Forcat amerikane i dhanë fund misionit të tyre në Irak këtë të mërkurë, më 30 shtator, një largim që rrezikon të krijojë një vakum sigurie dhe t’i lërë më shumë hapësirë Iranit dhe aleatëve të tij shiitë në vend, si edhe ISIS-it, i cili po shfaq shenja të ringritjes dhe mund ta shfrytëzojë këtë mundësi për t’u riorganizuar.
Kjo tërheqje, e kryer kryesisht nga baza ajrore në Erbil, në rajonin gjysmëautonom kurd, u përshëndet si fitore nga Teherani dhe aleatët e tij. Vendimi për tërheqjen ishte marrë në vitin 2024, gjatë presidencës së Joe Bidenit, ndërsa u zbatua nga administrata e Donald Trumpit, edhe pse kjo e fundit është në luftë me Iranin. Tërheqja vjen 23 vjet pasi forcat e udhëhequra nga Shtetet e Bashkuara rrëzuan Saddam Husseinin, duke hapur më pas një periudhë të gjatë trazirash dhe kaosi, e cila kulmoi me ngritjen e ISIS-it.
Pentagoni njoftoi këtë të mërkurë se Shtetet e Bashkuara dhe partnerët e tyre të koalicionit i kishin dhënë zyrtarisht fund operacionit “Inherent Resolve” dhe se do të vazhdonin t’u ofronin partnerëve irakianë trajnim të posaçëm dhe mbështetje në fushën e inteligjencës. Sipas Departamentit amerikan të Mbrojtjes, irakianët tani duhet të marrin drejtimin e përpjekjeve për garantimin e sigurisë së vendit dhe për mbajtjen nën kontroll të elementeve të mbetura të ISIS-it.
“Vakumet e sigurisë mund të jenë jashtëzakonisht të rrezikshme”
Edhe pse largimi i forcave amerikane mbështetet gjerësisht nga irakianët, disa druhen se forcat e sigurisë, të trajnuara dhe të financuara nga Shtetet e Bashkuara, ende mund të mos jenë në gjendje ta mbrojnë vendin.
“Mësimi që duhet nxjerrë nga dy dekadat e fundit është se vakumet e sigurisë mund të jenë jashtëzakonisht të rrezikshme”, tha për Reuters Djassim al Bahadli, specialist i grupeve të armatosura shiite të lidhura me Iranin.
Shtetet e Bashkuara pushtuan Irakun në vitin 2003 për të rrëzuar udhëheqësin sunit Saddam Hussein. Më pas, ato e okupuan vendin, vendosën një qeveri të dominuar nga shiitët dhe për vite me radhë luftuan kundër një kryengritjeje të përbërë nga grupe të ndryshme të armatosura, kryesisht xhihadiste, përpara se të tërhiqeshin për herë të parë në vitin 2011.
Vetëm tre vjet më vonë, forcat amerikane u rikthyen për të ndihmuar forcat irakiane në luftën kundër ISIS-it, një organizatë sunite, gjatë periudhës 2014–2017.
Në total, afro 4.500 amerikanë humbën jetën gjatë operacionit “Iraqi Freedom”, rreth dy herë më shumë se në luftën e zhvilluar paralelisht në Afganistan pas sulmeve terroriste të 11 shtatorit 2001 në Shtetet e Bashkuara. Lufta në Afganistan përfundoi në mënyrë të papritur me tërheqjen e forcave amerikane në vitin 2021.
Gjatë viteve të fundit, Iraku ka qenë i vetmi vend që ka ruajtur lidhje të ngushta politike dhe ushtarake si me Shtetet e Bashkuara, ashtu edhe me Iranin, ndërsa Uashingtoni dhe Teherani e kanë përdorur herë pas here territorin e tij si arenë për përplasje të tërthorta.
Në janar të vitit 2020, Shtetet e Bashkuara vranë Qassem Soleimanin, komandantin e Forcës Quds, njësisë elitare përgjegjëse për operacionet jashtë Iranit në kuadër të Gardës Revolucionare, gjatë një sulmi pranë aeroportit të Bagdadit.
Nga ana tjetër, aleatët e Iranit kanë kryer rregullisht sulme ndaj bazave ushtarake amerikane, të cilat janë pasuar nga kundërpërgjigje. Që nga shpërthimi i luftës së hapur kundër Iranit në shkurt, shtatë nga 18 pjesëtarët e forcave amerikane që zyrtarisht janë vrarë në këtë konflikt kanë humbur jetën në Irak.
Irani, i cili deklaron se objektivi i tij përfundimtar është t’i detyrojë forcat amerikane të largohen nga i gjithë Lindja e Mesme, e paraqet tërheqjen amerikane nga Iraku si një triumf për “boshtin e rezistencës”, të përbërë nga grupet e armatosura aleate me të në të gjithë rajonin.
“Irani është në pozitë për të nxjerrë përfitim strategjik nga largimi i koalicionit, sepse kështu largohet një prani ushtarake që për vite me radhë ka shërbyer si kundërpeshë ndaj ndikimit të Teheranit në Irak”, thekson Djassim al Bahadli.
“Ajo që është edhe më shqetësuese nuk është domosdoshmërisht një ndërhyrje e drejtpërdrejtë iraniane, por mundësia që grupet aleate me Iranin të ndihen gjithnjë e më të fuqishme në mungesë të një pranie ushtarake perëndimore”, tha për Reuters Ahmed Younis, analist politik me bazë në Bagdad.
“Këto grupe mund të përpiqen ta zgjerojnë rolin e tyre në hartimin e politikave shtetërore dhe ta konsolidojnë praninë e tyre brenda institucioneve kyçe”, shtoi ai.
ISIS-i në pritje të një mundësie
Disa zyrtarë të sigurisë në Irak, si në nivelin e qeverisë federale, ashtu edhe në rajonin gjysmëautonom kurd në veri të vendit, shohin edhe një rrezik tjetër nga tërheqja amerikane: riaktivizimin e luftëtarëve të Shtetit Islamik, të cilët, pavarësisht disfatës së kalifatit të tyre të vetëshpallur afro dhjetë vjet më parë, vazhdojnë të mbajnë një rrjet celulash të fjetura.
Në kulmin e zgjerimit të tij, ISIS-i kontrollonte një të tretën e territorit të Irakut dhe nënshtronte ose vriste popullsitë që i konsideronte të pafe.
Pa inteligjencën, mbështetjen logjistike dhe dronët e siguruar nga Shtetet e Bashkuara, organizata do të ketë mundësi t’i rindërtojë forcat e saj, parashikon komandanti ushtarak kurd Sirwan Barzani.
“Çështja më e rëndësishme sot është nëse institucionet irakiane të sigurisë kanë përgatitur një plan B të zbatueshëm për fazën pas largimit të koalicionit”, tha gjenerali në pension i ushtrisë irakiane Mohammed al Djoubouri, i cili komandoi një brigadë gjatë luftës kundër Shtetit Islamik.
“Një nga skenarët më të këqij do të ishte që Shteti Islamik të siguronte dronë të armatosur ose dronë të pajisur me mjete shpërthyese të improvizuara, ndërkohë që Iraku ende nuk disponon kapacitete të mjaftueshme të mbrojtjes ajrore për t’iu kundërvënë në mënyrë efektive kërcënimeve të tilla.”/L’Express
