Nga Louan Deniel
Nuk është tamam një lojë me pyetjen “Kush është spiuni?”, por situata i ngjan shumë një të tillë. Më 14 tetor, Ukraina njoftoi se kishte konstatuar ngadalësime në funksionimin e Starshield, një sistem i Starlink i projektuar ndër të tjera për përdorim ushtarak. Këto probleme bënë që Kievi të mos mund të përdorte disa prej dronëve të tij. Në pronësi të Elon Musk, ky sistem satelitor është vendimtar për mbrojtjen e Ukrainës, pasi mundëson funksionimin e terminaleve ushtarake ukrainase dhe transmetimin e pamjeve nga dronët.
Që prej asaj kohe, ka mbizotëruar paqartësia për shkaqet e kësaj situate. Por sot ka ndodhur një kthesë e papritur: sipas informacioneve të gazetës amerikane The Wall Street Journal, urdhrin për kufizimin e funksionimit të sistemit e ka dhënë vetë Elon Musk. Arsyet e këtij vendimi ende nuk dihen, ndërsa miliarderi nuk kishte reaguar deri në momentin e publikimit të artikullit.
Megjithatë, të mërkurën e kaluar, pronari i SpaceX e kishte mohuar përgjegjësinë, duke ia atribuuar vendimin Donald Trumpit.
“Sistemet Starshield janë në pronësi dhe nën kontrollin e qeverisë amerikane. Çdo kufizim i shpejtësisë së transmetimit të të dhënave ose i përdorimit vendoset nga ushtria amerikane dhe, në fund të fundit, nga presidenti amerikan”, kishte deklaruar ai në platformën X.
Nga ana ukrainase, dyshimet ishin përqendruar te të dy burrat, ndërsa autoritetet ukrainase pretendonin se ngadalësimi kishte qenë i qëllimshëm. Të enjten, Reuters raportoi se Shtëpia e Bardhë kishte kërkuar vërtet vendosjen e një kufizimi të tillë, por informacioni nuk ishte konfirmuar.
Gjatë fundjavës, Donald Trump deklaroi në një konferencë për shtyp: “Nuk isha unë”, duke shtuar se nuk mendonte që përgjegjës të ishte Elon Musk.
Sipas gazetës amerikane, ky vendim shkaktoi panik në Kiev, por edhe brenda administratës amerikane dhe mes përfaqësuesve të kompanisë që mbajnë kontakte me Shtëpinë e Bardhë.
Në frontin e luftës në Ukrainë, ngadalësimi i sistemit pati pasoja konkrete dhe të menjëhershme, thekson gazeta, duke iu referuar burimeve të inteligjencës amerikane. Pamundësia e forcave ukrainase për të përdorur dronët dhe sistemet e interceptimit u mundësoi dronëve rusë të përparonin në disa zona.
Presidenti ukrainas deklaroi se, për shkak të këtyre kufizimeve, civilët po bëheshin më të cenueshëm ndaj sulmeve me dronët Shahed të prodhimit rus, siç raportoi edhe CNN.
Madje, disa drejtues të SpaceX thuhet se kanë kontaktuar Shtëpinë e Bardhë për të kërkuar sqarimin e situatës.
Afrimi me Rusinë
Michael Kofman, ekspert i çështjeve të luftës në institutin Carnegie Endowment for International Peace, i tha The Wall Street Journal se ushtria ukrainase tani duhet t’i përdorë dronët e saj me një shpejtësi maksimale prej 130 kilometrash në orë, krahasuar me 160 kilometra në orë në kushte normale.
Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, e shtoi edhe më shumë paqartësinë dje, kur deklaroi se “Starlink mund të marrë vendime lidhur me kushtet e ofrimit të shërbimeve të tij”.
Kjo deklaratë linte të kuptohej se ngadalësimi i sistemit, të cilin Elon Musk e kishte mohuar deri atëherë, kishte ndodhur vërtet.
Në të njëjtën kohë, Pete Hegseth hodhi poshtë çdo përgjegjësi të qeverisë amerikane.
Megjithatë, gazeta amerikane raporton se javën e kaluar Elon Musk dhe Donald Trump kishin zhvilluar një bisedë telefonike, gjatë së cilës dy burrat dyshohet se e kishin diskutuar shprehimisht këtë çështje.
Marrëdhëniet mes presidentit amerikan, i cili po ndërmerr gjithnjë e më shumë hapa drejt afrimit me Rusinë, dhe homologut të tij ukrainas janë jashtëzakonisht të tensionuara.
Muajin e kaluar, Donald Trump i kishte kërkuar prerazi Volodymyr Zelenskyt të ndalonte sulmet ndaj rafinerive ruse të naftës.
Në fillim të tetorit, ai nënshkroi një marrëveshje me Vladimir Putinin për furnizimin e Shteteve të Bashkuara me naftë dizel ruse. Kjo çështje ka rëndësi të madhe për zgjedhjet e mesmandatit, të cilat do të mbahen në fillim të nëntorit dhe për të cilat Donald Trump po zhvillon fushatë.
Pas kësaj marrëveshjeje, Volodymyr Zelensky kishte deklaruar se ndihej “i tradhtuar”.
(L’Express, 21 tetor 2026)
