Një valë kërcënimesh me bombë ka shkaktuar devijime fluturimesh, kontrolle të jashtëzakonshme të sigurisë dhe ndërhyrje të forcave ajrore në disa vende evropiane. Autoritetet nuk kanë gjetur eksplozivë, ndërsa po hetojnë nëse incidentet janë të koordinuara. Mes hipotezave është edhe mundësia e një operacioni të luftës hibride, por deri tani nuk ka prova publike që fajësojnë ndonjë shtet apo organizatë.
Nga EL PAÍS – 6 nëntor 2026
Një valë kërcënimesh të rreme me bombë ka përfshirë transportin ajror evropian gjatë javës, duke prekur të paktën 35 avionë që nga e hëna, 2 nëntor, prej të cilëve 27 vetëm të enjten, më 5 nëntor. Alarmet kanë detyruar autoritetet të aktivizojnë masa të jashtëzakonshme sigurie në aeroporte të ndryshme, ndërsa disa fluturime janë devijuar dhe avionë luftarakë janë ngritur për të shoqëruar aeroplanët e pasagjerëve.
Pas incidenteve të regjistruara të hënën dhe të martën, më shumë se dhjetë aeroporte në vendet anëtare të Bashkimit Evropian u përballën të enjten me kërcënime të reja. Të gjithë avionët e përfshirë në incidentet e raportuara u ulën në mënyrë të sigurt dhe kontrollet nuk zbuluan eksplozivë.
Megjithatë, shpeshtësia e pazakontë e kërcënimeve ka ngritur shqetësime në institucionet evropiane, të cilat po përpiqen të përcaktojnë nëse bëhet fjalë për veprime të koordinuara apo për incidente të veçanta.
Cilat vende dhe fluturime janë prekur?
Kërcënimet kanë prekur fluturime që niseshin nga ose kishin si destinacion aeroporte në Spanjë, Francë, Belgjikë, Austri, Poloni, Danimarkë, Greqi, Finlandë, Rumani, Itali, Republikën Çeke dhe Bullgari, si dhe linja ajrore të lidhura me vende të tjera evropiane.
Në aeroportin Adolfo Suárez Madrid-Barajas, autoritetet spanjolle morën tri njoftime me email për kërcënime me eksploziv brenda rreth 20 minutash.
Sipas të dhënave të korrigjuara nga policia spanjolle dhe të raportuara nga Reuters, alarmet prekën tri fluturime: një avion të Air Europa që do të nisej nga Madridi drejt Parisit dhe dy avionë të Iberia, që mbërrinin përkatësisht nga Roma dhe Milano.
Disa avionë u ndaluan ose u kthyen në vendqëndrimet e tyre, pasagjerët u zbritën dhe autoritetet kryen kontrollet përkatëse të sigurisë.
Incidente të ngjashme u regjistruan edhe në Poloni, Danimarkë, Itali, Çeki, Rumani dhe Bullgari.
Në Varshavë, një avion i LOT Polish Airlines, i destinuar për në Paris, u ndalua gjatë lëvizjes në pistë dhe pasagjerët u transferuan në një avion tjetër.
Në aeroportin e Kopenhagës, policia daneze kontrolloi dy avionë pas marrjes së kërcënimeve, pa gjetur materiale të rrezikshme.
Në Pragë, katër avionë që kishin marrë kërcënime u ulën në mënyrë të sigurt dhe iu nënshtruan procedurave të sigurisë.
Avionë luftarakë francezë ndërhyjnë në fluturimin Dublin–Romë
Një nga incidentet më serioze ndodhi të enjten, kur një avion i kompanisë irlandeze Aer Lingus, që po kryente fluturimin EI402 nga Dublini drejt Romës, u devijua gjatë kalimit mbi hapësirën ajrore franceze.
Pas një alarmi për bombë, autoritetet franceze kërkuan që avioni të ulej në bazën ushtarake ajrore të Évreux, në Normandi, rreth 100 kilometra në perëndim të Parisit.
