verifikojnë, dhe as mjete me të cilat punëtori të provojë orët shtesë ose nënpagesën. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
93. Ligji përcakton një pagë minimale vetëm për shtetasit saudë; nuk ekziston pagë minimale ligjore për punëtorët migrantë. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · CERD, vërejtjet përfundimtare 2024]
94. Për qëllime të kuotave Nitaqat, një punonjës saudit numërohet si njësi e plotë vetëm nëse paga e nënshtruar sigurimeve shoqërore është të paktën 4.000 rialë (rreth 1.067 dollarë) në muaj; nën këtë prag numërohet gjysmë njësie. [BURIM PRIMAR · rregullat Nitaqat, MHRSD]
95. Mosha e daljes në pension e parashikuar në nenin 38 të Ligjit të Sigurimeve Shoqërore nuk zbatohet për punëtorët migrantë. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · CERD 2024]
96. Sipas raportit të Amnesty International, tri të katërtat e grave të huaja punëtore janë të punësuara në punë shtëpiake. [HETIM I PAVARUR · Amnesty International, 2025]
97. Neni 19 i Ligjit të Punës i klasifikon pagat e detyruara ndaj punëtorëve si borxhe të privilegjuara të klasit të parë në procedurat e falimentimit. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës, neni 19]
98. Kjo do të thotë se, kur një punëdhënës falimenton, paga e një muaji duhet paguar me përparësi para çdo kërkese tjetër. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite para ILO-s]

6. Të drejtat sipas Ligjit të Punës: Orari, pushimet dhe fund-shërbimi

99. Standardi i përgjithshëm i Ligjit të Punës është 8 orë pune në ditë dhe 48 orë në javë. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës]
100. Gjatë Ramazanit, për punëtorët myslimanë, kufiri është 6 orë në ditë dhe 36 orë në javë. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës]
101. Punëtori nuk duhet të punojë më shumë se pesë orë rresht pa pushim. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës]
102. Pushimi për namaz, ushqim dhe çlodhje duhet të jetë së paku 30 minuta dhe nuk llogaritet si orë pune. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës]
103. Puna jashtë orarit paguhet me pagën për orë plus 50% të pagës bazë për orë. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës]
104. Pushimi vjetor minimal është 21 ditë. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës]
105. Pas pesë viteve të njëpasnjëshme te i njëjti punëdhënës, minimumi rritet në 30 ditë. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës]
106. Shpërblimi i fund-shërbimit llogaritet gjysmë page mujore për çdo vit të pesë viteve të para. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës]
107. Për çdo vit pas pesë viteve të para llogaritet një pagë mujore e plotë, mbi bazën e pagës së fundit. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës]
108. Edhe pjesët e vitit llogariten proporcionalisht. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës]
109. Në rast dorëheqjeje, punëtori me 2 deri 5 vite shërbim merr një të tretën e shpërblimit. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës]
110. Me mbi 5 por më pak se 10 vite shërbim, ai merr dy të tretat. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës]
111. Me 10 ose më shumë vite shërbim, ai merr shpërblimin e plotë edhe kur jep dorëheqjen. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës]

7. Sistemi i kafalas: Si funksionon në ligj dhe në praktikë

112. Baza ligjore e kërkesës për sponsor gjendet në Rregulloret e Qëndrimit, të nxjerra me Urdhrin e Lartë Mbretëror nr. 17/2/25/1337, të datës 11 shtator 1952. [BURIM PRIMAR · Rregulloret e Qëndrimit, 1952]
113. Punëdhënësit janë të vetmit përgjegjës për kërkimin, lëshimin dhe rinovimin e lejes së qëndrimit dhe të lejes së punës së punëtorit, si dhe për pagesën e gjobave për vonesë. [BURIM PRIMAR · Rregulloret e Qëndrimit]
114. Pa lejen e qëndrimit, ose kur ajo nuk rinovohet, punëtori konsiderohet me status të parregullt dhe i nënshtrohet gjobave, ndalimit ose dëbimit — edhe kur mosrinovimi vjen nga neglizhenca e punëdhënësit. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · Komiteti i ILO-s, nëntor 2025]
115. Komiteti i ILO-s vuri në dukje se, sipas informacionit të paraqitur, punëdhënësit duket se nuk përballen me pasoja praktike kur nuk e përmbushin këtë detyrim. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, GB.355/INS/16/7]
116. Komiteti i kërkoi Qeverisë saudite të marrë masa që punëdhënësit t’i përmbushin detyrimet për lejet e qëndrimit dhe që ata që nuk i përmbushin të mbahen përgjegjës. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, nëntor 2025]
117. Ekspertët e OKB-së e përshkruajnë kafalan si sistem që u jep punëdhënësve kontroll të plotë mbi statusin ligjor, qëndrimin, lëvizshmërinë në punë dhe udhëtimin e punëtorëve migrantë. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · OHCHR, 29 prill 2026]
118. Tre raportues të posaçëm të OKB-së — Tomoya Obokata për format bashkëkohore të skllavërisë, Gehad Madi për të drejtat e migrantëve dhe Siobhán Mullally për trafikimin e personave — i kërkuan Mbretërisë ta shfuqizojë faktikisht kafalan. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · OHCHR, prill 2026]
119. Ata deklaruan se, pesë vjet pas njoftimit inkurajues të reformave të punës, vazhdojnë të marrin raportime për abuzim dhe shfrytëzim të punës. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · OHCHR]
120. Sipas ekspertëve, boshllëqet e mbetura u lejojnë punëdhënësve të ruajnë kontroll të tepruar mbi punëtorët, me raportime për kufizime të detyruara daljeje dhe akuza penale të rreme kundër atyre që përpiqen të largohen nga punë abuzive. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · OHCHR]
121. Qeveria saudite e refuzon këtë vlerësim, duke thënë se masat konkrete të marra sigurojnë që kafala të mos i vendosë punëtorët migrantë në gjendje cenueshmërie nga e cila nuk mund të dalin. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite para ILO-s]
122. Qeveria argumenton gjithashtu se prova e mbrojtjeve të forta është vetë sjellja e punëtorëve të huaj, shumë prej të cilëve zgjedhin ta vazhdojnë karrierën në Mbretëri edhe pasi u përfundon kontrata. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
123. Sipas raportit të Amnesty International, kafala vepron në një kontekst racizmi të institucionalizuar dhe prodhon diskriminim të tërthortë me ndikim joproporcional mbi personat e racializuar. [HETIM I PAVARUR · Amnesty International, 2025]
124. I njëjti raport përshkruan një hierarki: në krye shtetasit e Gjirit, pastaj perëndimorët me pasaporta evropiane ose amerikane, pastaj arabët jo-gjirësorë në punë të bardha, dhe në fund aziatikët jugorë e juglindorë dhe afrikanët e zinj. [HETIM I PAVARUR · Amnesty International]
125. Komiteti i OKB-së për Eliminimin e Diskriminimit Racor (CERD) vuri në dukje me shqetësim se ndalimi i diskriminimit i përfshirë në Ligjin e Punës zbatohet vetëm për shtetasit sauditë. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · CERD, dhjetor 2024]
126. Qeveria i referohet neneve 8 dhe 26 të Ligjit Themelor të Qeverisjes, nenit 3 të Ligjit të Punës dhe nenit 9(8) të Rregulloreve Zbatuese si ndalime shprehimore të diskriminimit. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
127. Në janar 2023, Këshilli i Ministrave miratoi me vendimin nr. 416 Politikën Kombëtare për Nxitjen e Mundësive dhe Trajtimit të Barabartë në Punësim. [BURIM PRIMAR · Vendim i Këshillit të Ministrave nr. 416/2023]
128. Politika Kombëtare për Eliminimin e Punës së Detyruar u publikua më 20 shkurt 2025. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
129. Arabia Saudite ratifikoi Konventën nr. 29 të ILO-s për punën e detyruar më 15 qershor 1978 dhe Protokollin e vitit 2014 më 26 maj 2021. [BURIM PRIMAR · ILO]
130. Konventa nr. 95 për Mbrojtjen e Pagave u ratifikua më 7 dhjetor 2020. [BURIM PRIMAR · ILO]
131. Ekspertët e OKB-së e kanë inkurajuar Mbretërinë të ratifikojë Konventën Ndërkombëtare për Mbrojtjen e të Drejtave të të Gjithë Punëtorëve Migrantë dhe Anëtarëve të Familjeve të Tyre — instrument që Rijadi nuk e ka ratifikuar. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · OHCHR, prill 2026]
132. Në Indeksin Global të të Drejtave 2026, Konfederata Ndërkombëtare e Sindikatave e klasifikoi Arabinë Saudite në kategorinë 5 — «pa garanci për të drejtat». Shkalla e ITUC-ut ka edhe një kategori 5+, për vendet ku mungon vetë sundimi i ligjit. [HETIM I PAVARUR · ITUC, Indeksi Global i të Drejtave 2026]

8. Iniciativa e Reformës së Punës e vitit 2021

133. Iniciativa e Reformës së Punës (LRI) u shpall në nëntor 2020 dhe hyri në fuqi më 14 mars 2021. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
134. Baza e saj rregullatore është Vendimi Ministror nr. 51848/1442 i datës 5 nëntor 2020. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
135. Reforma prek tri fusha: lëvizshmërinë e punonjësit, vizën e daljes dhe rikthimit, dhe vizën e daljes përfundimtare. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
136. Punëtorët e huaj mund të transferohen te një punëdhënës tjetër pas skadimit të kontratës pa pëlqimin e punëdhënësit ekzistues. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
137. Gjatë kontratës, transferimi është i mundur nëse respektohet afati i njoftimit prej 90 ditësh dhe janë plotësuar të paktën 12 muaj qëndrimi në vend. [BURIM PRIMAR · neni 14(ii)(7), Rregulloret Zbatuese të Ligjit të Punës]
138. Brenda vitit të parë, transferimi pa pëlqim lejohet vetëm në rrethana të kufizuara: kur leja e qëndrimit ose e punës ka skaduar, kur punëdhënësi nuk paguan pagat për tre muaj radhazi, ose kur ai vonon qëllimisht një mosmarrëveshje pune. [BURIM PRIMAR · Rregulloret Zbatuese, neni 14(ii)(7)(c)]
139. Të gjitha shërbimet ofrohen përmes aplikacionit Absher të Ministrisë së Brendshme dhe platformës Qiwa të Ministrisë së Burimeve Njerëzore. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
140. Platforma Qiwa u lansua në vitin 2019 për dokumentimin elektronik të kontratave dhe transferimeve. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
141. Platforma Absher e Ministrisë së Brendshme funksionon që nga viti 2015 dhe ofron shërbime nga kontrolli i statusit ligjor deri te dalja nga vendi. [BURIM PRIMAR · Ministria e Brendshme]
142. Reforma nuk zbatohet për shoferët privatë, rojet e shtëpisë, punëtorët shtëpiakë, barinjtë, kopshtarët dhe fermerët. [BURIM PRIMAR · udhëzuesi i shërbimeve të LRI-së]
143. Sipas BWI-së, këto përjashtime lënë jashtë 3,6 milionë nga punëtorët më të cenueshëm, si dhe mes 3,5 dhe 4,4 milionë punëtorë pa dokumente. [DEKLARATË E PALËS · BWI para ILO-s]
144. Qeveria deklaron se më shumë se 2,2 milionë punëtorë kanë përfituar nga iniciativa, qoftë duke u transferuar te punëdhënës të rinj, qoftë duke u kthyer në vendet e tyre. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
145. Shifra e saktë e paraqitur nga Qeveria është 2.226.742 punëtorë. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
146. Komiteti i ILO-s vuri në dukje se Qeveria nuk specifikon sa prej këtyre punëtorëve u transferuan pa pëlqimin e punëdhënësit aktual. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, nëntor 2025]
147. Në anketën e BWI-së me 193 punëtorë migrantë, 63% deklaruan se nuk kishin qenë në gjendje ta ndërprisnin punësimin me njoftim të arsyeshëm ose ta linin punën kur u kishte skaduar kontrata. [DEKLARATË E PALËS · BWI, anketë prill-maj 2024]
148. Komiteti i ILO-s i kërkoi Qeverisë t’i rishikojë arsyet për ndërprerjen e kontratës pa pëlqim gjatë vitit të parë, në mënyrë që të përfshijnë jo vetëm mospagesën e pagave, por edhe shkelje të tjera dhe situata abuzimi. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, nëntor 2025]
149. Komiteti theksoi se pëlqimi i lirë dhe i informuar i punëtorit duhet të shtrihet gjatë gjithë kohëzgjatjes së marrëdhënies së punës, jo vetëm në momentin e nënshkrimit. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO]
150. Sipas raportimeve të mbledhura nga BWI, transferimet bllokohen në praktikë në disa mënyra: punëdhënësi i ndalon në platformën Qiwa, lëshon në mënyrë të njëanshme një vizë daljeje si hakmarrje, ose punëdhënësi i ri i kërkon punëtorit të paguajë tarifat e transferimit, gjë që është e paligjshme. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
151. Punëtorët i thanë Human Rights Watch se punëdhënësit u kishin kërkuar shuma si dy muaj pagë ose vlerën e rekrutimit për të lejuar transferimin. [HETIM I PAVARUR · HRW, dhjetor 2024]
152. Zyrtarë të ambasadave të vendeve të origjinës i thanë HRW-së se punëtorët shpesh nuk kanë njohuritë teknike për të lundruar në portalet online si Qiwa. [HETIM I PAVARUR · HRW]
153. Në qershor 2025 u nënshkrua faza e tretë e projektit të bashkëpunimit teknik ILO–Arabi Saudite, me kohëzgjatje dyvjeçare. [BURIM PRIMAR · ILO]
154. Faza e tretë përqendrohet në shtatë fusha: dialogun social dhe lirinë e organizimit; rekrutimin e drejtë dhe lëvizshmërinë; punën shtëpiake; qasjen në drejtësi; mbrojtjen sociale; inspektimin e punës dhe sigurinë në punë; dhe pagat. [BURIM PRIMAR · ILO]

9. Vizat e daljes, transferimi dhe akuzat për «braktisje pune»

155. Pas LRI-së, punëtori mund të kërkojë vetë vizë daljeje ose vizë daljeje dhe rikthimi përmes portalit Absher. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
156. Punëtori paguan një tarifë prej 200 rialësh dhe pret dhjetë ditë përpara se ta marrë vizën. [DEKLARATË E PALËS · BWI, mbi bazë të rregullave të publikuara]
157. Punëdhënësi njoftohet elektronikisht sapo kërkohet viza dhe ka dhjetë ditë kohë për të ngritur kundërshtime pranë ministrisë. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
158. Kundërshtimi duhet të bazohet në arsye ligjore, si pretendime të papërfunduara ose çështje penale në pritje. [BURIM PRIMAR · rregulla të MHRSD-së]
159. Nëse punëdhënësi nuk përgjigjet brenda afatit, punëtori mund të lëshojë vetë vizën; për vizën e daljes përfundimtare, vlefshmëria është 15 ditë nga data e lëshimit. [BURIM PRIMAR · udhëzues i LRI-së]
160. Sipas raportit të HRW-së të cituar nga BWI, vetëm 618 punëtorë të huaj kishin marrë leje daljeje përfundimtare në mënyrë të pavarur që nga zbatimi i reformës së vitit 2021. [HETIM I PAVARUR · HRW, cituar në ankesën e BWI-së]
161. Komiteti i ILO-s vuri në dukje se Qeveria nuk dha asnjë shifër për numrin e vizave të daljes të kërkuara ose të dhëna punëtorëve migrantë. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, nëntor 2025]
162. Komiteti i kërkoi Qeverisë të miratojë ligje ose rregullore që eliminojnë autoritetin e punëdhënësit për të lëshuar në mënyrë të njëanshme viza daljeje përfundimtare. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO]
163. Kur punëdhënësi lëshon një vizë daljeje përfundimtare në mes të kontratës, punëtori duhet të largohet nga vendi brenda 60 ditësh, pas të cilave mbetet pa dokumente dhe i nënshtrohet dëbimit. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
164. Punëtorët që kërkojnë vetë vizë daljeje përfundimtare në mes të kontratës vendosen përgjithmonë në listë të zezë për rikthim në vend. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
165. Rregullat zyrtare parashikojnë se punëtori që shkel detyrimet dhe nuk kthehet për ta përfunduar kontratën e dokumentuar, pengohet përgjithmonë të kthehet për punë në Mbretëri. [BURIM PRIMAR · rregullat e vizës së daljes dhe rikthimit]
166. Sistemi i akuzave për «braktisje pune» (huroob) u ndryshua nga reforma: njoftimet tani quhen «ndërprerje nga puna» dhe i japin punëtorit një dritare dymujore për të gjetur punë të re ose për t’u larguar. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
167. Iniciativa e Ndërprerjes së Punës u lansua në tetor 2022; sipas Qeverisë, 433.920 punëtorë kanë përfituar prej saj. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
168. Në shtator 2025 u prezantua Riintegrimi në Tregun e Punës, që u lejon punëtorëve me status «i munguar nga puna» të transferohen te një punëdhënës i ri; sipas Qeverisë, mbi 43.317 punëtorë kanë përfituar. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
169. BWI pretendon se mungon njoftimi i duhur për rastet e braktisjes së regjistruara kundër punëtorëve, çka mund t’i shtyjë ata pa dijeni në status të parregullt. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
170. Qeveria përgjigjet se falsifikimi i akuzave për braktisje mbulohet nga Kodi Penal për Falsifikimin dhe mund të konsiderohet «ndjekje keqdashëse» sipas nenit 215 të Kodit të Procedurës Penale. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
171. Komiteti i ILO-s vuri në dukje se Qeveria nuk specifikoi se si zbatohen këto dispozita në praktikë. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO]
172. Konfiskimi i pasaportës është i ndaluar shprehimisht nga neni 6 i Rregulloreve Zbatuese të Ligjit të Punës dhe nga Vendimi Ministror nr. 4786 i 11 tetorit 2015. [BURIM PRIMAR · Rregulloret Zbatuese; Vendimi Ministror 4786/2015]
173. Neni 15(2) i Rregullores së vitit 2023 për Punëtorët Shtëpiakë e detyron punëdhënësin të mos e mbajë pasaportën ose dokumentet personale të punëtorit. [BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë, 2023]
174. Konfiskimi i pasaportës është i ndaluar në vetvete; përveç kësaj, kur mbajtja e saj kryhet me qëllim detyrimi, kontrolli, shfrytëzimi ose kërcënimi dhe plotëson elementet e veprës së trafikimit, ajo dënohet sipas Ligjit kundër Trafikimit të Personave me deri në 15 vjet burg dhe gjobë deri në 1 milion rialë. Dënimi maksimal nuk buron automatikisht nga çdo rast mbajtjeje pasaporte. [BURIM PRIMAR · Ligji kundër Trafikimit të Personave, Dekret Mbretëror M/40 i vitit 2009]
175. Qeveria deklaron se mes viteve 2021 dhe 2025 ka pasur një rënie prej 47% të ankesave për konfiskim pasaporte. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
176. Në anketën e BWI-së, 65% e punëtorëve deklaruan se punëdhënësi u mban lloje të ndryshme dokumentesh identiteti, përfshirë pasaportat. [DEKLARATË E PALËS · BWI, anketë 2024]
177. Komiteti i ILO-s konstatoi se Qeveria nuk kishte dhënë informacion për ndonjë dënim konkret të vendosur për këtë praktikë. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, nëntor 2025]
178. Komiteti mbajti qëndrimin parimor se dokumentet e identitetit dhe pasaportat duhet të mbeten në zotërim të punëtorit. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO]

10. Rekrutimi: tarifat, agjencitë dhe zëvendësimi i kontratave

179. Ekzistojnë dy rrugë kryesore rekrutimi: rekrutimi i drejtpërdrejtë nga bizneset e regjistruara përmes agjencive në vendet e origjinës, dhe rekrutimi përmes agjencive vendore të shërbimeve të punës. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
180. Në rrugën e dytë, punëtori mbetet nën sponsorizimin e agjencisë, por numërohet në fuqinë punëtore të punëdhënësit përfundimtar. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
181. Ky lloj rekrutimi rregullohet nga Rregullat e vitit 2025 për Agjencitë e Rekrutimit dhe Shërbimeve të Punës. [BURIM PRIMAR · MHRSD, 2025]
182. Për ndërtimin dhe megaprojektet, zhvilluesi kontrakton një kompani logjistike ose ndërmjetëse furnizimi me punë, përfshirë «mega-rekrutuesit» e akredituar nga shteti. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
183. Sipas HRW-së, kompanitë e furnizimit me punë kanë më shumë gjasa të jenë shfrytëzuese sesa punëdhënësit e drejtpërdrejtë. [HETIM I PAVARUR · HRW]
184. Gjatë rekrutimit, punëtorët shpesh mashtrohen të besojnë se po punësohen nga kompania kryesore dhe jo nga një nënkontraktor furnizimi me punë. [HETIM I PAVARUR · HRW]
185. Praktika e «vizës së lirë» konsiston në marrjen nga sponsorët të vizave pune më shumë sesa u duhen dhe rishitjen e tyre për fitim, shpesh përmes ndërmjetësve në vendet e origjinës. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
186. Punëtorët që blejnë këto viza paguajnë tarifa të mëdha paraprake, mbeten në borxh dhe funksionojnë krejtësisht jashtë mbrojtjes ligjore; nëse kapen, rrezikojnë ndalim, gjobë ose dëbim, ndërsa sponsori mbetet praktikisht i padënuar. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
187. Neni 40 i Ligjit të Punës e detyron shprehimisht punëdhënësin përfundimtar të mbulojë të gjitha kostot e rekrutimit. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës, neni 40]
188. Këto kosto përfshijnë lëshimin dhe rinovimin e lejeve të qëndrimit dhe të punës, gjobat përkatëse, tarifat për ndryshim profesioni, vizat e daljes dhe rikthimit, si dhe biletën e kthimit në vendin e origjinës. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës, neni 40]
189. Nuk ekziston asnjë procedurë formale për të vlerësuar nëse punëtorët kanë paguar për rekrutim përpara mbërritjes. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
190. Nga 130 punëtorë migrantë të pyetur nga HRW për tarifat e rekrutimit, vetëm dy thanë se nuk kishin paguar asnjë tarifë. [HETIM I PAVARUR · HRW, dhjetor 2024]
191. Punëtorët dihet se marrin hua joformale me norma interesi fajdexhinjsh për t’i paguar këto tarifa, duke përjetësuar ciklin e borxhit. [HETIM I PAVARUR · HRW]
192. Komiteti i ILO-s e cilësoi pagesën e tarifave të rekrutimit nga punëtorët si problem serioz dhe të përhapur që rrit ndjeshëm cenueshmërinë ndaj shfrytëzimit. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, nëntor 2025]
193. Komiteti i kërkoi Qeverisë të krijojë një mekanizëm formal për të vlerësuar nëse punëtorët kanë paguar tarifa rekrutimi pas mbërritjes në vend. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO]
194. Neni 30 i Ligjit të Punës kërkon që agjencitë e jashtësimit të procesit të rekrutimit të jenë të licencuara dhe të miratuara nga ministria. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës, neni 30]
195. Programi i Dokumentimit Elektronik të Kontratave, i krijuar me Vendimin Ministror nr. 156309 të 23 prillit 2019, kërkon regjistrimin dixhital të të gjitha kontratave të punëtorëve migrantë. [BURIM PRIMAR · Vendimi Ministror 156309/2019]
196. Qeveria deklaron se janë nënshkruar mbi 9 milionë kontrata përmes këtij sistemi. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
197. Në një paraqitje tjetër para të njëjtit komitet, Qeveria citoi 11,5 milionë kontrata të dokumentuara dhe një normë përputhshmërie prej 94%. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
198. BWI pretendon se të dhënat e kontratës futen nga punëdhënësi dhe barra e verifikimit bie mbi punëtorin. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
199. Të paktën 6 punëtorë të intervistuar thanë se u detyruan të nënshkruanin kontrata në arabisht pas mbërritjes, të cilat nuk i kuptonin. [HETIM I PAVARUR · raport i cituar nga BWI]
200. Të paktën 47 punëtorë thanë se morën punë ose përfitime të ndryshme nga ato që kishin rënë dakord kontraktualisht përpara nisjes. [HETIM I PAVARUR · raport i cituar nga BWI]
201. Komiteti i ILO-s theksoi se mashtrimi dhe zëvendësimi i kontratave përjashtojnë pëlqimin e informuar të punëtorit. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO]
202. Sipas raportit të Amnesty International, kufijtë e kostos së rekrutimit të vendosur nga Qeveria sipas kombësisë janë më të ulëtit për punëdhënësit që punësojnë nga vendet afrikane. [HETIM I PAVARUR · Amnesty International, 2025]
203. Amnesty e lidh këtë strukturë çmimesh me përforcimin e perceptimeve raciste të inferioritetit. [HETIM I PAVARUR · Amnesty International]

11. Pagat, vjedhja e pagave dhe sistemet e mbrojtjes

204. Sistemi i Mbrojtjes së Pagave (WPS) u krijua në vitin 2013 për të siguruar pagesën e plotë dhe në kohë të pagave. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
205. Programi u formalizua me Vendimin Ministror nr. 803 të datës 26 prill 2018. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
206. Punëdhënësit janë të detyruar t’i paguajnë pagat me transfertë elektronike përmes bankave të autorizuara. [BURIM PRIMAR · WPS]
207. Punëdhënësit duhet të ngarkojnë çdo muaj të dhënat e transfertave në platformën Mudad, të zhvilluar nga ministria. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
208. Mudad monitoron dhe zbulon rastet e pagave të papaguara, të vonuara ose të mbajtura, dhe i shënon punëdhënësit që nuk janë në përputhje. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
209. Punëdhënësit që nuk janë në përputhje mund të përballen me gjoba dhe pezullim të aksesit në shërbimet e ministrisë, përfshirë të drejtën për të rekrutuar punëtorë të rinj. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
210. Nëse punëdhënësi nuk paraqet të dhënat e pagave në portalin Mudad, ministria kryen automatikisht një vizitë inspektimi. [BURIM PRIMAR · Vendim Ministror nr. 803]
211. Në vitin 2020 u prezantua Platforma Mudad për depozitimin e pagave, që u lejon ndërmarrjeve të vogla e të mesme t’i depozitojnë pagat në portofolat elektronikë të punëtorëve; sipas Qeverisë, mbi 3 milionë punëtorë përfituan prej saj në vitin 2022. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
212. Në vitin 2024 u kryen 189.389 auditime parandaluese pagash, sipas Qeverisë. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
213. Në të njëjtin vit u zgjidhën 666 ankesa për pagat brenda shtatë ditësh pune. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
214. Norma e përputhshmërisë me WPS-në mes kompanive me 30 ose më shumë punëtorë ishte 82% në vitin 2024. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
215. Gjobat e vendosura arritën 8,2 milionë rialë, ose rreth 2,1 milionë dollarë. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
216. Autoritetet identifikuan 47 raste të lidhura me trafikim personash që u referuan për veprim. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
217. Në tetor 2025, Qeveria e shndërroi klauzolën e dokumentuar të pagës në instrument të ekzekutueshëm, që u lejon punëtorëve t’i kërkojnë pagat e papaguara pa nisur padi gjyqësore. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
218. Në tetor 2024 u lansua një skemë sigurimi për mbrojtjen e pagave në rast mospagese nga punëdhënësi, që mbulon 7,8 milionë punëtorë. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
219. Janë paraqitur 89.579 padi për pagesën e pagave, shifër që Qeveria e paraqet si provë të rolit aktiv të gjyqësorit. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
220. BWI kundërshton se WPS-ja mbetet joefektive, siç dëshmohet nga përhapja e vazhdueshme e abuzimeve. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
221. Nga 112 punëtorë migrantë të pyetur nga HRW për vjedhjen e pagave, 69 thanë se kishin përjetuar vonesa në pagesë dhe 71 thanë se kishin përjetuar mospagesë ose nënpagesë të pagave dhe orëve shtesë. [HETIM I PAVARUR · HRW, dhjetor 2024]
222. Asnjë prej punëtorëve migrantë të intervistuar nga HRW nuk deklaroi se kishte marrë ndonjë zgjidhje për mospagesën e pagave. [HETIM I PAVARUR · HRW]
223. Në anketën e BWI-së, 46% e 193 punëtorëve deklaruan se punëdhënësi u vonon ose u mban pagesat. [DEKLARATË E PALËS · BWI, anketë prill-maj 2024]
224. Në anketën e njëjtë, 85% deklaruan se nuk do të mund ta ndërronin lirisht punën nëse kishin borxhe ndaj punëdhënësit të tyre. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
225. Në vitin 2020, Qeveria mbylli 1.441 kompani për moszbatim të WPS-së dhe çaktivizoi sistemet kompjuterike të 89 kompanive që nuk iu përgjigjën ankesave të punëtorëve. [DEKLARATË E PALËS · BWI, mbi bazë të dhënash publike]
226. Sipas raportit të HRW-së të vitit 2024, autoritetet saudite i reduktuan në vitin 2023 gjobat e vendosura ndaj punëdhënësve për mospagesë pagash, për të mbështetur stabilitetin e bizneseve. [HETIM I PAVARUR · HRW]
227. BWI pretendon se që nga viti 2016 rreth 21.000 punëtorë kanë mbetur me paga të pashlyera për shkak të falimentimeve në sektorin e ndërtimit. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
228. Gjykata e Ekzekutimit në Rijad vlerësoi në vitin 2019 se kompania Saudi Oger u detyrohej punëtorëve rreth 2,6 miliardë rialë — afërsisht 693 milionë dollarë — në paga dhe përfitime të papaguara. [HETIM I PAVARUR · HRW, duke cituar Gjykatën e Ekzekutimit]
229. Në fund të vitit 2023, administruesit e Saudi Oger dhe të Mohammad Al-Mojil Group njoftuan se ish-punonjësit duhej të regjistroheshin për t’i kërkuar detyrimet; pas gati një dekade shumë prej tyre ende presin. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
230. Qeveria deklaron se ka premtuar të paguajë, nga rezervat shtetërore dhe si akt vullneti, shumën prej 2,465 miliardë rialësh për punëtorët e papaguar të kompanive në vështirësi. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
231. Neni 92 i Ligjit të Punës ndalon shprehimisht zbritjet nga paga pa pëlqimin me shkrim të punëtorit. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës, neni 92]
232. Neni 61, i ndryshuar në shkurt 2025, ndalon mbajtjen e pagave ose një pjese të tyre pa dokument gjyqësor. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës, neni 61, ndryshuar 2025]
233. Komiteti i ILO-s vuri në dukje se mospagesa ose vonesa e pagave rrit varësinë e punëtorit ndaj punëdhënësit dhe mund të prodhojë situata që përbëjnë punë të detyruar. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, nëntor 2025]

12. Ndryshimet e vitit 2025 dhe kontrata e ekzekutueshme

234. Ndryshimet e gjera të Ligjit Saudit të Punës hynë në fuqi më 19 shkurt 2025, mbi bazën e një dekreti mbretëror të gushtit 2024. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
235. Ndryshimet prekën 38 nene: shtatë nene u hoqën dhe dy të reja u shtuan. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
236. Dorëheqja u njoh shprehimisht si mënyrë e veçantë e përfundimit të marrëdhënies së punës. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
237. Periudha e provës duhet të përcaktohet qartë në kontratë dhe kufiri total është deri në 180 ditë. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
238. Sipas ndryshimeve, kur kontrata e një punëtori jo-saudit nuk e specifikon afatin, ajo konsiderohet njëvjeçare, e llogaritur nga data reale e fillimit të punës. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
239. Nëse puna vazhdon pas atij viti, kontrata konsiderohet e rinovuar për një periudhë të ngjashme. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
240. Më 6 tetor 2025, Ministria e Burimeve Njerëzore dhe Ministria e Drejtësisë e njohën klauzolën e pagës në kontratën e dokumentuar si instrument të ekzekutueshëm. [BURIM PRIMAR · MHRSD, njoftim i 6 tetorit 2025]
241. Kjo u realizua përmes integrimit teknik mes platformës Qiwa dhe platformës gjyqësore Najiz. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
242. Për të përfituar, kontrata duhet të jetë e dokumentuar në Qiwa sipas formularit të unifikuar dhe të ketë një numër ekzekutimi të lëshuar nga Qendra e Dokumentimit e Ministrisë së Drejtësisë. [BURIM PRIMAR · udhëzuesi zyrtar i iniciativës]
243. Në momentin e lansimit, numri i kontratave të dokumentuara kishte kaluar 300.000. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
244. Nëse punonjësi nuk merr pagën e plotë brenda 30 ditësh nga data e maturimit, ai mund të paraqesë kërkesë ekzekutimi përmes Najiz. [BURIM PRIMAR · udhëzuesi zyrtar]
245. Në rast pagese të pjesshme, pragu është 90 ditë nga data e maturimit. [BURIM PRIMAR · udhëzuesi zyrtar]
246. Punëdhënësi ka pesë ditë nga njoftimi zyrtar për të paraqitur kundërshtim. [BURIM PRIMAR · udhëzuesi zyrtar]
247. Verifikimi i pagesës kryhet automatikisht përmes lidhjes me platformën e mbrojtjes së pagave, pa nevojë për dokumentacion shtesë nga punonjësi. [VLERËSIM ANALISTËSH · DLA Piper, dhjetor 2025]
248. Nëse punëdhënësi nuk përmbush detyrimin, Gjykata e Ekzekutimit zbaton sanksione që nisin me ngrirjen e llogarive bankare dhe bllokimin e aksesit në shërbimet qeveritare. [VLERËSIM ANALISTËSH · Clyde & Co, shkurt 2026]
249. Më parë, punonjësi duhej të kalonte një fazë pajtimi prej 21 ditësh para se çështja të shkonte në gjykatat e punës, një proces që mund të zgjaste 2 deri 6 muaj. [VLERËSIM ANALISTËSH · Clyde & Co]
250. Zbatimi është në tri faza: nga 6 tetori 2025 për kontratat e reja ose të përditësuara; nga 6 marsi 2026 për kontratat me afat të caktuar; nga 6 gushti 2026 për kontratat pa afat. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
251. Kontrata e re kërkon gjithashtu një zbërthim më të detajuar të pagës, përfshirë kontributet e GOSI-t dhe pagën neto, si dhe datën e saktë të pagesës mujore. [VLERËSIM ANALISTËSH · Morgan Lewis, dhjetor 2025]
252. Sipas raportimit të vetë ministrisë, Sistemi i Mbrojtjes së Pagave mbulonte mbi 900.000 ndërmarrje dhe pagesat e mbi 8,5 milionë punonjësve, me nivel përputhshmërie mbi 88%. [DEKLARATË E PALËS · MHRSD]

