Vonesat në miratimin e transferimeve nga vendet partnere përkojnë me një përçarje gjithnjë e më të thellë mes presidentit Donald Trump dhe Volodymyr Zelenskyt.
Nga Michael Birnbaum, Francesca Ebel dhe John Hudson
Administrata Trump nuk e ka miratuar transferimin në Ukrainë të raketave përgjuese të nevojshme për ta mbrojtur vendin nga sulmet ruse me raketa dhe dronë, thanë zyrtarë të hënën. Kjo vonesë vjen në një kohë kur presidenti Donald Trump, gjatë javëve të fundit, është afruar me Rusinë dhe e ka kritikuar ashpër Ukrainën.
Të paktën disa nga transferimet e raketave përgjuese Patriot pritet të bëhen nga vende mike të Ukrainës, të cilave u nevojitet miratimi i sekretarit të Mbrojtjes, Pete Hegseth, për t’ia dorëzuar ato Kievit, sipas një zyrtari amerikan dhe tre personave të tjerë në dijeni të situatës. Ata folën në kushte anonimiteti për të diskutuar shkëmbimet diplomatike. Shtetet e Bashkuara ruajnë kontrollin mbi këto armë, sepse ato prodhohen prej tyre dhe dërgohen jashtë vendit me marrëveshjen që çdo transferim te vende të tjera kërkon miratimin amerikan.
Një zyrtar ukrainas i tha javën e kaluar gazetës The Washington Post se në rezervat e Ukrainës kishin mbetur «vetëm nja dy» raketa përgjuese.
Zyrtarët thanë se Hegseth nuk i ka refuzuar zyrtarisht transferimet, por as nuk i ka përfunduar hapat e nevojshëm për t’i miratuar. Sipas tyre, Hegseth ka vazhduar të miratojë disa ndihma amerikane për Ukrainën.
Trump e ka sulmuar vazhdimisht presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky gjatë ditëve të fundit, ndërsa marrëdhëniet mes dy udhëheqësve janë përkeqësuar në një mënyrë që kujton pikën më të ulët të tyre, në fillim të mandatit të dytë të Trumpit, kur ai e nxori udhëheqësin ukrainas nga Shtëpia e Bardhë. Marrëdhëniet ishin përmirësuar që atëherë dhe ishin pozitive deri muajin e kaluar, kur të dy u takuan në Nju-Jork.
Megjithatë, Trump duket gjithnjë e më i vendosur që ta bëjë Zelenskyn përgjegjës për vështirësitë e tij me çmimet e larta të energjisë dhe për perspektivën politike në përkeqësim përpara zgjedhjeve të mesmandatit. Ukraina prej muajsh po godet rafineritë ruse të naftës, si një nga strategjitë e saj kryesore për të ushtruar presion mbi Kremlinin.
Tani Trump dhe Zelensky po përplasen publikisht, ndërkohë që administrata ka ndërmarrë hapa për të mos dhënë ndihmën. Zyrtarët ukrainas thonë se këto veprime po kushtojnë jetë njerëzish, duke e vështirësuar mbrojtjen nga sulmet.
«Edhe një herë, gjatë natës pati një sulm rus me raketa balistike në disa valë dhe, edhe një herë, nuk pati asnjë paralajmërim nga partnerët tanë», shkroi Zelensky të hënën në Telegram. Ai tha se Rusia kishte lëshuar 16 raketa balistike kundër Ukrainës.
«Ne kemi mirëpritur, fjalë për fjalë, ÇDO përpjekje të partnerëve tanë për t’i dhënë fund kësaj lufte me dinjitet», shkroi ai. «Është shumë e rëndësishme t’i quajmë gjërat me emrin e tyre të vërtetë. Duhet ta quajmë agresorin agresor dhe ta ndihmojmë Ukrainën të mbrojë jetë njerëzish. Kur bllokohen dërgesat e raketave për mbrojtjen ajrore të Ukrainës, ndërsa Rusisë i lehtësohen sanksionet ose i shtyhet zbatimi i tyre, kjo, për fat të keq, përbën mohim të realitetit nga ana e partnerëve tanë.»
Trump e ka kritikuar vazhdimisht udhëheqësin ukrainas, duke sugjeruar se ai duhet të zëvendësohet.