Sipas zyrës së kryeministrit francez Sébastien Lecornu, piloti nuk bashkëpunoi me autoritetet në mënyrën e kërkuar, ndaj kryeministri urdhëroi ngritjen e dy avionëve luftarakë për ta interceptuar dhe shoqëruar avionin drejt bazës ushtarake.
Prokurori i Évreux, Rémi Coutin, deklaroi se piloti dyshohet se fillimisht kishte refuzuar të ulej në bazën ushtarake, duke parapëlqyer një aeroport civil.
Megjithatë, kompania Aer Lingus ka mbrojtur veprimet e ekuipazhit, duke deklaruar se pilotët bashkëpunuan plotësisht me autoritetet franceze dhe vepruan në mënyrë profesionale gjatë incidentit.
Në avion ndodheshin 151 pasagjerë dhe gjashtë anëtarë të ekuipazhit. Të gjithë u ulën në mënyrë të sigurt, ndërsa kontrollet nuk zbuluan eksplozivë.
Autoritetet franceze kanë nisur hetime për të sqaruar rrethanat e komunikimit ndërmjet pilotit dhe strukturave përgjegjëse të sigurisë ajrore.
Në total, gjatë incidenteve të së enjtes, të paktën tre fluturime u devijuan nga itineraret e tyre për shkak të kërcënimeve.
Edhe Bullgaria aktivizon avionët luftarakë
Forcat Ajrore Bullgare u angazhuan gjithashtu në reagimin ndaj kërcënimeve.
Tre avionë të kompanisë Ryanair, që fluturonin drejt Sofjes nga Madridi, Kopenhaga dhe Londra, u shoqëruan nga avionë luftarakë bullgarë.
Dy prej tyre u ulën sipas planit në kryeqytetin bullgar, ndërsa fluturimi nga Londra u devijua drejt aeroportit të Plovdivit.
Të tre avionët iu nënshtruan kontrolleve të sigurisë, por nuk u gjet asnjë eksploziv.
Ndërkohë, edhe një avion i Finnair, që fluturonte nga Helsinki drejt Romës, u shoqërua nga avionë luftarakë italianë përpara se të ulej në mënyrë të sigurt në aeroportin Fiumicino.
Incidentet kanë prekur kompani ajrore me kosto të ulët, si Ryanair, Wizz Air dhe easyJet, por edhe transportues të tjerë, përfshirë Aer Lingus, Iberia, Finnair, Aegean Airlines, LOT Polish Airlines dhe Air Serbia.
A është gjetur ndonjë bombë?
Deri tani, në avionët e kontrolluar për shkak të kërcënimeve të raportuara nuk është gjetur asnjë mjet shpërthyes.
Autoritetet kombëtare të sigurisë dhe kompanitë ajrore kanë konfirmuar se kontrollet e kryera pas alarmeve nuk kanë zbuluar materiale të dyshimta që do të vërtetonin kërcënimet.
Pavarësisht kësaj, autoritetet janë të detyruara t’i trajtojnë njoftimet e tilla sipas procedurave të sigurisë, duke vlerësuar besueshmërinë e tyre dhe duke vendosur, sipas rastit, kontrollin, devijimin apo ndalimin e avionëve.
Këto masa mund të shkaktojnë vonesa, ndërprerje të operacioneve aeroportuale dhe kosto shtesë për kompanitë ajrore dhe institucionet shtetërore.
Kush qëndron pas kërcënimeve?
Asnjë qeveri evropiane nuk ka identifikuar publikisht autorët e valës së kërcënimeve dhe nuk është verifikuar asnjë marrje përgjegjësie për të gjitha incidentet.
Megjithatë, disa mesazhe kërcënuese të dërguara me email në aeroporte evropiane përmbanin një nënshkrim që lidhej me emrin Fighters of the Male State (Luftëtarët e Shtetit Mashkullor).
