Avioni i Flydubai humbi rreth 17 mijë këmbë lartësi në më pak se një minutë dhe transmetoi kodin 7500 për “ndërhyrje të paligjshme”. Pasagjerë dhe anëtarë të ekuipazhit neutralizuan të dyshuarin, ndërsa pilotë të tjerë që ndodheshin në bord morën kontrollin e avionit dhe e ulën në Arabinë Saudite. Autoritetet saudite po marrin në pyetje bashkëpilotin. Flydubai thekson se motivi ende nuk është përcaktuar dhe u kërkon palëve të shmangin spekulimet.
Një fluturim i kompanisë Flydubai nga Dubai drejt aeroportit Ben Gurion në Izrael u shndërrua në një dramë ajrore të mërkurën, më 30 shtator, pasi një incident i dhunshëm në kabinën e pilotëve u pasua nga një humbje e menjëhershme e lartësisë, transmetimi i kodeve të emergjencës dhe devijimi i avionit drejt Arabisë Saudite.
Fluturimi FZ1073, i kryer me një Boeing 737 MAX 8, u ul në mënyrë të sigurt në aeroportin e Tabukut, në veriperëndim të Arabisë Saudite. Pas rreth tetë orësh në territorin saudit, pasagjerët hipën në një avion zëvendësues të Flydubai dhe u nisën drejt Izraelit.
Ngjarja po hetohet nga autoritetet saudite dhe strukturat izraelite të sigurisë. Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu tha se të dhënat e deritanishme tregojnë se njëri prej pilotëve kishte goditur me thikë pilotin tjetër dhe ishte përpjekur ta rrëzonte avionin. Bashkëpiloti i dyshuar po merret në pyetje nga autoritetet saudite.
Megjithatë, Flydubai ka bërë thirrje për kujdes. Kompania ka konfirmuar zyrtarisht se në kabinën e pilotëve ndodhi një përleshje, por ka theksuar se shkaqet dhe motivi i incidentit mbeten të panjohura dhe janë objekt i një hetimi zyrtar.
“Avioni u sigurua me sukses nga anëtarë të ekuipazhit të Flydubai që po udhëtonin në atë fluturim, të cilët e devijuan dhe e ulën në mënyrë të sigurt në aeroportin e Tabukut”, deklaroi kompania.
Flydubai u bëri gjithashtu thirrje të gjitha palëve të përmbahen nga spekulimet e parakohshme derisa autoritetet të përcaktojnë faktet.
Avioni humbi rreth 17 mijë këmbë lartësi
Të dhënat e fluturimit tregojnë se incidenti në ajër ishte jashtëzakonisht serioz.
Avioni kishte arritur një lartësi udhëtimi prej rreth 34.000 këmbësh kur, rreth dy orë e 15 minuta pas nisjes, hyri në një zbritje shumë të fortë. Ai ra nga rreth 34.000 në afërsisht 17.000 këmbë në më pak se një minutë, ndërsa shpejtësia u rrit nga rreth 411 në pothuajse 600 nyje.
Avioni u ngrit përsëri për disa çaste deri në 21.725 këmbë, përpara se të humbiste sërish lartësi dhe të zbriste nën 15.000 këmbë. Gjatë rreth një ore që pasoi, ai nuk mbajti një lartësi të qëndrueshme.
Të dhënat e Flightradar24 konfirmojnë gjithashtu se FZ1073 transmetoi fillimisht kodin 7700, që tregon një emergjencë të përgjithshme. Më pas u transmetua 7500, kodi ndërkombëtar që sinjalizon ndërhyrje të paligjshme në avion, përfshirë një rrëmbim të mundshëm. Para uljes në Tabuk, avioni kaloi përsëri në kodin 7700.
Avioni hyri për pak kohë në hapësirën ajrore jordaneze, përpara se të kthehej drejt Arabisë Saudite.
Fotografitë e publikuara pas uljes tregojnë gjithashtu dëmtime në pjesën e timonit drejtues të bishtit të avionit. Shkaku i dëmtimit nuk është përcaktuar zyrtarisht.
“Kishte gjak gjithandej”
Dëshmitë e pasagjerëve dhe videot e regjistruara brenda avionit tregojnë për një përleshje të dhunshme.
Sipas versionit që po hetojnë autoritetet izraelite, bashkëpiloti, i raportuar nga mediat izraelite si shtetas i Omanit, dyshohet se goditi me thikë kapitenin dhe më pas tentoi të merrte kontrollin e avionit. Kapiteni u plagos rëndë.
Në videot e publikuara pas incidentit shihet një anëtar i ekuipazhit i gjakosur dhe një person tjetër i lidhur në dyshemenë e avionit.
Një nga pasagjerët tha në një video të regjistruar menjëherë pas incidentit:
“Jemi këtu gjatë rrëmbimit të një avioni. Në këtë moment i kemi neutralizuar sulmuesit dhe po afrohemi për ulje. Kushdo që po më dëgjon, kemi nevojë për ndihmë.”
Ai shtoi se avioni po ulej në Tabuk dhe se pasagjerët ishin të sigurt, ndërsa piloti ishte plagosur.
Një tjetër pasagjer tregoi se kishte dëgjuar përleshje nga kabina e pilotëve dhe më pas avioni kishte hyrë në një zbritje të fortë, duke u rrotulluar.
“Na u duk se kaq ishte. Kishte marrë fund. Po përsëritej 11 Shtatori”, tregoi ai më vonë për Channel 12.
Pasagjerë të tjerë thanë se gjatë momenteve më të rënda kishin recituar lutjen hebraike “Shema Israel”, sepse nuk ishin të sigurt nëse do të mbijetonin.