«Zelensky nuk po ndihmon shumë. Mendoj se ai nuk dëshiron ta ndalë luftën», u tha Trump gazetarëve të hënën në Shtëpinë e Bardhë. «Mendoj se ka ardhur koha që dikush tjetër të negociojë në emër të Ukrainës.»
Këto komente pritej të shkaktonin zemërim në Kiev, i cili po vuan prej vitesh nga lufta dhe ku opinioni publik mbështet gjerësisht përfundimin e saj në një mënyrë që nuk çon në humbje.
Që nga vera, rezervat e raketave Patriot të Ukrainës kanë rënë në nivele kritike, duke e lënë popullsinë të ekspozuar ndaj sulmeve balistike pothuajse të përditshme të Rusisë. Rusia synon ta bëjë Kievin dhe qytete të tjera ukrainase të pabanueshme deri në dimër, duke goditur termocentrale, nënstacione dhe infrastrukturë tjetër thelbësore për ngrohjen dhe furnizimin me ujë. Raketat balistike — me fuqi të madhe goditëse, shpejtësi të lartë dhe të vështira për t’u përballuar pa ndihmën e teknologjisë së përparuar — janë një armë kyçe në këtë përpjekje.
Lufta e Shteteve të Bashkuara në Iran ka ushtruar presion të jashtëzakonshëm mbi rezervat botërore të raketave përgjuese Patriot dhe Ukraina ka filluar të përballet çdo muaj me mungesa kritike. Shtetet e Bashkuara zakonisht i dërgojnë këto raketa në sasi të vogla, shpesh vetëm disa njëherësh, ndërsa ato prodhohen.
Ukraina dhe partnerët e saj kanë kërkuar gjithashtu rezerva të tjera në mbarë botën, duke u bërë trysni vendeve që të ofrojnë çfarëdo raketash përgjuese që mund të ndajnë nga rezervat e tyre.
The Kyiv Independent raportoi i pari se Pentagoni nuk i kishte miratuar transferimet e raketave përgjuese nga vende të tjera drejt Ukrainës.
Një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë, i cili foli në kushte anonimiteti për të diskutuar çështje të ndjeshme diplomatike, tha se Shtetet e Bashkuara «vazhdojnë të luajnë një rol konstruktiv duke biseduar me të dyja palët në përpjekje për t’i dhënë fund luftës».
Në të njëjtën kohë, Ukraina ka përjetuar ndërprerje të përsëritura të funksionimit të sistemeve që japin paralajmërime të hershme për sulmet me raketa balistike dhe që mbështeten në të dhënat e zbulimit amerikan.
I pyetur nëse Shtetet e Bashkuara vazhdojnë të ndajnë të dhëna të zbulimit me Ukrainën, Trump tha të hënën: «Ne ndajmë të dhëna të zbulimit. Ndajmë shumë. I kemi dhënë shumë Ukrainës. E dini çfarë? I kemi dhënë shumë Ukrainës. Ata nuk na kanë dhënë asgjë.»
Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, këmbënguli të hënën se «nuk ka pasur asnjë ndërprerje» në ndarjen e të dhënave të zbulimit amerikan me Ukrainën.
«Ajo ku duam të përqendrohemi është t’i japim fund kësaj lufte. Kjo është ajo ku duhet të përqendrohet edhe ai», tha Rubio për Zelenskyn, duke iu përgjigjur pyetjeve të gazetarëve në Uzbekistan, ku ndodhet për vizitë.
I pyetur për pretendimet ukrainase se nuk kishte pasur paralajmërime të hershme për sulmet e fundit, Rubio tha se «para dy netësh» kishte ndodhur një «problem me programin kompjuterik», të cilin po e shqyrtonte Komanda Evropiane e Shteteve të Bashkuara.
Në një deklaratë, një zyrtar i lartë i Pentagonit tha se «nuk ka pasur asnjë ndryshim në politikën e Departamentit të Luftës lidhur me ndarjen e të dhënave të zbulimit apo me ndonjë nga kapacitetet që po u mundësojmë evropianëve t’i ofrojnë Ukrainës».
Zyrtari, i cili foli në kushte anonimiteti për të diskutuar çështje të ndjeshme diplomatike, tha se programi përmes të cilit aleatët e NATO-s i sigurojnë Ukrainës armë të prodhuara në Shtetet e Bashkuara «vazhdon pa ndryshime».