Ky emër i referohet lëvizjes ekstremiste ruse Male State (Muzhskoye Gosudarstvo), të njohur për ideologjinë e saj ultranacionaliste, mizogjine dhe supremaciste të bardhë.
Lëvizja u themelua nga blogeri rus Vladislav Pozdnyakov dhe u shpall organizatë ekstremiste, duke u ndaluar në Rusi në vitin 2021.
Sipas raportimeve të mediave italiane dhe agjencisë ANSA, një nga mesazhet kërcënuese përmbante paralajmërimin:
“Regjimi juaj feminist do ta mbajë mend këtë përgjithmonë. Shpërthimi do të ndodhë pas 60 minutash. Sot qielli juaj do të jetë i kuq”.
Mesazhe me përmbajtje të ngjashme janë dërguar edhe në adresa elektronike të lidhura me aeroportin e Sofjes.
Megjithatë, nënshkrimi i mesazheve me emrin e kësaj lëvizjeje nuk provon se organizata apo ish-anëtarët e saj i kanë dërguar kërcënimet.
Reuters raportoi se Pozdnyakov ka deklaruar se lëvizja nuk ekziston më dhe se nuk ka asnjë lidhje me incidentet.
Burime evropiane të inteligjencës konsiderojnë se përdorimi i emrit të organizatës mund të jetë një përpjekje për të shpërqendruar hetimet dhe për të fshehur identitetin e autorëve të vërtetë.
Dyshimet për luftë hibride dhe lidhjet e mundshme me Rusinë
Vala e kërcënimeve po ndodh në një periudhë kur disa qeveri evropiane e akuzojnë Rusinë për organizimin e operacioneve të sabotimit dhe sulmeve hibride kundër vendeve që mbështesin Ukrainën.
Këto operacione mund të përfshijnë sulme kibernetike, sabotim infrastrukture, dezinformim dhe veprime të tjera që synojnë të shkaktojnë pasiguri dhe çrregullime, shpesh pa lënë prova të qarta për identifikimin e autorëve.
Eric Schouten, drejtues i grupit të sigurisë ajrore Dyami, deklaroi për Reuters se shumica e vendeve të prekura nga kërcënimet mbështesin Ukrainën në luftën kundër pushtimit rus.
Sipas tij, nga këndvështrimi gjeopolitik duhet shqyrtuar edhe mundësia e një operacioni të luftës hibride.
Analistët e kompanisë Osprey Flight Solutions, e specializuar në vlerësimin e rreziqeve për aviacionin, e konsiderojnë “realiste” hipotezën se incidentet mund të lidhen me fushatën e luftës hibride që i atribuohet Rusisë në Evropë.
Megjithatë, ata paralajmërojnë se kërcënimet mund të kenë edhe shpjegime të tjera, përfshirë veprime individualësh për motive personale ose raste imitimi.
Burime evropiane të inteligjencës kanë ngritur gjithashtu mundësinë që seria e kërcënimeve të jetë një veprim i koordinuar për të shkaktuar kaos dhe ankth mes pasagjerëve, si dhe për të testuar mënyrën dhe shpejtësinë e reagimit të autoriteteve evropiane.
Deri tani, këto mbeten hipoteza hetimore dhe vlerësime analitike. Nuk ka prova publike që vërtetojnë përfshirjen e shtetit rus ose të ndonjë organizate të caktuar në këto kërcënime.
Sa rrezik paraqesin këto alarme për sigurinë ajrore?
Agjencia e Bashkimit Evropian për Sigurinë e Aviacionit (EASA) vlerëson se kërcënimi i drejtpërdrejtë për sigurinë nga alarmet individuale të rreme është i ulët.
Një zëdhënëse e agjencisë deklaroi të enjten për agjencinë spanjolle Efe se, megjithëse kërcënimet e rreme nuk kanë rezultuar në zbulimin e eksplozivëve, shtimi i devijimeve krijon ngarkesë të konsiderueshme për sistemin e transportit ajror.
