“Populli amerikan sapo e ka refuzuar Trumpin.” Verdikti i The New York Times është i prerë. Një ditë pas zgjedhjeve amerikane të mesmandatit, të cilat u rikthyen demokratëve kontrollin mbi të dyja dhomat e Kongresit, editorialisti i gazetës njujorkeze sheh në fitoren e tyre shumë më tepër sesa një ndryshim të thjeshtë të pushtetit politik. “Presidenti Trump i ka kaluar dy vitet e fundit duke u përpjekur të minojë demokracinë amerikane. Të martën, votuesit u ngritën kundër tij”, shkruan ai me tone të ashpra. The Washington Post ndan të njëjtin qëndrim, duke folur për një “refuzim historik” të presidentit të Shteteve të Bashkuara dhe duke e cilësuar këtë humbje si një goditje “të përmasave të papara që nga viti 1974”.
Të martën, më 3 nëntor, një “blue-nami”, siç e quan me një lojë fjalësh revista New York Magazine, përfshiu Dhomën e Përfaqësuesve dhe Senatin amerikan. “Ky është vetë përkufizimi i një cunami politik: kur vala e opozitës është aq e fuqishme, sa të përmbytë edhe brigjet më të largëta”, shkruan USA Today.
Donald Trumpi, përgjegjësi kryesor për humbjen e republikanëve
Për shtypin amerikan, kjo disfatë është, para së gjithash, humbja e një njeriu të vetëm. “Asnjë president nuk ka qenë ndonjëherë kaq drejtpërdrejt përgjegjës për valën që po përfshin Partinë Republikane”, shkruan me tone kritike Politico. Gjatë muajve të fundit, Donald Trumpi “u kishte kërkuar votuesve t’i konsideronin këto zgjedhje të mesmandatit si një referendum për të, duke u thënë të imagjinonin sikur emri i tij të ishte në fletën e votimit. Votuesit e dëgjuan… Pastaj e refuzuan”, ironizon revista The Atlantic.
Një “gabim i jashtëzakonshëm në llogaritje”, vlerëson CNN, sipas të cilit egocentrizmi i presidentit ultrakonservator “dhe mburrjet e tij se vendi duhej ta falënderonte për ‘epokën e artë’ ishin shprehje e një verbërie që binte haptazi ndesh me realitetin e përditshëm të amerikanëve”.
Kulti pothuajse i plotë i personalitetit, i ndërtuar rreth presidentit-biznesmen, dhe popullariteti i tij, që për një kohë u trumbetua me të madhe, nuk duket se dhanë rezultatet e pritshme në këto zgjedhje. “Aftësia e Trumpit për të tërhequr votuesit konservatorë, me sa duket, nuk shtrihet edhe te kandidatët e tjerë të partisë që garojnë në të njëjtat zgjedhje. Ky është një realitet i pakëndshëm për një parti që është rindërtuar tërësisht rreth një njeriu të vetëm”, analizon portali amerikan MS NOW.
Këtij përqendrimi të tepruar të pushtetit rreth figurës së presidentit, sipas mediave amerikane, i shtohet edhe grumbullimi i pakënaqësive në shoqëri. Në krye të tyre qëndron “problemi i kostos së jetesës, për të cilin dikur mund të fajësonte paraardhësin e tij”, por që “shumë shpejt u bë i pandashëm nga pasojat e vendimeve të vetë Trumpit”, thekson sërish MS NOW.
Për të përshkruar disfatën, The Washington Post përdor një koncept nga matematika, “teorinë e katastrofave”, e cila shpjegon se si grumbullimi i presioneve mund të shkaktojë shembjen e papritur të një strukture që deri atëherë dukej e qëndrueshme. Sipas gazetës, votuesit nuk po e ndëshkojnë presidentin vetëm për rritjen e çmimeve të benzinës apo për luftën kundër Iranit. Ata e akuzojnë gjithashtu se “ka tradhtuar vlerat që i kishte shpallur me aq zë të lartë”.
A po dëshmohet qëndrueshmëria e demokracisë amerikane?
Përtej disfatës zgjedhore, disa media amerikane shohin në këtë votim një dëshmi se institucionet demokratike u kanë rezistuar presioneve të presidentit.
“Ata që synojnë të bëhen autokratë shpesh i përdorin zgjedhjet parlamentare për të konsoliduar pushtetin e tyre dhe për ta dobësuar më tej demokracinë. Në vitin 2026, populli amerikan nuk e lejoi Donald Trumpin të bënte të njëjtën gjë. Sistemi i qëndroi provës”, shkruan me kënaqësi The New York Times.