13. Punëtorët shtëpiakë: një regjim ligjor më vete

253. Punëtorët shtëpiakë përjashtohen shprehimisht nga fusha e zbatimit të Ligjit të Punës dhe mbrohen nga një kornizë e veçantë rregullatore. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës / rregullorja e posaçme]
254. Sipas raportit të Amnesty International, në Arabinë Saudite ka afërsisht 4 milionë punëtorë shtëpiakë, mes tyre 1,2 milionë gra dhe 2,7 milionë burra nga Afrika dhe Azia. [HETIM I PAVARUR · Amnesty International, 2025]
255. Të dhënat e tremujorit të tretë 2024 numërojnë 3,97 milionë punëtorë shtëpiakë: 2,73 milionë burra dhe 1,25 milionë gra. [RAPORTIM MEDIATIK · Saudi Gazette, mbi të dhëna GASTAT]
256. Rreth 234.000 punëtorë shtëpiakë të huaj hynë në treg brenda dymbëdhjetë muajve paraardhës. [RAPORTIM MEDIATIK · Saudi Gazette, 2025]
257. Punëtorët shtëpiakë përbëjnë afërsisht 23% të gjithë punësimit në Mbretëri dhe janë pothuajse tërësisht jo-sauditë. [VLERËSIM ANALISTËSH · mbi bazë të dhënash GASTAT]
258. Rregullorja aktuale u nxor me Vendimin Ministror nr. 40676 të datës 2 tetor 2023 dhe përmban 33 nene. [BURIM PRIMAR · Vendimi Ministror 40676/1445]
259. Ajo hyri në fuqi më 3 tetor 2024 dhe zëvendësoi Vendimin Ministror nr. 310 të vitit 2013. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
260. Reformat kryesore përfshijnë ndalimin e shprehur të konfiskimit të pasaportës, përcaktimin e orarit maksimal të punës dhe futjen për herë të parë të rregullave të sigurisë dhe shëndetit në punë për këtë kategori. [BURIM PRIMAR · rregullorja e vitit 2023]
261. Rregullorja përmban dispozita për orët e punës dhe pushimin javor (nenet 10-11), lejen, lejen mjekësore dhe kujdesin shëndetësor (nenet 12-14), detyrimin e punëdhënësit për të mbuluar kostot e rekrutimit (neni 15(1)) dhe pagesën e rregullt të pagave (nenet 17-20). [BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë]
262. Rregullorja nuk e trajton çështjen e pagës minimale për punëtorët shtëpiakë. [HETIM I PAVARUR · Migrant-Rights.org / Amnesty]
263. Reformat e LRI-së nuk shtrihen te punëtorët shtëpiakë; për ta u miratua një grup i veçantë rregullash në mars 2024, «Kontrollet për Përmirësimin e Marrëdhënies Kontraktuale të Punëtorëve Shtëpiakë». [BURIM PRIMAR · MHRSD, mars 2024]
264. Punëtorët shtëpiakë nuk kanë të njëjtën liri transferimi si punëtorët e mbuluar nga Ligji i Punës, por rregullat e marsit 2024 lejojnë transferim pa pëlqimin e punëdhënësit aktual në raste të përcaktuara, si mospagesa e pagave. [BURIM PRIMAR · MHRSD, «Kontrollet për Përmirësimin e Marrëdhënies Kontraktuale», mars 2024]
265. Gjatë vitit 2025, sipas platformës Musaned, 3.756 punëtore femra përfituan nga transferimi i shërbimeve pa miratimin e punëdhënësit aktual. [BURIM PRIMAR · MHRSD/Musaned, bilanci i vitit 2025]
266. Në të njëjtin vit, Musaned kreu mbi 1,6 milionë transaksione transferimi page. [BURIM PRIMAR · MHRSD/Musaned]
267. Numri i kontratave të punëtorëve shtëpiakë përmes platformës kaloi 950.000 dhe përfituesit e sigurimit arritën 1,7 milionë. [BURIM PRIMAR · MHRSD/Musaned]
268. Mbi 490.000 përdorues shfrytëzuan shërbimin e transferimit të shërbimeve gjatë vitit 2025, ndërsa profilet e punëtorëve në platformë kaluan 1,1 milionë. [BURIM PRIMAR · MHRSD/Musaned]
269. Përmes një kanali të ri për ankesa ndaj ndërmjetësve të paligjshëm u mbyllën 1.465 faqe shkelëse. [BURIM PRIMAR · MHRSD/Musaned]
270. Ministria raporton se u zgjidhën 99,69% e ankesave dhe se koha mesatare e përgjigjes telefonike ishte 17 sekonda për mbi 750.000 thirrje. [DEKLARATË E PALËS · MHRSD/Musaned]
271. Në gjysmën e parë të vitit 2025, koha mesatare e mbërritjes së punëtorit nga vendi i origjinës u ul me 12,2% krahasuar me vitin 2024, në 44 ditë. [BURIM PRIMAR · MHRSD/Musaned]
272. Sistemi i mbrojtjes së pagave për punëtorët shtëpiakë u lansua në vitin 2024 dhe funksionon përmes platformës Musaned. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
273. Zbatimi u bë me faza: nga 1 korriku 2024 për punëtorët e sapoardhur; nga janari 2025 për punëdhënësit me katër ose më shumë punëtorë; nga korriku 2025 për ata me tre ose më shumë; nga 1 tetori 2025 për ata me dy ose më shumë. [BURIM PRIMAR · Musaned / MHRSD]
274. Nga 1 janari 2026, transferimi elektronik i pagës është i detyrueshëm për të gjithë punëdhënësit e punëtorëve shtëpiakë. [BURIM PRIMAR · MHRSD, njoftim përmes Musaned]
275. Pagesat kryhen përmes bankave pjesëmarrëse dhe portofolave dixhitalë; punëtori mund të tërheqë para me kartë Mada dhe të transferojë të ardhurat te familja jashtë vendit përmes të njëjtave kanale. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
276. Ministria lansoi një kanal të unifikuar ankesash për punëdhënësit dhe punëtorët shtëpiakë; sipas rregullave të mëparshme, synimi ishte zgjidhja me pajtim brenda pesë ditësh pune dhe referimi te një komitet kompetent brenda dhjetë ditësh. [BURIM PRIMAR · MHRSD, rregulla të mëparshme]
277. Ky mekanizëm është ndryshuar që atëherë: gjykatat e punës kanë tashmë juridiksion mbi mosmarrëveshjet e punëtorëve shtëpiakë, ndërsa ministria mban rolin e pajtimit paraprak. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
278. Padia paraqitet fillimisht përmes shërbimit ministror «Paraqitja e një çështjeje të punëtorit shtëpiak»; nëse pajtimi dështon, çështja i referohet gjykatës së punës. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
279. Rregullat aktuale u miratuan me Vendimin nr. 147622 të datës 2 maj 2026. [BURIM PRIMAR · MHRSD, Vendimi nr. 147622/2026]
280. Neni 10 i tyre përcakton se Departamenti i Zgjidhjes duhet të punojë për zgjidhjen e mosmarrëveshjes brenda një afati që nuk kalon katër ditë pune nga data e seancës së parë të pajtimit. [BURIM PRIMAR · Vendimi nr. 147622/2026, neni 10]
281. Nëse pajtimi dështon brenda atij afati, paditësi mund t’i drejtohet gjykatës së punës. [BURIM PRIMAR · Vendimi nr. 147622/2026]
282. Gjoba administrative deri në 20.000 rialë për shkelje mund t’i vendosen sponsorit për mospagesë pagash ose shkelje kontrate. [VLERËSIM ANALISTËSH · udhëzues juridik i pajtueshmërisë, 2026]
283. Amnesty International intervistoi 72 gra keniane të kthyera nga Arabia Saudite; shumica raportuan të paktën tetë ose nëntë forma abuzimi që njihen si tregues të punës së detyruar. [HETIM I PAVARUR · Amnesty International, 2025]
284. Format e raportuara përfshinin rekrutim mashtrues, punë më të rëndë dhe me pagë më të ulët se ajo e premtuar, kufizime të rënda të lirisë dhe privatësisë, konfiskim të telefonit dhe të pasaportës, orë të tepërta pune pa ditë pushimi, mbajtje pagash, ngacmim verbal, sulm fizik dhe dhunë seksuale. [HETIM I PAVARUR · Amnesty International]
285. Disa punëdhënës i mbanin gratë të mbyllura vetëm në shtëpi për ditë me radhë. [HETIM I PAVARUR · Amnesty International]
286. Asnjë nga punëdhënësit nuk u soll para drejtësisë për abuzimet ndaj grave të intervistuara në atë raport. [HETIM I PAVARUR · Amnesty International]
287. Asnjë nga gratë e intervistuara nuk kishte tentuar të përdorte mekanizmat e drejtësisë ose të dëmshpërblimit ndërkohë që ndodhej në vend. [HETIM I PAVARUR · Amnesty International]
288. CERD vuri në dukje raportime sipas të cilave punëtoret shtëpiake nga Afrika paguhen më pak se ato nga Azia Juglindore. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · CERD, dhjetor 2024]
289. Ligji kundër Ngacmimit u miratua me Dekretin Mbretëror M/96 të vitit 2018 dhe e bën ngacmimin seksual vepër penale, me rrethanë rënduese kur ndodh në vendin e punës. [BURIM PRIMAR · Dekret Mbretëror M/96/2018]
290. Ligji lejon vazhdimin e procedurave edhe nëse viktima e tërheq ankesën, kur kjo është në interes publik. [BURIM PRIMAR · Ligji kundër Ngacmimit, nenet 3 dhe 6]
291. Komiteti i ILO-s i kërkoi Qeverisë t’i shtrijë te punëtorët shtëpiakë mbrojtjet kombëtare lidhur me transferimin e punësimit dhe kërkimin e vizave të daljes. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, nëntor 2025]
292. Sipas Amnesty International, izolimi i punëtoreve shtëpiake, mungesa e rrjeteve sociale dhe e ndihmës juridike e bëjnë të vështirë për shumë prej tyre ushtrimin e së drejtës për të ndërruar punë edhe kur ligji ua njeh atë — një vlerësim i bazuar në intervista me 72 gra keniane të kthyera, jo në një kampion përfaqësues. [HETIM I PAVARUR · Amnesty International, 2025]

14. Punëtorët shtëpiakë: të drejtat konkrete dhe reformat e vitit 2026

293. Rregullorja ndalon punësimin në punë shtëpiake të personave nën 21 vjeç — një prag më i lartë se ai i përgjithshëm i punësimit. [BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë]
294. Kategoria e punëtorit shtëpiak përfshin shërbëtorë dhe pastrues shtëpie, shoferë privatë, kuzhinierë, kujdestarë, kopshtarë shtëpiakë, infermierë shtëpiakë, rojtarë dhe rojtare fëmijësh. [BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë]
295. «Vendi i punës» sipas rregullores mund të jetë rezidenca e përhershme ose e përkohshme e punëdhënësit. [BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë]
296. Standardi është maksimumi 10 orë pune efektive në ditë. [BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë]
297. Punëtori shtëpiak nuk duhet të punojë më shumë se pesë orë rresht pa një pushim prej së paku 30 minutash. [BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë]
298. Punëtori duhet të ketë të paktën 8 orë pushim të pandërprerë brenda ditës. [BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë]
299. Ai ka të drejtë në së paku 24 orë pushim javor të paguar. [BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë]
300. Nëse punon në ditën e pushimit, ka të drejtë për ditë zëvendësuese ose kompensim. [BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë]
301. Pas dy viteve pune, nëse kontrata rinovohet, punëtori ka të drejtë në 30 ditë pushim. [BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë]
302. Çdo dy vite ai ka të drejtë edhe në biletë vajtje-ardhje për në vendin e origjinës, kur pushimin e kalon jashtë Mbretërisë. [BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë]
303. Leja mjekësore mund të jetë deri në 30 ditë: 15 ditët e para me pagë të plotë dhe 15 të tjerat me gjysmë page. [BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë]
304. Shpërblimi i fund-shërbimit është një pagë mujore për çdo katër vite të njëpasnjëshme te i njëjti punëdhënës, mbi bazën e pagës së fundit. [BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë]
305. Kur punëdhënësi e përfundon marrëdhënien, të drejtat duhet të shlyhen brenda maksimumit një jave; kur e përfundon punëtori, brenda dy javësh. [BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë]
306. Punëdhënësi duhet t’i sigurojë punëtorit strehim të përshtatshëm dhe ushqim ose kompensim financiar për ushqimin. [BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë]
307. Punëtori duhet të lejohet të komunikojë me familjen e vet. [BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë]
308. Rregullorja ndalon punën e detyruar, trafikimin, punët që rrezikojnë shëndetin ose sigurinë dhe punët që cenojnë dinjitetin njerëzor. [BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë]
309. Ajo ndalon gjithashtu ngacmimin seksual, dhunën fizike dhe atë verbale. [BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë]
310. Ligji kundër Ngacmimit parashikon dënim bazë deri në 2 vjet burg dhe gjobë deri në 100.000 rialë. [BURIM PRIMAR · Ligji kundër Ngacmimit, teksti zyrtar]
311. Në rrethana rënduese, dënimi mund të arrijë deri në 5 vjet burg dhe gjoba deri në 300.000 rialë. [BURIM PRIMAR · Ligji kundër Ngacmimit]
312. Rrethanë rënduese është kur autori ka autoritet të drejtpërdrejtë ose të tërthortë mbi viktimën, ose kur ngacmimi ndodh në vendin e punës. [BURIM PRIMAR · Ligji kundër Ngacmimit]
313. Në shkurt 2026, ministria nisi përmes Musaned shërbimin e ri për «ndërprerjen nga puna» të punëtorëve shtëpiakë. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
314. Nëse marrëdhënia ndërpritet gjatë dy viteve të para nga hyrja në Mbretëri, punëtori duhet të kryejë dalje përfundimtare brenda 60 ditësh. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
315. Nëse ndërprerja ndodh pas më shumë se dy vitesh, punëtori mund të zgjedhë mes transferimit te një punëdhënës tjetër dhe daljes përfundimtare brenda 60 ditësh. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
316. Nëse statusi nuk rregullohet brenda afatit, lind statusi «mungesë nga puna» dhe një shkelje e rregullave të qëndrimit. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
317. Më 16 gusht 2026 u lejua lëshimi ose rinovimi i lejes së qëndrimit të punëtorëve shtëpiakë për periudha duke nisur nga tre muaj, me tarifa të pagueshme në intervale tremujore. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
318. Statistikat e Tregut të Punës mbi bazë regjistri për tremujorin e parë 2026 japin zbërthimin sipas profesionit: 2.424.273 shërbëtorë dhe pastrues shtëpie dhe 1.781.802 shoferë privatë. [BURIM PRIMAR · GASTAT, Statistikat mbi bazë regjistri, T1 2026]
319. Të njëjtat statistika numërojnë 5.233 kujdestarë shtëpie dhe 51.891 kuzhinierë e ofrues shërbimi ushqimor në familje. [BURIM PRIMAR · GASTAT, T1 2026]
320. Shifra e konfirmuar që përdor kjo dosje mbetet ajo e tremujorit të tretë 2024: 3,97 milionë punëtorë shtëpiakë. [BURIM PRIMAR · GASTAT]

15. Siguria në punë, vapa dhe vdekjet e punëtorëve

321. Ligji i Punës përmban një kapitull të tërë kushtuar sigurisë dhe shëndetit në punë, që përcakton kërkesat për një mjedis të sigurt pune. [BURIM PRIMAR · Ligji i Punës]
322. Vendimi Ministror nr. 1/1559 i datës 5 qershor 2010 ndalon caktimin e punës në ambient të hapur nën diell të drejtpërdrejtë. [BURIM PRIMAR · Vendim Ministror 1/1559]
323. Në praktikën aktuale, ndalimi zbatohet çdo vit nga 15 qershori deri më 15 shtator, çdo ditë nga ora 12:00 deri në 15:00. [BURIM PRIMAR · MHRSD, njoftimi i 15 qershorit 2026]
324. Ndalimi zbatohet për të gjitha ndërmarrjet e sektorit privat. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
325. Ministria deklaroi se përputhshmëria me ndalimin arriti 94% në vitin 2025. [BURIM PRIMAR · MHRSD / SPA, qershor 2026]
326. Shkeljet mund të raportohen në numrin e unifikuar 19911 ose përmes aplikacionit të ministrisë. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
327. Ministria ka publikuar Udhëzuesin Procedural për Parandalimin e Efekteve të Ekspozimit ndaj Rrezeve të Diellit dhe Udhëzuesin Këshillimor për Punën në Mjedise të Nxehta. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
328. Në vitin 2022, gjoba për shkelje të ndalimit ishte 3.000 rialë për çdo punëtor të prekur, e shumëzuar me numrin e punëtorëve. [DEKLARATË E PALËS · Saad Al-Hammad, zëdhënës i MHRSD-së, 2022]
329. Sipas BWI-së, në vitin 2024 gjobat për shkelje të ndalimit të punës në vapë u ulën në 1.000 rialë (rreth 266 dollarë), nga 3.000 rialë (rreth 800 dollarë) në vitin 2019. [DEKLARATË E PALËS · BWI para ILO-s]
330. Sipas së njëjtës paraqitje, gjobat për moszbatim të rregullave të sigurisë dhe shëndetit në punë tani variojnë nga 1.500 deri në 5.000 rialë, nga 25.000 rialë që ishin në vitin 2019. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
331. Qeveria, nga ana e saj, i referohet gjobave për moszbatim të rregullave të sigurisë deri në 25.000 rialë, ose rreth 6.664 dollarë. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
332. Këshilli Kombëtar për Sigurinë dhe Shëndetin në Punë u themelua me Vendimin e Këshillit të Ministrave nr. 379 të datës 8 shkurt 2022. [BURIM PRIMAR · Vendim i Këshillit të Ministrave 379/2022]
333. Politika Kombëtare për Sigurinë dhe Shëndetin në Punë u miratua me Vendimin nr. 328 të datës 26 janar 2021, në bashkëpunim me ILO-n. [BURIM PRIMAR · Vendim i Këshillit të Ministrave 328/2021]
334. Programi Kombëtar Strategjik për Sigurinë dhe Shëndetin në Punë u publikua në qershor 2017. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
335. Qeveria raporton një rënie prej 41% të normës së lëndimeve në punë gjatë gjashtë viteve të fundit. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
336. Qeveria raporton gjithashtu një rënie prej 75% të vdekjeve në vendin e punës, deri nën 1 për 100.000 punëtorë, dhe një rritje të përputhshmërisë rregullatore mbi 73,5%. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
337. Human Rights Watch dokumentoi se dhjetëra punëtorë migrantë kanë vdekur në aksidente pune të tmerrshme por të shmangshme, përfshirë rënie nga ndërtesat, elektrokutim dhe dekapitim. [HETIM I PAVARUR · HRW, 14 maj 2025]
338. Një punëtor nga Bangladeshi 43-vjeçar u dekapitua nga një makineri që e riaktivizoi një koleg gjatë mirëmbajtjes, ndërkohë që ai nuk kishte përvojë në përdorimin e saj. [HETIM I PAVARUR · HRW]
339. Një punëtor ndërtimi nga Bangladeshi 48-vjeçar ra nga bosti i ashensorit në katin e pestë pasi iu lirua rripi i sigurisë. [HETIM I PAVARUR · HRW]
340. Familja e një punëtori 26-vjeçar, i shtypur për vdekje nga një ngarkues, nuk e mori trupin për më shumë se tre muaj për shkak të vonesave burokratike dhe refuzimit të kompanisë për të marrë përgjegjësi. [HETIM I PAVARUR · HRW]
341. Bashkëshortja e një nepalezi 25-vjeçar tregoi se burri i saj u elektrokutua në punë, humbi ndjenjat, u rikthye në vetëdije dhe më pas vdiq — por vdekja u klasifikua zyrtarisht si e natyrshme. [HETIM I PAVARUR · HRW]
342. Në certifikatën e vdekjes së një punëtori nga Bangladeshi të vdekur nga elektrokutimi, mundësia e dëmshpërblimit ishte shënuar «jo», me arsyen «e padisponueshme». [HETIM I PAVARUR · HRW]
343. Në dy raste të tjera aksidentesh të certifikuara zyrtarisht si të lidhura me punën, mundësia e dëmshpërblimit ishte shënuar «varet nga raporti i policisë». [HETIM I PAVARUR · HRW]
344. HRW konstatoi se disa punëtorë u detyruan të rikthehen në punë të njëjtën ditë pasi kishin qenë dëshmitarë të aksidenteve fatale, pa asnjë mbështetje psikologjike. [HETIM I PAVARUR · HRW]
345. Megjithëse Arabia Saudite i rendit «sëmundjet e shkaktuara nga ekspozimi ndaj temperaturave ekstreme» në listën zyrtare të rreziqeve profesionale, HRW konstatoi se hetimet për vdekjet nga goditja termike mungojnë. [HETIM I PAVARUR · HRW]
346. Raporti i FairSquare i majit 2025, «Underlying Causes», shqyrtoi dokumentacionin mjekësor dhe qeveritar për vdekjet e 17 burrave nepalezë në Arabinë Saudite gjatë viteve 2023 dhe 2024. [HETIM I PAVARUR · FairSquare, maj 2025]
347. Të gjithë të vdekurit ishin të punësuar në ndërtim dhe sektorë të tjerë me pagë të ulët, përfshirë projekte të mëdha si NEOM. [HETIM I PAVARUR · FairSquare]
348. Në rastin e Badri Bhujelit, kolegët dëshmuan se pesë ditë para vdekjes ai kishte vjellë sasi të mëdha gjaku në punë dhe ishte dërguar me ambulancë në spital; certifikata e vdekjes së lëshuar nga Ministria e Brendshme thoshte vetëm «vdekje e natyrshme». [HETIM I PAVARUR · FairSquare]
349. FairSquare i shkroi kompanisë Samsung C&T më 20 mars 2025 për të pyetur nëse kishte nisur ndonjë hetim për rrethanat e asaj vdekjeje; deri në publikim nuk kishte marrë përgjigje. [HETIM I PAVARUR · FairSquare]
350. Raporti konstatoi mungesë pothuajse të plotë transparence: ministritë saudite nuk japin informacion që të lejojë analizë kuptimplotë të numrit dhe rrethanave të vdekjeve të jo-shtetasve. [HETIM I PAVARUR · FairSquare]
351. Bashkëdrejtuesi i FairSquare, James Lynch, përshkroi familje që ndiqen nga fajdexhinj për huatë që burri ose babai i vdekur kishte marrë për të emigruar. [DEKLARATË E PALËS · James Lynch, FairSquare]
352. FairSquare u kërkoi autoriteteve saudite dhe FIFA-s të komentonin mbi këto gjetje, por nuk mori përgjigje. [HETIM I PAVARUR · FairSquare]
353. Organizata kërkoi hetime të pavarura për shkaqet e vdekjeve, autopsi në rastet e vdekjeve të papritura dhe përmirësim të cilësisë së statistikave të vdekshmërisë për migrantët. [HETIM I PAVARUR · FairSquare]
354. Punëdhënësit janë të detyruar sipas ligjit saudit të mbulojnë kostot e riatdhesimit të trupit, përveç rasteve kur kjo mbulohet nga GOSI; HRW dokumentoi shkelje ose përpjekje për shmangie të këtij detyrimi. [HETIM I PAVARUR · HRW]
355. Sipas FairSquare, asnjë nga familjet e rasteve të shqyrtuara prej organizatës — 17 burra nepalezë — nuk mori dëmshpërblim në përputhje me nenin 138 të Ligjit të Punës. Kjo është gjetje mbi një mostër të vogël, jo statistikë kombëtare. [HETIM I PAVARUR · FairSquare, maj 2025]
356. Komiteti i OKB-së CERD vuri në dukje raportime për normë të lartë vdekshmërie mes punëtorëve migrantë për shkak të mjediseve të vështira të punës, vapës ekstreme dhe kushteve të këqija të banimit. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · CERD, 2024]
357. BWI vuri në dukje se, nëse një punëtor refuzon të kryejë punë të rrezikshme, pasoja mund të jetë humbja e punësimit dhe bashkë me të e së drejtës për qëndrim në vend. [DEKLARATË E PALËS · BWI]

16. Vdekjet: numrat, klasifikimi dhe pretendimet e kontestuara

358. Sipas të dhënave qeveritare bangladeshase të siguruara nga Human Rights Watch, 884 shtetas të Bangladeshit vdiqën në Arabinë Saudite mes janarit dhe korrikut 2024. [HETIM I PAVARUR · HRW, dhjetor 2024]
359. Tetëdhjetë për qind e atyre vdekjeve iu atribuuan «shkaqeve natyrore». [HETIM I PAVARUR · HRW]
360. Në raportin e majit 2025, HRW citon 887 vdekje bangladeshase gjatë gjashtë muajve të parë të vitit 2024, me të njëjtin raport prej 80% të klasifikuara si natyrore. [HETIM I PAVARUR · HRW, maj 2025]
361. Vetë HRW ka publikuar të dyja shifrat: njoftimi i 4 dhjetorit 2024 jep 884 dhe raporti i plotë i së njëjtës datë jep 887, të dyja për periudhën janar-korrik 2024. [HETIM I PAVARUR · HRW, dhjetor 2024]
362. Vetëm në ambasadën indiane në Rijad u regjistruan 1.420 vdekje punëtorësh indianë gjatë vitit 2023, prej të cilave 74% u atribuuan shkaqeve natyrore. [HETIM I PAVARUR · HRW]
363. Mes viteve 2019 dhe 2022 u regjistruan 870 vdekje punëtorësh nepalezë, 68% të klasifikuara si natyrore. [HETIM I PAVARUR · HRW]
364. Sipas të dhënave qeveritare bangladeshase të cituara nga The Guardian, mes viteve 2008 dhe 2022 vdiqën në Arabinë Saudite të paktën 13.685 shtetas të Bangladeshit, 76% e tyre të regjistruar si vdekje natyrore. [RAPORTIM MEDIATIK · The Guardian, mbi bazë të dhënash qeveritare]
365. Në mars 2025, punëtori pakistanez Muhammad Arshad humbi jetën pasi ra nga një nivel i sipërm gjatë ndërtimit të stadiumit Aramco në Al Khobar. [RAPORTIM MEDIATIK · The Guardian, 21 mars 2025]
366. Stadiumi është objekt i Kupës së Botës 2034 dhe i Kupës së Azisë 2027. [RAPORTIM MEDIATIK · The Guardian]
367. Kompania Besix, përmes filialit Six Construct, deklaroi se Arshad nuk ishte i lidhur me një pikë ankorimi në momentin e incidentit. [DEKLARATË E PALËS · Besix / Six Construct]
368. Sipas një burimi të The Guardian, kompania u kërkoi punëtorëve të fshinin çdo pamje filmike të incidentit dhe të mos flisnin për të. [RAPORTIM MEDIATIK · The Guardian, burim anonim]
369. Arshad la pas gruan dhe tre djem të moshës mes dy dhe shtatë vjeç. [HETIM I PAVARUR · HRW, qershor 2025]
370. Ky u përshkrua si vdekja e parë e njohur e një punëtori migrant e lidhur drejtpërdrejt me ndërtimin e stadiumeve të Botërorit 2034. [RAPORTIM MEDIATIK · The Guardian]
371. Një dokumentar i ITV-së i vitit 2024 pretendoi se mbi 21.000 punëtorë nga India, Bangladeshi dhe Nepali kanë vdekur në Arabinë Saudite që nga viti 2017 gjatë punës në projektet e Vizionit 2030. [RAPORTIM MEDIATIK · ITV, «Kingdom Uncovered», 2024]
372. Autoritetet saudite e hodhën poshtë atë shifër si dezinformim, dhe Këshilli Kombëtar për Sigurinë dhe Shëndetin në Punë doli publikisht kundër saktësisë së informacioneve që qarkullonin. [DEKLARATË E PALËS · Këshilli Kombëtar për Sigurinë dhe Shëndetin në Punë, përmes SPA-së]

17. Inspektimi i punës dhe qasja në drejtësi

373. Inspektimi i punës rregullohet nga Rregullorja Zbatuese e nxjerrë me Vendimin e Këshillit të Ministrave nr. 264 të vitit 2007. [BURIM PRIMAR · Vendim i Këshillit të Ministrave 264/2007]
374. Sipas Qeverisë, në vitin 2024 u kryen më shumë se 1,3 milionë vizita inspektimi në të gjithë vendin. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
375. Këto vizita u kryen nga 1.200 inspektorë. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
376. Inspektimet zbuluan 243.407 shkelje dhe rezultuan në 78.564 paralajmërime, me normë korrigjimi brenda dhjetë ditësh mbi 90%. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
377. Inspektimet e kryera mes viteve 2019 dhe 2024 rezultuan në më shumë se 600.000 gjoba dhe dënime. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
378. Mes viteve 2024 dhe 2025, 1.200 inspektorë u trajnuan mbi treguesit e punës së detyruar. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
379. Në të njëjtën periudhë u konfirmuan 88 raste pune të detyruar, të cilat sipas Qeverisë u referuan zyrtarisht. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
380. Komiteti i ILO-s vuri në dukje se Qeveria nuk specifikoi ku u referuan këto 88 raste. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, nëntor 2025]
381. Skuadra të specializuara inspektimi, të trajnuara nga ILO, Organizata Ndërkombëtare për Migracionin dhe Zyra e OKB-së kundër Drogës dhe Krimit, veprojnë në të gjithë vendin. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
382. BWI pretendon se Qeveria nuk publikon të dhëna për numrin e inspektorëve dhe se, edhe me numër të mjaftueshëm, frika e punëtorëve do ta bënte të vështirë zbulimin e abuzimeve. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
383. Të gjithë punëtorët migrantë kanë të drejtë të paraqesin ankesa kundër punëdhënësit pranë ministrisë, online ose në çdo zyrë pune. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
384. Ministria është e autorizuar vetëm të tentojë një zgjidhje me mirëkuptim; nëse nuk arrihet marrëveshje pas dy seancash, çështja i referohet gjykatave të punës. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
385. Gjykatat e punës shqyrtojnë mosmarrëveshje sipas ligjeve të punës dhe të sigurimeve shoqërore, por nuk nxjerrin vendime për çështje që lidhen me sponsorizimin. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
386. Qeveria ka krijuar mbi 37 komitete gjyqësore për shqyrtimin e ankesave të punonjësve, të cilat ofrojnë përkthyes për punëtorët joarabishtfolës. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
387. Gjykatat saudite kanë krijuar dhoma të dedikuara dhe kanë trajnuar gjyqtarë posaçërisht për çështjet e trafikimit të personave. [DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite]
388. Portali Najiz i Ministrisë së Drejtësisë u lejon individëve të paraqesin ankesa, të ndjekin statusin e çështjes dhe të marrin informacion ligjor. [BURIM PRIMAR · Ministria e Drejtësisë]
389. Zyrat e Zgjidhjes së Mosmarrëveshjeve të Punës u krijuan me Vendimin Ministror nr. 91285 të datës 2 janar 2024. [BURIM PRIMAR · Vendim Ministror 91285/2024]
390. BWI liston katër pengesa kryesore: pabarazia socio-ekonomike, mungesa e shërbimeve në gjuhë të tjera përveç arabishtes, mungesa e informacionit dhe mosbesimi i punëtorëve ndaj sistemit. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
391. Portali i ankesave është i disponueshëm vetëm në arabisht, anglisht dhe urdu. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
392. Punëtorët nuk mund të paraqesin ankesa anonime, çka i bën ata të frikësohen nga hakmarrja. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
393. Komiteti i ILO-s kujtoi se, sipas nenit 4(1) të Protokollit të Konventës nr. 29, të gjitha viktimat e punës së detyruar duhet të kenë qasje në mjete efektive juridike pavarësisht nga statusi i tyre ligjor në territor. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO]
394. Në mars 2026, autoritetet saudite u përpoqën ta mbyllnin ankesën sipas nenit 26 në seancën e 356-të të Këshillit Drejtues të ILO-s. [HETIM I PAVARUR · HRW, mars 2026]
395. Këshilli Drejtues e shtyu shqyrtimin e kërkesës saudite për rrëzim të ankesës për në nëntor 2026. [BURIM PRIMAR · ILO, Këshilli Drejtues]
396. Autoritetet saudite i kanë hedhur poshtë raportet e organizatave të të drejtave të njeriut me arsyetimin se dëshmitë e viktimave janë anonimizuara. [HETIM I PAVARUR · HRW, maj 2026]
397. HRW argumenton se refuzimi për t’u përballur me provat u dërgon kompanive punëdhënëse mesazhin se nuk kanë nevojë të bëjnë reforma kuptimplota. [HETIM I PAVARUR · HRW]

