Nga Arnaud Chapuis, La Crème du Gaming
Në Katalunjë, një rimorkio e thjeshtë e pajisur me inteligjencë artificiale ka zbuluar më shumë se 13.000 raste përdorimi të telefonit ose mosvendosjeje të rripit të sigurimit në autostradat A-2 dhe AP-7. Këto shifra paralajmërojnë një epokë të re kontrolli, e cila së shpejti mund të prekë edhe drejtuesit e automjeteve në Francë.
Një rimorkio e thjeshtë e ndalur në korsinë e emergjencës të autostradës AP-7 ka mjaftuar për të shqetësuar drejtuesit katalanas.
Gjatë dy muajve të testimit, ky prototip radari me inteligjencë artificiale ka identifikuar më shumë se 8.500 drejtues që përdornin telefonin gjatë drejtimit dhe rreth 4.500 persona pa rrip sigurimi ose me rrip të vendosur në mënyrë të gabuar, pa dhënë ende asnjë gjobë.
Pas këtij sistemi qëndron Servei Català de Trànsit, shërbimi katalanas i trafikut, i cili po përdor autostradat A-2 dhe AP-7 si një laborator të vërtetë për sigurinë rrugore.
Ky test jep një ide mjaft konkrete se si mund të zhvillohen kontrollet rrugore në të ardhmen në Spanjë dhe më pas edhe në Francë, ku radarët e gjeneratës së re tashmë janë vendosur.
Pyetja kryesore është se si funksionojnë këta radarë inteligjentë dhe deri në çfarë mase mund ta ndryshojnë përditshmërinë e drejtuesve të automjeteve.
Çfarë zbuloi testi me radarët IA në Katalonjë?
Prototipi katalanas paraqitet si një rimorkio e lëvizshme e vendosur në anë të rrugës dhe e pajisur me kamera me rezolucion të lartë dhe algoritme të vizionit kompjuterik.
Inteligjenca artificiale analizon brendësinë e automjetit edhe kur ai lëviz me 130 kilometra në orë dhe përpiqet të përcaktojë nëse shoferi mban një telefon në dorë ose e ka vendosur mbi kofshë, si dhe nëse rripi i sigurimit mungon ose është vendosur në mënyrë të pasaktë.
Ndërmjet qershorit dhe korrikut 2026, në autostradat A-2 dhe AP-7, sistemi regjistroi më shumë se 8.500 raste të përdorimit të telefonit dhe rreth 4.500 shkelje që lidhen me rripin e sigurimit.
Sipas studimit, ndërmjet 3,6 dhe 6,6 për qind e drejtuesve të vëzhguar përdornin me shumë gjasa telefonin inteligjent, ndërsa ndërmjet 1,3 dhe 1,8 për qind nuk e kishin vendosur siç duhet rripin e sigurimit.
Përdorimi i telefonit ishte më i zakonshëm gjatë ditëve të javës, veçanërisht rreth mesditës, ndërsa problemet me rripin e sigurimit u shtuan ndjeshëm gjatë fundjavave në autostradën AP-7.
Saktësia e deklaruar e sistemit tejkalon 84 për qind për identifikimin e përdorimit të telefonit dhe 70 për qind për rripin e sigurimit.
Sipas të dhënave të testit, rreth 64 për qind e shkelësve mund të identifikoheshin më mirë nga sistemi sesa përmes një kontrolli njerëzor.
Për momentin, asnjë nga shkeljet e identifikuara nuk është gjobitur.
Të dhënat po përdoren për kalibrimin e sistemit dhe për përgatitjen e Planit të Sigurisë Rrugore të Katalonjës 2027-2030.
Çfarë mund të ndryshojnë këta radarë për shoferët në Francë?
Këta radarë “të fuqizuar nga IA” nuk kufizohen vetëm në matjen e shpejtësisë.
Ata mund të analizojnë të gjithë situatën e drejtimit të automjetit.