Gazeta vlerëson më pas rolin e zyrtarëve përgjegjës për organizimin e zgjedhjeve, të avokatëve dhe të gjyqtarëve që u rezistuan përpjekjeve për ndërhyrje nga administrata Trump. “Sistemi federal u dëshmua si një mburojë kundër prirjeve autoritare të Donald Trumpit”, vlerëson ajo.
Të njëjtën ndjenjë lehtësimi shpreh edhe CNN: “Demokracia amerikane, e vënë në provë deri në kufijtë e saj gjatë dy mandateve të Trumpit, tani duket se është në gjendje t’i mbijetojë atij”.
Sipas The Washington Post, ky lehtësim tashmë ndihet edhe përtej kufijve amerikanë. “Jashtë vendit, lehtësimi është i dukshëm përballë mundësisë që flluska Trump të ketë filluar të shfryhet”, konstaton gazeta.
I intervistuar nga e përditshmja, ish-drejtori i CIA-s, William Burns, vlerëson se rezultati i zgjedhjeve duhet t’i qetësojë aleatët e Shteteve të Bashkuara, pasi sugjeron se transformimi i thellë i Amerikës, të cilit ata i druheshin, “ndoshta nuk është aq i thellë sa kishin frikë”.
Sfida e radhës: Çfarë do të bëjnë demokratët me fitoren?
Mbetet për t’u parë se si do ta shfrytëzojnë demokratët këtë fitore. The Wall Street Journal vë në pah arritjen e një partie që ka mundur të rimarrë kontrollin e Kongresit pasi kishte dalë nga “një humnerë e thellë politike”, madje edhe pa pasur një figurë të mirëfilltë bashkuese.
Gazeta thekson gjithashtu se kjo fitore shënon një “ndryshim brezash”, me daljen në skenë të një brezi të ri politikanësh demokratë, më të rinj në moshë, por me pikëpamje politike që ndonjëherë dallojnë shumë nga njëra-tjetra.
Megjithatë, ky transformim sjell edhe sfida të konsiderueshme. “Anëtarë të Democratic Socialists of America do të jenë pjesë e të njëjtit grup parlamentar me centristë, të cilët do të duhet të gjejnë gjuhë të përbashkët për çështje si politika tatimore dhe ajo e jashtme”, paralajmëron gazeta ekonomike.
“Ata kanë shumë punë përpara, por të paktën të martën në mbrëmje ishin më të bashkuar se ç’kishin qenë prej vitesh”, konstaton The Wall Street Journal.
Sfida kryesore tani do të jetë shndërrimi i refuzimit ndaj Trumpit në një program të mirëfilltë politik.
“Republikanët humbën të martën, por demokratët do të fitojnë vetëm nëse vitin e ardhshëm ndërmarrim masa që u japin përgjigje problemeve që i zemërojnë votuesit”, paralajmëron në faqet e The Washington Post Rahm Emanuel, ish-shefi i kabinetit të Barack Obamës.
Ai u bën thirrje demokratëve t’u japin përparësi reformave konkrete, në vend që të përfshihen në beteja politike rreth një procedure të mundshme për shkarkimin e presidentit.
Në të njëjtën gazetë, historiani Robert Merry shprehet më skeptik. Pavarësisht suksesit zgjedhor, ai mendon se demokratët nuk janë mjaftueshëm të përgatitur “për t’i shndërruar fitoret e tyre në atë për të cilën vendi ka dëshpërimisht nevojë: një filozofi të re qeverisjeje”, e aftë për t’i bashkuar amerikanët.
Për më tepër, Donald Trumpi vazhdon të ketë të drejtën e vetos, kujton CNN, çka mund t’i pengojë demokratët t’u përgjigjen plotësisht pritshmërive të votuesve.
“Nëse nuk arrijnë të trajtojnë problemin e fuqisë blerëse, një çështje në të cilën kanë dështuar si Joe Bideni, ashtu edhe Donald Trumpi, edhe ata mund të pësojnë një disfatë zgjedhore vetëm pas dy vjetësh”, paralajmëron rrjeti televiziv.
CNN e mbyll analizën me një paralajmërim që vlen për të dyja palët: “Asnjë fitore politike nuk është e përjetshme dhe asnjë shumicë nuk është e përhershme.”
(L’Express, The New York Times, The Washington Post, New York Magazine, USA Today, Politico, The Atlantic, CNN, MS NOW, The Wall Street Journal)