18. Saudizimi, Nitaqat dhe lokalizimi i profesioneve

398. Nitaqat vlerëson secilën ndërmarrje kundrejt një brezi lokalizimi të përcaktuar sipas sektorit dhe madhësisë së saj. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
399. Kuotat sipas profesionit zbatohen tashmë për 269 role, çka do të thotë se një kompani mund ta kalojë vlerësimin e përgjithshëm Nitaqat dhe të dështojë në një profesion të vetëm. [VLERËSIM ANALISTËSH · përmbledhje rregullatore, 2026]
400. Vitin 2026 e karakterizojnë kuota sektoriale të njëpasnjëshme: profesionet e marketingut dhe të shitjeve kaluan në normën 60% nga 19 janari 2026 për ndërmarrjet me tre ose më shumë punonjës në rolet e mbuluara. [VLERËSIM ANALISTËSH · njoftime imigracioni, 2026]
401. Profesionet e prokurimit u vendosën në normën 70%, me vendim të shpallur më 30 nëntor 2025 dhe periudhë gjashtëmujore faljeje. [VLERËSIM ANALISTËSH]
402. Për 46 profesione inxhinierike norma u ngrit në 30%, me afat përputhshmërie më 30 qershor 2026, për ndërmarrjet me pesë ose më shumë inxhinierë të akredituar. [VLERËSIM ANALISTËSH]
403. Për ata inxhinierë saudë, paga minimale mujore që i bën të numërueshëm është 8.000 rialë, dhe ata duhet të jenë të regjistruar në Këshillin Saudit të Inxhinierëve. [VLERËSIM ANALISTËSH]
404. Historiku i taksës mbi punëtorin e huaj ka dy shtresa. Shtresa e parë, një tarifë prej 200 rialësh në muaj për çdo punëtor të huaj mbi raportin 1:1 me punonjësit sauditë, ekziston prej fillimit të viteve 2010; burimet japin data të ndryshme fillimi, nga viti 2011 deri në vitin 2013. [VLERËSIM ANALISTËSH · burime të papajtuara mbi datën e saktë]
405. Shtresa e dytë u shpall me Vendim Ministror të 5 dhjetorit 2017 dhe hyri në fuqi më 1 janar 2018: një tarifë për çdo punëtor të huaj, pavarësisht raportit me punonjësit sauditë. [BURIM PRIMAR · Vendim Ministror i MHRSD-së, 5 dhjetor 2017]
406. Tarifa për personat në ngarkim është e ndarë nga të dyja: ajo nisi më 1 korrik 2017 me 100 rialë në muaj për person dhe u rrit me 100 rialë çdo vit deri në 400 rialë nga korriku 2020. [BURIM PRIMAR · Programi i Balancës Fiskale]
407. Sipas kalendarit të shpallur, tarifa shkonte nga 300 rialë në vitin 2018 deri në 700 rialë në vitin 2020 kur të huajt nuk e kalonin numrin e stafit saudit, dhe nga 400 deri në 800 rialë kur e kalonin. [BURIM PRIMAR · Ministria e Financave / Programi i Balancës Fiskale]
408. Personat në ngarkim përkufizohen gjerësisht: bashkëshortë, fëmijë, prindër, si dhe shërbëtorë dhe punëtorë shtëpiakë të sponsorizuar nga i njëjti person. [BURIM PRIMAR · rregullat e tarifës për personat në ngarkim]
409. Nuk pati pezullim të përgjithshëm të taksës. Për objektet industriale të licencuara u aplikua një përjashtim i veçantë, në dy periudha, nga 1 tetori 2019 deri më 31 dhjetor 2025. [BURIM PRIMAR · Ministri i Industrisë Bandar Alkhorajef, përmes SPA-së, 17 dhjetor 2025]
410. Më 17 dhjetor 2025, Kabineti miratoi anulimin e plotë të taksës për objektet industriale të licencuara, duke e kthyer përjashtimin e përkohshëm në masë të përhershme. [BURIM PRIMAR · SPA, 17 dhjetor 2025]
411. Ministri i Industrisë e paraqiti përjashtimin gjashtëvjeçar si faktor rritjeje: numri i fabrikave u rrit nga 8.822 në mbi 12.000 dhe punësimi në sektor u rrit 74%, nga 488.000 në 847.000 punëtorë mes viteve 2019 dhe fundit të 2024-s. [DEKLARATË E PALËS · Bandar Alkhorajef, ministër i Industrisë]
412. Sipas të njëjtës deklaratë, lokalizimi në sektorin industrial u rrit vetëm nga 29% në 31% gjatë asaj periudhe — pra punësimi u rrit shumë më shpejt se pjesa e punëtorëve vendas. [DEKLARATË E PALËS · Ministria e Industrisë; llogaritje redaksionale e raportit]
413. Më 5 prill 2026, Ministria e Burimeve Njerëzore nxori një vendim që u nënshtron 69 profesione të mbështetjes administrative saudizimit 100% në sektorin privat. [BURIM PRIMAR · SPA, njoftim zyrtar, prill 2026]
414. Profesionet e prekura përfshijnë punën sekretariale, përkthimin, futjen e të dhënave dhe role të tjera administrative. [BURIM PRIMAR · SPA]
415. Vendimi zbatohet për ndërmarrjet me një ose më shumë punonjës në profesionet e mbuluara. [BURIM PRIMAR · SPA]
416. Vendimi mban numrin 132249 dhe u shoqërua me një udhëzues procedural të publikuar nga ministria. [BURIM PRIMAR · Urdhri Ministror nr. 132249]
417. Zbatimi është në dy grupe: Grupi A me 19 profesione hyri në fuqi menjëherë më 5 prill 2026, pa periudhë kalimtare; Grupi B me 50 profesionet e mbetura ka periudhë gjashtëmujore, me afat përputhshmërie më 4 tetor 2026. [BURIM PRIMAR · udhëzuesi procedural i MHRSD-së; konfirmuar nga disa firma imigracioni]
418. Mes profesioneve të Grupit A, me zbatim të menjëhershëm, janë nëpunësi i burimeve njerëzore, daktilografisti, magazinieri, përkthyesi, roja e sigurisë, recepsionisti i pacientëve, operatori i futjes së të dhënave, stenografi, sekretari dhe sekretari ekzekutiv. [RAPORTIM MEDIATIK · lista e publikuar e udhëzuesit]
419. Një vendim paralel me Ministrinë e Turizmit lokalizon 41 profesione të turizmit dhe mikpritjes, mes tyre menaxher hoteli, menaxher agjencie udhëtimi dhe recepsionist hoteli. [RAPORTIM MEDIATIK · Saudi Gazette, 2026]
420. Ky vendim zbatohet në tri faza: e para nga 22 prilli 2026, e dyta nga 3 janari 2027 dhe e treta nga 2 janari 2028. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
421. Faza e parë prek 28 nga 41 profesionet dhe hyri në fuqi pas skadimit të periudhës së faljes së parashikuar në vendim. [BURIM PRIMAR · MHRSD, njoftim i prillit 2026]
422. Brenda kësaj faze, katër profesione i nënshtrohen saudizimit 100%: recepsionist, recepsionist hoteli, operator telefonik dhe nëpunës informacioni. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
423. Dymbëdhjetë profesione i nënshtrohen normës 70%, mes tyre menaxher dhe specialist i kontrollit hotelier, specialist i udhëheqjes turistike, specialist prokurimi dhe specialist shitjesh. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
424. Dymbëdhjetë profesione të tjera i nënshtrohen normës 50%, mes tyre specialist i zhvillimit turistik, përfaqësues blerjesh, agjent turistik dhe specialist hotelier. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
425. Së bashku, këto masa bëjnë pjesë në një plan trevjeçar për të lokalizuar mbi 340.000 vende pune shtesë në sektorin privat mes viteve 2026 dhe 2028. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
426. Nëse çdo vend i lokalizuar do të zëvendësonte një punëtor të huaj dhe punësimi i përgjithshëm do të mbetej konstant — dy kushte që nuk pritet të plotësohen — realizimi i plotë i objektivit prej 340.000 vendesh do ta lëvizte raportin me nën dy pikë përqindjeje kundrejt një fuqie punëtore të huaj prej 14,8 milionësh. [VLERËSIM ANALISTËSH]
427. Papunësia saudite ra në 6,4% në tremujorin e parë 2026, nën objektivin e Vizionit 2030 prej 7%. [RAPORTIM MEDIATIK · Gulf News, mbi bazë të dhënash GASTAT]
428. Papunësia mes grave saudite ishte 9,0% në të njëjtin tremujor, ndërsa mes burrave sauditë 4,9%. [BURIM PRIMAR · GASTAT, T1 2026]
429. Pjesëmarrja e grave saudite në fuqinë punëtore arriti kulmin prej 36,2% në tremujorin e tretë 2024 dhe qëndronte në 34,5% në tremujorin e katërt 2025. [BURIM PRIMAR · GASTAT]

19. Lejet e punës sipas aftësive dhe format e reja të qëndrimit

430. Më 6 korrik 2025, Ministria e Burimeve Njerëzore njoftoi riklasifikimin e lejeve të punës në tri kategori aftësish: e lartë, e kualifikuar dhe bazë. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
431. Ka dy nivele datash që shpesh ngatërrohen. Në nivelin e njoftimit zyrtar, riklasifikimi i punëtorëve tashmë rezidentë nisi më 18 qershor 2025 dhe sistemi filloi të zbatohej për të sapoardhurit nga 1 korriku 2025. [BURIM PRIMAR · MHRSD, njoftim zyrtar]
432. Në nivelin e udhëzuesit teknik, faza e parë hyri në fuqi më 5 korrik 2025 dhe faza e dytë më 3 gusht 2025. [BURIM PRIMAR · udhëzuesi i MHRSD-së, 28 maj 2025]
433. Kategoritë përcaktohen mbi bazën e Klasifikimit Standard Saudit të Profesioneve dhe pesë kritereve: kualifikimi arsimor, përvoja profesionale, aftësitë teknike, niveli i pagës dhe mosha. [BURIM PRIMAR · udhëzuesi i MHRSD-së, versioni i 28 majit 2025]
434. Secilit kriter i caktohet një numër i caktuar pikësh; nëse totali kalon një prag të caktuar, aplikanti klasifikohet në kategorinë përkatëse. [BURIM PRIMAR · udhëzuesi i MHRSD-së]
435. Sipas Vendimit të Kabinetit nr. 660, profesionet ndahen në nëntë grupe kryesore profesionale. [BURIM PRIMAR · Vendim i Kabinetit nr. 660]
436. Kategoria bazë ka një tavan moshe prej 60 vjetësh. [VLERËSIM ANALISTËSH · Fragomen, korrik 2025]
437. Procesi i klasifikimit është i automatizuar dhe niveli i aftësisë shfaqet drejtpërdrejt në llogarinë e ndërmarrjes në platformën Qiwa. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
438. Punëtorët që nuk klasifikohen saktë mund të paraqesin kërkesë për korrigjim të nivelit të aftësisë. [BURIM PRIMAR · MHRSD]
439. Qëllimi i deklaruar i sistemit është të nxisë largimin gradual nga varësia ndaj punës me kualifikim të ulët dhe të tërheqë ekspertizë ndërkombëtare. [DEKLARATË E PALËS · MHRSD]
440. Auditimet e automatizuara që evidentojnë mospërputhje mes titullit të regjistruar të punës dhe detyrave reale bëjnë pjesë në të njëjtin shtresim zbatimi. [VLERËSIM ANALISTËSH]
441. Programi i Rezidencës Premium, i njohur si «karta e gjelbër saudite», u lejon të huajve të kualifikuar të jetojnë dhe punojnë pa sponsor. [BURIM PRIMAR · qeveria saudite]
442. Më 10 janar 2024, Qendra e Rezidencës Premium lançoi pesë produkte të reja: Talenti i Posaçëm, i Talentuari, Investitori, Sipërmarrësi dhe Pronari i Patundshmërive. [BURIM PRIMAR · SPA, 10 janar 2024]
443. Sanksionet për shkelje të rregullave të qëndrimit ndryshojnë sipas llojit të shkeljes dhe përsëritjes; për disa shkelje të iqamas dhe të vizave, Ministria e Brendshme parashikon 1.000 rialë për herën e parë, 2.000 për të dytën dhe 3.000 për të tretën, deri te dëbimi. Shifra e vetme prej 10.000 rialësh që qarkullon në udhëzues tregtarë nuk vlen për të gjitha rastet. [BURIM PRIMAR · Ministria e Brendshme, tabela e sanksioneve]
444. Sistemi kryqëzon të dhënat e Absher-it, të trafikut dhe të gjykatave përpara lëshimit të një vize daljeje përfundimtare. [VLERËSIM ANALISTËSH]

20. Zbatimi: dëbimet dhe punëtorët pa dokumente

445. Ministria e Brendshme publikon çdo javë rezultatet e fushatave të përbashkëta kundër shkelësve të ligjit të qëndrimit, të punës dhe të sigurisë kufitare. [BURIM PRIMAR · Ministria e Brendshme]
446. Mes 16 dhe 22 korrikut 2026 u arrestuan 14.970 shkelës: 7.437 të ligjit të qëndrimit, 3.991 të sigurisë kufitare dhe 3.542 të ligjit të punës. [BURIM PRIMAR · Ministria e Brendshme]
447. Në atë javë, 13.251 persona u dëbuan, 17.747 u referuan për të marrë dokumente udhëtimi dhe 6.113 për të përfunduar rezervimet e udhëtimit. [BURIM PRIMAR · Ministria e Brendshme]
448. Mes 23 dhe 29 korrikut 2026 u arrestuan 14.154 persona dhe u dëbuan 12.613. [BURIM PRIMAR · Ministria e Brendshme]
449. Mes 25 qershorit dhe 1 korrikut 2026 u arrestuan 15.591 persona dhe u dëbuan 12.292. [BURIM PRIMAR · Ministria e Brendshme]
450. Mes 23 dhe 29 tetorit 2025 u arrestuan 21.651 persona, mes tyre 12.745 shkelës të rregullave të qëndrimit. [BURIM PRIMAR · Ministria e Brendshme]
451. Në javën 28 nëntor – 4 dhjetor u arrestuan 18.489 persona dhe u dëbuan 9.529. [BURIM PRIMAR · Ministria e Brendshme]
452. Mes personave të kapur duke u përpjekur të hyjnë ilegalisht në vend, shumica dërrmuese janë shtetas etiopianë dhe jemenas; në javën 16-22 korrik 2026 përqindjet ishin 62% etiopianë dhe 37% jemenas. [BURIM PRIMAR · Ministria e Brendshme]
453. Ndihma për hyrjen, transportin, strehimin ose punësimin e shkelësve të sigurisë kufitare dënohet me deri në 15 vjet burg, gjobë deri në 1 milion rialë dhe konfiskim të mjeteve ose pronave të përdorura. [BURIM PRIMAR · Ministria e Brendshme]
454. Ministria e Brendshme fton publikun t’i raportojë shkeljet në numrin 911 në Mekë, Medinë, Rijad dhe Provincën Lindore, dhe në 999 në pjesën tjetër të vendit. [BURIM PRIMAR · Ministria e Brendshme]
455. BWI vlerëson se në vend ka mes 3,5 dhe 4,4 milionë punëtorë pa dokumente, të cilët mbeten plotësisht jashtë reformave të vitit 2021. [DEKLARATË E PALËS · BWI]
456. Organizata bangladeshase OKUP vlerësoi se rreth 3.500 bangladeshas mbetën të bllokuar në Arabinë Saudite mes viteve 2022 dhe 2023, pa leje pune dhe pa punë. [HETIM I PAVARUR · OKUP, cituar nga CAFOD]
457. Komiteti i ILO-s inkurajoi Qeverinë të miratojë masa për të mbrojtur punëtorët migrantë që mbeten pa dokumente si pasojë e dështimit të punëdhënësit për të kërkuar ose rinovuar lejet. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, nëntor 2025]

21. Remitancat dhe ekonomitë e origjinës

458. Transfertat e të huajve nga Arabia Saudite arritën 165,5 miliardë rialë në vitin 2025 — niveli më i lartë vjetor i regjistruar ndonjëherë. [BURIM PRIMAR · SAMA, Banka Qendrore Saudite]
459. Kjo përfaqëson një rritje prej 15% krahasuar me 144,2 miliardë rialë në vitin 2024. [BURIM PRIMAR · SAMA]
460. Transfertat e vitit 2024 arritën rreth 38,45 miliardë dollarë, një rritje prej 14% ndaj vitit paraardhës dhe niveli më i lartë në tre vjet. [BURIM PRIMAR · SAMA]
461. Në vitin 2023 shifra ishte 126,8 miliardë rialë. [BURIM PRIMAR · SAMA]
462. Në vitin 2020, transfertat e të huajve arritën 149,69 miliardë rialë, një rritje prej 19,3% ndaj vitit 2019, pavarësisht pandemisë. [BURIM PRIMAR · SAMA]
463. Tremujori i parë i vitit 2025 shënoi nivelin më të lartë tremujor ndonjëherë, me rreth 42,02 miliardë rialë. [BURIM PRIMAR · SAMA]
464. Muaji mars 2025 shënoi nivelin më të lartë mujor që nga qershori 2016, me rreth 15,5 miliardë rialë; kjo nuk është rekord absolut historik. [BURIM PRIMAR · SAMA]
465. Transfertat e vetë shtetasve sauditë jashtë vendit arritën rreth 70,4 miliardë rialë në vitin 2025, një rritje prej 3%. [BURIM PRIMAR · SAMA]
466. Sipas Departamentit të Shtetit amerikan, me rreth 75% të fuqisë punëtore të përbërë nga të huaj, Arabia Saudite është një nga vendet më të mëdha dërguese të remitancave në botë. [BURIM PRIMAR · Departamenti i Shtetit i SHBA-së, 2025]
467. Sipas Bankës Botërore, kostoja mesatare globale e dërgimit të remitancave ishte 6,49% në tremujorin e parë 2025. [BURIM PRIMAR · Banka Botërore, Remittance Prices Worldwide]
468. Brenda G20-ës, Arabia Saudite renditej ndër tregjet më të lira me 5,23%, pas Australisë me 5,11%, Francës me 5,14% dhe Britanisë me 5,20%. [BURIM PRIMAR · Banka Botërore]
469. Për krahasim, korridori më i shtrenjtë ishte Afrika e Jugut me 15,23%, ndërsa Brazili mesatarisht 9,96%. [BURIM PRIMAR · Banka Botërore]
470. Bangladeshi mori rreth 32,82 miliardë dollarë remitanca gjatë vitit kalendarik 2025. [BURIM PRIMAR · Banka e Bangladeshit]
471. Në vitin fiskal 2024-2025, remitancat e Bangladeshit kaluan për herë të parë 30 miliardë dollarë, duke arritur 30,33 miliardë — një rritje prej 26,8% ndaj 23,91 miliardëve të vitit fiskal paraardhës. [BURIM PRIMAR · Banka e Bangladeshit]
472. Rekordi i mëparshëm ishte 24,77 miliardë dollarë në vitin fiskal 2020-2021. [BURIM PRIMAR · Banka e Bangladeshit]
473. Bangladeshasit në Arabinë Saudite dërgojnë mbi 5 miliardë dollarë në vit, sipas vlerësimeve zyrtare bangladeshase. [DEKLARATË E PALËS · BMET, janar 2026]
474. Megjithatë, seria historike tregon një paradoks: remitancat nga Arabia Saudite ranë nga 5,72 miliardë dollarë në vitin fiskal 2021 në 4,54 miliardë në 2022, 3,77 miliardë në 2023 dhe 2,74 miliardë në 2024. [BURIM PRIMAR · Banka e Bangladeshit]
475. Në të njëjtën periudhë, Emiratet e Bashkuara Arabe — që rekrutuan më pak se gjysmën e punëtorëve bangladeshas — dërguan 4,64 miliardë dollarë në vitin fiskal 2024. [BURIM PRIMAR · Banka e Bangladeshit]
476. Rezervat valutore bruto të Bangladeshit qëndronin në 32,80 miliardë dollarë në fund të vitit 2025, duke nënvizuar varësinë e stabilitetit makroekonomik nga të ardhurat e emigrantëve. [BURIM PRIMAR · Banka e Bangladeshit]
477. Rritja e konsumit të brendshëm pritet të jetë më e dobët sesa sugjeron rritja e punësimit, sepse një pjesë e madhe e vendeve të reja të punës krijohen në segmentin me pagë të ulët dhe me familje jashtë vendit. Punëtori me pagë pikërisht 4.131 rialë është mesatare statistikore, jo vëzhgim i një rasti konkret. [VLERËSIM ANALISTËSH]

22. Kupa e Botës 2034, giga-projektet dhe presioni ndërkombëtar

478. Në dhjetor 2024, Arabia Saudite fitoi të drejtën për të organizuar Kupën e Botës të FIFA-s 2034, si kandidatja e vetme. [BURIM PRIMAR · FIFA]
479. Dokumentet e kandidaturës parashikojnë 11 stadiume të reja ose të rinovuara. [HETIM I PAVARUR · HRW, mbi bazë të dokumenteve të kandidaturës]
480. Sipas planeve të paraqitura, tetë nga 15 stadiumet e propozuara do të ndërtohen nga e para. [RAPORTIM MEDIATIK · Euronews, dhjetor 2024]
481. Infrastruktura shtesë përfshin mbi 185.000 dhoma të reja hotelerie, si dhe zgjerime të konsiderueshme të aeroporteve, rrugëve, hekurudhave dhe rrjeteve të autobusëve. [HETIM I PAVARUR · HRW]
482. Për krahasim, për Kupën e Botës 2026 në SHBA, Kanada dhe Meksikë nuk do të ndërtohet asnjë stadium i ri. [HETIM I PAVARUR · HRW]
483. Ekspertët e OKB-së e lidhën shprehimisht thirrjen e tyre për shfuqizimin e kafalas me përgatitjet për Kupën e Botës 2034. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · OHCHR, prill 2026]
484. Ata deklaruan se sigurimi i mbrojtjes, dinjitetit dhe të drejtave të punëtorëve migrantë është thelbësor jo vetëm për suksesin e turneut, por edhe për besueshmërinë e vizionit më të gjerë të zhvillimit të Mbretërisë. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · OHCHR]
485. BWI e paraqiti ankesën e vet zyrtare pranë ILO-s më 5 qershor 2024, pak muaj përpara konfirmimit të kandidaturës saudite. [BURIM PRIMAR · ILO, GB.355/INS/16/7]
486. Ankesa pretendonte moszbatim të Konventave nr. 29, 81, 95, 100, 111, 138 dhe 182, si dhe të Protokollit të vitit 2014. [BURIM PRIMAR · ILO]
487. Në nëntor 2024, Këshilli Drejtues vendosi se ankesa ishte e papranueshme për Konventat nr. 100, 138 dhe 182, por e pranueshme për Konventat nr. 29, 81, 95 dhe 111. [BURIM PRIMAR · ILO]
488. Komiteti trepalësh që e shqyrtoi ankesën përbëhej nga një anëtar qeveritar nga Bangladeshi, një anëtare punëdhënëse nga Bahreini dhe një anëtare punëtore nga Mbretëria e Bashkuar. [BURIM PRIMAR · ILO]
489. Komiteti mbajti shtatë mbledhje virtuale për ta shqyrtuar ankesën dhe për të miratuar raportin. [BURIM PRIMAR · ILO]
490. Këshilli Drejtues i kërkoi Qeverisë saudite të paraqesë raporte për zbatimin e katër konventave jo më vonë se 1 shtatori 2026. [BURIM PRIMAR · ILO, vendim i nëntorit 2025]
491. FIFA refuzoi kërkesën e ITUC-Afrika për të vendosur një monitorues të pavarur të kushteve të punëtorëve migrantë përpara turneut. [RAPORTIM MEDIATIK · The Guardian / Inside World Football, janar 2025]
492. Sekretari i Përgjithshëm i FIFA-s, Mattias Grafström, iu referua zotimeve të qeverisë saudite dhe një «sistemi mirëqenieje të punëtorëve» për monitorimin e përputhshmërisë me standardet e punës për punëtorët e lidhur me turneun. [DEKLARATË E PALËS · FIFA]
493. Një rishikim i pavarur i përgjegjësive të FIFA-s ndaj punëtorëve të dëmtuar gjatë realizimit të Kupës së Botës 2022 në Katar u porosit, por nuk u publikua asnjëherë. [HETIM I PAVARUR · HRW]
494. Në kontekstin saudit, rreziqet janë më të mëdha sepse vendi është gjeografikisht shumë më i madh dhe nuk ka monitorues të pavarur të të drejtave të njeriut e as media të pavarur. [HETIM I PAVARUR · HRW]
495. Human Rights Watch ka dokumentuar punëtorë të punësuar në mega- dhe giga-projekte të financuara ose të lidhura me Fondin Publik të Investimeve (PIF), fondin sovran saudit, në kushte që përbëjnë punë të detyruar. [HETIM I PAVARUR · HRW]
496. Raporti i HRW-së i dhjetorit 2024 mban titullin «Vdis i pari dhe do të të paguaj më vonë» dhe përqendrohet mbi giga-projektet. [HETIM I PAVARUR · HRW, dhjetor 2024]
497. Në shtator 2025, HRW dokumentoi punëtorë migrantë të papaguar për muaj të tërë. [HETIM I PAVARUR · HRW, shtator 2025]
498. Në mars 2026, HRW konstatoi se përshkallëzimi ushtarak në Lindjen e Mesme kishte lënë migrantët e Gjirit në pasiguri, me rrezik të shtuar të humbjes së punës, lëndimeve dhe vdekjeve. [HETIM I PAVARUR · HRW, mars 2026]
499. Ekspertët e OKB-së paralajmëruan se paqëndrueshmëria rajonale i thellon pabarazitë ekzistuese dhe e bën reformën edhe më urgjente. [ORGAN NDËRKOMBËTAR · OHCHR]
500. Në korrik 2026, Shtëpia e Bardhë e përfshiu Arabinë Saudite në hetimet sipas nenit 301 të Aktit të Tregtisë të vitit 1974, të cilat prekin 60 ekonomi për dështimin në vendosjen dhe zbatimin efektiv të një ndalimi mbi importet e prodhuara me punë të detyruar. [BURIM PRIMAR · Shtëpia e Bardhë, veprime sipas nenit 301, korrik 2026]

PJESA E DYTË

Aparati analitik

60 zëra interpretimi redaksional dhe hendeqe burimore — jashtë numërimit të fakteve

Zërat e kësaj pjese janë numëruar me parashtesën A dhe nuk hyjnë në numërimin e fakteve. Ata përmbajnë gjykime të redaksisë, kufizime metodologjike dhe pika ku burimi nuk u konfirmua dot. Renditja ndjek seksionet e Pjesës I.

Përmasa: popullsia, fuqia punëtore dhe raportet bazë

A1. Kur tri të katërtat e rritjes vjetore të popullsisë vijnë nga banorë jo-vendas dhe fertiliteti i tyre është 0,8, rritja demografike e vendit shpjegohet kryesisht me migracionin neto dhe jo me lindjet.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A2. Fertiliteti shumë i ulët i jo-sauditëve lidhet fort me strukturën gjinore dhe moshore të migracionit dhe me faktin se një pjesë e madhe e migrantëve vijnë pa familje.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A3. Lidhja e qëndrimit me punësimin krijon një efekt të fortë përzgjedhjeje drejt pjesëmarrjes së lartë në tregun e punës: shumica e të huajve në moshë pune vijnë pikërisht për të punuar. Kjo nuk do të thotë se çdo i huaj është i punësuar — mes tyre ka familjarë në ngarkim, fëmijë, studentë dhe mbajtës të Rezidencës Premium.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A4. Kjo shifër e BWI-së e barazon numrin e banorëve jo-sauditë të censit me numrin e punëtorëve migrantë; të dyja kategoritë nuk janë identike, sepse censi përfshin edhe persona jashtë tregut të punës.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A5. Shifrat që qarkullojnë — 13,2; 13,4; 14,8; 15,7; 16 milionë — nuk janë drejtpërdrejt të krahasueshme, sepse përdorin përkufizime dhe baza të ndryshme: banorë të regjistruar, vende pune të regjistruara dhe vlerësime që përfshijnë punëtorët pa dokumente.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

Historiku: si u ndërtua varësia nga puna e huaj

A6. Zbulimi komercial i naftës në vitin 1938 krijoi kërkesën e parë të madhe për personel teknik dhe punëtorë të huaj në Mbretëri.  [ANALIZË REDAKSIONALE · mbi bazë të literaturës së migracionit]

A7. Aramco dhe industria e naftës tërhoqën në fazat e hershme specialistë të huaj, arabë dhe perëndimorë.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A8. Pavarësisht shtatë dekadash migracioni, modeli saudit mbeti model i punësimit të përkohshëm dhe jo emigracion klasik drejt shtetësisë.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A9. Kjo është arsyeja pse Arabia Saudite ka njërin nga komunitetet më të mëdha të huaja në botë dhe njëkohësisht një nga normat më të ulëta të natyralizimit.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

Nga vijnë punëtorët: kombësitë dhe korridoret e migrimit

A10. Marrëveshja e punësimit e tetorit 2025 mes Rijadit dhe Dakës parashikohej të hapte deri në 300.000 vende pune shtesë për bangladeshasit gjatë vitit 2026.  [PARASHIKIM · vlerësim i zyrtarëve bangladeshas, janar 2026]

A11. Raportimet që përshkruajnë vizat e përkohshme të punës si të pezulluara për të gjitha kombësitë përshkruajnë gjendjen e prillit 2025, jo atë aktuale.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

Ku jetojnë dhe punojnë: shpërndarja gjeografike, mosha dhe arsimi

A12. Tri rajonet e para — Rijadi, Meka dhe Provinca Lindore — përqendrojnë mbi 75% të gjithë popullsisë jo-saudite.  [ANALIZË REDAKSIONALE · llogaritje mbi të dhënat e censit]

A13. Grupmosha 25–29 vjeç është grupmosha më e madhe individuale, jo shumica: ajo përbën rreth 20% të serisë përkatëse.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

Sektorët, pagat dhe struktura e punësimit

A14. Në shpërndarjen sipas sektorëve, shtetasit sauditë janë të përqendruar në dy kategoritë qeveritare, ndërsa të huajt dominojnë dy kategoritë më të mëdha — sektorin privat dhe punën shtëpiake.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A15. Pagat mesatare mujore prej 11.103 rialësh për punonjësit sauditë dhe 4.131 rialësh për punonjësit e huaj japin një raport prej rreth 2,7 me 1.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A16. Segmentimi mes dy grupeve është i fortë dhe i matshëm, por jo absolut: ka gjithashtu të huaj me kualifikim të lartë — mjekë, inxhinierë, specialistë dhe drejtues — që konkurrojnë në të njëjtat segmente me shtetasit sauditë.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A17. Ndërtimi është blloku më i madh me intensitet të lartë të punës së huaj dhe zgjerohet sipas afateve të dorëzimit të projekteve, jo sipas politikës së punës.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A18. Pragu prej 4.000 rialësh qëndron pothuajse saktësisht në nivelin e pagës mesatare të punëtorit të huaj prej 4.131 rialësh. Krahasimi është ilustrues, jo ekuivalencë ekonomike: njëra shifër është prag rregullator për njohjen e një punonjësi saudit, tjetra mesatare statistikore e një popullsie tjetër.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

Të drejtat sipas Ligjit të Punës: orari, pushimet dhe fund-shërbimi

A19. Këto të drejta zbatohen për punëtorët e mbuluar nga Ligji i Punës dhe jo për punëtorët shtëpiakë, të cilët kanë regjim të veçantë.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A20. Ekzistenca e këtyre të drejtave në tekst nuk thotë asgjë për zbatimin e tyre: pikërisht mospërputhja mes tekstit dhe praktikës është objekti i mosmarrëveshjes ndërkombëtare të përshkruar në seksionet e mëparshme.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

Sistemi i kafalas: si funksionon në ligj dhe në praktikë

A21. Kafala është sistemi i sponsorizimit që e lidh statusin ligjor, qëndrimin dhe lejen e punës së punëtorit migrant me një punëdhënës të caktuar, të quajtur kafeel.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

Vizat e daljes, transferimi dhe akuzat për «braktisje pune»

A22. Para reformës, punëtori i huaj mund të largohej nga vendi vetëm me një vizë daljeje që kishte të drejtë ta kërkonte vetëm punëdhënësi.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