Në teori, një regjistrim i vetëm mund të evidentojë njëkohësisht përdorimin e telefonit, mosvendosjen e rripit dhe mosrespektimin e distancës së sigurisë.
Në Francë, kjo mund të nënkuptojë tri gjoba prej 135 eurosh secila, pra gjithsej 405 euro.
Radarët e tipit Mesta Fusion 2 dhe Nano Parifex, që tashmë përdoren në Francë, disponojnë kamera me rezolucion prej 36 megapikselësh dhe sensorë Doppler 3D, të cilët teknikisht mund të identifikojnë përdorimin e telefonit, rripin e sigurimit dhe distancën ndërmjet automjeteve, si ditën ashtu edhe natën.
Që prej dekretit të korrikut 2023, neni R130-11 i Kodit Rrugor francez lejon teorikisht evidentimin automatik të këtyre shkeljeve, në bazë të nenit L130-9.
Megjithatë, deri më 1 prill 2026, asnjë radar nuk ishte homologuar ende nga Laboratori Kombëtar i Metrologjisë dhe Testimeve – LNE për të gjobitur automatikisht përdorimin e telefonit ose mosvendosjen e rripit.
Aktualisht, imazhet përdoren kryesisht për gjobitje manuale me video, ku një punonjës verifikon fotografinë përpara se të dërgohet gjoba.
Sanksionet e mundshme mbeten të rënda:
135 euro dhe heqja e 3 pikëve për përdorimin e telefonit gjatë drejtimit;
135 euro dhe heqja e 3 pikëve për mosvendosjen e rripit të sigurimit.
Shkeljet mund të kombinohen dhe, në një kontroll të vetëm, drejtuesi mund të humbasë deri në 8 pikë.
Kjo çështje është veçanërisht e rëndësishme duke pasur parasysh se shpërqendrimi, përfshirë përdorimin e telefonit, lidhet me rreth 24 për qind të aksidenteve me të lënduar në Francë, ndërsa afërsisht një e katërta e drejtuesve të automjeteve që humbin jetën nuk kanë qenë të lidhur me rrip sigurimi.
Kur mund të fillojnë gjobat automatike?
Spanja po shfaqet si një nga vendet pioniere në këtë fushë, me modulet Velolaser dhe rimorkiot e pajisura me inteligjencë artificiale, të cilat po integrohen gradualisht në një strategji kombëtare.
Në Francë, shteti ka planifikuar rreth 46 milionë euro për modernizimin e afërsisht 4.000 radarëve deri në vitin 2030, me më shumë pajisje urbane dhe funksione për analizimin e sjelljes së drejtuesve.
Pengesa kryesore mbetet juridike dhe etike.
Njëra çështje lidhet me homologimin nga LNE të sistemeve që duhet të interpretojnë sjellje të cilat mund të jenë më të vështira për t’u vlerësuar automatikisht.
Çështja tjetër lidhet me kontrollin e CNIL, autoritetit francez për mbrojtjen e të dhënave personale, pasi këto kamera mund të filmojnë brendësinë e automjetit, përfshirë fytyrat e shoferëve dhe pasagjerëve.
Aktorët e sektorit parashikojnë se gjobat plotësisht automatike për përdorimin e telefonit dhe mosvendosjen e rripit mund të përhapen gjerësisht ndërmjet viteve 2028 dhe 2030.
Për drejtuesit e automjeteve, sinjali është tashmë i qartë: telefoni në dorë ose mbi kofshë, rripi i vendosur në mënyrë të gabuar dhe mosrespektimi i distancës së sigurisë pritet të jenë ndër sjelljet e para që do të monitorohen nga sistemet e reja.
Me fjalë të tjera, mënyra më e sigurt për të shmangur jo vetëm gjobat, por edhe aksidentet, është që telefoni të mos përdoret gjatë drejtimit dhe rripi i sigurimit të vendoset në çdo udhëtim.
