Kompleksi historik Darphane-i Amire, që ndodhet në oborrin e parë të Pallatit Topkapı, do të hapet për vizitorët me pesë muze të specializuar, pas përfundimit të restaurimit dhe përshtatjes së tij për funksione të reja. Mbi 10 mijë objekte nga periudha të ndryshme do të paraqiten në koleksione të ndara në kategoritë „porcelan, kaligrafi, armë, harta dhe histori industriale“.
Kompleksi Darphane-i Amire është planifikuar të hapet për vizitorët të shtunën, më 24 tetor, me pesë muze të specializuar.
Kryetari i Administratës së Pallateve Kombëtare, Yasin Yıldız, tha se Darphane-i Amire është një kompleks me rëndësi të veçantë për trashëgiminë historike dhe kulturore të Turqisë.
Duke theksuar se ndërtesat në oborrin e Pallatit Topkapı kanë shërbyer për veprimtarinë e prodhimit të monedhave të Perandorisë Osmane, Yıldız tha se kompleksi shtrihet në një sipërfaqe prej 17 dynymësh dhe përbëhet nga 17 ndërtesa.
Yıldız shpjegoi se, pasi Darphane-i Amire iu transferua Administratës së Pallateve Kombëtare në vitin 2019, nisën përgatitjet për restaurim nën drejtimin e këshillit shkencor.
„Disa nga ndërtesat kishin arritur vërtet në gjendjen e një trashëgimie historike që rrezikonte të zhdukej. Në përfundim të këtij procesi shtatëvjeçar, mund të them me kënaqësi se, sërish nën drejtimin e këshillit tonë shkencor, kemi arritur një rezultat jashtëzakonisht të mirë në restaurimin e ndërtesave“, tha ai.
Duke theksuar se pas restaurimit ndërtesave historike u janë dhënë funksione të reja, Yıldız tha:
„Në përputhje me udhëzimet e shkencëtarëve, në kompleks u krijuan pesë muze. Kjo është shumë e rëndësishme, sepse në koleksionet e Pallateve Kombëtare, veçanërisht në ato të Pallatit Topkapı, gjenden koleksione jashtëzakonisht të rëndësishme, secili prej tyre me vlerën e një thesari, të cilat tashmë ekspozohen në këta pesë muze. Ne ndodhemi në Muzeun e Kaligrafisë. Në të ekspozohen veprat kaligrafike me famë botërore të Pallatit Topkapı. Këtu kemi ekspozuar 2 mijë objekte dhe mund të them pa hezitim se këtu ndodhen veprat më madhështore të të gjitha figurave monumentale të artit turk të kaligrafisë.“
Yıldız tha se Muzeu i Kaligrafisë përbëhet nga rreth 12 salla, ndërsa Muzeu i Porcelanit ka 19 salla ekspozimi, ku përveç porcelanit kinez paraqiten edhe shembuj të porcelanit evropian dhe atij vendas.
Ai tha se prej kohësh po punohej që koleksioni i porcelanit të ekspozohej i bashkuar në një vend.
„Këto ndërtesa me oborre na e mundësuan këtë. Kemi krijuar vërtet një muze madhështor, ku ekspozohen 5.300 objekte prej porcelani. Besoj se të interesuarit do ta vizitojnë me shumë kënaqësi. Është krijuar një nga muzetë më të rëndësishëm të këtij lloji në botë“, tha Yıldız.
Hapen për vizitorët edhe koleksionet e armëve dhe historisë industriale
Yıldız bëri të ditur se në Muzeun Esliha-i Hümayun, të krijuar në Darphane-i Amire, ekspozohen rreth 2.500 armë. Në koleksion, përveç armëve që u kanë përkitur sulltanëve osmanë dhe funksionarëve shtetërorë, gjenden edhe shembuj nga qytetërime të ndryshme.
Duke rikujtuar se më parë në Pallatin Topkapı ekzistonte një muze më i vogël i armëve, Yıldız vazhdoi:
„Në muzeun tonë të ri kemi mundësinë të ekspozojmë 2.500 objekte, përfshirë edhe ato që i kemi nxjerrë nga depot. Një tjetër muze në Kompleksin e Darphanes është, ashtu siç tregon edhe emri, vetë Darphaneja, pra punishtja e monedhave. Gjatë restaurimit të këtyre ndërtesave hasëm në objekte jashtëzakonisht të rëndësishme të trashëgimisë së Revolucionit Industrial. Pamë se shoqëria osmane e shekullit XIX, ashtu si të gjitha vendet kryesore të botës së asaj kohe, kishte blerë pajisjet më moderne që Revolucioni Industrial kishte prodhuar për nevojat e shtypshkronjës së monedhave. Të gjitha këto pajisje iu nënshtruan restaurimit dhe konservimit dhe 500 prej tyre ekspozohen këtu së bashku me disa elemente të vetë ndërtesave.“
Yıldız tha se Muzeu i Hartave, i ngritur në ndërtesën e parë të Darphane-i Amire, përbëhet nga gjashtë galeri dhe se aty ekspozohen së bashku harta historike.
Ai theksoi se, përveç pesë muzeve, në kompleks ndodhen edhe dy galeri arti që do të presin ekspozita të përkohshme, si dhe Qendra Kërkimore e Pallateve Kombëtare.
Duke thënë se një nga fazat e fundit të projektit është Biblioteka e Pallatit Topkapı, Yıldız shtoi se biblioteka, përgatitjet e së cilës janë drejt përfundimit, do të vihet në shërbim të vizitorëve dhe do të krijojë një hapësirë ku koleksioni i dorëshkrimeve do të ruhet dhe njëkohësisht do të mund të shihet.
Rreth Darphane-i Amire
Themelet e kompleksit Darphane-i Amire, që ndodhet në oborrin e parë të Pallatit Topkapı, lidhen me punimet ndërtimore dhe zhvillimore të kryera në vitin 1727.
Kompleksi mori pamjen e tij të sotme pas zgjerimeve të realizuara gjatë sundimit të Sulltan Mahmud II dhe shërbeu si qendër e prodhimit të monedhave të Perandorisë Osmane.
Kompleksi, i cili për shumë vite u përdor për qëllime të ndryshme dhe disa pjesë të të cilit mbetën pa mirëmbajtje, u përshtat për funksione të reja pas restaurimit të kryer pas transferimit të tij nën administrimin e Pallateve Kombëtare.
Pesë muzetë e krijuar në Darphane-i Amire do t’u mundësojnë vizitorëve që, në të njëjtin kompleks, të njihen me koleksione që pasqyrojnë artin, kaligrafinë, gjeografinë, organizimin ushtarak dhe historinë e prodhimit në Perandorinë Osmane.
Muzeu i Porcelanit i Pallateve Kombëtare, Muzeu i Kaligrafisë, Muzeu Esliha-i Hümayun, Muzeu i Darphanes dhe Pajisjeve Industriale, si dhe Muzeu i Hartave, bashkojnë koleksione të ndryshme në të njëjtin kompleks.
Përzgjedhja, e përbërë nga rreth 5 mijë objekte prej porcelani, 2 mijë vepra kaligrafike, 2.500 armë, 500 objekte industriale dhe 110 harta, pasqyron shumëllojshmërinë e koleksioneve të pallatit në aspektin e artit, shkencës, historisë ushtarake dhe kulturës së prodhimit.
Objektet ekspozohen në vitrina të posaçme dhe hapësira tematike ekspozimi, të integruara me arkitekturën e ndërtesave historike.
(TRT Haber/AA)