Ndryshimet e vitit 2025 dhe kontrata e ekzekutueshme

A23. Kjo reformë e ndryshon natyrën e mosmarrëveshjes për pagat: nga një padi që duhet fituar, në një detyrim që duhet ekzekutuar.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A24. Efekti i saj mbi punëtorët me pagë të ulët varet nga tri kushte praktike: që kontrata të jetë dokumentuar saktë, që punëtori ta dijë se ekziston ky mekanizëm dhe që ai të mund ta përdorë Najiz-in në një gjuhë që e kupton.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

Punëtorët shtëpiakë: një regjim ligjor më vete

A25. Asnjë brez kuote Nitaqat, asnjë rezervim profesioni dhe asnjë objektiv lokalizimi nuk zbatohet për ta, sepse punëdhënësi është familja, jo ndërmarrja.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A26. Shifrat e Musaned-it për transferimet, pagat, kontratat dhe sigurimin vijnë nga vetë operatori i sistemit dhe matin vëllim shërbimi, jo cilësinë e mbrojtjes; ato nuk e zgjidhin mosmarrëveshjen mbi zbatimin, por e ngushtojnë atë me të dhëna të verifikueshme.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A27. Afati katërditor për punëtorët shtëpiakë është dukshëm më i shkurtër se afati njëzetenjëditor që zbatohet për mosmarrëveshjet e zakonshme të punës para referimit në gjykatë.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A28. Për shkeljet e përsëritura ose të rënda parashikohet pezullim i së drejtës për të rekrutuar. Burimet dytësore japin afate të ndryshme — tre ose pesë vjet, si dhe mundësinë e një ndalimi të përhershëm — dhe redaksia nuk arriti ta verifikojë afatin e saktë kundrejt tekstit zyrtar; ky mbetet një hendek burimor i shënuar.  [VLERËSIM ANALISTËSH · burime dytësore të papajtuara]

Punëtorët shtëpiakë: të drejtat konkrete dhe reformat e vitit 2026

A29. Këto të drejta janë mbledhur nga faqet zyrtare të ministrisë; redaksia nuk e ka rilexuar nen për nen tekstin e plotë të rregullores, prandaj formulimi i saktë ligjor duhet konsultuar te burimi për çdo përdorim juridik.  [ANALIZË REDAKSIONALE · shënim burimor]

A30. Ky mekanizëm i jep punëtorit shtëpiak një rrugëdalje nga marrëdhënia, por brenda një afati të shkurtër dhe me barrën e veprimit mbi vetë punëtorin.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A31. Dy kategoritë kryesore së bashku kalojnë 4,2 milionë persona — pra vetëm shërbëtorët dhe shoferët privatë janë më shumë sesa i gjithë punësimi i shtetasve saudë në të gjithë ekonominë.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A32. Redaksia nuk arriti ta hapte vetë tabelën origjinale të atij tremujori; shifrat vijnë nga një sintezë e jashtme që ua atribuon publikimit të GASTAT-it, dhe saktësia e tyre deri në njësi e bën të besueshme origjinën nga një tabelë zyrtare.  [ANALIZË REDAKSIONALE · shënim burimor]

A33. Shifra prej 4,12 milionë punëtorësh shtëpiakë për tremujorin e dytë 2025, që qarkullon veçmas, nuk u konfirmua dot dhe mbetet e shënuar si e paverifikuar.  [VLERËSIM ANALISTËSH · shifër e pakonfirmuar]

A34. Krahasuar me 3,97 milionë punëtorë shtëpiakë të tremujorit të tretë 2024, sektori është rritur me mbi 250.000 persona brenda gjashtë tremujorësh.  [ANALIZË REDAKSIONALE · llogaritje mbi të dhëna GASTAT]

Siguria në punë, vapa dhe vdekjet e punëtorëve

A35. FairSquare parashikoi se vala e ndërtimeve të lidhura me NEOM-in dhe Kupën e Botës 2034 me shumë gjasa do të sjellë mijëra vdekje të pashpjeguara të punëtorëve të huaj me pagë të ulët.  [PARASHIKIM · FairSquare, maj 2025]

Vdekjet: numrat, klasifikimi dhe pretendimet e kontestuara

A36. Burimet e organizatës nuk e shpjegojnë diferencën prej tre rastesh; kjo dosje i regjistron të dyja shifrat ashtu siç janë publikuar dhe nuk përpiqet t’i pajtojë.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A37. Këto shifra janë numra vdekjesh totale të një komuniteti të madh gjatë një periudhe të gjatë; ato nuk provojnë se shkaku ishte puna, por ngrenë pyetjen pse shumica dërrmuese klasifikohet si natyrore pa hetim.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A38. Emëruesi i duhur për interpretimin e tyre do të ishte popullsia e ekspozuar dhe struktura e saj moshore, të dhëna që nuk publikohen.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A39. Kjo dosje nuk e paraqet shifrën 21.000 si fakt të konfirmuar: ajo mbledh vdekje totale të disa kombësive gjatë një periudhe shumëvjeçare dhe nuk provohet se të gjitha ishin aksidente pune ose lidheshin me NEOM-in.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A40. Problemi themelor nuk është se cila shifër është e saktë, por se askush nuk mund ta provojë njërën apo tjetrën: nuk ekziston një bazë publike e vdekjeve të jo-shtetasve sipas shkakut.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A41. Pikërisht kjo mungesë e dhënash i lejon njëkohësisht pretendimet e fryra dhe mohimet kategorike — dhe është ajo që FairSquare-i kërkon të ndryshohet.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

Inspektimi i punës dhe qasja në drejtësi

A42. Raporti aritmetik mes vizitave dhe inspektorëve jep mbi 1.080 vizita për inspektor në vit. Ky përllogaritje nuk lejon përfundim për thellësinë e kontrolleve pa ditur sa inspektorë marrin pjesë në një vizitë, sa prej tyre janë kontrolle dixhitale ose të shkurtra dhe sa ditë operative llogariten.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A43. Ankesa e sindikatave afrikane pranë ILO-s është procedurë tjetër nga përfaqësimi i BWI-së: ajo u paraqit sipas nenit 26 të Kushtetutës së ILO-s, ndërsa dosja e BWI-së është përfaqësim sipas nenit 24.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

Saudizimi, Nitaqat dhe lokalizimi i profesioneve

A44. Nuk ekziston asnjë tavan për numrin e përgjithshëm të punëtorëve të huaj në shkallë vendi.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A45. Një firmë që përmbush brezin e vet konsiderohet në përputhje, pavarësisht se ç’bën raporti i përgjithshëm kombëtar.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A46. Ky model — normë e ndryshme për çdo profesion, me afat të vetin — e bën përputhshmërinë shumë më të vështirë për t’u ndjekur sesa një kuotë e vetme kombëtare.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A47. Taksa ishte një nga masat që përkoi me rënien e fortë të punësimit të huaj në vitin 2018; të dhënat e paraqitura këtu nuk lejojnë ta izolojnë atë si shkak të vetëm, sepse në të njëjtën periudhë vepruan edhe cikli ekonomik, çmimi i naftës dhe kostot e vizave.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A48. Njoftimi i shkurtër i Agjencisë Saudite të Shtypit nuk e përmend ndarjen 19 plus 50; ajo gjendet në udhëzuesin procedural dhe konfirmohet nga raportimi i pavarur i firmave juridike. Mospërmendja në njoftim nuk do të thotë se ndarja nuk ekziston.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A49. Pra saudizimi i turizmit nuk është 100% për të gjitha profesionet: vetëm katër prej tyre janë të rezervuara plotësisht, ndërsa pjesa tjetër ka norma të pjesshme.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A50. Raporti 78/22 mes të huajve dhe vendasve në punësim nuk ka qenë kurrë vetë një objektiv i Vizionit 2030; objektivat ishin formuluar në terma të rezultateve për sauditët.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A51. Të dhënat e përputhshmërisë në nivel ndërmarrjeje — shpërndarja e brezave Nitaqat dhe normat e përputhshmërisë për 269 rolet e rregulluara — nuk janë publike.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A52. Pa këto të dhëna nuk mund të thuhet nëse vendimi i prillit 2026 po përmbushet me punësime të reja apo me eliminim rolesh.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

Lejet e punës sipas aftësive dhe format e reja të qëndrimit

A53. Kronologjia e lejeve të punës sipas aftësive ka dy nivele të sakta: datat e njoftimit politik dhe datat e hapjes teknike të sistemit; ato nuk përfaqësojnë dy vendime të ndryshme.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A54. Objektivi kryesor i sistemit është të ndryshojë përbërjen e fuqisë punëtore sipas aftësive, jo të vendosë një kuotë të përgjithshme numerike — ndonëse kriteret e pagës, mosha dhe kostot mund të ndikojnë tërthorazi edhe në numrin e ardhjeve.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

Zbatimi: dëbimet dhe punëtorët pa dokumente

A55. Ritmi javor prej 11.000 deri 21.000 arrestimesh tregon një sistem zbatimi që funksionon vazhdimisht, jo si fushatë e rastësishme. Çdo shumëzim i tij në shkallë vjetore është ekstrapolim: numri i arrestimeve nuk është domosdoshmërisht numër personash unikë dhe nuk barazohet me numrin e punëtorëve pa dokumente.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A56. Regjistri i punësimit i GASTAT-it, sipas përkufizimit, nuk e përfshin punën e parregullt dhe të padokumentuar.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

Remitancat dhe ekonomitë e origjinës

A57. Shifra prej 32,82 miliardë dollarësh i përket vitit kalendarik 2025 dhe nuk duhet ngatërruar me vitin fiskal; dy periudhat nuk përkojnë.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A58. Kjo mospërputhje mes numrit rekord të punëtorëve dhe rënies së remitancave mund të lidhet ndër të tjera me paga më të ulëta, me përdorimin e kanaleve joformale, me vonesën mes mbërritjes dhe remitancës së parë ose me klasifikimin statistikor; të dhënat e paraqitura nuk lejojnë përcaktimin e shkakut.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

A59. Punëtorët e huaj krijojnë prodhim dhe konsum brenda ekonomisë saudite dhe njëkohësisht transferojnë jashtë një pjesë të të ardhurave; efekti në llogarinë korente është një dalje e madhe dhe e qëndrueshme remitancash, jo një «rrjedhje» e fuqisë punëtore në vetvete.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

Kupa e Botës 2034, giga-projektet dhe presioni ndërkombëtar

A60. Përfshirja e Arabisë Saudite në hetimet amerikane sipas nenit 301 e kalon çështjen e punëtorëve migrantë nga fusha e reputacionit në atë të tregtisë ndërkombëtare.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

PJESA E TRETË

Shtojcat

58 zëra mbi tema që dalin jashtë objektit të ngushtë të dosjes

Shtojca A. Kontekst më i gjerë: shtetasit e huaj dhe sistemi penal

S1. Ky seksion trajton shtetasit e huaj, jo domosdoshmërisht punëtorë migrantë: të dhënat e disponueshme nuk e përcaktojnë statusin e punësimit të personave të ekzekutuar, prandaj ai paraqitet si shtojcë dhe jo si pjesë e trupit kryesor të dosjes.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

S2. Sipas Reprieve dhe Organizatës Evropiane Saudite për të Drejtat e Njeriut, në vitin 2025 u ekzekutuan të paktën 356 persona — numri më i lartë i regjistruar ndonjëherë brenda një viti të vetëm në epokën moderne.  [HETIM I PAVARUR · Reprieve/ESOHR, janar 2026]

S3. Nga këta, 240 ishin dënuar për vepra të lidhura me drogën dhe 188 prej tyre ishin shtetas të huaj.  [HETIM I PAVARUR · Reprieve/ESOHR]

S4. Nëntëdhjetë e tetë ekzekutime ishin vetëm për hashash.  [HETIM I PAVARUR · Reprieve/ESOHR]

S5. Një numërim i AFP-së, mbi bazë të dhënash zyrtare, jep 243 ekzekutime për vepra të lidhura me drogën në vitin 2025 dhe një total prej 338 ekzekutimesh në vitin 2024.  [RAPORTIM MEDIATIK · AFP, 1 janar 2026]

S6. Amnesty International jep një shifër prej 345 ekzekutimesh për vitin 2024; ndryshimet mes numërimeve rrjedhin nga metodologji të ndryshme monitorimi.  [HETIM I PAVARUR · Amnesty International]

S7. Mes janarit 2014 dhe qershorit 2025, Arabia Saudite ekzekutoi 1.816 persona sipas agjencisë zyrtare të lajmeve.  [HETIM I PAVARUR · Amnesty International, korrik 2025]

S8. Afërsisht një në tre nga këto ekzekutime ishte për vepra të lidhura me drogën.  [HETIM I PAVARUR · Amnesty International]

S9. Nga 597 personat e ekzekutuar për vepra vetëm të lidhura me drogën gjatë asaj periudhe dhjetëvjeçare, shtetasit e huaj përbënin afërsisht 75%.  [HETIM I PAVARUR · Amnesty International]

S10. Shtetasit e huaj përbëjnë rreth 44% të popullsisë së vendit, por tri të katërtat e të ekzekutuarve për vepra droge — një mospërputhje që organizatat e të drejtave të njeriut e ngrenë si shqetësim kryesor.  [HETIM I PAVARUR · MENA Rights Group]

S11. Ky krahasim nuk provon vetvetiu diskriminim: emëruesi i duhur do të ishte përbërja sipas kombësisë e personave të arrestuar, të akuzuar dhe të dënuar për këto vepra, e cila nuk publikohet.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

S12. Vetëm në qershor 2025 u ekzekutuan 46 persona, mes tyre 37 për vepra droge dhe 34 shtetas të huaj.  [HETIM I PAVARUR · Amnesty International]

S13. Arabia Saudite i rifilloi ekzekutimet për vepra droge në fund të vitit 2022, pas rreth tre vjetësh pezullimi.  [RAPORTIM MEDIATIK · AFP]

S14. Amnesty dokumentoi raste shtetasish nga Egjipti, Etiopia, Jordania, Pakistani dhe Somalia ku identifikoi cenueshmëri të ndërthurura: varfëri, dinamika abuzive rekrutimi, mungesë përfaqësimi ligjor efektiv dhe ndihmë konsullore të papërshtatshme.  [HETIM I PAVARUR · Amnesty International]

S15. Grupi Punues i OKB-së për Ndalimin Arbitrar ka gjetur se ekzekutimet për vepra të lidhura me drogën janë të papajtueshme me të drejtën ndërkombëtare dhe dalin jashtë kategorisë së «krimeve më të rënda».  [ORGAN NDËRKOMBËTAR · OKB, Grupi Punues për Ndalimin Arbitrar]

Shtojca B. Çfarë mund të mësojë Ballkani nga rasti saudit

S16. Ndryshe nga vendet e Azisë Jugore, Ballkani nuk është burim i rëndësishëm punëtorësh për Arabinë Saudite: shqiptarët, kosovarët dhe maqedonasit emigrojnë kryesisht drejt Bashkimit Evropian dhe Zvicrës.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

S17. Vlera e vërtetë e rastit saudit për lexuesin shqiptar është pasqyra e kundërt: Ballkani po kthehet vetë në destinacion importi të fuqisë punëtore nga të njëjtat vende që furnizojnë Gjirin.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

S18. Qeveria e Maqedonisë së Veriut miratoi një kuotë prej 10.000 lejesh pune për shtetas të huaj për vitin 2026, e cila hyri në fuqi më 16 janar.  [BURIM PRIMAR · Qeveria e Maqedonisë së Veriut]

S19. Nga këto, 9.750 janë për punësim të rregullt, 200 për të huaj të dërguar dhe 50 për angazhime sezonale.  [BURIM PRIMAR · Qeveria e Maqedonisë së Veriut]

S20. Brenda punësimeve të rregullta, 4.500 leje janë për punëtorë të rinj dhe 5.250 për zgjatjen e lejeve ekzistuese.  [BURIM PRIMAR · Qeveria e Maqedonisë së Veriut]

S21. E njëjta kuotë prej 10.000 ishte caktuar edhe për vitin 2025, ndërsa në vitin 2023 kuota ishte vetëm 5.000 dhe gjysma e saj u plotësua brenda muajve të parë.  [BURIM PRIMAR · Qeveria e Maqedonisë së Veriut]

S22. Gjatë vitit 2025, Agjencia e Punësimit e Maqedonisë së Veriut lëshoi 8.509 mendime pozitive për leje pune.  [BURIM PRIMAR · Agjencia e Punësimit e Maqedonisë së Veriut]

S23. Ministria e Punëve të Brendshme miratoi 6.128 leje qëndrimi të përkohshëm për punëtorë të huaj gjatë vitit 2025.  [BURIM PRIMAR · MPB e Maqedonisë së Veriut]

S24. Ky numër është tre herë e gjysmë më i lartë sesa pesë vjet më parë, kur leje morën 1.704 persona.  [BURIM PRIMAR · MPB e Maqedonisë së Veriut]

S25. Nga 8.509 mendimet pozitive të vitit 2025, 2.815 ishin për shtetas turq, 1.567 për shtetas të Bangladeshit, 1.089 për nepalezë dhe 1.079 për indianë.  [BURIM PRIMAR · Agjencia e Punësimit e Maqedonisë së Veriut]

S26. Në vendin e pestë renditeshin shtetasit e Kosovës me 406 mendime pozitive.  [BURIM PRIMAR · Agjencia e Punësimit e Maqedonisë së Veriut]

S27. Është hera e parë që shifrat për Bangladeshin dhe Nepalin tejkalojnë një mijë miratime secili.  [RAPORTIM MEDIATIK · KOHA, qershor 2026]

S28. Më herët, kur numri i kuotave ishte dukshëm më i vogël, vendet kryesore të origjinës ishin Serbia, Shqipëria dhe Kosova.  [RAPORTIM MEDIATIK · KOHA]

S29. Gjatë vitit 2025 u lëshuan edhe 798 leje pune personale për menaxherë dhe mbikëqyrës, çka tregon se kapitali i huaj sjell me vete edhe stafin e vet drejtues.  [BURIM PRIMAR · Agjencia e Punësimit e Maqedonisë së Veriut]

S30. Interesi më i madh për punësimin e të huajve në Maqedoninë e Veriut është në ndërtim, industri, hoteleri dhe tregti.  [RAPORTIM MEDIATIK · DW/Portalb]

S31. Sipas dispozitave ligjore, kuota për punësimin e të huajve në Maqedoninë e Veriut nuk mund të tejkalojë 5% të popullsisë së përgjithshme të aftë për punë.  [BURIM PRIMAR · legjislacioni i Maqedonisë së Veriut]

S32. Sistemi i kuotave për punëtorët e huaj në Maqedoninë e Veriut zbatohet vazhdimisht që nga viti 2016.  [RAPORTIM MEDIATIK · KOHA]

S33. Nga 6.128 të huajt me leje qëndrimi në vitin 2025, MPB regjistroi 166 që e lanë vendin ndërsa kishin status «qëndrim i përkohshëm për shkak të punësimit»; prej tyre 129 ishin bangladeshas, 34 nepalezë dhe tre indianë.  [BURIM PRIMAR · MPB e Maqedonisë së Veriut]

S34. Për një pjesë të punonjësve të huaj, Maqedonia e Veriut shërben si trampolinë drejt tregut evropian të punës, jo si destinacion përfundimtar.  [VLERËSIM ANALISTËSH · analistë të tregut të punës]

S35. Shqipëria ka vendosur objektivin për të sjellë rreth 40.000 punonjës të huaj, ndërsa numri aktual është rreth 15.000.  [RAPORTIM MEDIATIK · korrik-gusht 2026]

S36. Çdo vit në Shqipëri lëshohen rreth 12.000 deri 15.000 leje pune, kryesisht për ndërtimin, hotelet dhe turizmin.  [RAPORTIM MEDIATIK]

S37. Qeveria shqiptare ka nënshkruar marrëveshje ose memorandume për punëtorë migrantë me Filipinet, Vietnamin dhe Indonezinë.  [RAPORTIM MEDIATIK · korrik 2026]

S38. Marrëveshja me Vietnamin parashikon rekrutimin e rreth 30.000 punëtorëve të huaj.  [RAPORTIM MEDIATIK]

S39. Memorandumi me Indonezinë u nënshkrua në korrik 2026, me zbatim të pritur deri në fund të vitit 2026, dhe përqendrohet te sektori i mikpritjes.  [RAPORTIM MEDIATIK · Antaranews, korrik 2026]

S40. Të dhënat e Inspektoratit të Punës në Shqipëri tregojnë se në vitin 2024 u kontrolluan 1.536 punëmarrës të huaj, prej të cilëve 93 rezultuan pa leje pune.  [BURIM PRIMAR · Inspektorati Shtetëror i Punës, Shqipëri]

S41. Një raport i organizatës Mary Ward Loreto evidentoi 130 denoncime gjatë vitit 2025 nga punëtorë me origjinë nga Filipinet, India, Bangladeshi, Sri Lanka, Kenia, Nigeria, Gana dhe vende të tjera.  [HETIM I PAVARUR · Mary Ward Loreto, 2025]

S42. Sipas atij raporti, shumë punëtorë nënshkruajnë kontrata pa i kuptuar plotësisht për shkak të barrierave gjuhësore dhe pas mbërritjes përballen me kushte krejt të ndryshme nga ato të premtuara.  [HETIM I PAVARUR · Mary Ward Loreto]

S43. Eksperte të tregut të punës në Shqipëri kanë raportuar se punëtorëve nga Bangladeshi, India, Nepali dhe Filipinet u premtohen paga më të larta dhe kushte evropiane, por ata shpesh përfundojnë duke kryer punë të ndryshme nga ato të kontratës, me ngarkesë më të lartë fizike dhe orë shtesë të papaguara.  [DEKLARATË E PALËS · Gertjana Hasalla, eksperte pune]

S44. Në disa raste, pjesëtarë të komuniteteve tashmë të krijuara në Shqipëri janë kthyer vetë në ndërmjetës për rekrutimin e punëtorëve të rinj — i njëjti model ndërmjetësimi që në Gji prodhon borxhin e rekrutimit.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

S45. Në Kosovë, vetëm gjatë muajit qershor 2026 u lëshuan mbi 400 leje të përkohshme qëndrimi për punë, sipas Ministrisë së Punëve të Brendshme.  [BURIM PRIMAR · MPB e Kosovës]

S46. Aplikimet vijnë nga vendet fqinje, por edhe nga Turqia, Filipinet, Bangladeshi dhe vende të tjera aziatike.  [BURIM PRIMAR · MPB e Kosovës]

S47. Në të njëjtën kohë, mbi 40% e të rinjve kosovarë të moshës 18 deri 24 vjeç deklarojnë se janë të gatshëm të largohen nga vendi, sipas një hulumtimi të Institutit Demokratik Kombëtar.  [HETIM I PAVARUR · NDI]

S48. Sociologu Besim Gollopeni e përshkruan situatën si paradoks: vendi po bëhet më tërheqës për punëtorët nga jashtë, por nuk arrin t’u ofrojë të rinjve të vet sigurinë dhe perspektivën që kërkojnë.  [DEKLARATË E PALËS · Besim Gollopeni, sociolog]

S49. Më 3 korrik 2026, Kosova dhe Shqipëria nënshkruan Marrëveshjen e Bashkëpunimit për Mobilitetin në Punë, që u lejon qytetarëve të dy vendeve të punojnë në vendin tjetër pa miratim të veçantë punësimi.  [BURIM PRIMAR · Ministria e Punës e Kosovës / Ministria e Ekonomisë e Shqipërisë]

S50. Marrëveshja parashikon të drejta dhe mbrojtje të barabarta me punëtorët vendas, njohje të kontributeve pensionale dhe programe të përbashkëta të aftësimit profesional.  [BURIM PRIMAR · teksti i marrëveshjes]

S51. Kroacia, si shembulli më i avancuar rajonal, lëshoi rreth 206.500 leje qëndrimi dhe pune në vitin 2024, prej të cilave rreth 75.000 për ndërtimin, 56.000 për turizmin dhe hotelerinë dhe rreth 28.500 për industrinë.  [RAPORTIM MEDIATIK · të dhëna kroate, 2025]

S52. Në vitin 2025, punëtorët e huaj në Kroaci vinin kryesisht nga Bosnja dhe Hercegovina (rreth 32.000), Nepali (rreth 31.000), Serbia (rreth 24.000), Filipinet (rreth 18.000), India (rreth 15.000) dhe Maqedonia e Veriut (rreth 12.000).  [RAPORTIM MEDIATIK · të dhëna kroate]

S53. Mbi 15.680 persona nga Maqedonia e Veriut u regjistruan si punëtorë sezonalë në Kroaci gjatë një sezoni të vetëm — pra i njëjti vend eksporton dhe importon fuqi punëtore njëkohësisht.  [RAPORTIM MEDIATIK · burime kroate]

S54. Kjo është një dinamikë ekonomike e ngjashme me atë të Gjirit, e zbritur në shkallë ballkanike: një vend që humbet punëtorë drejt tregjeve më të pasura i zëvendëson me punëtorë nga tregje më të varfëra. Juridikisht sistemet mbeten krejt të ndryshme: Shqipëria, Kosova dhe Maqedonia e Veriut nuk kanë sistem kafala.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

S55. Ndryshimi thelbësor është se Shqipëria, Kosova dhe Maqedonia e Veriut kanë ende hapësirë ta ndërtojnë kornizën mbrojtëse përpara se numrat të bëhen të mëdhenj — diçka që Gjiri nuk e bëri.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

S56. Mësimet më të transferueshme nga rasti saudit janë tri: ndalimi i tarifave të rekrutimit të paguara nga punëtori, pagesa e detyrueshme elektronike e pagës dhe e drejta për ndërrim punëdhënësi pa pëlqimin e atij ekzistues.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

S57. Përvoja saudite tregon se secila prej këtyre tri masave ekziston tashmë në letër atje — dhe se hendeku mes tekstit ligjor dhe zbatimit është problemi i vërtetë.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

S58. Për redaksitë ballkanike, treguesi më i besueshëm i shëndetit të një sistemi nuk është numri i lejeve të lëshuara, por numri i ankesave të zgjidhura dhe i inspektimeve me pasojë.  [ANALIZË REDAKSIONALE]

 

 

Përbërja e Pjesës I

Shpërndarja e 500 fakteve të dokumentuara sipas seksioneve.

Seksioni	Faktet	Numri
1. Përmasa: popullsia, fuqia punëtore dhe raportet bazë	1–33	33
2. Historiku: si u ndërtua varësia nga puna e huaj	34–39	6
3. Nga vijnë punëtorët: kombësitë dhe korridoret e migrimit	40–73	34
4. Ku jetojnë dhe punojnë: shpërndarja gjeografike, mosha dhe arsimi	74–83	10
5. Sektorët, pagat dhe struktura e punësimit	84–98	15
6. Të drejtat sipas Ligjit të Punës: orari, pushimet dhe fund-shërbimi	99–111	13
7. Sistemi i kafalas: si funksionon në ligj dhe në praktikë	112–132	21
8. Iniciativa e Reformës së Punës e vitit 2021	133–154	22
9. Vizat e daljes, transferimi dhe akuzat për «braktisje pune»	155–178	24
10. Rekrutimi: tarifat, agjencitë dhe zëvendësimi i kontratave	179–203	25
11. Pagat, vjedhja e pagave dhe sistemet e mbrojtjes	204–233	30
12. Ndryshimet e vitit 2025 dhe kontrata e ekzekutueshme	234–252	19
13. Punëtorët shtëpiakë: një regjim ligjor më vete	253–292	40
14. Punëtorët shtëpiakë: të drejtat konkrete dhe reformat e vitit 2026	293–320	28
15. Siguria në punë, vapa dhe vdekjet e punëtorëve	321–357	37
16. Vdekjet: numrat, klasifikimi dhe pretendimet e kontestuara	358–372	15
17. Inspektimi i punës dhe qasja në drejtësi	373–397	25
18. Saudizimi, Nitaqat dhe lokalizimi i profesioneve	398–429	32
19. Lejet e punës sipas aftësive dhe format e reja të qëndrimit	430–444	15
20. Zbatimi: dëbimet dhe punëtorët pa dokumente	445–457	13
21. Remitancat dhe ekonomitë e origjinës	458–477	20
22. Kupa e Botës 2034, giga-projektet dhe presioni ndërkombëtar	478–500	23
GJITHSEJ	1–500	500

Shpërndarja e etiketave

Burimet parësore dhe konstatimet e organeve ndërkombëtare përbëjnë 297 nga 500 faktet, ose 59.4%.

Etiketa	Numri	Pesha
BURIM PRIMAR	258	51.6%
ORGAN NDËRKOMBËTAR	39	7.8%
HETIM I PAVARUR	67	13.4%
DEKLARATË E PALËS	82	16.4%
VLERËSIM ANALISTËSH	26	5.2%
RAPORTIM MEDIATIK	28	5.6%
GJITHSEJ	500	100%

ANALIZA

Dosje e posaçme · Tetova News

Arabia Saudite është një nga ekonomitë më të varura nga puna e huaj në botë. Në fund të vitit 2025, regjistri administrativ i punësimit numëronte rreth 19,03 milionë vende pune; afërsisht 14,8 milionë prej tyre, ose 78%, mbaheshin nga jo-sauditët. Në mesin e vitit 2024, jo-sauditët përbënin 44,4% të popullsisë së Mbretërisë dhe numëronin rreth 15,7 milionë banorë. Këto shifra nuk matin të njëjtën gjë, por së bashku tregojnë përmasën e një sistemi ekonomik që mbështetet fuqishëm te migracioni i punës.

Ky artikull e kthen dosjen prej 500 faktesh të dokumentuara në një rrëfim të vetëm. Shifrat zyrtare, ligjet, konstatimet e ILO-s dhe OKB-së, hetimet e organizatave të pavarura, deklaratat e qeverisë dhe të sindikatave, si dhe raportimet mediatike ruhen me statusin e tyre. Kur një pohim është pretendim i një pale, ai paraqitet si i tillë; kur burimi është zyrtar, kjo shënohet në burimet e paragrafit. Qëllimi është të mos humbet asnjë e dhënë, por të lexohet si artikull dhe jo si inventar.

Një ekonomi e ndërtuar mbi punën e huaj

Përmasa: popullsia, fuqia punëtore dhe raportet bazë

Për të kuptuar rolin e punëtorëve të huaj në Arabinë Saudite, duhet nisur nga përmasa demografike dhe nga mënyra se si maten punësimi dhe papunësia. Të dhënat zyrtare tregojnë një ekonomi ku jo-sauditët përbëjnë një pjesë jashtëzakonisht të madhe të popullsisë në moshë pune dhe të vendeve të regjistruara të punës.

Popullsia e Arabisë Saudite arriti 35,3 milionë banorë në mesin e vitit 2024, sipas vlerësimeve të Autoritetit të Përgjithshëm të Statistikave (GASTAT). Shtetasit sauditë përbënin 55,6% të popullsisë në mesin e vitit 2024. Jo-sauditët përbënin 44,4% të popullsisë në mesin e vitit 2024. Numri i banorëve jo-sauditë arriti afërsisht 15,7 milionë në mesin e vitit 2024.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · GASTAT, Vlerësimet e Popullsisë 2024 | BURIM PRIMAR · GASTAT, mesi i vitit 2024 | BURIM PRIMAR · GASTAT

Një vit më parë, numri i banorëve jo-sauditë ishte rreth 14,5 milionë. Jo-sauditët përbënin 75,6% të gjithë rritjes së popullsisë gjatë atij viti. Norma totale e fertilitetit ishte 2,0 fëmijë për grua për të gjithë popullsinë dhe 2,7 për popullsinë saudite në vitin 2024. Norma totale e fertilitetit për jo-sauditët ishte 0,8 fëmijë për grua në vitin 2024.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · GASTAT | BURIM PRIMAR · GASTAT 2024

Regjistri administrativ i punësimit i GASTAT-it numëronte 19,03 milionë vende pune të regjistruara në fund të tremujorit të katërt 2025. Në fund të T4 2025, rreth 14,8 milionë vende pune, ose 78% e totalit, mbaheshin nga jo-sauditët. Në fund të T4 2025, rreth 4,2 milionë vende pune, ose 22% e totalit, mbaheshin nga sauditët. Në T3 2025 ishin të regjistruar 14.399.069 të punësuar jo-sauditë.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · GASTAT, Statistikat e Tregut të Punës T4 2025 | RAPORTIM MEDIATIK · Argaam, mbi të dhëna GASTAT | BURIM PRIMAR · GASTAT, seri e riprodhuar nga GLMM

Në T3 2025 ishin të regjistruar 4.145.196 të punësuar sauditë, ndërsa totali ishte 18.544.265. Ky regjistër ndërtohet mbi të dhëna administrative të Ministrisë së Burimeve Njerëzore, Organizatës së Përgjithshme të Sigurimeve Shoqërore (GOSI) dhe Qendrës Kombëtare të Informacionit. Pjesa e jo-sauditëve në punësim ishte 77,7% në vitin 2017 dhe ra në 73,7% në vitin 2021. Pjesa e jo-sauditëve në punësim u rikthye në rreth 78% deri në fund të vitit 2025.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · GASTAT, seri e riprodhuar nga GLMM | BURIM PRIMAR · GASTAT

Pas nëntë vjetësh politikash saudizimi, lëvizja neto e raportit ishte rreth një e dhjeta e një pikë përqindjeje. Punësimi jo-saudit ra me 1.116.265 persona mes tremujorit të tretë 2017 dhe atij 2018 — një rënie prej 10,4% — pasi hyri në fuqi taksa mbi punëtorin e huaj. Nga niveli më i ulët i vitit 2021, punësimi i të huajve u rrit me rreth 5,4 milionë brenda katër vjetësh, një rritje prej 58%. Për çdo saudit shtesë të punësuar që nga viti 2017, në treg hynë rreth 3,4 jo-sauditë shtesë.