Marrëdhëniet mes Trumpit dhe Zelenskyt kanë pasur ulje-ngritje prej vitesh. Por këtë muaj ato u përkeqësuan ndjeshëm gjatë bisedimeve në Majami mes përfaqësuesve të dy qeverive, kur zyrtarët ukrainas kundërshtuan përpjekjet e Shtëpisë së Bardhë për t’i bindur të ndalonin goditjet ndaj objektivave energjetike ruse, përfshirë rafineritë e naftës që prodhojnë naftë dizel, thanë zyrtarë amerikanë dhe ukrainas.
Ndërsa ai takim po zhvillohej, Trump njoftoi se Shtetet e Bashkuara kishin arritur një marrëveshje me Kremlinin, me të cilën hiqeshin sanksionet amerikane ndaj eksporteve ruse të naftës dizel. Presidenti rus Vladimir Putin kishte pranuar të shiste më shumë se një milion tonë naftë dizel në «tregun amerikan dhe atë global», shkroi Trump.
Analistët e tregut të naftës shprehën dyshime se marrëveshja do të kishte ndikim domethënës në çmimet e naftës dizel në Shtetet e Bashkuara. Ata vunë në dukje se, megjithëse goditjet ukrainase kishin kontribuar në rritjen e çmimit global të naftës dizel, faktori më i rëndësishëm pas shtrenjtimit kishte qenë lufta e Shteteve të Bashkuara me Iranin dhe ndërprerjet në furnizimin botëror me naftë, të shkaktuara nga përpjekjet e Iranit për të bllokuar Ngushticën e Hormuzit.
Megjithatë, marrëveshja i ka dhënë Trumpit një interes të drejtpërdrejtë për ta penguar Ukrainën të godasë rafineritë ruse, duke ndezur tensionet mes Kievit dhe Uashingtonit dhe, në praktikë, duke e rreshtuar pjesërisht administratën Trump përkrah Putinit.
Deklaratat publike të Zelenskyt se Trump po zgjedh anën tjetër dhe se Shtëpia e Bardhë nuk është në «anën e duhur të historisë» i kanë acaruar më tej tensionet, thanë zyrtarë amerikanë.
Të hënën, Zelensky bisedoi me senatorë amerikanë në një telefonatë në grup, gjatë së cilës diskutoi sfidat me të cilat përballet Kievi për shkak të përkeqësimit të fortë të marrëdhënieve me Trumpin.
Disa republikanë të shquar janë bërë gjithnjë e më kritikë ndaj lëshimeve të fundit të Trumpit ndaj Rusisë, veçanërisht ndaj vendimit të tij të së premtes për të mos zbatuar sanksionet e vendosura në bazë të një projektligji dypartiak, të miratuar në nderim të senatorit të ndjerë Lindsey Graham, një mbështetës i vendosur republikan i Ukrainës.
Kongresmeni Michael McCaul nga Teksasi, ish-kryetari republikan i Komisionit të Punëve të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve, iu bashkua javën e kaluar anëtarëve të të dyja partive në dënimin e marrëveshjes së Trumpit për naftën dizel.
«Heqja e fundit e sanksioneve ndaj naftës ruse vetëm sa do të ushqejë dhunën dhe shkatërrimin e Kremlinit», tha McCaul në një letër drejtuar Shtëpisë së Bardhë, të bashkënënshkruar nga 20 kolegë të tij të Dhomës së Përfaqësuesve.
Senatori Roger Wicker, republikan nga Misisipi dhe kryetar i Komisionit të Forcave të Armatosura të Senatit, publikoi të dielën një deklaratë jashtëzakonisht të drejtpërdrejtë, duke i kërkuar Trumpit të riafirmonte mbështetjen për Ukrainën, pasi senatori ishte takuar me Zelenskyn në Kiev.
Zelensky do t’i ndalte sulmet ndaj rafinerive ruse nëse Rusia do t’i ndalte sulmet ndaj infrastrukturës ukrainase, shkroi Wicker. «Presidenti Trump mund t’i ulë që sot çmimet në pikat e karburantit, thjesht duke pranuar këtë marrëveshje!», tha ai. «ZOTI PRESIDENT, JU LUTEM, PRANOJENI KËTË FITORE!»
Ebel raportoi nga Kievi. Në këtë raportim kontribuuan Noah Robertson dhe Tara Copp nga Uashingtoni dhe Susannah George nga Samarkandi, Uzbekistan. (The Washington Post)
