Hayden Panettiere luftoi për vite me alkoolin, drogën dhe ilaçet kundër dhimbjeve. Sipas ekspertes Irene Abderhalden, varësia është sëmundja më e stigmatizuar nga të gjitha.
Nga Dario Aeberli
Panettiere kishte luftuar prej vitesh me varësinë nga alkooli, abuzimin me drogën, depresionin dhe ankthin, ndërsa së fundmi vuante edhe nga dhimbje të forta të shpinës.
Çfarë dihet
- Në banesën e Panettiere në South Carolina, ekipet e emergjencës gjetën një sprej nazal që përdoret kundër mbidozave të rrezikshme për jetën nga opioidet.
- Aktorja kishte vuajtur nga dhimbje të forta të shpinës në muajt para vdekjes dhe, në moshën 36-vjeçare, dyshohet se nuk i mbijetoi një mbidoze.
- Sipas ekspertes së varësive Irene Abderhalden, shumë persona me varësi mund të mbeten të rrezikuar gjatë gjithë jetës – çdo situatë e re stresi mund të sjellë rrezikun e rikthimit.
- Varësia konsiderohet sëmundja më e stigmatizuar nga të gjitha.
Kur ekipet e emergjencës u përpoqën t’i shpëtonin jetën Hayden Panettiere, ata folën për “mbidozë” dhe “arrest kardiak”, sipas regjistrimeve të thirrjes emergjente të cituara nga TMZ.
Por ndihma erdhi tepër vonë dhe aktorja vdiq në moshën 36-vjeçare.
Që atëherë, njerëz në mbarë botën po pyesin: pse është kaq e vështirë të thyhet rrethi vicioz i sëmundjeve të varësisë?
“Varësia është sëmundja më e stigmatizuar nga të gjitha.”
— Irene Abderhalden, eksperte e varësive
Hayden Panettiere luftoi pas lindjes së vajzës së saj në vitin 2014 me varësinë nga alkooli, depresionin pas lindjes, ankthin dhe abuzimin me drogën.
Personat me varësi shpesh vuajnë njëkohësisht nga disa probleme, siç konfirmon Irene Abderhalden për 20 Minuten. Ajo është eksperte e varësive dhe profesoreshë e Punës Sociale në Universitetin e Shkencave të Aplikuara të Zvicrës Veriperëndimore.
Gjatë vitit të fundit dukej se Hayden Panettiere kishte gjetur një mënyrë për t’i menaxhuar varësitë dhe sëmundjet e saj. Ajo shkroi kujtimet e saj, dha intervista dhe u shfaq sërish më shpesh në publik.
“Megjithatë, ka shumë shkaqe të ndryshme që mund të çojnë në rikthim. Shumë persona me varësi mbeten të rrezikuar gjatë gjithë jetës; çdo situatë e re stresi mund të përbëjë një rrezik”, thotë Abderhalden.
“Personat me varësi nuk veprojnë pa arsye”
Në banesën e Panettiere në South Carolina, ekipet e emergjencës gjetën një sprej nazal që përdoret në rastet e mbidozave të rrezikshme për jetën nga opioidet, si heroina, fentanyli ose disa ilaçe kundër dhimbjeve, për të kundërshtuar vështirësitë në frymëmarrje.
Në muajt para vdekjes, aktorja kishte vuajtur nga dhimbje aq të forta të shpinës, saqë herë pas here kishte vështirësi edhe në lëvizjen e këmbëve.
“Ka raste kur opioidet janë të vetmet mjete që e lehtësojnë përkohësisht dhimbjen dhe mund t’i ndihmojnë jashtëzakonisht shumë personat e prekur”, thotë ekspertja e varësive Abderhalden.
Ajo ka studiuar, ndër të tjera, në Universitetin Harvard dhe shpjegon se në Shtetet e Bashkuara praktika e përshkrimit të ilaçeve të tilla, të cilat mund të krijojnë varësi shumë shpejt, është më liberale.
“Personat me varësi nuk veprojnë pa arsye. Shpesh përpiqen ta ndihmojnë veten përmes vetë-mjekimit, por më pas konsumi merr jetë më vete dhe funksioni fillestar humbet.”
Kush është i lodhur, pi kafe. Kush është i stresuar, pi një cigare.
Një person i varur nga alkooli mund të ketë filluar thjesht duke pirë një gotë verë të kuqe për të fjetur më shpejt, derisa trupi u mësua me të dhe filloi të kërkonte më shumë.
Një person i varur nga kokaina mund ta ketë përdorur fillimisht substancën për t’u ndier më i sigurt në shoqëri.
“Substancat zënë gjithnjë e më shumë hapësirë në jetën e përditshme dhe shndërrohen në modele të rrënjosura thellë. Kur më pas bëhet tërheqja nga varësia, në përditshmëri mbetet një boshllëk”, shpjegon ekspertja.
Për këtë arsye, sipas saj, është shumë e rëndësishme që rrethi shoqëror dhe familjar t’u qëndrojë pranë personave me varësi dhe të organizojë ndihmën e nevojshme.
“Shpesh edhe familjarët kanë nevojë për mbështetje nga profesionistët. Varësia është sëmundja më e stigmatizuar nga të gjitha, sepse shumë shpejt lindin akuza dhe kërkohet faji”, thotë Abderhalden.
Kjo, sipas saj, është kundërproduktive.
Personat me probleme varësie duhet të mësojnë t’i mbushin në mënyra të tjera boshllëqet që krijohen në jetën e tyre të përditshme.
Kjo është një sfidë e madhe dhe kërkon sa më shumë ndihmë që të jetë e mundur nga njerëzit përreth tyre./20Minuten
