Nga Christian Meier, Tel Aviv
Krateret e goditjeve në pistat e bazës ajrore Abu al-Duhur, në veriperëndim të Sirisë, pas një sulmi izraelit më 19 gusht.
Izraeli po dërgon sinjale për uljen e tensioneve me Turqinë, pasi bombardoi një bazë ajrore në Siri si një “mesazh”. Ekzistojnë dy teori për atë që fshihet pas këtij veprimi.
Pas sulmit ajror izraelit në Siri gjatë kësaj jave, i cili ishte drejtuar kundër Turqisë, qeveritë në Jerusalem dhe Ankara vazhdojnë të shkëmbejnë akuza, por njëkohësisht ka edhe sinjale për uljen e tensioneve.
Izraeli “nuk ka interes për një përshkallëzim me Turqinë”, deklaroi gjatë fundjavës ministri i Jashtëm Gideon Saar. Sipas tij, Izraeli është i përkushtuar ndaj status quo-së në Siri. Megjithatë, pjesë e këtij status quo-je, sipas tij, është edhe fakti që atje nuk duhet të ketë baza ushtarake turke.
Një përpjekje e pretenduar për ngritjen e një baze të tillë çoi në përshkallëzim gjatë natës së të martës. Forcat ajrore izraelite bombarduan bazën ajrore Abu al-Duhur në veriperëndim të Sirisë.
Në pamjet ajrore duken disa kratere goditjesh në pistat e ngritjes dhe uljes së avionëve. Sipas të dhënave siriane, u goditën edhe hangarë. Nuk pati viktima.
Më pas pasoi një seri deklaratash dhe përgënjeshtrimesh nga të dyja palët.
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu e pranoi menjëherë përgjegjësinë për sulmin. Sipas tij, ai ishte një mesazh për Sirinë dhe Turqinë, pasi udhëheqja në Damask kishte synuar të lejonte dislokimin e trupave turke.
Sipas njoftimit të zyrës së Netanyahut, Izraeli e kishte paralajmëruar disa herë Sirinë kundër një veprimi të tillë.
Zgjerimi i Turqisë drejt jugut kërcënon Izraelin
Turqia i cilësoi pretendimet izraelite si “akuza të papërgjegjshme”, të cilat synonin të legjitimonin shkeljen e sovranitetit të Sirisë.
Nga Siria u bë e ditur se një delegacion turk kishte vizituar bazën Abu al-Duhur një ditë para sulmit. Baza ndodhet rreth 80 kilometra larg kufirit siriano-turk.
Delegacioni kishte inspektuar punimet e rindërtimit në këtë bazë.
Turqia po e mbështet Sirinë në rindërtimin e ushtrisë së saj dhe po i ofron gjithashtu mbështetje logjistike.
Megjithatë, Netanyahu i përsëriti akuzat.
Izraeli nuk do ta tolerojë zgjerimin ushtarak të Turqisë drejt jugut, pra në Siri, shpjegoi ai të mërkurën.
“Kjo na kërcënon”, tha Netanyahu.
Sipas tij, Izraeli ia kishte përcjellë këtë paralajmërim Turqisë, por me sa duket ai nuk ishte dëgjuar.
“Prandaj u siguruam që ta kuptonin më mirë”, deklaroi Netanyahu.
Qeverinë në Jerusalem e zemëroi fakti që versioni i saj i ngjarjeve u kundërshtua nga pala amerikane.
I dërguari i posaçëm i Uashingtonit për Sirinë dhe Irakun, Tom Barrack, kishte kritikuar menjëherë pas sulmit një “përshkallëzim të panevojshëm”.
Në një intervistë të publikuar të premten, Barrack, i cili njëkohësisht është ambasador i SHBA-së në Turqi, shpjegoi se sa i rrezikshëm kishte qenë incidenti sipas tij.
Nëse Turqia do t’i kishte konsideruar avionët e paidentifikuar pranë kufirit si kërcënim dhe do të kishte ndërmarrë kundërmasa, situata mund të kishte çuar lehtësisht në një përballje të drejtpërdrejtë.
Dy teori për sulmin izraelit
Barrack vuri gjithashtu në dyshim disa nga pretendimet e Netanyahut.
Sipas tij, Izraeli nuk e kishte paralajmëruar as Turqinë dhe as Shtetet e Bashkuara për sulmin e afërt.
Është e vërtetë se, disa ditë para sulmit, Uashingtoni ishte informuar për të dhëna të inteligjencës izraelite sipas të cilave Turqia mund të synonte të dislokonte trupa në bazën Abu al-Duhur.
Megjithatë, Shtetet e Bashkuara e kishin verifikuar këtë informacion dhe përgjigjja e shërbimeve të tyre të inteligjencës kishte qenë:
“Jo, kjo nuk po ndodh.”
Sipas Barrack, ekzistojnë dy teori për atë që mund ta ketë shtyrë Izraelin ta kryente sulmin.
Mund të ketë pasur një dështim në komunikim ndërmjet ushtrisë dhe shërbimit të inteligjencës së jashtme, kreu i të cilit, vetëm pak ditë para sulmit, kishte zhvilluar një bisedë të gjatë telefonike me ministrin e Jashtëm sirian.
Teoria tjetër, sipas Barrack, është “se ata thjesht donin ta provokonin Turqinë”.
Në këtë rast, sulmi do të kishte qenë një manovër “shumë agresive” në funksion të zgjedhjeve parlamentare izraelite të vjeshtës, tha Barrack.
Baza ajrore Abu al-Duhur në veriperëndim të Sirisë, më 18 gusht. Reuters
Edhe brenda Izraelit dëgjohen pretendime se qeveria e Netanyahut mund të jetë duke u përpjekur të provokojë një përshkallëzim në njërin prej fronteve përpara zgjedhjeve.
Televizioni Channel 13 raportoi para disa ditësh se brenda strukturave të mbrojtjes po paralajmërohej për rrezikun e konfrontimeve të nxitura për arsye politike.
“Për ne është e qartë se disa njerëz duan ta ndezin situatën në sektorë të ndryshëm përpara zgjedhjeve”, u citua të kishte thënë një zyrtar i paidentifikuar.
A ishte paralajmëruar Siria “në nivelin më të lartë”?
Ministri izraelit i Mbrojtjes, Israel Katz, e pa të nevojshme t’u përgjigjej menjëherë deklaratave të Barrackut.
Në një deklaratë të shtunën, ai këmbënguli se Siria ishte paralajmëruar “në nivelin më të lartë”.
Pasi nuk kishte pasur asnjë reagim, Netanyahu dhe Katz kishin urdhëruar sulmin, të cilin ushtria, sipas tij, e kishte rekomanduar disa herë më parë.
Përpjekjet për t’i atribuuar sulmit motive politike, sipas Katzit, bazohen në “një përzierje paditurie, mungese të të kuptuarit të interesave të sigurisë së Izraelit dhe përpjekjes së vazhdueshme për ta sulmuar qeverinë”.
Ai e kritikoi intervistën e Barrackut duke thënë se ishte “plot pasaktësi”./FAZ
