Maroku po përjeton një bum ekonomik, por përfitimet e tij nuk po arrijnë te shumë njerëz. Sidomos të rinjtë duan të emigrojnë – gjë që u dëshmua në mënyrë dramatike edhe nga dyndja drejt Ceutës. Megjithatë, frustrimi nuk ka vetëm shkaqe ekonomike.
Nga Stefan Ehlert, ARD Rabat
25-vjeçari Hamza qëndron në plazhin e Fnideq. Rrobat e tij të grisura janë ende të lagura nga përpjekja për të notuar drejt qytetit fqinj, Ceuta.
Përpjekja dështoi, por ai dëshiron të provojë sërish të arrijë në enklavën evropiane të Ceutës:
“Është ëndrra e nënës sime që dua ta realizoj: të shkoj në Evropë, të punoj atje dhe t’i shpëtoj mjerimit këtu. Pastaj do të kthehem dhe do ta ndihmoj nënën time.”
Megjithatë, i riu ka një punë – në një fabrikë tekstili në Tangier, thotë ai. Por paga nuk mjafton, aq më pak për të krijuar një familje.
Sipas sondazheve, më shumë se gjysma e të rinjve marokenë ushqejnë dëshirën për të emigruar.
Thashethemi i përhapur në rrjetet sociale se Spanja kishte hapur kufirin e saj në Ceuta gjeti kështu terren të përshtatshëm në fund të korrikut – për shembull edhe te 29-vjeçarja Nadia. Ajo arriti ta kalojë kufirin.
Spanja – “një vend që i ndihmon njerëzit”
Ajo i tregoi agjencisë së lajmeve AFP se çfarë shpresonte:
“Jemi këtu sepse e dimë se Spanja u ofron të rinjve një mundësi. Shpresojmë që të mund ta legalizojmë statusin tonë. Ky është një vend që i ndihmon njerëzit. Atje mund ta imagjinojmë një të ardhme për veten tonë.”
Mustapha, përkundrazi, e ka humbur shpresën.
Madje ai ka të afërm në Ceuta, tek të cilët tani jeton vajza e tij 16-vjeçare, Oumaima, e cila gjithashtu kishte kaluar duke notuar.
Por babai, përballë dyndjes masive, u kthye nga Ceuta pas vetëm një nate dhe iu rikthye punës në një kafene në Fnideq, ku thotë se fiton rreth 350 euro në muaj.
“Të ardhurat e mia këtu nuk mjaftojnë për të jetuar. Çfarë mund të bëj me 3.000 ose 3.500 dirhemë? Kush ka familje, nuk i mjaftojnë. Je i detyruar të mendosh se si të arrish të paktën deri atje.”
— Mustapha
Pranë Fnideq, jo larg kufirit me enklavën spanjolle Ceuta, shumë të rinj nuk shohin më perspektivë në Marok.
Frustrim pavarësisht bumit ekonomik
Paga të ulëta, korrupsion, shërbim i pamjaftueshëm shëndetësor, mungesë perspektive për kushte më të mira jetese, përndjekje politike – përmenden shumë arsye pse njerëzit nga Maroku duan të emigrojnë, të paktën përkohësisht.
Dhe kjo ndodh edhe pse mbretëria prej disa kohësh po përjeton një ngritje të vërtetë ekonomike, me ritme të mira rritjeje, prirje drejt industrializimit dhe investime miliardëshe në infrastrukturë.
Por ngritja ekonomike nuk po arrin te të gjithë.
Sociologia Soumaya Naamane Guessous, megjithatë, nuk beson se vetëm arsyet ekonomike janë përgjegjëse për dëshirën për emigrim.
“Të rinjtë e sotëm duan të shëtisin nëpër botë. Sot nuk kufizohesh më vetëm në vendin tënd, qytetin tënd dhe lagjen tënde. Këtu kemi të bëjmë me një mentalitet që nuk mund ta vëmë në pikëpyetje.”
— Soumaya Naamane Guessous, sociologe
Krahas arsyeve klasike të emigrimit, sipas saj, ekziston edhe një dëshirë e përhapur për të jetuar dhe udhëtuar si njerëzit e tjerë në botë.
Hendeku mes shtetit dhe brezit të ri po zgjerohet
Po rritet gjithashtu hendeku ndërmjet shtetit dhe brezit të ri, mendon influencuesja Soumaya Fikri nga Casablanca.
Ajo ka 150.000 ndjekës dhe, sipas saj, jo çdokush që është i pakënaqur dëshiron menjëherë të emigrojë.
Por personalisht ajo pret që shumë të rinj në Marok të mos marrin pjesë në zgjedhjet parlamentare që do të zhvillohen në shtator.
“Mendoj se kemi arritur në një pikë ku nuk besojmë më se qoftë edhe njëra nga partitë politike është e sinqertë. Nuk besojmë se ndonjëra prej partive do të nxisë çfarëdo ndryshimi. Prandaj refuzojmë të marrim pjesë.”
— Soumaya Fikri
Qindra aktivistë të protestave të Gen Z vazhdojnë të jenë në burg
Nëse shumë njerëz qëndrojnë larg zgjedhjeve, demokracia shumë e kontrolluar e Marokut rrezikon të përballet me një krizë besueshmërie.
Arsyet për këtë?
Për shembull, arrestime që duken arbitrare, si ai i fundit i reperit kritik Mehdi Black Wind – raste të tilla krijojnë pasiguri veçanërisht te të rinjtë.
Qindra aktivistë të protestave të Gen Z të vitit të kaluar vazhdojnë të jenë në burg.
Liria e shprehjes dhe liria e shtypit janë të kufizuara. Ndërkohë, mosbesimi ndaj njoftimeve zyrtare po rritet, thotë influencuesja Soumaya Fikri.
Sipas saj, nuk është për t’u habitur që në fund të korrikut kaq shumë njerëz ranë pre e historisë së rreme se kufijtë e Ceutës ishin hapur.
Njerëzit tashmë besojnë vetëm atë që qarkullon brenda “flluskës” së tyre në internet:
“Nëse klikon mbi diçka, algoritmi vazhdon të të ushqejë me të njëjtat lajme dhe nuk të hap asnjë perspektivë të re.”
Në Ceuta, ky dezinformim pati pasoja vdekjeprurëse.
Më shumë se 80 njerëz humbën jetën duke u përpjekur të kalonin kufirin që, sipas informacionit të rremë, ishte hapur drejt enklavës spanjolle. Shumica e tyre u mbytën./Tagesschau
