Qeveria e Arabisë Saudite sapo ka njoftuar mbylljen për një javë të të gjitha shkollave në kryeqytet dhe, sipas burimeve të mirëinformuara, u ka dhënë udhëzim të gjitha spitaleve që të përgatiten për të pritur të plagosur. Sipas sauditëve të mirëinformuar, mbretëria po përballet sot me një kërcënim ekzistencial të paprecedentë që nga koha e mbretërimit të mbretit Abdulaziz, themeluesit të saj, i cili vdiq në vitin 1953. Edhe pushtimi i Kuvajtit nga Iraku në vitin 1990, i cili kishte ngjallur frikën se Iraku mund të pushtonte fushat e naftës në lindje të vendit, nuk mund të krahasohet me sfidën me të cilën përballet sot Arabia Saudite.
Kërcënimi ushtarak vjen nga tri drejtime: në jug, nga rebelët Huthi në Jemen; në veri, nga milicitë shiite në Irak; dhe në lindje, nga regjimi i ajatollahëve në Iran. Të tre kundërshtarët e mbretërisë i koordinojnë veprimet e tyre, ndërsa Huthit dhe milicitë irakiane ndjekin, në shkallë të ndryshme, urdhrat e Teheranit. Të gjithë deklarojnë hapur se synojnë rrëzimin e dinastisë Al Saud, me arsyetimin se sauditët janë aleatë të imperialistëve amerikanë dhe të Izraelit. Nga ana e tyre, Huthit synojnë të pushtojnë territore saudite, përfshirë Mekën dhe Medinën, ndërsa një udhëheqës i rëndësishëm i milicive shiite irakiane ka deklaruar se “rruga për çlirimin e Jerusalemit kalon përmes Riadit”.
Në korrik, Huthit njoftuan vendosjen e një bllokade detare që synonte portet dhe trafikun detar saudit. Që atëherë, ata kanë lëshuar dhjetëra breshëri raketash dhe dronësh kundër porteve, aeroporteve dhe infrastrukturës energjetike. Milicitë shiite irakiane iu bashkuan këtyre sulmeve, duke goditur dy stacione pompimi dhe duke nxjerrë përkohësisht jashtë funksionit naftësjellësin Lindje–Perëndim, i cili transporton çdo ditë 7 milionë fuçi naftë nga Provinca Lindore drejt portit të Yanbut, në Detin e Kuq.
Territor më i madh se Evropa Perëndimore
Arabia Saudite rrezikon që anijeve të saj t’u pengohet kalimi nëpër ngushticat Bab el-Mandeb dhe Hormuz, nëse nuk pranon kërkesat e kundërshtarëve të saj. Për iranianët, këto kërkesa përfshijnë njohjen nga Riadi të kontrollit të Teheranit mbi ngushticën e Hormuzit dhe të së drejtës së tij për pasurimin e uraniumit; ndërsa Huthit kërkojnë të njihen si udhëheqësit legjitimë të Jemenit dhe të marrin dhjetëra miliarda dollarë dëmshpërblime. Asnjëra prej këtyre kërkesave nuk është e pranueshme për Riadin, i cili po përgatitet për një përshkallëzim të luftës në Jemen. Që nga shtatori, aviacioni saudit po kryen sulme të shpeshta kundër Huthive dhe po u ofron mbështetje ajrore forcave jemenase që luftojnë kundër tyre. Ky angazhim pritet të intensifikohet ndjeshëm.
Kërcënimi është, pra, shumë real, veçanërisht sepse forcat e armatosura të mbretërisë nuk janë në gjendje të mbrojnë në mënyrë efektive një territor kaq të gjerë — më të madh se Evropa Perëndimore — përballë luftëtarëve të parregullt dhe me përvojë luftarake, si dhe një arsenali masiv raketash dhe dronësh. Këta të fundit mund të dëmtojnë rëndë infrastruktura jetike, si impiantet e shkripëzimit të ujit, centralet elektrike dhe objektet energjetike, deri në atë masë sa ta paralizojnë vendin.
Thyerje e zotimit amerikan
Pozita e Riadit është përkeqësuar sepse Donald Trump refuzon ndihmën ushtarake të kërkuar nga princi i kurorës Mohammed bin Salman përballë kërcënimit të Huthive, pavarësisht marrëveshjes së mbrojtjes strategjike të nënshkruar nga të dyja vendet në vitin 2025 dhe një tradite amerikane që daton që nga viti 1951, e mbështetur në zotimin për ta ndihmuar Arabinë Saudite kundër çdo agresioni të huaj.
Politika e Trumpit është e paparashikueshme dhe e vështirë për t’u shpjeguar, duke pasur parasysh qëndrimin e tij të pakompromis ndaj Iranit. Ai nuk duket se i konsideron teatrot e ndryshme të konfliktit si fronte të së njëjtës luftë. Ndoshta ai po refuzon ndihmën për t’i shtyrë sauditët të bëhen më të pavarur në mbrojtjen e vendit të tyre. Dronët e shumtë që sauditët po blejnë tani nga Turqia mund të përbëjnë një hap në këtë drejtim.
Mbetet e vështirë të parashikohet se si do të përfundojë ky konflikt. Arabia Saudite dhe vendet e Gjirit nuk kanë ndonjë zgjidhje të thjeshtë, përveçse të përgatiten për një betejë të gjatë dhe të vështirë dhe të shpresojnë se armiqtë e tyre do të rezultojnë më pak të fuqishëm nga sa duken.
Të gjithë udhëheqësit e Gjirit dëshirojnë tashmë fundin e regjimit të Teheranit, por kjo duket pak e mundshme pa një kryengritje në Iran, ndërsa pasojat e rënies së regjimit mund të rezultojnë edhe më të vështira për t’u menaxhuar. Zgjidhja e vetme është zhvillimi i kapaciteteve të tyre ushtarake, në mënyrë që të mos varen më nga ndihma e jashtme. Një përpjekje e tillë do të kërkonte një brez të tërë dhe do të krijonte ushtri efikase, të cilat një ditë mund të merrnin pushtetin që mbahet nga familjet mbretërore të rajonit. Do të duhet të zgjidhet mes varësisë nga mbrojtja e jashtme dhe zhvillimit të kapaciteteve ushtarake kombëtare — dhe kjo zgjedhje duhet bërë pa humbur kohë.
Bernard Haykel është profesor i studimeve të Lindjes së Afërt në Universitetin Princeton.
Nga L’Express, Francë