Burime/statusi: VLERËSIM ANALISTËSH · Vision2030.ai, korrik 2026 | BURIM PRIMAR · GASTAT, seri e riprodhuar nga GLMM | VLERËSIM ANALISTËSH

Papunësia e përgjithshme, sauditë dhe jo-sauditë së bashku, ishte 3,1% në tremujorin e parë të vitit 2026, sipas Anketës së Fuqisë Punëtore. Papunësia mes jo-sauditëve ishte 1,7% në T4 2025. Papunësia mes shtetasve sauditë ishte 7,2% në T4 2025. Pjesëmarrja në fuqinë punëtore ishte 82,1% për jo-sauditët në T4 2025.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · GASTAT, T1 2026 | BURIM PRIMAR · GASTAT

Pjesëmarrja në fuqinë punëtore ishte 49,5% për sauditët në T4 2025. GASTAT paralajmëron shprehimisht se regjistri administrativ dhe Anketa e Fuqisë Punëtore kanë koncepte, metodologji dhe mbulim të ndryshëm, dhe se shifrat absolute prej tyre nuk përputhen. Anketa e Fuqisë Punëtore mbulon rreth 96.000 banesa në tremujor dhe jep norma, jo numërime të drejtpërdrejta. Ekspertët e posaçëm të OKB-së, në deklaratën e 29 prillit 2026, flasin për «rreth 16 milionë punëtorë migrantë» në vend.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · GASTAT | ORGAN NDËRKOMBËTAR · OHCHR, 29 prill 2026

Censi 2022 numëroi 13.382.962 banorë jo-sauditë. Popullsia e përgjithshme në Censin 2022 ishte 32.175.224 banorë dhe data e referencës ishte 10 maj 2022. Censi numëron popullsinë rezidente — përfshirë bashkëshortë, fëmijë dhe persona që nuk punojnë — dhe përjashton vizitorët për Haxh, Umre dhe turizëm; ai nuk është numërim i fuqisë punëtore. Në ankesën e vet drejtuar ILO-s, sindikata ndërkombëtare BWI citonte rreth 13,4 milionë punëtorë migrantë, ose 41,6% të popullsisë, mbi bazën e regjistrimit të vitit 2022.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022 (tabelë e riprodhuar nga GLMM) | BURIM PRIMAR · shënim metodologjik i GLMM-së mbi Censin 2022 | DEKLARATË E PALËS · BWI, ankesë sipas nenit 24 të Kushtetutës së ILO-s

Organizata FairSquare llogariti se fuqia punëtore migrante u rrit me 40%, deri në 13,2 milionë, gjatë pesë viteve deri në vitin 2024.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · FairSquare, maj 2025

Historiku: si u ndërtua varësia nga puna e huaj

Varësia nga fuqia punëtore e huaj nuk është produkt vetëm i projekteve të sotme. Ajo u ndërtua në disa valë, nga bumi i naftës dhe migracioni arab i dekadave të para deri te zhvendosja drejt Azisë Jugore dhe Juglindore.

Bumi i çmimeve të naftës në vitet 1970 shkaktoi një rritje shumë të madhe të migracionit të punës drejt shteteve të Gjirit. Në fazën e parë të bumit, një pjesë e madhe e migrantëve vinte nga Egjipti, Jemeni, Palestina dhe vende të tjera arabe. Nga vitet 1980 u rrit dukshëm pesha e migrantëve nga Azia Jugore dhe Juglindore.

Burime/statusi: ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, literaturë mbi migracionin në Gji | ORGAN NDËRKOMBËTAR · IOM

Rënia e çmimit të naftës pas mesit të viteve 1980 shtoi presionin për ulje kostosh dhe kontribuoi në zhvendosjen drejt fuqisë punëtore aziatike me paga më të ulëta. Kriza e Gjirit e viteve 1990-1991 e ndryshoi fuqishëm përbërjen e migracionit. Rreth 750.000 deri 800.000 jemenas u detyruan ose u vunë nën presion të largoheshin nga Arabia Saudite gjatë asaj periudhe.

Burime/statusi: ORGAN NDËRKOMBËTAR · IOM, Migration in the Middle East | ORGAN NDËRKOMBËTAR · IOM | ORGAN NDËRKOMBËTAR · IOM, World Migration Report 2000

Nga vijnë punëtorët: kombësitë dhe korridoret e migrimit

Harta e migracionit saudit është e përqendruar në disa korridore të mëdha nga Azia Jugore, Lindja e Mesme dhe Afrika. Bangladeshi, India dhe Pakistani zënë një vend qendror, ndërsa të dhënat e viteve të fundit tregojnë rritje të fortë të rekrutimit nga Bangladeshi.

Sipas Censit të vitit 2022, pesë komunitetet më të mëdha të huaja ishin nga Bangladeshi, India, Pakistani, Jemeni dhe Egjipti. Censi 2022 regjistroi 2.116.192 shtetas të Bangladeshit, 1.884.476 të Indisë dhe 1.814.678 të Pakistanit. Censi 2022 regjistroi 1.803.469 shtetas të Jemenit dhe 1.471.382 të Egjiptit. Censi 2022 regjistroi 819.575 shtetas të Sudanit në Arabinë Saudite.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022

Censi 2022 regjistroi 725.893 shtetas të Filipineve, duke e renditur komunitetin filipinas të shtatin ndër komunitetet e mëdha të huaja. Censi 2022 regjistroi 297.561 shtetas të Nepalit në Arabinë Saudite. Nga 297.561 shtetas nepalezë të regjistruar në Censusin 2022, vetëm 4.512 ishin gra. Censi 2022 regjistroi 451.588 gra filipinase në Arabinë Saudite.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022

Censi 2022 regjistroi 274.305 burra filipinas; gratë ishin shumicë në këtë komunitet. Censi 2022 regjistroi gjithsej 1.803.469 shtetas të Jemenit në Arabinë Saudite. Nga shtetasit jemenas të regjistruar në Censusin 2022, 468.988 ishin gra. Vlerësimet joformale të vitit 2026 e vendosin komunitetin bangladesh mbi 2,5 milionë dhe atë indian mbi 2,3 milionë, por këto nuk janë shifra zyrtare të censit.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022 | RAPORTIM MEDIATIK · përmbledhje statistikore tregtare, 2026

Ambasadori saudit në Dakë deklaroi se Mbretëria strehon mbi 3,2 milionë punëtorë migrantë nga Bangladeshi. Zyrtarë të Byrosë së Punësimit të Bangladeshit (BMET) e vendosin numrin e bangladeshasve në Mbretëri rreth 3,5 milionë, duke i quajtur komunitetin më të madh të huaj atje. Bangladeshi dërgoi mbi 750.000 punëtorë në Arabinë Saudite gjatë vitit 2025 — rekord absolut për dërgimin e punëtorëve nga Bangladeshi drejt një vendi të vetëm brenda një viti. Nga më shumë se 1,12 milionë bangladeshas që shkuan jashtë vendit për punë në vitin 2025, mbi dy të tretat zgjodhën Arabinë Saudite.

Burime/statusi: DEKLARATË E PALËS · Essa Youssef Essa Al Duhailan, ambasador, dhjetor 2024 | DEKLARATË E PALËS · BMET, janar 2026 | BURIM PRIMAR · BMET, Ashraf Hossain, janar 2026 | BURIM PRIMAR · BMET

Në vitin 2024, Arabia Saudite kishte rekrutuar 628.000 punëtorë bangladeshas, që ishte rekordi i mëparshëm. BMET regjistroi 457.000 punëtorë bangladeshas të dërguar në Arabinë Saudite në vitin 2021 dhe 612.000 në vitin 2022. BMET regjistroi 497.000 punëtorë bangladeshas të dërguar në Arabinë Saudite në vitin 2023. Shifra 541.000 që qarkullon për vitin 2024 është një total i pjesshëm, i raportuar në dhjetor 2024 përpara mbylljes së vitit; totali përfundimtar i vitit 2024 është 628.000.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · BMET | BURIM PRIMAR · BMET, të dhëna të mbylljes vjetore

Në nëntor 2024, Arabia Saudite përthithi 81% të të gjithë punëtorëve bangladeshas që dolën jashtë vendit atë muaj. Në tetor 2025, Rijadi dhe Daka nënshkruan një marrëveshje të re punësimi — e para e këtij lloji në 50 vjet marrëdhënie diplomatike mes dy vendeve. Sipas të dhënave të BMET-it, në fund të vitit 2025 rreth 43,5% e punëtorëve bangladeshas që dolën jashtë klasifikoheshin si të pakualifikuar, 34,5% gjysmë të kualifikuar, 19,1% të kualifikuar dhe vetëm 2,9% profesionistë. BWI liston si vende kryesore origjine Bangladeshin, Indinë, Pakistanin, Jemenin, Egjiptin, Sudanin, Filipinet, Sirinë dhe Nepalin.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · BMET | RAPORTIM MEDIATIK · BSS/The Business Standard | BURIM PRIMAR · BMET, 27 dhjetor 2025 | DEKLARATË E PALËS · BWI para ILO-s

Punëtorët nga Kenia dhe vende të tjera afrikane janë të përqendruar veçanërisht në punën shtëpiake. Punëtorët jemenas kanë profil të veçantë: numri i grave jemenase në Mbretëri është dukshëm më i lartë se te grupet e tjera, sepse shumë familje jemenase janë vendosur atje prej dekadash. Në shkurt 2026, Arabia Saudite pezulloi vizat e përkohshme të punës për shtetasit e 17 vendeve, mes tyre India, Pakistani, Egjipti, Nigeria dhe Turqia. Kuota e vizave të përkohshme të punës ishte hequr fillimisht nga platforma Qiwa për të gjitha kombësitë më 28 prill 2025, pastaj u rivendos për shumicën e kombësive më 29 korrik 2025, e lidhur me statusin Nitaqat të firmës.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · Amnesty International, 2025 | RAPORTIM MEDIATIK | VLERËSIM ANALISTËSH · Fragomen, njoftim imigracioni, shkurt 2026 | VLERËSIM ANALISTËSH · Fragomen

Nga tetori 2025, Arabia Saudite kërkoi certifikim aftësish për kategori të caktuara punëtorësh bangladeshas, çka shkaktoi një rënie prej 18,5% të punësimit jashtë vendit atë muaj; kërkesa u lehtësua përkohësisht për disa kategori si pastruesit. Ministria e Mirëqenies së Emigrantëve e Bangladeshit vendosi në listë të zezë 24 kompani saudite për praktika mashtruese, duke u ndaluar rekrutimin përmes agjencive bangladeshase. Ankesat e punëtorëve bangladeshas për probleme pune jashtë vendit arritën rreth 6.755 brenda një viti, një rritje prej 184%; sipas burimeve të sektorit, rreth 80% e tyre lidheshin me punë në Arabinë Saudite. Rreth gjysma e këtyre ankesave kishin të bënin me lejen e qëndrimit (iqama), të cilën shumë punëdhënës nuk e siguronin.

Burime/statusi: RAPORTIM MEDIATIK · The Business Standard, nëntor 2025 | DEKLARATË E PALËS · Ministria e Mirëqenies së Emigrantëve, Bangladesh | BURIM PRIMAR · BMET | RAPORTIM MEDIATIK · burime BMET

Mbyllja ose ngushtimi i tregjeve të tjera — Emiratet, Omani, Bahreini dhe Malajzia — e ka bërë Arabinë Saudite gjithnjë e më kritike për punësimin jashtë vendit të Bangladeshit. Rreziku i kësaj varësie u formulua qartë nga ekspertja Siddiqui: nëse tregu saudit mbyllet për çfarëdo arsyeje, pasojat për punësimin në Bangladesh do të ishin shkatërruese.

Burime/statusi: VLERËSIM ANALISTËSH · Tasneem Siddiqui, eksperte migracioni | DEKLARATË E PALËS · Tasneem Siddiqui

Ku jetojnë dhe punojnë: shpërndarja gjeografike, mosha dhe arsimi

Punëtorët dhe banorët jo-sauditë nuk janë të shpërndarë në mënyrë të barabartë. Rijadi, Meka dhe Provinca Lindore mbajnë pjesën më të madhe të popullsisë së huaj dhe të punësimit, ndërsa struktura e moshës dhe arsimit reflekton natyrën kryesisht ekonomike të migracionit.

Sipas Censit 2022, rajoni i Rijadit kishte rreth 4.152.538 banorë jo-sauditë. Rajoni i Mekës kishte rreth 3.867.740 banorë jo-sauditë. Provinca Lindore kishte rreth 2.175.400.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022 (tabelë e riprodhuar nga GLMM)

Medina kishte rreth 785.837 dhe Asiri rreth 579.597. Në tremujorin e katërt 2025, rreth 5,36 milionë të punësuar të huaj, duke përjashtuar punëtorët shtëpiakë, ishin të përqendruar në rajonin e Rijadit. Rijadi ishte njëkohësisht edhe qendra më e madhe e punësimit të shtetasve saudë: rreth 46% e sauditëve të punësuar në atë seri punonin atje.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022 (tabelë e riprodhuar nga GLMM) | RAPORTIM MEDIATIK · Argaam, mbi të dhëna GASTAT

Provinca Lindore përbënte afërsisht 18% të punësimit saudit dhe Meka rreth 17%. Grupmosha më e madhe individuale e punëtorëve të huaj në T4 2025 ishte 25-29 vjeç, me rreth 2,03 milionë persona. Rreth 26% e punonjësve jo-sauditë në T4 2025 kishin nivel arsimor të ndërmjetëm dhe rreth 22% arsim të mesëm të lartë.

Burime/statusi: RAPORTIM MEDIATIK · Argaam, mbi të dhëna GASTAT | RAPORTIM MEDIATIK · Okaz, mbi të dhëna GASTAT

Në popullsinë jo-saudite të censit, meshkujt ishin 10.244.464 dhe femrat 3.138.498 — një raport prej rreth 3,3 me 1.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · GASTAT, Censi 2022

Sektorët, pagat dhe struktura e punësimit

Ekonomia saudite është e segmentuar: punëtorët e huaj dominojnë sektorë me intensitet të lartë pune, ndërsa shtetasit sauditë janë më të përqendruar në sektorin publik dhe profesionet e lokalizuara. Kjo ndarje shfaqet edhe te pagat.

Shpërndarja e punësimit sipas sektorëve në tremujorin e tretë 2024 ishte: sektor privat 66%, punëtorë shtëpiakë 23%, qeveri 7% dhe sektor tjetër publik 3%. Kjo shpërndarje nënkupton një pjesë të të huajve në sektorin privat prej rreth 80%, shifër që përputhet me atë të cituar zakonisht nga Ministria e Burimeve Njerëzore. Në fund të vitit 2025, paga mesatare mujore ishte 11.103 rialë (rreth 2.961 dollarë) për punonjësit sauditë dhe 4.131 rialë (rreth 1.102 dollarë) për punonjësit e huaj. Rreth 70% e sauditëve të punësuar në sektorin privat punojnë në profesione të klasifikuara si me kualifikim të lartë.

Burime/statusi: RAPORTIM MEDIATIK · Argaam, mbi të dhëna GASTAT | VLERËSIM ANALISTËSH

Sektorët me përqendrimin më të lartë të punëtorëve të huaj janë ndërtimi dhe infrastruktura, tregtia me shumicë dhe pakicë, mikpritja dhe shërbimi shtëpiak. Shëndetësia dhe teknologjia e informacionit paraqesin profil të ndryshëm: janë të mbushura me të huaj, por në nivelet e kualifikuara dhe shumë të kualifikuara. Ligji i punës parashikon që orari nuk mund të kalojë 8 orë në ditë ose 48 orë në javë, me një ditë të plotë pushimi javor. Orët shtesë duhet të paguhen 1,5 herë paga e rregullt.

Burime/statusi: VLERËSIM ANALISTËSH | BURIM PRIMAR · Ligji i Punës, Dekret Mbretëror M/51 i 27 shtatorit 2005 | BURIM PRIMAR · Ligji i Punës

BWI pretendon se nuk ka udhëzime të qarta nga ministria se si duhet gjurmuar koha e punës në mënyrë që inspektorët ta verifikojnë, dhe as mjete me të cilat punëtori të provojë orët shtesë ose nënpagesën. Ligji përcakton një pagë minimale vetëm për shtetasit saudë; nuk ekziston pagë minimale ligjore për punëtorët migrantë. Për qëllime të kuotave Nitaqat, një punonjës saudit numërohet si njësi e plotë vetëm nëse paga e nënshtruar sigurimeve shoqërore është të paktën 4.000 rialë (rreth 1.067 dollarë) në muaj; nën këtë prag numërohet gjysmë njësie. Mosha e daljes në pension e parashikuar në nenin 38 të Ligjit të Sigurimeve Shoqërore nuk zbatohet për punëtorët migrantë.

Burime/statusi: DEKLARATË E PALËS · BWI | ORGAN NDËRKOMBËTAR · CERD, vërejtjet përfundimtare 2024 | BURIM PRIMAR · rregullat Nitaqat, MHRSD | ORGAN NDËRKOMBËTAR · CERD 2024

Sipas raportit të Amnesty International, tri të katërtat e grave të huaja punëtore janë të punësuara në punë shtëpiake. Neni 19 i Ligjit të Punës i klasifikon pagat e detyruara ndaj punëtorëve si borxhe të privilegjuara të klasit të parë në procedurat e falimentimit. Kjo do të thotë se, kur një punëdhënës falimenton, paga e një muaji duhet paguar me përparësi para çdo kërkese tjetër.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · Amnesty International, 2025 | BURIM PRIMAR · Ligji i Punës, neni 19 | DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite para ILO-s

Të drejtat sipas Ligjit të Punës: orari, pushimet dhe fund-shërbimi

Ligji saudit i punës përcakton një paketë të qartë të drejtash mbi orarin, pushimet, orët shtesë dhe shpërblimin e fund-shërbimit. Këto rregulla vlejnë për punëtorët e mbuluar nga Ligji i Punës, ndërsa puna shtëpiake ka regjim të veçantë.

Standardi i përgjithshëm i Ligjit të Punës është 8 orë pune në ditë dhe 48 orë në javë. Gjatë Ramazanit, për punëtorët myslimanë, kufiri është 6 orë në ditë dhe 36 orë në javë. Punëtori nuk duhet të punojë më shumë se pesë orë rresht pa pushim. Pushimi për namaz, ushqim dhe çlodhje duhet të jetë së paku 30 minuta dhe nuk llogaritet si orë pune.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Ligji i Punës

Puna jashtë orarit paguhet me pagën për orë plus 50% të pagës bazë për orë. Pushimi vjetor minimal është 21 ditë. Pas pesë viteve të njëpasnjëshme te i njëjti punëdhënës, minimumi rritet në 30 ditë. Shpërblimi i fund-shërbimit llogaritet gjysmë page mujore për çdo vit të pesë viteve të para.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Ligji i Punës

Për çdo vit pas pesë viteve të para llogaritet një pagë mujore e plotë, mbi bazën e pagës së fundit. Edhe pjesët e vitit llogariten proporcionalisht. Në rast dorëheqjeje, punëtori me 2 deri 5 vite shërbim merr një të tretën e shpërblimit. Me mbi 5 por më pak se 10 vite shërbim, ai merr dy të tretat.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Ligji i Punës

Me 10 ose më shumë vite shërbim, ai merr shpërblimin e plotë edhe kur jep dorëheqjen.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Ligji i Punës

Sistemi i kafalas: si funksionon në ligj dhe në praktikë

Debati mbi punëtorët migrantë në Arabinë Saudite nuk mund të ndahet nga sistemi i sponsorizimit, kafala. Reformat kanë ndryshuar elemente të rëndësishme të tij, por institucionet ndërkombëtare, qeveria dhe organizatat e të drejtave të njeriut japin vlerësime të ndryshme për shkallën reale të ndryshimit.

Baza ligjore e kërkesës për sponsor gjendet në Rregulloret e Qëndrimit, të nxjerra me Urdhrin e Lartë Mbretëror nr. 17/2/25/1337, të datës 11 shtator 1952. Punëdhënësit janë të vetmit përgjegjës për kërkimin, lëshimin dhe rinovimin e lejes së qëndrimit dhe të lejes së punës së punëtorit, si dhe për pagesën e gjobave për vonesë. Pa lejen e qëndrimit, ose kur ajo nuk rinovohet, punëtori konsiderohet me status të parregullt dhe i nënshtrohet gjobave, ndalimit ose dëbimit — edhe kur mosrinovimi vjen nga neglizhenca e punëdhënësit. Komiteti i ILO-s vuri në dukje se, sipas informacionit të paraqitur, punëdhënësit duket se nuk përballen me pasoja praktike kur nuk e përmbushin këtë detyrim.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Rregulloret e Qëndrimit, 1952 | BURIM PRIMAR · Rregulloret e Qëndrimit | ORGAN NDËRKOMBËTAR · Komiteti i ILO-s, nëntor 2025 | ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, GB.355/INS/16/7

Komiteti i kërkoi Qeverisë saudite të marrë masa që punëdhënësit t’i përmbushin detyrimet për lejet e qëndrimit dhe që ata që nuk i përmbushin të mbahen përgjegjës. Ekspertët e OKB-së e përshkruajnë kafalan si sistem që u jep punëdhënësve kontroll të plotë mbi statusin ligjor, qëndrimin, lëvizshmërinë në punë dhe udhëtimin e punëtorëve migrantë. Tre raportues të posaçëm të OKB-së — Tomoya Obokata për format bashkëkohore të skllavërisë, Gehad Madi për të drejtat e migrantëve dhe Siobhán Mullally për trafikimin e personave — i kërkuan Mbretërisë ta shfuqizojë faktikisht kafalan. Ata deklaruan se, pesë vjet pas njoftimit inkurajues të reformave të punës, vazhdojnë të marrin raportime për abuzim dhe shfrytëzim të punës.

Burime/statusi: ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, nëntor 2025 | ORGAN NDËRKOMBËTAR · OHCHR, 29 prill 2026 | ORGAN NDËRKOMBËTAR · OHCHR, prill 2026 | ORGAN NDËRKOMBËTAR · OHCHR

Sipas ekspertëve, boshllëqet e mbetura u lejojnë punëdhënësve të ruajnë kontroll të tepruar mbi punëtorët, me raportime për kufizime të detyruara daljeje dhe akuza penale të rreme kundër atyre që përpiqen të largohen nga punë abuzive. Qeveria saudite e refuzon këtë vlerësim, duke thënë se masat konkrete të marra sigurojnë që kafala të mos i vendosë punëtorët migrantë në gjendje cenueshmërie nga e cila nuk mund të dalin. Qeveria argumenton gjithashtu se prova e mbrojtjeve të forta është vetë sjellja e punëtorëve të huaj, shumë prej të cilëve zgjedhin ta vazhdojnë karrierën në Mbretëri edhe pasi u përfundon kontrata. Sipas raportit të Amnesty International, kafala vepron në një kontekst racizmi të institucionalizuar dhe prodhon diskriminim të tërthortë me ndikim joproporcional mbi personat e racializuar.

Burime/statusi: ORGAN NDËRKOMBËTAR · OHCHR | DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite para ILO-s | DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite | HETIM I PAVARUR · Amnesty International, 2025

I njëjti raport përshkruan një hierarki: në krye shtetasit e Gjirit, pastaj perëndimorët me pasaporta evropiane ose amerikane, pastaj arabët jo-gjirësorë në punë të bardha, dhe në fund aziatikët jugorë e juglindorë dhe afrikanët e zinj. Komiteti i OKB-së për Eliminimin e Diskriminimit Racor (CERD) vuri në dukje me shqetësim se ndalimi i diskriminimit i përfshirë në Ligjin e Punës zbatohet vetëm për shtetasit sauditë. Qeveria i referohet neneve 8 dhe 26 të Ligjit Themelor të Qeverisjes, nenit 3 të Ligjit të Punës dhe nenit 9(8) të Rregulloreve Zbatuese si ndalime shprehimore të diskriminimit. Në janar 2023, Këshilli i Ministrave miratoi me vendimin nr. 416 Politikën Kombëtare për Nxitjen e Mundësive dhe Trajtimit të Barabartë në Punësim.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · Amnesty International | ORGAN NDËRKOMBËTAR · CERD, dhjetor 2024 | DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite | BURIM PRIMAR · Vendim i Këshillit të Ministrave nr. 416/2023

Politika Kombëtare për Eliminimin e Punës së Detyruar u publikua më 20 shkurt 2025. Arabia Saudite ratifikoi Konventën nr. 29 të ILO-s për punën e detyruar më 15 qershor 1978 dhe Protokollin e vitit 2014 më 26 maj 2021. Konventa nr. 95 për Mbrojtjen e Pagave u ratifikua më 7 dhjetor 2020. Ekspertët e OKB-së e kanë inkurajuar Mbretërinë të ratifikojë Konventën Ndërkombëtare për Mbrojtjen e të Drejtave të të Gjithë Punëtorëve Migrantë dhe Anëtarëve të Familjeve të Tyre — instrument që Rijadi nuk e ka ratifikuar.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · MHRSD | BURIM PRIMAR · ILO | ORGAN NDËRKOMBËTAR · OHCHR, prill 2026

Në Indeksin Global të të Drejtave 2026, Konfederata Ndërkombëtare e Sindikatave e klasifikoi Arabinë Saudite në kategorinë 5 — «pa garanci për të drejtat». Shkalla e ITUC-ut ka edhe një kategori 5+, për vendet ku mungon vetë sundimi i ligjit.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · ITUC, Indeksi Global i të Drejtave 2026

Iniciativa e Reformës së Punës e vitit 2021

Iniciativa e Reformës së Punës, e hyrë në fuqi në mars 2021, ishte ndër ndryshimet më të mëdha të dekadës. Ajo hapi rrugë të reja për transferimin e punës, daljen dhe rikthimin në vend, por la jashtë disa kategori të punës shtëpiake.

Iniciativa e Reformës së Punës (LRI) u shpall në nëntor 2020 dhe hyri në fuqi më 14 mars 2021. Baza e saj rregullatore është Vendimi Ministror nr. 51848/1442 i datës 5 nëntor 2020. Reforma prek tri fusha: lëvizshmërinë e punonjësit, vizën e daljes dhe rikthimit, dhe vizën e daljes përfundimtare. Punëtorët e huaj mund të transferohen te një punëdhënës tjetër pas skadimit të kontratës pa pëlqimin e punëdhënësit ekzistues.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · MHRSD

Gjatë kontratës, transferimi është i mundur nëse respektohet afati i njoftimit prej 90 ditësh dhe janë plotësuar të paktën 12 muaj qëndrimi në vend. Brenda vitit të parë, transferimi pa pëlqim lejohet vetëm në rrethana të kufizuara: kur leja e qëndrimit ose e punës ka skaduar, kur punëdhënësi nuk paguan pagat për tre muaj radhazi, ose kur ai vonon qëllimisht një mosmarrëveshje pune. Të gjitha shërbimet ofrohen përmes aplikacionit Absher të Ministrisë së Brendshme dhe platformës Qiwa të Ministrisë së Burimeve Njerëzore. Platforma Qiwa u lansua në vitin 2019 për dokumentimin elektronik të kontratave dhe transferimeve.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · neni 14(ii)(7), Rregulloret Zbatuese të Ligjit të Punës | BURIM PRIMAR · Rregulloret Zbatuese, neni 14(ii)(7)(c) | BURIM PRIMAR · MHRSD

Platforma Absher e Ministrisë së Brendshme funksionon që nga viti 2015 dhe ofron shërbime nga kontrolli i statusit ligjor deri te dalja nga vendi. Reforma nuk zbatohet për shoferët privatë, rojet e shtëpisë, punëtorët shtëpiakë, barinjtë, kopshtarët dhe fermerët. Sipas BWI-së, këto përjashtime lënë jashtë 3,6 milionë nga punëtorët më të cenueshëm, si dhe mes 3,5 dhe 4,4 milionë punëtorë pa dokumente. Qeveria deklaron se më shumë se 2,2 milionë punëtorë kanë përfituar nga iniciativa, qoftë duke u transferuar te punëdhënës të rinj, qoftë duke u kthyer në vendet e tyre.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Ministria e Brendshme | BURIM PRIMAR · udhëzuesi i shërbimeve të LRI-së | DEKLARATË E PALËS · BWI para ILO-s | DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite

Shifra e saktë e paraqitur nga Qeveria është 2.226.742 punëtorë. Komiteti i ILO-s vuri në dukje se Qeveria nuk specifikon sa prej këtyre punëtorëve u transferuan pa pëlqimin e punëdhënësit aktual. Në anketën e BWI-së me 193 punëtorë migrantë, 63% deklaruan se nuk kishin qenë në gjendje ta ndërprisnin punësimin me njoftim të arsyeshëm ose ta linin punën kur u kishte skaduar kontrata. Komiteti i ILO-s i kërkoi Qeverisë t’i rishikojë arsyet për ndërprerjen e kontratës pa pëlqim gjatë vitit të parë, në mënyrë që të përfshijnë jo vetëm mospagesën e pagave, por edhe shkelje të tjera dhe situata abuzimi.

Burime/statusi: DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite | ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, nëntor 2025 | DEKLARATË E PALËS · BWI, anketë prill-maj 2024

Komiteti theksoi se pëlqimi i lirë dhe i informuar i punëtorit duhet të shtrihet gjatë gjithë kohëzgjatjes së marrëdhënies së punës, jo vetëm në momentin e nënshkrimit. Sipas raportimeve të mbledhura nga BWI, transferimet bllokohen në praktikë në disa mënyra: punëdhënësi i ndalon në platformën Qiwa, lëshon në mënyrë të njëanshme një vizë daljeje si hakmarrje, ose punëdhënësi i ri i kërkon punëtorit të paguajë tarifat e transferimit, gjë që është e paligjshme. Punëtorët i thanë Human Rights Watch se punëdhënësit u kishin kërkuar shuma si dy muaj pagë ose vlerën e rekrutimit për të lejuar transferimin. Zyrtarë të ambasadave të vendeve të origjinës i thanë HRW-së se punëtorët shpesh nuk kanë njohuritë teknike për të lundruar në portalet online si Qiwa.

Burime/statusi: ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO | DEKLARATË E PALËS · BWI | HETIM I PAVARUR · HRW, dhjetor 2024 | HETIM I PAVARUR · HRW

Në qershor 2025 u nënshkrua faza e tretë e projektit të bashkëpunimit teknik ILO–Arabi Saudite, me kohëzgjatje dyvjeçare. Faza e tretë përqendrohet në shtatë fusha: dialogun social dhe lirinë e organizimit; rekrutimin e drejtë dhe lëvizshmërinë; punën shtëpiake; qasjen në drejtësi; mbrojtjen sociale; inspektimin e punës dhe sigurinë në punë; dhe pagat.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · ILO

Vizat e daljes, transferimi dhe akuzat për «braktisje pune»

Lëvizshmëria e punëtorit varet jo vetëm nga kontrata, por edhe nga vizat, statusi i qëndrimit dhe mekanizmat për mungesën nga puna. Kjo është një nga zonat ku ligji formal dhe përvoja e raportuar nga punëtorët shpesh përplasen.

Pas LRI-së, punëtori mund të kërkojë vetë vizë daljeje ose vizë daljeje dhe rikthimi përmes portalit Absher. Punëtori paguan një tarifë prej 200 rialësh dhe pret dhjetë ditë përpara se ta marrë vizën. Punëdhënësi njoftohet elektronikisht sapo kërkohet viza dhe ka dhjetë ditë kohë për të ngritur kundërshtime pranë ministrisë. Kundërshtimi duhet të bazohet në arsye ligjore, si pretendime të papërfunduara ose çështje penale në pritje.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · MHRSD | DEKLARATË E PALËS · BWI, mbi bazë të rregullave të publikuara | BURIM PRIMAR · rregulla të MHRSD-së

Nëse punëdhënësi nuk përgjigjet brenda afatit, punëtori mund të lëshojë vetë vizën; për vizën e daljes përfundimtare, vlefshmëria është 15 ditë nga data e lëshimit. Sipas raportit të HRW-së të cituar nga BWI, vetëm 618 punëtorë të huaj kishin marrë leje daljeje përfundimtare në mënyrë të pavarur që nga zbatimi i reformës së vitit 2021. Komiteti i ILO-s vuri në dukje se Qeveria nuk dha asnjë shifër për numrin e vizave të daljes të kërkuara ose të dhëna punëtorëve migrantë. Komiteti i kërkoi Qeverisë të miratojë ligje ose rregullore që eliminojnë autoritetin e punëdhënësit për të lëshuar në mënyrë të njëanshme viza daljeje përfundimtare.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · udhëzues i LRI-së | HETIM I PAVARUR · HRW, cituar në ankesën e BWI-së | ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, nëntor 2025 | ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO

Kur punëdhënësi lëshon një vizë daljeje përfundimtare në mes të kontratës, punëtori duhet të largohet nga vendi brenda 60 ditësh, pas të cilave mbetet pa dokumente dhe i nënshtrohet dëbimit. Punëtorët që kërkojnë vetë vizë daljeje përfundimtare në mes të kontratës vendosen përgjithmonë në listë të zezë për rikthim në vend. Rregullat zyrtare parashikojnë se punëtori që shkel detyrimet dhe nuk kthehet për ta përfunduar kontratën e dokumentuar, pengohet përgjithmonë të kthehet për punë në Mbretëri. Sistemi i akuzave për «braktisje pune» (huroob) u ndryshua nga reforma: njoftimet tani quhen «ndërprerje nga puna» dhe i japin punëtorit një dritare dymujore për të gjetur punë të re ose për t’u larguar.

