Alarmistët përballë skeptikëve: Debati për zhvillimin e papërgjegjshëm të inteligjencës artificiale po intensifikohet. Studiuesi Nate Soares kërkon, në një intervistë për „Handelsblatt“, ndërhyrje të menjëhershme të politikës.
San Francisko. Largimi publik i një studiuesi të Anthropic po shkakton bujë në Silicon Valley dhe po rikthen edhe një herë pyetjen se sa seriozisht i marrin laboratorët kryesorë rreziqet e një inteligjence artificiale që mund të dalë jashtë kontrollit.
Studiuesi i Anthropic, Jacob Coxon, paralajmëroi këtë javë në një postim në blog se inteligjenca artificiale mund t’i „vrasë të gjithë njerëzit“, madje deri në fund të kësaj dekade. Sipas tij, industria tani po hyn në „fazën përfundimtare“ të betejës për të ardhmen e IA-së. Coxon thuhet se madje ka hequr dorë nga aksionet e kompanisë që i takonin, në mënyrë që të mund ta bënte publik paralajmërimin e tij.
Nate Soares, president i organizatës jofitimprurëse Machine Intelligence Research Institute (MIRI) në Berkeley të Kalifornisë, i konsideron shqetësimet për krijimin e një inteligjence artificiale vdekjeprurëse deri në vitin 2030 si „plotësisht të justifikuara“.
Soares tha për „Handelsblatt“ se e konsideron të domosdoshme ndërhyrjen e shtetit:
„Besoj se është realiste që qeveria, sapo ta kuptojë se çfarë po ndodh vërtet në këta laboratorë, të krijojë një lloj organi mbikëqyrës.“
Një institucion i tillë, sipas tij, duhet ta bëjë të qartë:
„Mund të ndërtoni chatbotë, por ne thjesht nuk jemi gati për garën drejt superinteligjencës.“
Gjithashtu, sipas Soares, nevojitet „një traktat ndërkombëtar që ndalon garën për superinteligjencë“.
Megjithatë, një organ i tillë „nuk duhet të vijë nga vetë industria“. Vetëm në gusht, drejtuesi i OpenAI, Sam Altman, ishte shprehur në një intervistë për „Handelsblatt“ në favor të krijimit të një organizate përkatëse të industrisë.
Soares e konsideron „qesharake“ pritshmërinë që një institucion i tillë të krijohet vullnetarisht nga një industri e përçarë mes vetes.
„Një gjë të tillë nuk do ta toleronim në rastin e rrëzimeve të avionëve. Dhe një inteligjencë artificiale që del jashtë kontrollit është më e rrezikshme se rrëzimi i një avioni.“
Senatori Bernie Sanders, një nga figurat kryesore të së majtës politike në Shtetet e Bashkuara, kishte kërkuar që javën e kaluar ndalimin shtetëror të zhvillimit të inteligjencës artificiale.
Sipas portalit Axios, ai synon që javën e ardhshme të organizojë një takim dypartiak kushtuar „rreziqeve të jashtëzakonshme“ që lidhen me IA-në.
Jacob is correct here—we really do earnestly believe AI could kill all humans! I personally think it is >10% within the next decade. I believe Anthropic is trying its best, but we do not yet have a plan to solve alignment for superintelligence and are not clearly on track to. https://t.co/QAIHiFP3QZ
— Evan Hubinger (@EvanHub) September 9, 2026
Edhe studiues të tjerë iu bashkuan paralajmërimeve apokaliptike.
Evan Hubinger, drejtues i fushës së „alignment“ në Anthropic – pra personi përgjegjës që inteligjenca artificiale të veprojë në përputhje me vlerat njerëzore – e vlerësoi në më shumë se dhjetë për qind probabilitetin që IA-ja të mund të shkaktojë vdekjen e njerëzimit.
Drejtuesit e IA-së vazhdojnë me „punët si zakonisht“
Kundërshtimet erdhën menjëherë, por kryesisht nga nivelet e dyta të industrisë.
Një studiues i inteligjencës artificiale në një startup të njohur i tha „Handelsblatt“ se e konsideronte „të çuditshme“ që disa nga kolegët e tij spekulonin për zhdukjen e afërt të njerëzimit nga IA-ja, ndërkohë që, gjatë rrugës drejt selive të kompanive të tyre në San Francisko, kalonin pranë njerëzve të pastrehë dhe personave të varur nga droga.
„A nuk kemi probleme më urgjente?“, pyeti ai.
Ndërkohë, drejtuesit kryesorë të kompanive të inteligjencës artificiale vazhduan të mërkurën me qasjen „business as usual“ – sikur gjithçka të ishte normale.
Drejtuesi i SpaceX, Elon Musk, publikoi një reklamë për biznesin e tij:
„Nëse dëshironi të arrini njerëzit më të zgjuar në botë, reklamoni në X.“
Ndërsa drejtuesi i OpenAI, Sam Altman, preferoi të merrej publikisht me ndërprerjet „bezdisëse“ të shërbimit, të shkaktuara nga kërkesa e lartë për modelin e ri GPT-6 Astra.