“Kërcënimi i menjëhershëm për sigurinë që paraqesin alarmet individuale të rreme është i ulët”, tha ajo, duke theksuar se numri i madh i devijimeve krijon ngarkesë shtesë për transportin ajror.
“Devijimet e shkaktuara nga këto kërcënime me bombë çrregullojnë një sistem të projektuar për parashikueshmëri dhe efikasitet dhe rrisin ngarkesën e punës për pilotët, kontrollorët e trafikut ajror dhe aeroportet”, shpjegoi përfaqësuesja e agjencisë me seli në Këln.
Megjithatë, ajo theksoi se pilotët, kontrollorët e trafikut ajror dhe personeli tokësor janë të trajnuar për t’u përballur me situata të papritura të këtij lloji.
EASA kujtoi se përgjegjësia për vlerësimin e kërcënimeve, reagimin ndaj alarmeve për bombë dhe zbatimin e masave të sigurisë i takon autoriteteve kombëtare kompetente, në bashkëpunim me operatorët aeroportualë, kompanitë ajrore dhe forcat e rendit.
Si ka reaguar Bashkimi Evropian?
Komisioni Evropian ka njoftuar aktivizimin e një mekanizmi për shkëmbimin e informacionit ndërmjet shteteve anëtare të BE-së, me qëllim koordinimin e reagimit ndaj incidenteve.
Megjithatë, institucioni ka paralajmëruar se është ende herët për të përcaktuar nëse kërcënimet janë të lidhura me njëra-tjetrën.
Komisioneri evropian për Transportin e Qëndrueshëm dhe Turizmin, Apostolos Tzitzikostas, deklaroi në rrjetin social X:
“Po e ndjekim nga afër situatën dhe jemi në kontakt me shtetet anëtare të prekura dhe me EASA-n”.
Ai theksoi gjithashtu:
“Çdo kërcënim ndaj popullsisë civile është i papranueshëm”.
Komisioni Evropian u ka kërkuar autoriteteve kombëtare, të cilat janë përgjegjëse për vlerësimin e kërcënimeve, hetimin e incidenteve dhe zbatimin e masave të sigurisë ajrore, të bashkëpunojnë ngushtë me operatorët e aeroporteve, kompanitë ajrore dhe strukturat e zbatimit të ligjit.
Kërcënime të reja edhe të premten, 6 nëntor
Incidentet nuk kanë përfunduar me valën e së enjtes.
Policia daneze njoftoi të premten, më 6 nëntor, se po hetonte kërcënime të reja ndaj trafikut ajror në aeroportin e Kopenhagës.
Autoritetet vendosën prani të dukshme policore në aeroport, por vlerësimi fillestar ishte se nuk ekzistonte rrezik i menjëhershëm për pasagjerët.
Operatori i aeroportit konfirmoi se veprimtaria po vazhdonte normalisht.
Po të premten, autoritetet çeke hetuan kërcënime të tjera ndaj trafikut ajror. Një avion i kompanisë rumune Tarom, që fluturonte nga Praga drejt Bukureshtit, mori një kërcënim me bombë, por u ul në mënyrë të sigurt dhe alarmi rezultoi i rremë.
Këto zhvillime tregojnë se vala e alarmeve ka vazhduar edhe pas incidenteve të shumta të regjistruara gjatë ditëve të mëparshme.
Megjithatë, numri prej të paktën 35 avionësh i referohet bilancit të raportuar deri në mëngjesin e 6 nëntorit dhe nuk përbën domosdoshmërisht numrin përfundimtar të fluturimeve të prekura.
Autoritetet evropiane vazhdojnë hetimet për të identifikuar origjinën e mesazheve, autorët e mundshëm dhe çdo lidhje ndërmjet incidenteve.
Për momentin, është konfirmuar se kërcënimet kanë shkaktuar ndërprerje dhe devijime të transportit ajror, por jo se pas tyre qëndron një organizatë apo shtet i caktuar.
(EL PAÍS, Associated Press, Agence France-Presse, ANSA, RTÉ, The Irish Times, EASA, Komisioni Evropian)