Burime/statusi: DEKLARATË E PALËS · BWI | BURIM PRIMAR · rregullat e vizës së daljes dhe rikthimit | BURIM PRIMAR · MHRSD

Iniciativa e Ndërprerjes së Punës u lansua në tetor 2022; sipas Qeverisë, 433.920 punëtorë kanë përfituar prej saj. Në shtator 2025 u prezantua Riintegrimi në Tregun e Punës, që u lejon punëtorëve me status «i munguar nga puna» të transferohen te një punëdhënës i ri; sipas Qeverisë, mbi 43.317 punëtorë kanë përfituar. BWI pretendon se mungon njoftimi i duhur për rastet e braktisjes së regjistruara kundër punëtorëve, çka mund t’i shtyjë ata pa dijeni në status të parregullt. Qeveria përgjigjet se falsifikimi i akuzave për braktisje mbulohet nga Kodi Penal për Falsifikimin dhe mund të konsiderohet «ndjekje keqdashëse» sipas nenit 215 të Kodit të Procedurës Penale.

Burime/statusi: DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite | DEKLARATË E PALËS · BWI

Komiteti i ILO-s vuri në dukje se Qeveria nuk specifikoi se si zbatohen këto dispozita në praktikë. Konfiskimi i pasaportës është i ndaluar shprehimisht nga neni 6 i Rregulloreve Zbatuese të Ligjit të Punës dhe nga Vendimi Ministror nr. 4786 i 11 tetorit 2015. Neni 15(2) i Rregullores së vitit 2023 për Punëtorët Shtëpiakë e detyron punëdhënësin të mos e mbajë pasaportën ose dokumentet personale të punëtorit. Konfiskimi i pasaportës është i ndaluar në vetvete; përveç kësaj, kur mbajtja e saj kryhet me qëllim detyrimi, kontrolli, shfrytëzimi ose kërcënimi dhe plotëson elementet e veprës së trafikimit, ajo dënohet sipas Ligjit kundër Trafikimit të Personave me deri në 15 vjet burg dhe gjobë deri në 1 milion rialë. Dënimi maksimal nuk buron automatikisht nga çdo rast mbajtjeje pasaporte.

Burime/statusi: ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO | BURIM PRIMAR · Rregulloret Zbatuese; Vendimi Ministror 4786/2015 | BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë, 2023 | BURIM PRIMAR · Ligji kundër Trafikimit të Personave, Dekret Mbretëror M/40 i vitit 2009

Qeveria deklaron se mes viteve 2021 dhe 2025 ka pasur një rënie prej 47% të ankesave për konfiskim pasaporte. Në anketën e BWI-së, 65% e punëtorëve deklaruan se punëdhënësi u mban lloje të ndryshme dokumentesh identiteti, përfshirë pasaportat. Komiteti i ILO-s konstatoi se Qeveria nuk kishte dhënë informacion për ndonjë dënim konkret të vendosur për këtë praktikë. Komiteti mbajti qëndrimin parimor se dokumentet e identitetit dhe pasaportat duhet të mbeten në zotërim të punëtorit.

Burime/statusi: DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite | DEKLARATË E PALËS · BWI, anketë 2024 | ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, nëntor 2025 | ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO

Rekrutimi: tarifat, agjencitë dhe zëvendësimi i kontratave

Një pjesë e cenueshmërisë krijohet para se punëtori të mbërrijë në Arabinë Saudite. Tarifat e rekrutimit, ndërmjetësit, borxhi dhe zëvendësimi i kontratave mund ta vendosin punëtorin në pozitë të dobët që në fillim të marrëdhënies së punës.

Ekzistojnë dy rrugë kryesore rekrutimi: rekrutimi i drejtpërdrejtë nga bizneset e regjistruara përmes agjencive në vendet e origjinës, dhe rekrutimi përmes agjencive vendore të shërbimeve të punës. Në rrugën e dytë, punëtori mbetet nën sponsorizimin e agjencisë, por numërohet në fuqinë punëtore të punëdhënësit përfundimtar. Ky lloj rekrutimi rregullohet nga Rregullat e vitit 2025 për Agjencitë e Rekrutimit dhe Shërbimeve të Punës. Për ndërtimin dhe megaprojektet, zhvilluesi kontrakton një kompani logjistike ose ndërmjetëse furnizimi me punë, përfshirë «mega-rekrutuesit» e akredituar nga shteti.

Burime/statusi: DEKLARATË E PALËS · BWI | BURIM PRIMAR · MHRSD, 2025

Sipas HRW-së, kompanitë e furnizimit me punë kanë më shumë gjasa të jenë shfrytëzuese sesa punëdhënësit e drejtpërdrejtë. Gjatë rekrutimit, punëtorët shpesh mashtrohen të besojnë se po punësohen nga kompania kryesore dhe jo nga një nënkontraktor furnizimi me punë. Praktika e «vizës së lirë» konsiston në marrjen nga sponsorët të vizave pune më shumë sesa u duhen dhe rishitjen e tyre për fitim, shpesh përmes ndërmjetësve në vendet e origjinës. Punëtorët që blejnë këto viza paguajnë tarifa të mëdha paraprake, mbeten në borxh dhe funksionojnë krejtësisht jashtë mbrojtjes ligjore; nëse kapen, rrezikojnë ndalim, gjobë ose dëbim, ndërsa sponsori mbetet praktikisht i padënuar.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · HRW | DEKLARATË E PALËS · BWI

Neni 40 i Ligjit të Punës e detyron shprehimisht punëdhënësin përfundimtar të mbulojë të gjitha kostot e rekrutimit. Këto kosto përfshijnë lëshimin dhe rinovimin e lejeve të qëndrimit dhe të punës, gjobat përkatëse, tarifat për ndryshim profesioni, vizat e daljes dhe rikthimit, si dhe biletën e kthimit në vendin e origjinës. Nuk ekziston asnjë procedurë formale për të vlerësuar nëse punëtorët kanë paguar për rekrutim përpara mbërritjes. Nga 130 punëtorë migrantë të pyetur nga HRW për tarifat e rekrutimit, vetëm dy thanë se nuk kishin paguar asnjë tarifë.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Ligji i Punës, neni 40 | DEKLARATË E PALËS · BWI | HETIM I PAVARUR · HRW, dhjetor 2024

Punëtorët dihet se marrin hua joformale me norma interesi fajdexhinjsh për t’i paguar këto tarifa, duke përjetësuar ciklin e borxhit. Komiteti i ILO-s e cilësoi pagesën e tarifave të rekrutimit nga punëtorët si problem serioz dhe të përhapur që rrit ndjeshëm cenueshmërinë ndaj shfrytëzimit. Komiteti i kërkoi Qeverisë të krijojë një mekanizëm formal për të vlerësuar nëse punëtorët kanë paguar tarifa rekrutimi pas mbërritjes në vend. Neni 30 i Ligjit të Punës kërkon që agjencitë e jashtësimit të procesit të rekrutimit të jenë të licencuara dhe të miratuara nga ministria.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · HRW | ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, nëntor 2025 | ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO | BURIM PRIMAR · Ligji i Punës, neni 30

Programi i Dokumentimit Elektronik të Kontratave, i krijuar me Vendimin Ministror nr. 156309 të 23 prillit 2019, kërkon regjistrimin dixhital të të gjitha kontratave të punëtorëve migrantë. Qeveria deklaron se janë nënshkruar mbi 9 milionë kontrata përmes këtij sistemi. Në një paraqitje tjetër para të njëjtit komitet, Qeveria citoi 11,5 milionë kontrata të dokumentuara dhe një normë përputhshmërie prej 94%. BWI pretendon se të dhënat e kontratës futen nga punëdhënësi dhe barra e verifikimit bie mbi punëtorin.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Vendimi Ministror 156309/2019 | DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite | DEKLARATË E PALËS · BWI

Të paktën 6 punëtorë të intervistuar thanë se u detyruan të nënshkruanin kontrata në arabisht pas mbërritjes, të cilat nuk i kuptonin. Të paktën 47 punëtorë thanë se morën punë ose përfitime të ndryshme nga ato që kishin rënë dakord kontraktualisht përpara nisjes. Komiteti i ILO-s theksoi se mashtrimi dhe zëvendësimi i kontratave përjashtojnë pëlqimin e informuar të punëtorit. Sipas raportit të Amnesty International, kufijtë e kostos së rekrutimit të vendosur nga Qeveria sipas kombësisë janë më të ulëtit për punëdhënësit që punësojnë nga vendet afrikane.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · raport i cituar nga BWI | ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO | HETIM I PAVARUR · Amnesty International, 2025

Amnesty e lidh këtë strukturë çmimesh me përforcimin e perceptimeve raciste të inferioritetit.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · Amnesty International

Pagat, vjedhja e pagave dhe sistemet e mbrojtjes

Pagesa në kohë është një nga pikat më të matshme të mbrojtjes së punëtorit. Arabia Saudite ka zgjeruar sistemet elektronike të monitorimit dhe sigurimit të pagave, ndërsa rastet e mospagesës vazhdojnë të jenë objekt ankesash dhe hetimesh.

Sistemi i Mbrojtjes së Pagave (WPS) u krijua në vitin 2013 për të siguruar pagesën e plotë dhe në kohë të pagave. Programi u formalizua me Vendimin Ministror nr. 803 të datës 26 prill 2018. Punëdhënësit janë të detyruar t’i paguajnë pagat me transfertë elektronike përmes bankave të autorizuara. Punëdhënësit duhet të ngarkojnë çdo muaj të dhënat e transfertave në platformën Mudad, të zhvilluar nga ministria.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · MHRSD | BURIM PRIMAR · WPS

Mudad monitoron dhe zbulon rastet e pagave të papaguara, të vonuara ose të mbajtura, dhe i shënon punëdhënësit që nuk janë në përputhje. Punëdhënësit që nuk janë në përputhje mund të përballen me gjoba dhe pezullim të aksesit në shërbimet e ministrisë, përfshirë të drejtën për të rekrutuar punëtorë të rinj. Nëse punëdhënësi nuk paraqet të dhënat e pagave në portalin Mudad, ministria kryen automatikisht një vizitë inspektimi. Në vitin 2020 u prezantua Platforma Mudad për depozitimin e pagave, që u lejon ndërmarrjeve të vogla e të mesme t’i depozitojnë pagat në portofolat elektronikë të punëtorëve; sipas Qeverisë, mbi 3 milionë punëtorë përfituan prej saj në vitin 2022.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · MHRSD | BURIM PRIMAR · Vendim Ministror nr. 803 | DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite

Në vitin 2024 u kryen 189.389 auditime parandaluese pagash, sipas Qeverisë. Në të njëjtin vit u zgjidhën 666 ankesa për pagat brenda shtatë ditësh pune. Norma e përputhshmërisë me WPS-në mes kompanive me 30 ose më shumë punëtorë ishte 82% në vitin 2024. Gjobat e vendosura arritën 8,2 milionë rialë, ose rreth 2,1 milionë dollarë.

Burime/statusi: DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite

Autoritetet identifikuan 47 raste të lidhura me trafikim personash që u referuan për veprim. Në tetor 2025, Qeveria e shndërroi klauzolën e dokumentuar të pagës në instrument të ekzekutueshëm, që u lejon punëtorëve t’i kërkojnë pagat e papaguara pa nisur padi gjyqësore. Në tetor 2024 u lansua një skemë sigurimi për mbrojtjen e pagave në rast mospagese nga punëdhënësi, që mbulon 7,8 milionë punëtorë. Janë paraqitur 89.579 padi për pagesën e pagave, shifër që Qeveria e paraqet si provë të rolit aktiv të gjyqësorit.

Burime/statusi: DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite

BWI kundërshton se WPS-ja mbetet joefektive, siç dëshmohet nga përhapja e vazhdueshme e abuzimeve. Nga 112 punëtorë migrantë të pyetur nga HRW për vjedhjen e pagave, 69 thanë se kishin përjetuar vonesa në pagesë dhe 71 thanë se kishin përjetuar mospagesë ose nënpagesë të pagave dhe orëve shtesë. Asnjë prej punëtorëve migrantë të intervistuar nga HRW nuk deklaroi se kishte marrë ndonjë zgjidhje për mospagesën e pagave. Në anketën e BWI-së, 46% e 193 punëtorëve deklaruan se punëdhënësi u vonon ose u mban pagesat.

Burime/statusi: DEKLARATË E PALËS · BWI | HETIM I PAVARUR · HRW, dhjetor 2024 | HETIM I PAVARUR · HRW | DEKLARATË E PALËS · BWI, anketë prill-maj 2024

Në anketën e njëjtë, 85% deklaruan se nuk do të mund ta ndërronin lirisht punën nëse kishin borxhe ndaj punëdhënësit të tyre. Në vitin 2020, Qeveria mbylli 1.441 kompani për moszbatim të WPS-së dhe çaktivizoi sistemet kompjuterike të 89 kompanive që nuk iu përgjigjën ankesave të punëtorëve. Sipas raportit të HRW-së të vitit 2024, autoritetet saudite i reduktuan në vitin 2023 gjobat e vendosura ndaj punëdhënësve për mospagesë pagash, për të mbështetur stabilitetin e bizneseve. BWI pretendon se që nga viti 2016 rreth 21.000 punëtorë kanë mbetur me paga të pashlyera për shkak të falimentimeve në sektorin e ndërtimit.

Burime/statusi: DEKLARATË E PALËS · BWI | DEKLARATË E PALËS · BWI, mbi bazë të dhënash publike | HETIM I PAVARUR · HRW

Gjykata e Ekzekutimit në Rijad vlerësoi në vitin 2019 se kompania Saudi Oger u detyrohej punëtorëve rreth 2,6 miliardë rialë — afërsisht 693 milionë dollarë — në paga dhe përfitime të papaguara. Në fund të vitit 2023, administruesit e Saudi Oger dhe të Mohammad Al-Mojil Group njoftuan se ish-punonjësit duhej të regjistroheshin për t’i kërkuar detyrimet; pas gati një dekade shumë prej tyre ende presin. Qeveria deklaron se ka premtuar të paguajë, nga rezervat shtetërore dhe si akt vullneti, shumën prej 2,465 miliardë rialësh për punëtorët e papaguar të kompanive në vështirësi. Neni 92 i Ligjit të Punës ndalon shprehimisht zbritjet nga paga pa pëlqimin me shkrim të punëtorit.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · HRW, duke cituar Gjykatën e Ekzekutimit | DEKLARATË E PALËS · BWI | DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite | BURIM PRIMAR · Ligji i Punës, neni 92

Neni 61, i ndryshuar në shkurt 2025, ndalon mbajtjen e pagave ose një pjese të tyre pa dokument gjyqësor. Komiteti i ILO-s vuri në dukje se mospagesa ose vonesa e pagave rrit varësinë e punëtorit ndaj punëdhënësit dhe mund të prodhojë situata që përbëjnë punë të detyruar.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Ligji i Punës, neni 61, ndryshuar 2025 | ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, nëntor 2025

Ndryshimet e vitit 2025 dhe kontrata e ekzekutueshme

Viti 2025 solli ndryshime të rëndësishme në Ligjin e Punës dhe një reformë të veçantë të kontratës së dokumentuar: klauzola e pagës mund të shërbejë si instrument ekzekutues përmes integrimit Qiwa-Najiz, duke shkurtuar rrugën drejt ekzekutimit.

Ndryshimet e gjera të Ligjit Saudit të Punës hynë në fuqi më 19 shkurt 2025, mbi bazën e një dekreti mbretëror të gushtit 2024. Ndryshimet prekën 38 nene: shtatë nene u hoqën dhe dy të reja u shtuan. Dorëheqja u njoh shprehimisht si mënyrë e veçantë e përfundimit të marrëdhënies së punës. Periudha e provës duhet të përcaktohet qartë në kontratë dhe kufiri total është deri në 180 ditë.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · MHRSD

Sipas ndryshimeve, kur kontrata e një punëtori jo-saudit nuk e specifikon afatin, ajo konsiderohet njëvjeçare, e llogaritur nga data reale e fillimit të punës. Nëse puna vazhdon pas atij viti, kontrata konsiderohet e rinovuar për një periudhë të ngjashme. Më 6 tetor 2025, Ministria e Burimeve Njerëzore dhe Ministria e Drejtësisë e njohën klauzolën e pagës në kontratën e dokumentuar si instrument të ekzekutueshëm. Kjo u realizua përmes integrimit teknik mes platformës Qiwa dhe platformës gjyqësore Najiz.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · MHRSD | BURIM PRIMAR · MHRSD, njoftim i 6 tetorit 2025

Për të përfituar, kontrata duhet të jetë e dokumentuar në Qiwa sipas formularit të unifikuar dhe të ketë një numër ekzekutimi të lëshuar nga Qendra e Dokumentimit e Ministrisë së Drejtësisë. Në momentin e lansimit, numri i kontratave të dokumentuara kishte kaluar 300.000. Nëse punonjësi nuk merr pagën e plotë brenda 30 ditësh nga data e maturimit, ai mund të paraqesë kërkesë ekzekutimi përmes Najiz. Në rast pagese të pjesshme, pragu është 90 ditë nga data e maturimit.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · udhëzuesi zyrtar i iniciativës | BURIM PRIMAR · MHRSD | BURIM PRIMAR · udhëzuesi zyrtar

Punëdhënësi ka pesë ditë nga njoftimi zyrtar për të paraqitur kundërshtim. Verifikimi i pagesës kryhet automatikisht përmes lidhjes me platformën e mbrojtjes së pagave, pa nevojë për dokumentacion shtesë nga punonjësi. Nëse punëdhënësi nuk përmbush detyrimin, Gjykata e Ekzekutimit zbaton sanksione që nisin me ngrirjen e llogarive bankare dhe bllokimin e aksesit në shërbimet qeveritare. Më parë, punonjësi duhej të kalonte një fazë pajtimi prej 21 ditësh para se çështja të shkonte në gjykatat e punës, një proces që mund të zgjaste 2 deri 6 muaj.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · udhëzuesi zyrtar | VLERËSIM ANALISTËSH · DLA Piper, dhjetor 2025 | VLERËSIM ANALISTËSH · Clyde & Co, shkurt 2026 | VLERËSIM ANALISTËSH · Clyde & Co

Zbatimi është në tri faza: nga 6 tetori 2025 për kontratat e reja ose të përditësuara; nga 6 marsi 2026 për kontratat me afat të caktuar; nga 6 gushti 2026 për kontratat pa afat. Kontrata e re kërkon gjithashtu një zbërthim më të detajuar të pagës, përfshirë kontributet e GOSI-t dhe pagën neto, si dhe datën e saktë të pagesës mujore. Sipas raportimit të vetë ministrisë, Sistemi i Mbrojtjes së Pagave mbulonte mbi 900.000 ndërmarrje dhe pagesat e mbi 8,5 milionë punonjësve, me nivel përputhshmërie mbi 88%.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · MHRSD | VLERËSIM ANALISTËSH · Morgan Lewis, dhjetor 2025 | DEKLARATË E PALËS · MHRSD

Punëtorët shtëpiakë: një regjim ligjor më vete

Punëtorët shtëpiakë përbëjnë një nga grupet më të mëdha dhe më të cenueshme të punës së huaj. Ata nuk mbulohen nga i njëjti regjim si punëtorët e sektorit privat dhe për ta funksionojnë rregulla, kontrata dhe platforma të posaçme.

Punëtorët shtëpiakë përjashtohen shprehimisht nga fusha e zbatimit të Ligjit të Punës dhe mbrohen nga një kornizë e veçantë rregullatore. Sipas raportit të Amnesty International, në Arabinë Saudite ka afërsisht 4 milionë punëtorë shtëpiakë, mes tyre 1,2 milionë gra dhe 2,7 milionë burra nga Afrika dhe Azia. Të dhënat e tremujorit të tretë 2024 numërojnë 3,97 milionë punëtorë shtëpiakë: 2,73 milionë burra dhe 1,25 milionë gra. Rreth 234.000 punëtorë shtëpiakë të huaj hynë në treg brenda dymbëdhjetë muajve paraardhës.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Ligji i Punës / rregullorja e posaçme | HETIM I PAVARUR · Amnesty International, 2025 | RAPORTIM MEDIATIK · Saudi Gazette, mbi të dhëna GASTAT | RAPORTIM MEDIATIK · Saudi Gazette, 2025

Punëtorët shtëpiakë përbëjnë afërsisht 23% të gjithë punësimit në Mbretëri dhe janë pothuajse tërësisht jo-sauditë. Rregullorja aktuale u nxor me Vendimin Ministror nr. 40676 të datës 2 tetor 2023 dhe përmban 33 nene. Ajo hyri në fuqi më 3 tetor 2024 dhe zëvendësoi Vendimin Ministror nr. 310 të vitit 2013. Reformat kryesore përfshijnë ndalimin e shprehur të konfiskimit të pasaportës, përcaktimin e orarit maksimal të punës dhe futjen për herë të parë të rregullave të sigurisë dhe shëndetit në punë për këtë kategori.

Burime/statusi: VLERËSIM ANALISTËSH · mbi bazë të dhënash GASTAT | BURIM PRIMAR · Vendimi Ministror 40676/1445 | BURIM PRIMAR · MHRSD | BURIM PRIMAR · rregullorja e vitit 2023

Rregullorja përmban dispozita për orët e punës dhe pushimin javor (nenet 10-11), lejen, lejen mjekësore dhe kujdesin shëndetësor (nenet 12-14), detyrimin e punëdhënësit për të mbuluar kostot e rekrutimit (neni 15(1)) dhe pagesën e rregullt të pagave (nenet 17-20). Rregullorja nuk e trajton çështjen e pagës minimale për punëtorët shtëpiakë. Reformat e LRI-së nuk shtrihen te punëtorët shtëpiakë; për ta u miratua një grup i veçantë rregullash në mars 2024, «Kontrollet për Përmirësimin e Marrëdhënies Kontraktuale të Punëtorëve Shtëpiakë». Punëtorët shtëpiakë nuk kanë të njëjtën liri transferimi si punëtorët e mbuluar nga Ligji i Punës, por rregullat e marsit 2024 lejojnë transferim pa pëlqimin e punëdhënësit aktual në raste të përcaktuara, si mospagesa e pagave.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë | HETIM I PAVARUR · Migrant-Rights.org / Amnesty | BURIM PRIMAR · MHRSD, mars 2024 | BURIM PRIMAR · MHRSD, «Kontrollet për Përmirësimin e Marrëdhënies Kontraktuale», mars 2024

Gjatë vitit 2025, sipas platformës Musaned, 3.756 punëtore femra përfituan nga transferimi i shërbimeve pa miratimin e punëdhënësit aktual. Në të njëjtin vit, Musaned kreu mbi 1,6 milionë transaksione transferimi page. Numri i kontratave të punëtorëve shtëpiakë përmes platformës kaloi 950.000 dhe përfituesit e sigurimit arritën 1,7 milionë. Mbi 490.000 përdorues shfrytëzuan shërbimin e transferimit të shërbimeve gjatë vitit 2025, ndërsa profilet e punëtorëve në platformë kaluan 1,1 milionë.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · MHRSD/Musaned, bilanci i vitit 2025 | BURIM PRIMAR · MHRSD/Musaned

Përmes një kanali të ri për ankesa ndaj ndërmjetësve të paligjshëm u mbyllën 1.465 faqe shkelëse. Ministria raporton se u zgjidhën 99,69% e ankesave dhe se koha mesatare e përgjigjes telefonike ishte 17 sekonda për mbi 750.000 thirrje. Në gjysmën e parë të vitit 2025, koha mesatare e mbërritjes së punëtorit nga vendi i origjinës u ul me 12,2% krahasuar me vitin 2024, në 44 ditë. Sistemi i mbrojtjes së pagave për punëtorët shtëpiakë u lansua në vitin 2024 dhe funksionon përmes platformës Musaned.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · MHRSD/Musaned | DEKLARATË E PALËS · MHRSD/Musaned | BURIM PRIMAR · MHRSD

Zbatimi u bë me faza: nga 1 korriku 2024 për punëtorët e sapoardhur; nga janari 2025 për punëdhënësit me katër ose më shumë punëtorë; nga korriku 2025 për ata me tre ose më shumë; nga 1 tetori 2025 për ata me dy ose më shumë. Nga 1 janari 2026, transferimi elektronik i pagës është i detyrueshëm për të gjithë punëdhënësit e punëtorëve shtëpiakë. Pagesat kryhen përmes bankave pjesëmarrëse dhe portofolave dixhitalë; punëtori mund të tërheqë para me kartë Mada dhe të transferojë të ardhurat te familja jashtë vendit përmes të njëjtave kanale. Ministria lansoi një kanal të unifikuar ankesash për punëdhënësit dhe punëtorët shtëpiakë; sipas rregullave të mëparshme, synimi ishte zgjidhja me pajtim brenda pesë ditësh pune dhe referimi te një komitet kompetent brenda dhjetë ditësh.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Musaned / MHRSD | BURIM PRIMAR · MHRSD, njoftim përmes Musaned | BURIM PRIMAR · MHRSD | BURIM PRIMAR · MHRSD, rregulla të mëparshme

Ky mekanizëm është ndryshuar që atëherë: gjykatat e punës kanë tashmë juridiksion mbi mosmarrëveshjet e punëtorëve shtëpiakë, ndërsa ministria mban rolin e pajtimit paraprak. Padia paraqitet fillimisht përmes shërbimit ministror «Paraqitja e një çështjeje të punëtorit shtëpiak»; nëse pajtimi dështon, çështja i referohet gjykatës së punës. Rregullat aktuale u miratuan me Vendimin nr. 147622 të datës 2 maj 2026. Neni 10 i tyre përcakton se Departamenti i Zgjidhjes duhet të punojë për zgjidhjen e mosmarrëveshjes brenda një afati që nuk kalon katër ditë pune nga data e seancës së parë të pajtimit.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · MHRSD | BURIM PRIMAR · MHRSD, Vendimi nr. 147622/2026 | BURIM PRIMAR · Vendimi nr. 147622/2026, neni 10

Nëse pajtimi dështon brenda atij afati, paditësi mund t’i drejtohet gjykatës së punës. Gjoba administrative deri në 20.000 rialë për shkelje mund t’i vendosen sponsorit për mospagesë pagash ose shkelje kontrate. Amnesty International intervistoi 72 gra keniane të kthyera nga Arabia Saudite; shumica raportuan të paktën tetë ose nëntë forma abuzimi që njihen si tregues të punës së detyruar. Format e raportuara përfshinin rekrutim mashtrues, punë më të rëndë dhe me pagë më të ulët se ajo e premtuar, kufizime të rënda të lirisë dhe privatësisë, konfiskim të telefonit dhe të pasaportës, orë të tepërta pune pa ditë pushimi, mbajtje pagash, ngacmim verbal, sulm fizik dhe dhunë seksuale.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Vendimi nr. 147622/2026 | VLERËSIM ANALISTËSH · udhëzues juridik i pajtueshmërisë, 2026 | HETIM I PAVARUR · Amnesty International, 2025 | HETIM I PAVARUR · Amnesty International

Disa punëdhënës i mbanin gratë të mbyllura vetëm në shtëpi për ditë me radhë. Asnjë nga punëdhënësit nuk u soll para drejtësisë për abuzimet ndaj grave të intervistuara në atë raport. Asnjë nga gratë e intervistuara nuk kishte tentuar të përdorte mekanizmat e drejtësisë ose të dëmshpërblimit ndërkohë që ndodhej në vend. CERD vuri në dukje raportime sipas të cilave punëtoret shtëpiake nga Afrika paguhen më pak se ato nga Azia Juglindore.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · Amnesty International | ORGAN NDËRKOMBËTAR · CERD, dhjetor 2024

Ligji kundër Ngacmimit u miratua me Dekretin Mbretëror M/96 të vitit 2018 dhe e bën ngacmimin seksual vepër penale, me rrethanë rënduese kur ndodh në vendin e punës. Ligji lejon vazhdimin e procedurave edhe nëse viktima e tërheq ankesën, kur kjo është në interes publik. Komiteti i ILO-s i kërkoi Qeverisë t’i shtrijë te punëtorët shtëpiakë mbrojtjet kombëtare lidhur me transferimin e punësimit dhe kërkimin e vizave të daljes. Sipas Amnesty International, izolimi i punëtoreve shtëpiake, mungesa e rrjeteve sociale dhe e ndihmës juridike e bëjnë të vështirë për shumë prej tyre ushtrimin e së drejtës për të ndërruar punë edhe kur ligji ua njeh atë — një vlerësim i bazuar në intervista me 72 gra keniane të kthyera, jo në një kampion përfaqësues.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Dekret Mbretëror M/96/2018 | BURIM PRIMAR · Ligji kundër Ngacmimit, nenet 3 dhe 6 | ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, nëntor 2025 | HETIM I PAVARUR · Amnesty International, 2025

Punëtorët shtëpiakë: të drejtat konkrete dhe reformat e vitit 2026

Rregullat e punës shtëpiake përcaktojnë kufij të orarit, pushimin, lejen, mbrojtjen nga abuzimi dhe mënyrat e transferimit. Gjatë vitit 2026 u shtuan mekanizma të rinj për ndërprerjen nga puna, zgjidhjen e mosmarrëveshjeve dhe lejet e qëndrimit.

Rregullorja ndalon punësimin në punë shtëpiake të personave nën 21 vjeç — një prag më i lartë se ai i përgjithshëm i punësimit. Kategoria e punëtorit shtëpiak përfshin shërbëtorë dhe pastrues shtëpie, shoferë privatë, kuzhinierë, kujdestarë, kopshtarë shtëpiakë, infermierë shtëpiakë, rojtarë dhe rojtare fëmijësh. «Vendi i punës» sipas rregullores mund të jetë rezidenca e përhershme ose e përkohshme e punëdhënësit. Standardi është maksimumi 10 orë pune efektive në ditë.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë

Punëtori shtëpiak nuk duhet të punojë më shumë se pesë orë rresht pa një pushim prej së paku 30 minutash. Punëtori duhet të ketë të paktën 8 orë pushim të pandërprerë brenda ditës. Ai ka të drejtë në së paku 24 orë pushim javor të paguar. Nëse punon në ditën e pushimit, ka të drejtë për ditë zëvendësuese ose kompensim.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë

Pas dy viteve pune, nëse kontrata rinovohet, punëtori ka të drejtë në 30 ditë pushim. Çdo dy vite ai ka të drejtë edhe në biletë vajtje-ardhje për në vendin e origjinës, kur pushimin e kalon jashtë Mbretërisë. Leja mjekësore mund të jetë deri në 30 ditë: 15 ditët e para me pagë të plotë dhe 15 të tjerat me gjysmë page. Shpërblimi i fund-shërbimit është një pagë mujore për çdo katër vite të njëpasnjëshme te i njëjti punëdhënës, mbi bazën e pagës së fundit.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë

Kur punëdhënësi e përfundon marrëdhënien, të drejtat duhet të shlyhen brenda maksimumit një jave; kur e përfundon punëtori, brenda dy javësh. Punëdhënësi duhet t’i sigurojë punëtorit strehim të përshtatshëm dhe ushqim ose kompensim financiar për ushqimin. Punëtori duhet të lejohet të komunikojë me familjen e vet. Rregullorja ndalon punën e detyruar, trafikimin, punët që rrezikojnë shëndetin ose sigurinë dhe punët që cenojnë dinjitetin njerëzor.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë

Ajo ndalon gjithashtu ngacmimin seksual, dhunën fizike dhe atë verbale. Ligji kundër Ngacmimit parashikon dënim bazë deri në 2 vjet burg dhe gjobë deri në 100.000 rialë. Në rrethana rënduese, dënimi mund të arrijë deri në 5 vjet burg dhe gjoba deri në 300.000 rialë. Rrethanë rënduese është kur autori ka autoritet të drejtpërdrejtë ose të tërthortë mbi viktimën, ose kur ngacmimi ndodh në vendin e punës.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Rregullorja për Punëtorët Shtëpiakë | BURIM PRIMAR · Ligji kundër Ngacmimit, teksti zyrtar | BURIM PRIMAR · Ligji kundër Ngacmimit

Në shkurt 2026, ministria nisi përmes Musaned shërbimin e ri për «ndërprerjen nga puna» të punëtorëve shtëpiakë. Nëse marrëdhënia ndërpritet gjatë dy viteve të para nga hyrja në Mbretëri, punëtori duhet të kryejë dalje përfundimtare brenda 60 ditësh. Nëse ndërprerja ndodh pas më shumë se dy vitesh, punëtori mund të zgjedhë mes transferimit te një punëdhënës tjetër dhe daljes përfundimtare brenda 60 ditësh. Nëse statusi nuk rregullohet brenda afatit, lind statusi «mungesë nga puna» dhe një shkelje e rregullave të qëndrimit.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · MHRSD

Më 16 gusht 2026 u lejua lëshimi ose rinovimi i lejes së qëndrimit të punëtorëve shtëpiakë për periudha duke nisur nga tre muaj, me tarifa të pagueshme në intervale tremujore. Statistikat e Tregut të Punës mbi bazë regjistri për tremujorin e parë 2026 japin zbërthimin sipas profesionit: 2.424.273 shërbëtorë dhe pastrues shtëpie dhe 1.781.802 shoferë privatë. Të njëjtat statistika numërojnë 5.233 kujdestarë shtëpie dhe 51.891 kuzhinierë e ofrues shërbimi ushqimor në familje. Shifra e konfirmuar që përdor kjo dosje mbetet ajo e tremujorit të tretë 2024: 3,97 milionë punëtorë shtëpiakë.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · MHRSD | BURIM PRIMAR · GASTAT, Statistikat mbi bazë regjistri, T1 2026 | BURIM PRIMAR · GASTAT, T1 2026 | BURIM PRIMAR · GASTAT

Siguria në punë, vapa dhe vdekjet e punëtorëve

Siguria në punë është bërë temë qendrore me zgjerimin e projekteve të ndërtimit dhe punës në temperatura ekstreme. Ndalimi i punës nën diell, statistikat e aksidenteve dhe raportimet për vdekje japin një panoramë që duhet lexuar me kujdes dhe me dallim mes burimeve.