„Do të vazhdojmë t’i kushtojmë rëndësi të madhe një shërbimi të shkëlqyer ndaj klientëve“, shkroi Altman.
Nga ana tjetër, mediat e specializuara teknologjike iu hodhën me entuziazëm debatit.
Portali teknologjik „The Information“ pyeti:
„A po përgjumemi pa e kuptuar drejt një zhdukjeje të shkaktuar nga inteligjenca artificiale? Ndihet disi kështu.“
Përdorues të tjerë reaguan me humor të zi.
Gjatë javëve të fundit janë bërë publike gjithnjë e më shumë incidente në të cilat modelet e inteligjencës artificiale kanë depërtuar në sisteme të tjera.
Vetëm të mërkurën, Anthropic bëri publik një tjetër rast që kishte ndodhur në janar.
Drejtuesi i Anthropic për Gjermaninë, Roman Howe, deklaroi të martën në aktivitetin e industrisë „Digital X“ në Këln se kompania po punon që incidente të tilla të bëhen publike. Sipas tij, kompania duhet të sigurojë krijimin e modeleve më të sigurta.
Në qarqet e industrisë spekulohet se debati aktual mund t’i vijë madje për shtat drejtuesit të Anthropic, Dario Amodei.
Kompania e tij planifikon së shpejti daljen në bursë dhe prezantimet përkatëse përpara investitorëve të Wall Street-it. Një pozicion i spikatur në debatin për sigurinë e inteligjencës artificiale mund ta ndihmojë kompaninë.
Vetëm muajin e kaluar Anthropic publikoi një raport në të cilin rreziku i humbjes së kontrollit mbi inteligjencën artificiale u klasifikua si „i ulët“. Më parë, ky rrezik ishte klasifikuar si „shumë i ulët“.
Fundi i qëndrimit të „njerëzve të mirë“?
Për Anthropic situata tani po bëhet serioze, tha presidenti i MIRI-t, Nate Soares:
„Në muajt e ardhshëm do të shohim nëse qëndrimi i Anthropic si ‘njerëzit e mirë’ është diçka më shumë sesa thjesht fasadë.“
Kompania ka theksuar vazhdimisht se nuk dëshiron ta udhëheqë garën për zhvillimin e inteligjencës artificiale.
Në të njëjtën kohë, ajo është ndier e detyruar të marrë pjesë në këtë garë, sepse ekziston frika se, nëse Anthropic nuk vazhdon përpara, aktorë „më të këqij“ do ta bëjnë këtë.
Soares tha se, kur i kishte pyetur drejtuesit e kompanisë nëse nuk mund të përpiqeshin ta bindnin botën për një pauzë, ata i ishin përgjigjur se bota gjithsesi nuk do t’i dëgjonte.
„Por tani bota po dëgjon“, tha ai.
MIRI paralajmëron prej vitesh për rreziqet e kërkimeve të papërgjegjshme në fushën e inteligjencës artificiale.
Shkencëtari i informatikës Noares kishte punuar më parë në Microsoft dhe Google. Së bashku me studiuesin e inteligjencës artificiale Eliezer Yudkowsky, ai shkroi librin bestseller „If Anyone Builds It, Everyone Dies: Why Superhuman AI Would Kill Us All“ – „Nëse dikush e ndërton, të gjithë vdesim: Pse një inteligjencë artificiale mbinjerëzore do të na vriste të gjithëve“.
Soares thotë se shqetësimet për skenarë katastrofikë brenda laboratorëve të inteligjencës artificiale janë „shumë të përhapura“.
Edhe drejtuesi i Anthropic, Dario Amodei, kishte folur vazhdimisht për rreziqe të tilla në të kaluarën.
Sipas Soares, shumë punonjës të sektorit të inteligjencës artificiale janë habitur nga debati publik që shpërtheu pas rastit të fundit.
„Ata mendonin se të gjithë tashmë e dinin për këtë rrezik.“
Soares u shpreh gjithashtu skeptik ndaj idesë së drejtuesit të OpenAI, Jakub Pachocki, sipas së cilës sistemet e inteligjencës artificiale mund të përdoren për të mbajtur nën kontroll sisteme të tjera të rrezikshme të IA-së.
„Unë e konsideroj këtë një dëshirë të marrë për realitet“, tha Soares.
Sipas tij, Pachocki në postimin e tij në blog i kishte pranuar shumë prej rreziqeve.
„Kjo është për t’u vlerësuar.“
Por më pas, sipas Soares, ai paraqet „një mori justifikimesh se pse gjëja më e mirë është thjesht të vazhdojmë të vrapojmë me shpejtësi përpara“.
Duke marrë parasysh interesat financiare të personave të përfshirë, një qëndrim i tillë është „i parashikueshëm, por jo i menduar deri në fund“.
Vetëm pak vite më parë, argumenti ishte se problemet do të trajtoheshin sapo të kishte prova konkrete për rreziqe ekzistenciale.
„Tani i kemi këto prova konkrete“, tha presidenti i MIRI-t, duke iu referuar incidenteve të fundit të sigurisë së inteligjencës artificiale.
Tani, sipas tij, do të shihet „kush ka parime dhe guximin për të bërë gjënë e duhur“./Handelsblatt