Pasagjerët hynë në kabinën e pilotëve
Sipas dëshmive dhe versionit të paraqitur nga Netanyahu, disa pasagjerë izraelitë dhe një anëtar i ekuipazhit arritën të hynin në kabinën e pilotëve dhe të neutralizonin të dyshuarin.
Netanyahu tha se kishte folur drejtpërdrejt me një nga pasagjerët.
Sipas kryeministrit izraelit, pasagjeri i kishte treguar se avioni kishte hyrë në një zbritje të fortë dhe se ai, së bashku me një anëtar të ekuipazhit, kishte arritur të hynte në kabinë dhe ta ndalonte pilotin ndërsa ky po përpiqej të dëmtonte sistemet e avionit.
Më pas, pilotë të tjerë të Flydubai që po udhëtonin në avion morën kontrollin dhe e stabilizuan atë. Vetë Flydubai ka konfirmuar se avioni u sigurua nga anëtarë të ekuipazhit të kompanisë që ndodheshin në fluturim.
Ministri izraelit i Mbrojtjes, Israel Katz, e cilësoi incidentin si një “tentativë për sulm terrorist xhihadist” dhe deklaroi se, sipas informacionit paraprak izraelit, synimi i të dyshuarit ishte rrëzimi i avionit me pasagjerët në bord.
Ky është vlerësimi i autoriteteve izraelite; Flydubai nuk e ka konfirmuar motivin terrorist dhe ka deklaruar se motivet e incidentit mbeten objekt hetimi.
Avionët luftarakë u ngritën në ajër
Kur u morën sinjalet e emergjencës, avionë luftarakë izraelitë u ngritën në ajër, ndërsa Netanyahu dhe Katz zhvilluan konsultime urgjente sigurie.
Në atë fazë autoritetet izraelite nuk e dinin nëse bëhej fjalë për rrëmbim avioni. Raportimet e para theksonin se nuk kishte informacion të sigurt për një rrëmbim.
Pas uljes së sigurt në Tabuk, autoritetet saudite morën kontrollin e situatës. I dyshuari u ndalua dhe po merret në pyetje.
Strukturat izraelite të sigurisë po shqyrtojnë gjithashtu se si një bashkëpilot nga Omani ishte caktuar në një fluturim drejt Izraelit, duke qenë se Omani dhe Izraeli nuk kanë marrëdhënie diplomatike.
Arabia Saudite refuzoi avionët izraelitë të evakuimit
Pas uljes në Tabuk, Izraeli kërkoi të dërgonte avionë të tij për të marrë pasagjerët.
Sipas burimeve të sigurisë të cituara nga Reuters, Arabia Saudite nuk dha leje që avionët izraelitë të uleshin në territorin saudit. Forcat Ajrore izraelite kishin përgatitur avionë transportues Super Hercules për operacionin.
Në fund u vendos që vetë Flydubai të organizonte kthimin e pasagjerëve.
Kompania dërgoi avionë zëvendësues në Tabuk.
Disa nga pasagjerët izraelitë fillimisht refuzuan të hipnin përsëri në një avion të Flydubai dhe kërkuan që të transportoheshin nga një kompani izraelite.
Pas kontrolleve të sigurisë dhe miratimit të ekuipazhit, pasagjerët përfundimisht hipën në avionin e Flydubai. Rreth tetë orë pas uljes së tyre në Arabinë Saudite, avioni i evakuimit u nis drejt Izraelit.
Personeli saudit u kujdes për pasagjerët izraelitë
Gjatë qëndrimit në Tabuk, personeli saudit u ofroi ndihmë pasagjerëve izraelitë.
Pamjet e shpërndara në rrjetet sociale treguan personel mjekësor saudit duke u kujdesur për pasagjerët pas uljes.
Një prej pasagjerëve, Almog Italie, i tha Channel 12 se trajtimi që po merrnin nga personeli saudit ishte shumë i mirë.
“Ata po veprojnë në mënyrën më të mirë. Po kujdesen për ne. Për momentin, po mbështetemi tek ata”, tha ai.
Më pas shtoi me buzëqeshje në anglisht: “In Saudi Arabia we trust!”
Pamje të tjera treguan pasagjerët duke duartrokitur dhe duke kënduar pas uljes. The Times of Israel theksoi se nuk kishte mundur ta verifikonte në mënyrë të pavarur videon e publikuar nga mediat në gjuhën hebraike.
Hetimi vazhdon: motivi ende nuk është përcaktuar përfundimisht
Pavarësisht deklaratave të zyrtarëve izraelitë, hetimi për motivin e incidentit vazhdon.
Netanyahu thotë se të dhënat tregojnë një përpjekje të qëllimshme për rrëzimin e avionit, ndërsa Katz e ka cilësuar ngjarjen si tentativë për sulm xhihadist. Autoritetet saudite po marrin në pyetje të dyshuarin dhe Izraeli është në pritje të rezultateve të hetimit.
Nga ana tjetër, qëndrimi zyrtar i Flydubai mbetet më i rezervuar: kompania konfirmon incidentin e dhunshëm në kabinën e pilotëve dhe ndërhyrjen e ekuipazhit për të siguruar avionin, por thotë se shkaqet dhe motivet ende nuk dihen.
Deri në përfundimin e hetimit, pretendimet për motiv terrorist, motiv nacionalist apo ndonjë organizator të jashtëm duhet të trajtohen si dyshime ose vlerësime të autoriteteve dhe jo si përfundime të provuara.
Burimet: Reuters, Flydubai, Flightradar24, Ynet, N12/Channel 12, KAN, The Times of Israel