Ligji i Punës përmban një kapitull të tërë kushtuar sigurisë dhe shëndetit në punë, që përcakton kërkesat për një mjedis të sigurt pune. Vendimi Ministror nr. 1/1559 i datës 5 qershor 2010 ndalon caktimin e punës në ambient të hapur nën diell të drejtpërdrejtë. Në praktikën aktuale, ndalimi zbatohet çdo vit nga 15 qershori deri më 15 shtator, çdo ditë nga ora 12:00 deri në 15:00. Ndalimi zbatohet për të gjitha ndërmarrjet e sektorit privat.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Ligji i Punës | BURIM PRIMAR · Vendim Ministror 1/1559 | BURIM PRIMAR · MHRSD, njoftimi i 15 qershorit 2026 | BURIM PRIMAR · MHRSD

Ministria deklaroi se përputhshmëria me ndalimin arriti 94% në vitin 2025. Shkeljet mund të raportohen në numrin e unifikuar 19911 ose përmes aplikacionit të ministrisë. Ministria ka publikuar Udhëzuesin Procedural për Parandalimin e Efekteve të Ekspozimit ndaj Rrezeve të Diellit dhe Udhëzuesin Këshillimor për Punën në Mjedise të Nxehta. Në vitin 2022, gjoba për shkelje të ndalimit ishte 3.000 rialë për çdo punëtor të prekur, e shumëzuar me numrin e punëtorëve.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · MHRSD / SPA, qershor 2026 | BURIM PRIMAR · MHRSD | DEKLARATË E PALËS · Saad Al-Hammad, zëdhënës i MHRSD-së, 2022

Sipas BWI-së, në vitin 2024 gjobat për shkelje të ndalimit të punës në vapë u ulën në 1.000 rialë (rreth 266 dollarë), nga 3.000 rialë (rreth 800 dollarë) në vitin 2019. Sipas së njëjtës paraqitje, gjobat për moszbatim të rregullave të sigurisë dhe shëndetit në punë tani variojnë nga 1.500 deri në 5.000 rialë, nga 25.000 rialë që ishin në vitin 2019. Qeveria, nga ana e saj, i referohet gjobave për moszbatim të rregullave të sigurisë deri në 25.000 rialë, ose rreth 6.664 dollarë. Këshilli Kombëtar për Sigurinë dhe Shëndetin në Punë u themelua me Vendimin e Këshillit të Ministrave nr. 379 të datës 8 shkurt 2022.

Burime/statusi: DEKLARATË E PALËS · BWI para ILO-s | DEKLARATË E PALËS · BWI | DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite | BURIM PRIMAR · Vendim i Këshillit të Ministrave 379/2022

Politika Kombëtare për Sigurinë dhe Shëndetin në Punë u miratua me Vendimin nr. 328 të datës 26 janar 2021, në bashkëpunim me ILO-n. Programi Kombëtar Strategjik për Sigurinë dhe Shëndetin në Punë u publikua në qershor 2017. Qeveria raporton një rënie prej 41% të normës së lëndimeve në punë gjatë gjashtë viteve të fundit. Qeveria raporton gjithashtu një rënie prej 75% të vdekjeve në vendin e punës, deri nën 1 për 100.000 punëtorë, dhe një rritje të përputhshmërisë rregullatore mbi 73,5%.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Vendim i Këshillit të Ministrave 328/2021 | BURIM PRIMAR · MHRSD | DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite

Human Rights Watch dokumentoi se dhjetëra punëtorë migrantë kanë vdekur në aksidente pune të tmerrshme por të shmangshme, përfshirë rënie nga ndërtesat, elektrokutim dhe dekapitim. Një punëtor nga Bangladeshi 43-vjeçar u dekapitua nga një makineri që e riaktivizoi një koleg gjatë mirëmbajtjes, ndërkohë që ai nuk kishte përvojë në përdorimin e saj. Një punëtor ndërtimi nga Bangladeshi 48-vjeçar ra nga bosti i ashensorit në katin e pestë pasi iu lirua rripi i sigurisë. Familja e një punëtori 26-vjeçar, i shtypur për vdekje nga një ngarkues, nuk e mori trupin për më shumë se tre muaj për shkak të vonesave burokratike dhe refuzimit të kompanisë për të marrë përgjegjësi.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · HRW, 14 maj 2025 | HETIM I PAVARUR · HRW

Bashkëshortja e një nepalezi 25-vjeçar tregoi se burri i saj u elektrokutua në punë, humbi ndjenjat, u rikthye në vetëdije dhe më pas vdiq — por vdekja u klasifikua zyrtarisht si e natyrshme. Në certifikatën e vdekjes së një punëtori nga Bangladeshi të vdekur nga elektrokutimi, mundësia e dëmshpërblimit ishte shënuar «jo», me arsyen «e padisponueshme». Në dy raste të tjera aksidentesh të certifikuara zyrtarisht si të lidhura me punën, mundësia e dëmshpërblimit ishte shënuar «varet nga raporti i policisë». HRW konstatoi se disa punëtorë u detyruan të rikthehen në punë të njëjtën ditë pasi kishin qenë dëshmitarë të aksidenteve fatale, pa asnjë mbështetje psikologjike.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · HRW

Megjithëse Arabia Saudite i rendit «sëmundjet e shkaktuara nga ekspozimi ndaj temperaturave ekstreme» në listën zyrtare të rreziqeve profesionale, HRW konstatoi se hetimet për vdekjet nga goditja termike mungojnë. Raporti i FairSquare i majit 2025, «Underlying Causes», shqyrtoi dokumentacionin mjekësor dhe qeveritar për vdekjet e 17 burrave nepalezë në Arabinë Saudite gjatë viteve 2023 dhe 2024. Të gjithë të vdekurit ishin të punësuar në ndërtim dhe sektorë të tjerë me pagë të ulët, përfshirë projekte të mëdha si NEOM. Në rastin e Badri Bhujelit, kolegët dëshmuan se pesë ditë para vdekjes ai kishte vjellë sasi të mëdha gjaku në punë dhe ishte dërguar me ambulancë në spital; certifikata e vdekjes së lëshuar nga Ministria e Brendshme thoshte vetëm «vdekje e natyrshme».

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · HRW | HETIM I PAVARUR · FairSquare, maj 2025 | HETIM I PAVARUR · FairSquare

FairSquare i shkroi kompanisë Samsung C&T më 20 mars 2025 për të pyetur nëse kishte nisur ndonjë hetim për rrethanat e asaj vdekjeje; deri në publikim nuk kishte marrë përgjigje. Raporti konstatoi mungesë pothuajse të plotë transparence: ministritë saudite nuk japin informacion që të lejojë analizë kuptimplotë të numrit dhe rrethanave të vdekjeve të jo-shtetasve. Bashkëdrejtuesi i FairSquare, James Lynch, përshkroi familje që ndiqen nga fajdexhinj për huatë që burri ose babai i vdekur kishte marrë për të emigruar. FairSquare u kërkoi autoriteteve saudite dhe FIFA-s të komentonin mbi këto gjetje, por nuk mori përgjigje.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · FairSquare | DEKLARATË E PALËS · James Lynch, FairSquare

Organizata kërkoi hetime të pavarura për shkaqet e vdekjeve, autopsi në rastet e vdekjeve të papritura dhe përmirësim të cilësisë së statistikave të vdekshmërisë për migrantët. Punëdhënësit janë të detyruar sipas ligjit saudit të mbulojnë kostot e riatdhesimit të trupit, përveç rasteve kur kjo mbulohet nga GOSI; HRW dokumentoi shkelje ose përpjekje për shmangie të këtij detyrimi. Sipas FairSquare, asnjë nga familjet e rasteve të shqyrtuara prej organizatës — 17 burra nepalezë — nuk mori dëmshpërblim në përputhje me nenin 138 të Ligjit të Punës. Kjo është gjetje mbi një mostër të vogël, jo statistikë kombëtare. Komiteti i OKB-së CERD vuri në dukje raportime për normë të lartë vdekshmërie mes punëtorëve migrantë për shkak të mjediseve të vështira të punës, vapës ekstreme dhe kushteve të këqija të banimit.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · FairSquare | HETIM I PAVARUR · HRW | HETIM I PAVARUR · FairSquare, maj 2025 | ORGAN NDËRKOMBËTAR · CERD, 2024

BWI vuri në dukje se, nëse një punëtor refuzon të kryejë punë të rrezikshme, pasoja mund të jetë humbja e punësimit dhe bashkë me të e së drejtës për qëndrim në vend.

Burime/statusi: DEKLARATË E PALËS · BWI

Vdekjet: numrat, klasifikimi dhe pretendimet e kontestuara

Numrat e vdekjeve janë ndër pjesët më të debatueshme të historisë së punëtorëve migrantë. Të dhënat sipas kombësive dhe klasifikimi si “shkaqe natyrore” ekzistojnë, por ato nuk janë e njëjta gjë me vdekjet në vendin e punës dhe nuk duhet të paraqiten si të tilla.

Sipas të dhënave qeveritare bangladeshase të siguruara nga Human Rights Watch, 884 shtetas të Bangladeshit vdiqën në Arabinë Saudite mes janarit dhe korrikut 2024. Tetëdhjetë për qind e atyre vdekjeve iu atribuuan «shkaqeve natyrore». Në raportin e majit 2025, HRW citon 887 vdekje bangladeshase gjatë gjashtë muajve të parë të vitit 2024, me të njëjtin raport prej 80% të klasifikuara si natyrore. Vetë HRW ka publikuar të dyja shifrat: njoftimi i 4 dhjetorit 2024 jep 884 dhe raporti i plotë i së njëjtës datë jep 887, të dyja për periudhën janar-korrik 2024.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · HRW, dhjetor 2024 | HETIM I PAVARUR · HRW | HETIM I PAVARUR · HRW, maj 2025

Vetëm në ambasadën indiane në Rijad u regjistruan 1.420 vdekje punëtorësh indianë gjatë vitit 2023, prej të cilave 74% u atribuuan shkaqeve natyrore. Mes viteve 2019 dhe 2022 u regjistruan 870 vdekje punëtorësh nepalezë, 68% të klasifikuara si natyrore. Sipas të dhënave qeveritare bangladeshase të cituara nga The Guardian, mes viteve 2008 dhe 2022 vdiqën në Arabinë Saudite të paktën 13.685 shtetas të Bangladeshit, 76% e tyre të regjistruar si vdekje natyrore. Në mars 2025, punëtori pakistanez Muhammad Arshad humbi jetën pasi ra nga një nivel i sipërm gjatë ndërtimit të stadiumit Aramco në Al Khobar.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · HRW | RAPORTIM MEDIATIK · The Guardian, mbi bazë të dhënash qeveritare | RAPORTIM MEDIATIK · The Guardian, 21 mars 2025

Stadiumi është objekt i Kupës së Botës 2034 dhe i Kupës së Azisë 2027. Kompania Besix, përmes filialit Six Construct, deklaroi se Arshad nuk ishte i lidhur me një pikë ankorimi në momentin e incidentit. Sipas një burimi të The Guardian, kompania u kërkoi punëtorëve të fshinin çdo pamje filmike të incidentit dhe të mos flisnin për të. Arshad la pas gruan dhe tre djem të moshës mes dy dhe shtatë vjeç.

Burime/statusi: RAPORTIM MEDIATIK · The Guardian | DEKLARATË E PALËS · Besix / Six Construct | RAPORTIM MEDIATIK · The Guardian, burim anonim | HETIM I PAVARUR · HRW, qershor 2025

Ky u përshkrua si vdekja e parë e njohur e një punëtori migrant e lidhur drejtpërdrejt me ndërtimin e stadiumeve të Botërorit 2034. Një dokumentar i ITV-së i vitit 2024 pretendoi se mbi 21.000 punëtorë nga India, Bangladeshi dhe Nepali kanë vdekur në Arabinë Saudite që nga viti 2017 gjatë punës në projektet e Vizionit 2030. Autoritetet saudite e hodhën poshtë atë shifër si dezinformim, dhe Këshilli Kombëtar për Sigurinë dhe Shëndetin në Punë doli publikisht kundër saktësisë së informacioneve që qarkullonin.

Burime/statusi: RAPORTIM MEDIATIK · The Guardian | RAPORTIM MEDIATIK · ITV, «Kingdom Uncovered», 2024 | DEKLARATË E PALËS · Këshilli Kombëtar për Sigurinë dhe Shëndetin në Punë, përmes SPA-së

Inspektimi i punës dhe qasja në drejtësi

Ligji ka kuptim vetëm nëse mund të zbatohet. Për këtë arsye, numri i inspektimeve, kanalet e ankesave, gjykatat e punës dhe procedurat e ILO-s janë po aq të rëndësishme sa vetë rregullat formale.

Inspektimi i punës rregullohet nga Rregullorja Zbatuese e nxjerrë me Vendimin e Këshillit të Ministrave nr. 264 të vitit 2007. Sipas Qeverisë, në vitin 2024 u kryen më shumë se 1,3 milionë vizita inspektimi në të gjithë vendin. Këto vizita u kryen nga 1.200 inspektorë. Inspektimet zbuluan 243.407 shkelje dhe rezultuan në 78.564 paralajmërime, me normë korrigjimi brenda dhjetë ditësh mbi 90%.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Vendim i Këshillit të Ministrave 264/2007 | DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite

Inspektimet e kryera mes viteve 2019 dhe 2024 rezultuan në më shumë se 600.000 gjoba dhe dënime. Mes viteve 2024 dhe 2025, 1.200 inspektorë u trajnuan mbi treguesit e punës së detyruar. Në të njëjtën periudhë u konfirmuan 88 raste pune të detyruar, të cilat sipas Qeverisë u referuan zyrtarisht. Komiteti i ILO-s vuri në dukje se Qeveria nuk specifikoi ku u referuan këto 88 raste.

Burime/statusi: DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite | ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, nëntor 2025

Skuadra të specializuara inspektimi, të trajnuara nga ILO, Organizata Ndërkombëtare për Migracionin dhe Zyra e OKB-së kundër Drogës dhe Krimit, veprojnë në të gjithë vendin. BWI pretendon se Qeveria nuk publikon të dhëna për numrin e inspektorëve dhe se, edhe me numër të mjaftueshëm, frika e punëtorëve do ta bënte të vështirë zbulimin e abuzimeve. Të gjithë punëtorët migrantë kanë të drejtë të paraqesin ankesa kundër punëdhënësit pranë ministrisë, online ose në çdo zyrë pune. Ministria është e autorizuar vetëm të tentojë një zgjidhje me mirëkuptim; nëse nuk arrihet marrëveshje pas dy seancash, çështja i referohet gjykatave të punës.

Burime/statusi: DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite | DEKLARATË E PALËS · BWI | BURIM PRIMAR · MHRSD

Gjykatat e punës shqyrtojnë mosmarrëveshje sipas ligjeve të punës dhe të sigurimeve shoqërore, por nuk nxjerrin vendime për çështje që lidhen me sponsorizimin. Qeveria ka krijuar mbi 37 komitete gjyqësore për shqyrtimin e ankesave të punonjësve, të cilat ofrojnë përkthyes për punëtorët joarabishtfolës. Gjykatat saudite kanë krijuar dhoma të dedikuara dhe kanë trajnuar gjyqtarë posaçërisht për çështjet e trafikimit të personave. Portali Najiz i Ministrisë së Drejtësisë u lejon individëve të paraqesin ankesa, të ndjekin statusin e çështjes dhe të marrin informacion ligjor.

Burime/statusi: DEKLARATË E PALËS · BWI | DEKLARATË E PALËS · Qeveria e Arabisë Saudite | BURIM PRIMAR · Ministria e Drejtësisë

Zyrat e Zgjidhjes së Mosmarrëveshjeve të Punës u krijuan me Vendimin Ministror nr. 91285 të datës 2 janar 2024. BWI liston katër pengesa kryesore: pabarazia socio-ekonomike, mungesa e shërbimeve në gjuhë të tjera përveç arabishtes, mungesa e informacionit dhe mosbesimi i punëtorëve ndaj sistemit. Portali i ankesave është i disponueshëm vetëm në arabisht, anglisht dhe urdu. Punëtorët nuk mund të paraqesin ankesa anonime, çka i bën ata të frikësohen nga hakmarrja.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Vendim Ministror 91285/2024 | DEKLARATË E PALËS · BWI

Komiteti i ILO-s kujtoi se, sipas nenit 4(1) të Protokollit të Konventës nr. 29, të gjitha viktimat e punës së detyruar duhet të kenë qasje në mjete efektive juridike pavarësisht nga statusi i tyre ligjor në territor. Në mars 2026, autoritetet saudite u përpoqën ta mbyllnin ankesën sipas nenit 26 në seancën e 356-të të Këshillit Drejtues të ILO-s. Këshilli Drejtues e shtyu shqyrtimin e kërkesës saudite për rrëzim të ankesës për në nëntor 2026. Autoritetet saudite i kanë hedhur poshtë raportet e organizatave të të drejtave të njeriut me arsyetimin se dëshmitë e viktimave janë anonimizuara.

Burime/statusi: ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO | HETIM I PAVARUR · HRW, mars 2026 | BURIM PRIMAR · ILO, Këshilli Drejtues | HETIM I PAVARUR · HRW, maj 2026

HRW argumenton se refuzimi për t’u përballur me provat u dërgon kompanive punëdhënëse mesazhin se nuk kanë nevojë të bëjnë reforma kuptimplota.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · HRW

Saudizimi, Nitaqat dhe lokalizimi i profesioneve

Në anën tjetër të politikës së migracionit qëndron saudizimi: përpjekja për të rritur peshën e shtetasve sauditë në tregun e punës. Sistemi Nitaqat dhe kuotat sipas profesioneve po ndryshojnë strukturën e shumë sektorëve, por puna e huaj mbetet dominuese në shkallë kombëtare.

Nitaqat vlerëson secilën ndërmarrje kundrejt një brezi lokalizimi të përcaktuar sipas sektorit dhe madhësisë së saj. Kuotat sipas profesionit zbatohen tashmë për 269 role, çka do të thotë se një kompani mund ta kalojë vlerësimin e përgjithshëm Nitaqat dhe të dështojë në një profesion të vetëm. Vitin 2026 e karakterizojnë kuota sektoriale të njëpasnjëshme: profesionet e marketingut dhe të shitjeve kaluan në normën 60% nga 19 janari 2026 për ndërmarrjet me tre ose më shumë punonjës në rolet e mbuluara. Profesionet e prokurimit u vendosën në normën 70%, me vendim të shpallur më 30 nëntor 2025 dhe periudhë gjashtëmujore faljeje.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · MHRSD | VLERËSIM ANALISTËSH · përmbledhje rregullatore, 2026 | VLERËSIM ANALISTËSH · njoftime imigracioni, 2026 | VLERËSIM ANALISTËSH

Për 46 profesione inxhinierike norma u ngrit në 30%, me afat përputhshmërie më 30 qershor 2026, për ndërmarrjet me pesë ose më shumë inxhinierë të akredituar. Për ata inxhinierë saudë, paga minimale mujore që i bën të numërueshëm është 8.000 rialë, dhe ata duhet të jenë të regjistruar në Këshillin Saudit të Inxhinierëve. Historiku i taksës mbi punëtorin e huaj ka dy shtresa. Shtresa e parë, një tarifë prej 200 rialësh në muaj për çdo punëtor të huaj mbi raportin 1:1 me punonjësit sauditë, ekziston prej fillimit të viteve 2010; burimet japin data të ndryshme fillimi, nga viti 2011 deri në vitin 2013. Shtresa e dytë u shpall me Vendim Ministror të 5 dhjetorit 2017 dhe hyri në fuqi më 1 janar 2018: një tarifë për çdo punëtor të huaj, pavarësisht raportit me punonjësit sauditë.

Burime/statusi: VLERËSIM ANALISTËSH | VLERËSIM ANALISTËSH · burime të papajtuara mbi datën e saktë | BURIM PRIMAR · Vendim Ministror i MHRSD-së, 5 dhjetor 2017

Tarifa për personat në ngarkim është e ndarë nga të dyja: ajo nisi më 1 korrik 2017 me 100 rialë në muaj për person dhe u rrit me 100 rialë çdo vit deri në 400 rialë nga korriku 2020. Sipas kalendarit të shpallur, tarifa shkonte nga 300 rialë në vitin 2018 deri në 700 rialë në vitin 2020 kur të huajt nuk e kalonin numrin e stafit saudit, dhe nga 400 deri në 800 rialë kur e kalonin. Personat në ngarkim përkufizohen gjerësisht: bashkëshortë, fëmijë, prindër, si dhe shërbëtorë dhe punëtorë shtëpiakë të sponsorizuar nga i njëjti person. Nuk pati pezullim të përgjithshëm të taksës. Për objektet industriale të licencuara u aplikua një përjashtim i veçantë, në dy periudha, nga 1 tetori 2019 deri më 31 dhjetor 2025.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Programi i Balancës Fiskale | BURIM PRIMAR · Ministria e Financave / Programi i Balancës Fiskale | BURIM PRIMAR · rregullat e tarifës për personat në ngarkim | BURIM PRIMAR · Ministri i Industrisë Bandar Alkhorajef, përmes SPA-së, 17 dhjetor 2025

Më 17 dhjetor 2025, Kabineti miratoi anulimin e plotë të taksës për objektet industriale të licencuara, duke e kthyer përjashtimin e përkohshëm në masë të përhershme. Ministri i Industrisë e paraqiti përjashtimin gjashtëvjeçar si faktor rritjeje: numri i fabrikave u rrit nga 8.822 në mbi 12.000 dhe punësimi në sektor u rrit 74%, nga 488.000 në 847.000 punëtorë mes viteve 2019 dhe fundit të 2024-s. Sipas të njëjtës deklaratë, lokalizimi në sektorin industrial u rrit vetëm nga 29% në 31% gjatë asaj periudhe — pra punësimi u rrit shumë më shpejt se pjesa e punëtorëve vendas. Më 5 prill 2026, Ministria e Burimeve Njerëzore nxori një vendim që u nënshtron 69 profesione të mbështetjes administrative saudizimit 100% në sektorin privat.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · SPA, 17 dhjetor 2025 | DEKLARATË E PALËS · Bandar Alkhorajef, ministër i Industrisë | DEKLARATË E PALËS · Ministria e Industrisë; llogaritje redaksionale e raportit | BURIM PRIMAR · SPA, njoftim zyrtar, prill 2026

Profesionet e prekura përfshijnë punën sekretariale, përkthimin, futjen e të dhënave dhe role të tjera administrative. Vendimi zbatohet për ndërmarrjet me një ose më shumë punonjës në profesionet e mbuluara. Vendimi mban numrin 132249 dhe u shoqërua me një udhëzues procedural të publikuar nga ministria. Zbatimi është në dy grupe: Grupi A me 19 profesione hyri në fuqi menjëherë më 5 prill 2026, pa periudhë kalimtare; Grupi B me 50 profesionet e mbetura ka periudhë gjashtëmujore, me afat përputhshmërie më 4 tetor 2026.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · SPA | BURIM PRIMAR · Urdhri Ministror nr. 132249 | BURIM PRIMAR · udhëzuesi procedural i MHRSD-së; konfirmuar nga disa firma imigracioni

Mes profesioneve të Grupit A, me zbatim të menjëhershëm, janë nëpunësi i burimeve njerëzore, daktilografisti, magazinieri, përkthyesi, roja e sigurisë, recepsionisti i pacientëve, operatori i futjes së të dhënave, stenografi, sekretari dhe sekretari ekzekutiv. Një vendim paralel me Ministrinë e Turizmit lokalizon 41 profesione të turizmit dhe mikpritjes, mes tyre menaxher hoteli, menaxher agjencie udhëtimi dhe recepsionist hoteli. Ky vendim zbatohet në tri faza: e para nga 22 prilli 2026, e dyta nga 3 janari 2027 dhe e treta nga 2 janari 2028. Faza e parë prek 28 nga 41 profesionet dhe hyri në fuqi pas skadimit të periudhës së faljes së parashikuar në vendim.

Burime/statusi: RAPORTIM MEDIATIK · lista e publikuar e udhëzuesit | RAPORTIM MEDIATIK · Saudi Gazette, 2026 | BURIM PRIMAR · MHRSD | BURIM PRIMAR · MHRSD, njoftim i prillit 2026

Brenda kësaj faze, katër profesione i nënshtrohen saudizimit 100%: recepsionist, recepsionist hoteli, operator telefonik dhe nëpunës informacioni. Dymbëdhjetë profesione i nënshtrohen normës 70%, mes tyre menaxher dhe specialist i kontrollit hotelier, specialist i udhëheqjes turistike, specialist prokurimi dhe specialist shitjesh. Dymbëdhjetë profesione të tjera i nënshtrohen normës 50%, mes tyre specialist i zhvillimit turistik, përfaqësues blerjesh, agjent turistik dhe specialist hotelier. Së bashku, këto masa bëjnë pjesë në një plan trevjeçar për të lokalizuar mbi 340.000 vende pune shtesë në sektorin privat mes viteve 2026 dhe 2028.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · MHRSD

Nëse çdo vend i lokalizuar do të zëvendësonte një punëtor të huaj dhe punësimi i përgjithshëm do të mbetej konstant — dy kushte që nuk pritet të plotësohen — realizimi i plotë i objektivit prej 340.000 vendesh do ta lëvizte raportin me nën dy pikë përqindjeje kundrejt një fuqie punëtore të huaj prej 14,8 milionësh. Papunësia saudite ra në 6,4% në tremujorin e parë 2026, nën objektivin e Vizionit 2030 prej 7%. Papunësia mes grave saudite ishte 9,0% në të njëjtin tremujor, ndërsa mes burrave sauditë 4,9%. Pjesëmarrja e grave saudite në fuqinë punëtore arriti kulmin prej 36,2% në tremujorin e tretë 2024 dhe qëndronte në 34,5% në tremujorin e katërt 2025.

Burime/statusi: VLERËSIM ANALISTËSH | RAPORTIM MEDIATIK · Gulf News, mbi bazë të dhënash GASTAT | BURIM PRIMAR · GASTAT, T1 2026 | BURIM PRIMAR · GASTAT

Lejet e punës sipas aftësive dhe format e reja të qëndrimit

Arabia Saudite po përpiqet të diferencojë më shumë punëtorët e huaj sipas nivelit të aftësive dhe të krijojë rrugë qëndrimi për talentin, investitorët dhe profesionistët. Kjo e afron politikën e migracionit me objektivat e Vision 2030.

Më 6 korrik 2025, Ministria e Burimeve Njerëzore njoftoi riklasifikimin e lejeve të punës në tri kategori aftësish: e lartë, e kualifikuar dhe bazë. Ka dy nivele datash që shpesh ngatërrohen. Në nivelin e njoftimit zyrtar, riklasifikimi i punëtorëve tashmë rezidentë nisi më 18 qershor 2025 dhe sistemi filloi të zbatohej për të sapoardhurit nga 1 korriku 2025. Në nivelin e udhëzuesit teknik, faza e parë hyri në fuqi më 5 korrik 2025 dhe faza e dytë më 3 gusht 2025. Kategoritë përcaktohen mbi bazën e Klasifikimit Standard Saudit të Profesioneve dhe pesë kritereve: kualifikimi arsimor, përvoja profesionale, aftësitë teknike, niveli i pagës dhe mosha.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · MHRSD | BURIM PRIMAR · MHRSD, njoftim zyrtar | BURIM PRIMAR · udhëzuesi i MHRSD-së, 28 maj 2025 | BURIM PRIMAR · udhëzuesi i MHRSD-së, versioni i 28 majit 2025

Secilit kriter i caktohet një numër i caktuar pikësh; nëse totali kalon një prag të caktuar, aplikanti klasifikohet në kategorinë përkatëse. Sipas Vendimit të Kabinetit nr. 660, profesionet ndahen në nëntë grupe kryesore profesionale. Kategoria bazë ka një tavan moshe prej 60 vjetësh. Procesi i klasifikimit është i automatizuar dhe niveli i aftësisë shfaqet drejtpërdrejt në llogarinë e ndërmarrjes në platformën Qiwa.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · udhëzuesi i MHRSD-së | BURIM PRIMAR · Vendim i Kabinetit nr. 660 | VLERËSIM ANALISTËSH · Fragomen, korrik 2025 | BURIM PRIMAR · MHRSD

Punëtorët që nuk klasifikohen saktë mund të paraqesin kërkesë për korrigjim të nivelit të aftësisë. Qëllimi i deklaruar i sistemit është të nxisë largimin gradual nga varësia ndaj punës me kualifikim të ulët dhe të tërheqë ekspertizë ndërkombëtare. Auditimet e automatizuara që evidentojnë mospërputhje mes titullit të regjistruar të punës dhe detyrave reale bëjnë pjesë në të njëjtin shtresim zbatimi. Programi i Rezidencës Premium, i njohur si «karta e gjelbër saudite», u lejon të huajve të kualifikuar të jetojnë dhe punojnë pa sponsor.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · MHRSD | DEKLARATË E PALËS · MHRSD | VLERËSIM ANALISTËSH | BURIM PRIMAR · qeveria saudite

Më 10 janar 2024, Qendra e Rezidencës Premium lançoi pesë produkte të reja: Talenti i Posaçëm, i Talentuari, Investitori, Sipërmarrësi dhe Pronari i Patundshmërive. Sanksionet për shkelje të rregullave të qëndrimit ndryshojnë sipas llojit të shkeljes dhe përsëritjes; për disa shkelje të iqamas dhe të vizave, Ministria e Brendshme parashikon 1.000 rialë për herën e parë, 2.000 për të dytën dhe 3.000 për të tretën, deri te dëbimi. Shifra e vetme prej 10.000 rialësh që qarkullon në udhëzues tregtarë nuk vlen për të gjitha rastet. Sistemi kryqëzon të dhënat e Absher-it, të trafikut dhe të gjykatave përpara lëshimit të një vize daljeje përfundimtare.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · SPA, 10 janar 2024 | BURIM PRIMAR · Ministria e Brendshme, tabela e sanksioneve | VLERËSIM ANALISTËSH

Zbatimi: dëbimet dhe punëtorët pa dokumente

Krahas reformave ekziston një regjim i gjerë kontrolli dhe dëbimi për shkeljet e qëndrimit, punës dhe kufirit. Fushatat e arrestimeve javore tregojnë shkallën e zbatimit dhe cenueshmërinë e personave që bien në status të parregullt.

Ministria e Brendshme publikon çdo javë rezultatet e fushatave të përbashkëta kundër shkelësve të ligjit të qëndrimit, të punës dhe të sigurisë kufitare. Mes 16 dhe 22 korrikut 2026 u arrestuan 14.970 shkelës: 7.437 të ligjit të qëndrimit, 3.991 të sigurisë kufitare dhe 3.542 të ligjit të punës. Në atë javë, 13.251 persona u dëbuan, 17.747 u referuan për të marrë dokumente udhëtimi dhe 6.113 për të përfunduar rezervimet e udhëtimit. Mes 23 dhe 29 korrikut 2026 u arrestuan 14.154 persona dhe u dëbuan 12.613.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Ministria e Brendshme

Mes 25 qershorit dhe 1 korrikut 2026 u arrestuan 15.591 persona dhe u dëbuan 12.292. Mes 23 dhe 29 tetorit 2025 u arrestuan 21.651 persona, mes tyre 12.745 shkelës të rregullave të qëndrimit. Në javën 28 nëntor – 4 dhjetor u arrestuan 18.489 persona dhe u dëbuan 9.529. Mes personave të kapur duke u përpjekur të hyjnë ilegalisht në vend, shumica dërrmuese janë shtetas etiopianë dhe jemenas; në javën 16-22 korrik 2026 përqindjet ishin 62% etiopianë dhe 37% jemenas.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Ministria e Brendshme

Ndihma për hyrjen, transportin, strehimin ose punësimin e shkelësve të sigurisë kufitare dënohet me deri në 15 vjet burg, gjobë deri në 1 milion rialë dhe konfiskim të mjeteve ose pronave të përdorura. Ministria e Brendshme fton publikun t’i raportojë shkeljet në numrin 911 në Mekë, Medinë, Rijad dhe Provincën Lindore, dhe në 999 në pjesën tjetër të vendit. BWI vlerëson se në vend ka mes 3,5 dhe 4,4 milionë punëtorë pa dokumente, të cilët mbeten plotësisht jashtë reformave të vitit 2021. Organizata bangladeshase OKUP vlerësoi se rreth 3.500 bangladeshas mbetën të bllokuar në Arabinë Saudite mes viteve 2022 dhe 2023, pa leje pune dhe pa punë.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Ministria e Brendshme | DEKLARATË E PALËS · BWI | HETIM I PAVARUR · OKUP, cituar nga CAFOD

Komiteti i ILO-s inkurajoi Qeverinë të miratojë masa për të mbrojtur punëtorët migrantë që mbeten pa dokumente si pasojë e dështimit të punëdhënësit për të kërkuar ose rinovuar lejet.

Burime/statusi: ORGAN NDËRKOMBËTAR · ILO, nëntor 2025

Remitancat dhe ekonomitë e origjinës

Punëtorët e huaj nuk janë vetëm pjesë e ekonomisë saudite; pagat e tyre financojnë familje dhe ekonomi të tëra jashtë Mbretërisë. Remitancat nga Arabia Saudite arrijnë dhjetëra miliarda dollarë në vit dhe janë veçanërisht të rëndësishme për vende si Bangladeshi.

Transfertat e të huajve nga Arabia Saudite arritën 165,5 miliardë rialë në vitin 2025 — niveli më i lartë vjetor i regjistruar ndonjëherë. Kjo përfaqëson një rritje prej 15% krahasuar me 144,2 miliardë rialë në vitin 2024. Transfertat e vitit 2024 arritën rreth 38,45 miliardë dollarë, një rritje prej 14% ndaj vitit paraardhës dhe niveli më i lartë në tre vjet. Në vitin 2023 shifra ishte 126,8 miliardë rialë.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · SAMA, Banka Qendrore Saudite | BURIM PRIMAR · SAMA

Në vitin 2020, transfertat e të huajve arritën 149,69 miliardë rialë, një rritje prej 19,3% ndaj vitit 2019, pavarësisht pandemisë. Tremujori i parë i vitit 2025 shënoi nivelin më të lartë tremujor ndonjëherë, me rreth 42,02 miliardë rialë. Muaji mars 2025 shënoi nivelin më të lartë mujor që nga qershori 2016, me rreth 15,5 miliardë rialë; kjo nuk është rekord absolut historik. Transfertat e vetë shtetasve sauditë jashtë vendit arritën rreth 70,4 miliardë rialë në vitin 2025, një rritje prej 3%.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · SAMA

Sipas Departamentit të Shtetit amerikan, me rreth 75% të fuqisë punëtore të përbërë nga të huaj, Arabia Saudite është një nga vendet më të mëdha dërguese të remitancave në botë. Sipas Bankës Botërore, kostoja mesatare globale e dërgimit të remitancave ishte 6,49% në tremujorin e parë 2025. Brenda G20-ës, Arabia Saudite renditej ndër tregjet më të lira me 5,23%, pas Australisë me 5,11%, Francës me 5,14% dhe Britanisë me 5,20%. Për krahasim, korridori më i shtrenjtë ishte Afrika e Jugut me 15,23%, ndërsa Brazili mesatarisht 9,96%.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Departamenti i Shtetit i SHBA-së, 2025 | BURIM PRIMAR · Banka Botërore, Remittance Prices Worldwide | BURIM PRIMAR · Banka Botërore

Bangladeshi mori rreth 32,82 miliardë dollarë remitanca gjatë vitit kalendarik 2025. Në vitin fiskal 2024-2025, remitancat e Bangladeshit kaluan për herë të parë 30 miliardë dollarë, duke arritur 30,33 miliardë — një rritje prej 26,8% ndaj 23,91 miliardëve të vitit fiskal paraardhës. Rekordi i mëparshëm ishte 24,77 miliardë dollarë në vitin fiskal 2020-2021. Bangladeshasit në Arabinë Saudite dërgojnë mbi 5 miliardë dollarë në vit, sipas vlerësimeve zyrtare bangladeshase.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Banka e Bangladeshit | DEKLARATË E PALËS · BMET, janar 2026

Megjithatë, seria historike tregon një paradoks: remitancat nga Arabia Saudite ranë nga 5,72 miliardë dollarë në vitin fiskal 2021 në 4,54 miliardë në 2022, 3,77 miliardë në 2023 dhe 2,74 miliardë në 2024. Në të njëjtën periudhë, Emiratet e Bashkuara Arabe — që rekrutuan më pak se gjysmën e punëtorëve bangladeshas — dërguan 4,64 miliardë dollarë në vitin fiskal 2024. Rezervat valutore bruto të Bangladeshit qëndronin në 32,80 miliardë dollarë në fund të vitit 2025, duke nënvizuar varësinë e stabilitetit makroekonomik nga të ardhurat e emigrantëve. Rritja e konsumit të brendshëm pritet të jetë më e dobët sesa sugjeron rritja e punësimit, sepse një pjesë e madhe e vendeve të reja të punës krijohen në segmentin me pagë të ulët dhe me familje jashtë vendit. Punëtori me pagë pikërisht 4.131 rialë është mesatare statistikore, jo vëzhgim i një rasti konkret.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · Banka e Bangladeshit | VLERËSIM ANALISTËSH

Kupa e Botës 2034, giga-projektet dhe presioni ndërkombëtar

Kupa e Botës 2034 dhe giga-projektet e Vision 2030 do të mbajnë kërkesën për punë të huaj në qendër të vëmendjes. Përgatitjet infrastrukturore, rastet e vdekjeve dhe presioni nga FIFA, OKB-ja, sindikatat dhe organizatat e të drejtave të njeriut e kanë kthyer politikën e punës në çështje ndërkombëtare.

Në dhjetor 2024, Arabia Saudite fitoi të drejtën për të organizuar Kupën e Botës të FIFA-s 2034, si kandidatja e vetme. Dokumentet e kandidaturës parashikojnë 11 stadiume të reja ose të rinovuara. Sipas planeve të paraqitura, tetë nga 15 stadiumet e propozuara do të ndërtohen nga e para. Infrastruktura shtesë përfshin mbi 185.000 dhoma të reja hotelerie, si dhe zgjerime të konsiderueshme të aeroporteve, rrugëve, hekurudhave dhe rrjeteve të autobusëve.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · FIFA | HETIM I PAVARUR · HRW, mbi bazë të dokumenteve të kandidaturës | RAPORTIM MEDIATIK · Euronews, dhjetor 2024 | HETIM I PAVARUR · HRW

Për krahasim, për Kupën e Botës 2026 në SHBA, Kanada dhe Meksikë nuk do të ndërtohet asnjë stadium i ri. Ekspertët e OKB-së e lidhën shprehimisht thirrjen e tyre për shfuqizimin e kafalas me përgatitjet për Kupën e Botës 2034. Ata deklaruan se sigurimi i mbrojtjes, dinjitetit dhe të drejtave të punëtorëve migrantë është thelbësor jo vetëm për suksesin e turneut, por edhe për besueshmërinë e vizionit më të gjerë të zhvillimit të Mbretërisë. BWI e paraqiti ankesën e vet zyrtare pranë ILO-s më 5 qershor 2024, pak muaj përpara konfirmimit të kandidaturës saudite.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · HRW | ORGAN NDËRKOMBËTAR · OHCHR, prill 2026 | ORGAN NDËRKOMBËTAR · OHCHR | BURIM PRIMAR · ILO, GB.355/INS/16/7

Ankesa pretendonte moszbatim të Konventave nr. 29, 81, 95, 100, 111, 138 dhe 182, si dhe të Protokollit të vitit 2014. Në nëntor 2024, Këshilli Drejtues vendosi se ankesa ishte e papranueshme për Konventat nr. 100, 138 dhe 182, por e pranueshme për Konventat nr. 29, 81, 95 dhe 111. Komiteti trepalësh që e shqyrtoi ankesën përbëhej nga një anëtar qeveritar nga Bangladeshi, një anëtare punëdhënëse nga Bahreini dhe një anëtare punëtore nga Mbretëria e Bashkuar. Komiteti mbajti shtatë mbledhje virtuale për ta shqyrtuar ankesën dhe për të miratuar raportin.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · ILO

Këshilli Drejtues i kërkoi Qeverisë saudite të paraqesë raporte për zbatimin e katër konventave jo më vonë se 1 shtatori 2026. FIFA refuzoi kërkesën e ITUC-Afrika për të vendosur një monitorues të pavarur të kushteve të punëtorëve migrantë përpara turneut. Sekretari i Përgjithshëm i FIFA-s, Mattias Grafström, iu referua zotimeve të qeverisë saudite dhe një «sistemi mirëqenieje të punëtorëve» për monitorimin e përputhshmërisë me standardet e punës për punëtorët e lidhur me turneun. Një rishikim i pavarur i përgjegjësive të FIFA-s ndaj punëtorëve të dëmtuar gjatë realizimit të Kupës së Botës 2022 në Katar u porosit, por nuk u publikua asnjëherë.

Burime/statusi: BURIM PRIMAR · ILO, vendim i nëntorit 2025 | RAPORTIM MEDIATIK · The Guardian / Inside World Football, janar 2025 | DEKLARATË E PALËS · FIFA | HETIM I PAVARUR · HRW

Në kontekstin saudit, rreziqet janë më të mëdha sepse vendi është gjeografikisht shumë më i madh dhe nuk ka monitorues të pavarur të të drejtave të njeriut e as media të pavarur. Human Rights Watch ka dokumentuar punëtorë të punësuar në mega- dhe giga-projekte të financuara ose të lidhura me Fondin Publik të Investimeve (PIF), fondin sovran saudit, në kushte që përbëjnë punë të detyruar. Raporti i HRW-së i dhjetorit 2024 mban titullin «Vdis i pari dhe do të të paguaj më vonë» dhe përqendrohet mbi giga-projektet. Në shtator 2025, HRW dokumentoi punëtorë migrantë të papaguar për muaj të tërë.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · HRW | HETIM I PAVARUR · HRW, dhjetor 2024 | HETIM I PAVARUR · HRW, shtator 2025

Në mars 2026, HRW konstatoi se përshkallëzimi ushtarak në Lindjen e Mesme kishte lënë migrantët e Gjirit në pasiguri, me rrezik të shtuar të humbjes së punës, lëndimeve dhe vdekjeve. Ekspertët e OKB-së paralajmëruan se paqëndrueshmëria rajonale i thellon pabarazitë ekzistuese dhe e bën reformën edhe më urgjente. Në korrik 2026, Shtëpia e Bardhë e përfshiu Arabinë Saudite në hetimet sipas nenit 301 të Aktit të Tregtisë të vitit 1974, të cilat prekin 60 ekonomi për dështimin në vendosjen dhe zbatimin efektiv të një ndalimi mbi importet e prodhuara me punë të detyruar.

Burime/statusi: HETIM I PAVARUR · HRW, mars 2026 | ORGAN NDËRKOMBËTAR · OHCHR | BURIM PRIMAR · Shtëpia e Bardhë, veprime sipas nenit 301, korrik 2026

Çfarë del nga tërësia e të dhënave

Të dhënat japin një tablo me dy nivele. Në nivelin juridik, Arabia Saudite ka zgjeruar dukshëm mbrojtjet formale: lëvizshmërinë e punëtorëve, dokumentimin elektronik të kontratave, sistemet e pagave, kontratën e ekzekutueshme, rregullat e veçanta për punën shtëpiake, klasifikimin e lejeve sipas aftësive dhe mekanizmat e rinj të zgjidhjes së mosmarrëveshjeve. Në nivelin e zbatimit, ILO, OKB-ja, HRW, Amnesty, FairSquare dhe BWI vazhdojnë të dokumentojnë ose të ngrenë shqetësime për mospagesë, tarifa rekrutimi, kufizime në lëvizje, abuzime në punën shtëpiake, vdekje të klasifikuara si “natyrore” dhe boshllëqe në të dhënat publike. Qeveria saudite kundërshton një pjesë të këtyre vlerësimeve dhe paraqet reforma, inspektime dhe miliona përfitues të sistemeve të reja si provë të ndryshimit.

Në të njëjtën kohë, shifrat tregojnë se saudizimi dhe kufizimet profesionale nuk e kanë zvogëluar në mënyrë rrënjësore peshën e të huajve në punësim. Kërkesa për ndërtim, shërbime, punë shtëpiake, shëndetësi dhe mega-projekte vazhdon të tërheqë miliona punëtorë. Kupa e Botës 2034 dhe projektet e Vision 2030 do ta bëjnë këtë marrëdhënie edhe më të dukshme: sfida nuk është vetëm sa punëtorë do të duhen, por nëse reformat e shkruara do të zbatohen në praktikë dhe nëse të dhënat publike do të bëhen mjaftueshëm të detajuara për ta matur këtë zbatim.

Burimet

Bibliografia e dosjes përfundimtare: 90 burime, të konsultuara deri më 28 gusht 2026.

1. GASTAT, Statistikat e Tregut të Punës, T4 2025 — https://www.stats.gov.sa/documents/d/guest/lms-q4_2025_pr_en-press-release-1-pdf
2. GASTAT, Statistikat e Tregut të Punës, T1 2026 — https://www.stats.gov.sa/en/w/news/146
3. GASTAT, Vlerësimet e Popullsisë 2024 (PDF) — https://www.stats.gov.sa/documents/20117/2435273/Population+Estimates+Statistics+2024+EN.pdf/9b71e303-5fd9-19cb-9913-850a9d521639
4. GASTAT, faqja e statistikave (portal zyrtar) — https://www.stats.gov.sa/en/statistics-tabs?tab=436312&category=2366987
5. GLMM, Popullsia jo-saudite sipas vendit të shtetësisë dhe gjinisë, Censi 2022 — tabela e plotë — https://gulfmigration.grc.net/saudi-arabia-non-saudi-population-by-country-of-citizenship-and-sex-selected-countries-2022/
6. GLMM, Popullsia e punësuar sipas kombësisë, T1 2017 – T3 2025 — https://gulfmigration.grc.net/saudi-arabia-employed-population-by-nationality-saudi-non-saudi-and-sex-q1-2017-q3-2025/
7. GLMM, Popullsia sipas kombësisë 2010–2024 — https://gulfmigration.grc.net/saudi-arabia-population-by-nationality-saudi-non-saudi-sex-and-age-group-2024-2/
8. ILO, GB.355/INS/16/7 — Raporti i Komitetit mbi përfaqësimin sipas nenit 24 kundër Arabisë Saudite, nëntor 2025 (PDF) — https://www.ilo.org/sites/default/files/2025-11/GB355-INS-16-7-Saudi%20Arabia-EN.pdf
9. ILO, Vendimi i Këshillit Drejtues mbi përfaqësimin sipas nenit 24 — https://www.ilo.org/resource/conference-paper/gb/355/decision-concerning-complaint-alleging-non-observance-saudi-arabia
10. ILO, Vendimi mbi ankesën sipas nenit 26 të Kushtetutës së ILO-s (procedurë e ndarë) — https://www.ilo.org/resource/record-decisions/gb/gb356/decision-concerning-complaint-submitted-under-article-26-ilo-constitution-0
11. OHCHR, «Ekspertët e OKB-së i kërkojnë Arabisë Saudite t’i japë fund sistemit kafala», 29 prill 2026 — https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/04/un-experts-urge-saudi-arabia-end-kafala-system-amidst-world-cup-preparations
12. Human Rights Watch, «Ekspertët e OKB-së alarmojnë për sistemin abuziv të qeverisjes së punës», 19 maj 2026 — https://www.hrw.org/news/2026/05/19/un-experts-sound-alarm-over-saudi-arabias-abusive-labor-governance-system
13. Human Rights Watch, «Punëtorë migrantë të elektrokutuar, të dekapituar dhe që bien për vdekje», 14 maj 2025 — https://www.hrw.org/news/2025/05/14/saudi-arabia-migrant-workers-electrocuted-decapitated-and-falling-death-workplaces
14. Human Rights Watch, «Vdis i pari dhe do të të paguaj më vonë» — giga-projektet saudite, 4 dhjetor 2024 — https://www.hrw.org/report/2024/12/04/die-first-and-ill-pay-you-later/saudi-arabias-giga-projects-built-widespread
15. Human Rights Watch, «Punëtorë migrantë të papaguar për muaj të tërë», 10 shtator 2025 — https://www.hrw.org/news/2025/09/10/saudi-arabia-migrant-workers-unpaid-for-months
16. Human Rights Watch, «Vendet e Gjirit: konflikti dhe vështirësitë i lënë migrantët në limbo», 31 mars 2026 — https://www.hrw.org/news/2026/03/31/gulf-countries-conflict-hardships-leave-migrants-in-limbo
17. Human Rights Watch, «ILO: mos e lini Arabinë Saudite ta rrëzojë ankesën», 24 mars 2026 — https://www.hrw.org/news/2026/03/24/ilo-dont-let-saudis-dismiss-workers-rights-complaint
18. Human Rights Watch, «Arabia Saudite: rritje e ekzekutimeve gjatë një dekade», 21 prill 2026 — https://www.hrw.org/news/2026/04/21/saudi-arabia-surge-in-executions-over-a-decade
19. Human Rights Watch, «Fondi Publik i Investimeve i lidhur me abuzime», 20 nëntor 2024 — https://www.hrw.org/news/2024/11/20/saudi-arabia-public-investment-fund-linked-abuses
20. FairSquare, «Underlying Causes: vdekje të pashpjeguara të punëtorëve migrantë», maj 2025 (PDF) — https://fairsq.org/wp-content/uploads/2025/05/Fairsquare_Underlying-Issues-Report-May-2025.pdf
21. FairSquare, njoftimi për raportin mbi vdekjet e punëtorëve migrantë — https://fairsq.org/saudi-arabia-migrant-deaths/
22. Amnesty International, «Përshkallëzim i ekzekutimeve për vepra të lidhura me drogën», korrik 2025 — https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/07/saudi-arabia-escalation-executions-foreign-nationals-drug-related-offences/
23. Reprieve, «Regjimi saudit ekzekutoi të paktën 356 persona në 2025», janar 2026 — https://reprieve.org/us/2026/01/06/the-saudi-regime-executed-at-least-356-people-in-2025-the-most-ever-in-the-modern-era/
24. MENA Rights Group, raport pasues alternativ drejtuar Komitetit CERD — https://menarights.org/en/documents/saudi-arabia-alternative-follow-report-submitted-un-committee-elimination-racial
25. Business & Human Rights Resource Centre, «Të drejtat e punës dhe Kupa e Botës 2034» — https://www.business-humanrights.org/en/big-issues/labour-rights/labour-rights-the-saudi-arabia-fifa-world-cup-2034/
26. Business & Human Rights Resource Centre, përmbledhje e raportit të FairSquare — https://www.business-humanrights.org/en/latest-news/underlying-causes-unexplained-migrant-worker-deaths-in-saudi-arabia/
27. MHRSD, zbatimi i ndalimit të punës nën diell, 15 qershor 2026 — https://www.hrsd.gov.sa/en/media-center/news/770957
28. MHRSD/Musaned, arritjet e vitit 2025 në sektorin e punës shtëpiake — https://www.hrsd.gov.sa/en/media-center/news/120820243
29. MHRSD, «Kontrollet për Përmirësimin e Marrëdhënies Kontraktuale të Punëtorëve Shtëpiakë», mars 2024 (PDF) — https://www.hrsd.gov.sa/sites/default/files/2024-05/Controls%20to%20Improve%20the%20Contractual%20Relationship%20%20of%20Domestic%20Workers%20and%20their%20Equivalents.pdf
30. MHRSD, Udhëzuesi për klasifikimin e lejeve të punës sipas kategorive të aftësive (PDF, 28 maj 2025) — https://www.hrsd.gov.sa/sites/default/files/2025-07/guidelines-for-classification-of-work-permits-by-skill-categories—updated-version—28-may-2025.pdf
31. SPA, «Ndalimi i punës në ambient të hapur nis më 15 qershor», 2026 — https://www.spa.gov.sa/en/N2612867
32. SPA, njoftimi i vitit 2025 për ndalimin e punës nën diell — https://www.spa.gov.sa/en/N2337578
33. SPA, «MHRSD përditëson vendimin e saudizimit për 69 profesione», prill 2026 — https://www.spa.gov.sa/en/N2553750
34. SPA, «Ministri i Industrisë falënderon udhëheqjen për anulimin e taksës mbi punëtorët e huaj në objektet industriale të licencuara», 17 dhjetor 2025 — https://spa.gov.sa/en/N2468197
35. SPA, «Qendra e Rezidencës Premium lançon pesë produkte të reja», 10 janar 2024 — https://www.spa.gov.sa/fr/N2026872
36. SPA, «Platforma Musaned thjeshton rekrutimin e punëtorëve shtëpiakë», 20 gusht 2025 — https://www.spa.gov.sa/en/N2381974
37. Ministria e Brendshme e Arabisë Saudite, tabela e sanksioneve për shkelje të qëndrimit dhe të punës — https://www.moi.gov.sa/wps/portal/Home/sectors/moidiwan/
38. Shtëpia e Bardhë, veprimet e SHBA-së në hetimet sipas nenit 301 të Aktit të Tregtisë 1974, korrik 2026 — https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2026/07/actions-by-the-united-states-in-the-investigations-under-section-301-of-the-trade-act-of-1974-of-the-acts-policies-and-practices-of-60-economies-related-to-the-failure-of-each-economy-to-impose-and/
39. EY, «Arabia Saudite cakton saudizim 100% për profesionet e mbështetjes administrative», prill 2026 — https://www.ey.com/en_gl/technical/tax-alerts/saudi-arabia-announces-100-saudization-for-certain-administrative-support-professions
40. Fragomen, «Sistemi i ri i klasifikimit të lejeve të punës sipas aftësive», korrik 2025 — https://www.fragomen.com/insights/saudi-arabia-new-skill-based-work-permit-classification-system-introduced.html
41. Fragomen, «Pezullim i përkohshëm i vizave të punës për shtetas të përzgjedhur», shkurt 2026 — https://www.fragomen.com/insights/saudi-arabia-temporary-suspension-of-temporary-work-visas-for-select-nationals.html
42. KPMG, GMS Flash Alert 2025-130 — sistemi i lejeve sipas aftësive — https://kpmg.com/xx/en/our-insights/gms-flash-alert/flash-alert-2025-130.html
43. Mondaq, «Tarifa të reja për punonjësit e huaj dhe personat në ngarkim» — historiku i taksës — https://www.mondaq.com/saudiarabia/contract-of-employment/662418/ksa-new-fees-applicable-for-foreign-employees-dependants
44. Arab News, «Sa do të kushtojnë tarifat e reja për të huajt» — kalendari i taksës — https://www.arabnews.com/node/1028596/amp
45. Migrant-Rights.org (MRRORS), «Përmbledhje e ligjit të ri saudit për punëtorët shtëpiakë» — https://www.mrrors.org/2023/10/an-overview-of-saudis-new-domestic-workers-law/
46. Arab News, «Musaned konfirmon transfertat e detyrueshme të pagave» — https://www.arabnews.com/node/2627040/saudi-arabia
47. Arab News, «Lejet e punës sipas aftësive për të tërhequr talente globale» — https://www.arabnews.com/node/2607118
48. Arab News, «Remitancat e emigrantëve arritën 38,5 miliardë dollarë», SAMA — https://www.arabnews.com/node/2590360/business-economy
49. Arab News, «Remitancat nga Arabia Saudite u rritën 15% në korrik» — https://www.arabnews.com/node/2614904/business-economy
50. Argaam, «Remitancat arritën rekordin prej 165,5 miliardë rialësh në 2025» — https://www.argaam.com/en/article/articledetail/id/1878469
51. Argaam, «Punësimi në Arabinë Saudite arriti 19 milionë në T4 2025» — https://www.argaam.com/en/article/articledetail/id/1900191
52. Argaam, «Fuqia punëtore arriti 17,2 milionë deri në T3 2024» — https://www.argaam.com/en/article/articledetail/id/1781674
53. Saudi Gazette, «234.000 punëtorë shtëpiakë iu bashkuan tregut brenda një viti» — https://saudigazette.com.sa/article/648417
54. Saudi Gazette, «Popullsia kaloi 35 milionë, jo-sauditët 44,4%» — https://saudigazette.com.sa/article/649191
55. Saudi Gazette, «Do të lokalizohen 41 profesione në sektorin e turizmit» — https://saudigazette.com.sa/article/651134/SAUDI-ARABIA/Saudi-Arabia-to-localize-41-professions-in-tourism-sector-including-hotel-manager-and-receptionist
56. Saudi Gazette, «Mbi 15.500 shkelës të arrestuar brenda një jave», korrik 2026 — https://saudigazette.com.sa/article/662724
57. Gulf News, «Rreth 15.000 shkelës të arrestuar brenda një jave», korrik 2026 — https://gulfnews.com/world/gulf/saudi/saudi-arabia-arrests-nearly-15000-residency-labour-and-border-law-violators-in-one-week-1.500620343
58. Gulf News, «Papunësia saudite bie në 6,4% në T1 2026» — https://gulfnews.com/world/gulf/saudi/saudi-unemployment-falls-to-64-in-q1-2026-1.500592445
59. Gulf News, «Sistem i detyrueshëm i pagesës elektronike për punëtorët shtëpiakë» — https://gulfnews.com/world/gulf/saudi/saudi-arabia-to-introduce-mandatory-e-salary-system-for-domestic-workers-1.500386507
60. Banka e Bangladeshit / BSS, «Emigrantët dërguan rekord 30,3 miliardë dollarë në vitin fiskal 2025» — https://www.bssnews.net/news-flash/288070
61. The Business Standard, «Bangladeshi dërgoi rekord 750.000 punëtorë në 2025» — https://www.tbsnews.net/bangladesh/migration/bangladesh-sent-record-75-lakh-workers-saudi-arabia-2025-official-1325016
62. The Business Standard, «Punësimi jashtë vendit u rrit 11,27% në 2025» — https://www.tbsnews.net/bangladesh/migration/overseas-employment-1127-2025-boosting-remittances-reserves-1323731
63. The Business Standard, «Eksporti i fuqisë punëtore kalon 1 milion për tre vjet radhazi» — https://www.tbsnews.net/bangladesh/migration/bangladeshs-labour-export-exceeds-10-lakh-3-years-row-1034326
64. The Business Standard, «Pse remitancat nga Arabia Saudite po bien» — https://www.tbsnews.net/bangladesh/migration/why-saudi-remittances-are-slipping-despite-record-surge-workers-1074056
65. BSS, «Arabia Saudite mbetet destinacioni kryesor i eksportit të fuqisë punëtore bangladeshase në 2025» — https://www.bssnews.net/news/348159
66. Departamenti i Shtetit i SHBA-së, Investment Climate Statement 2025 — Arabia Saudite — https://www.state.gov/reports/2025-investment-climate-statements/saudi-arabia
67. ITUC, Indeksi Global i të Drejtave — metodologjia dhe kategoritë 1–5+ — https://www.ituc-csi.org/global-rights-index
68. CAFOD, «Arabia Saudite, FIFA dhe punëtorët migrantë të Kupës së Botës 2034» — https://cafod.org.uk/news/media/press-releases/saudi-arabia-fifa-world-cup-2034-migrant-workers
69. Inside World Football, «FIFA refuzon të monitorojë kushtet e punëtorëve migrantë» — https://www.insideworldfootball.com/2025/01/28/fifa-refuses-monitor-conditions-migrant-workers-ahead-saudi-arabia-2034
70. Vision2030.ai, «Emigrantët përbëjnë 78% të fuqisë punëtore të punësuar», 31 korrik 2026 — https://vision2030.ai/analysis/expats-78-percent-saudi-workforce/
71. Portalb.mk, «Maqedonia e Veriut hapi dyert për dhjetë mijë punëtorë të huaj», janar 2026 — https://portalb.mk/maqedonia-e-veriut-hapi-dyert-per-dhjete-mije-punetore-te-huaj/
72. Telegrafi, «Mbi gjashtë mijë të huaj morën leje pune në Maqedoninë e Veriut» — https://telegrafi.com/mbi-gjashte-mije-te-huaj-moren-leje-pune-ne-maqedonine-e-veriut-vitin-e-kaluar/
73. KOHA, «Tregu i punës: nga Azia për të punuar në Maqedoni», qershor 2026 — https://koha.mk/tregu-i-punes-nga-azia-per-te-punuar-ne-maqedoni/
74. KOHA, «Punëtorët sezonalë: Kroacia ‘vajton’ për punëtorë», prill 2026 — https://koha.mk/punetoret-sezonal-kroacia-vajton-per-punetore/
75. Telegrafi, «Punëtorë nga Azia në Kosovë, të rinjtë tanë drejt Evropës», gusht 2026 — https://telegrafi.com/punetore-nga-azia-ne-kosove-te-rinjte-tane-drejt-evropes-ku-po-deshton-tregu-i-punes/
76. ACQJ, «Pas ‘ëndrrës shqiptare’: punëtorët e huaj nga shpëtimtarë në viktima shfrytëzimi», korrik 2026 — https://acqj.al/pas-endrres-shqiptare-si-po-kthehen-punetoret-e-huaj-nga-shpetimtare-te-ekonomise-ne-viktima-te-shfrytezimit/
77. Kosova.info, «Marrëveshja Kosovë–Shqipëri lehtëson punësimin në të dy vendet», korrik 2026 — https://kosova.info/marreveshja-kosove-shqiperi-lehteson-punesimin-ne-te-dy-vendet/
78. Zhurnal.mk, «Mungesa e fuqisë punëtore, Shqipëria kthen sytë nga Azia», gusht 2026 — https://zhurnal.mk/mungesa-e-fuqise-punetore-shqiperia-kthen-syte-nga-azia/
79. King & Spalding, «MHRSD dhe Ministria e Drejtësisë njohin klauzolën e pagës si të ekzekutueshme» — https://www.kslaw.com/news-and-insights/mhrsd-and-moj-recognize-wage-clause-in-employment-contracts-as-enforceable-to-speed-up-labor-dispute-resolution
80. MHRSD, udhëzuesi zyrtar i iniciativës «Kontrata e dokumentuar si instrument i ekzekutueshëm» (PDF) — https://www.hrsd.gov.sa/sites/default/files/2025-10/aldlyl-ala-rshady-lmbadrt–qd-al-ml-almwthq-sndana-tnfydhyana—en.pdf
81. Clyde & Co, «Arabia Saudite lançon Iniciativën e Kontratës së Unifikuar të Punës», shkurt 2026 — https://www.clydeco.com/en/insights/2026/02/ksa-launches-unified-employment-contract-initiatve
82. Morgan Lewis, «Përmirësimet e kontratës së punës në Arabinë Saudite», dhjetor 2025 — https://www.morganlewis.com/blogs/shiftingsandsoflaborlaw/2025/12/employment-contract-enhancements-in-the-kingdom-of-saudi-arabia
83. DLA Piper, «Arabia Saudite prezanton sistemin e klauzolës së ekzekutueshme të pagës» — https://knowledge.dlapiper.com/dlapiperknowledge/globalemploymentlatestdevelopments/2025/Saudi-Arabia-introduces-enforceable-wage-clause-system
84. Human Rights Watch, «Giga-projektet e ndërtuara mbi abuzime të përhapura të punës», 4 dhjetor 2024 — https://www.hrw.org/news/2024/12/04/saudi-arabia-giga-projects-built-widespread-labor-abuses
85. Human Rights Watch, «Kupa e Botës e FIFA-s injoron një makth të punës së fëmijëve» — rasti Arshad, 12 qershor 2025 — https://www.hrw.org/news/2025/06/12/fifas-world-cup-ignores-child-labor-nightmare
86. The Guardian, «Vdes punëtori i parë migrant që ndërtonte një stadium të Kupës së Botës në Arabinë Saudite», 21 mars 2025 — https://www.theguardian.com/global-development/2025/mar/21/muhammad-arshad-pakistan-first-migrant-worker-dies-khobar-building-world-cup-2034-stadium-saudi-arabia
87. SPA, «Këshilli Kombëtar për Sigurinë dhe Shëndetin në Punë konfirmon pasaktësinë e informacioneve që qarkullojnë» — https://www.spa.gov.sa/en/N2199383
88. GLMM, Popullsia sipas kombësisë dhe rajonit administrativ të banimit, Censi 2022 — https://gulfmigration.grc.net/saudi-arabia-population-by-nationality-saudi-non-saudi-and-administrative-region-governorate-of-residence-2022/
89. Inside FIFA, «Kongresi i Jashtëzakonshëm cakton organizatorët e edicioneve 2030 dhe 2034» — https://inside.fifa.com/organisation/congress/media-releases/extraordinary-congress-appoints-hosts-of-2030-and-2034-editions-of-fifa-world-cup
90. Hashtag.al, «Nga Vietnami në Indonezi: marrëveshje të reja për punëtorë të huaj», korrik 2026 — https://www.hashtag.al/index.php/2026/07/30/nga-vietnami-ne-indonezi-qeveria-shqiptare-tjeter-marreveshje-per-punetore-te-huaj/