Tërmeti i cekët goditi Japoninë jugperëndimore më 28 korrik, në orën 16:27; rreth 80 minuta më vonë, një shpërthim shkatërroi një pjesë të qendrës tregtare Aeon Mall Kumamoto. Rrjedhja e gazit LP konsiderohet pista kryesore, por shkaku, burimi i ndezjes dhe funksionimi i sistemeve të sigurisë mbeten nën hetim.
Përditësuar më 29 korrik 2026, rreth orës 22:00 sipas kohës së Japonisë
Një tërmet me magnitudë 7,1, i regjistruar pasditen e 28 korrikut në prefekturën Kumamoto, në ishullin Kyushu të Japonisë jugperëndimore, ka shkaktuar të paktën 18 viktima, 62 të plagosur — gjashtë prej tyre rëndë — shembje ndërtesash, zjarre, dëmtime të mëdha në rrugë, ura dhe hekurudha, si dhe ndërprerje masive të energjisë elektrike dhe ujit.
Fatkeqësia mori një përmasë edhe më të rëndë rreth 80 minuta pas goditjes kryesore, kur një shpërthim i fuqishëm përshkoi Aeon Mall Kumamoto, një nga qendrat më të mëdha tregtare të prefekturës, në qytezën Kashima. Shpërthimi hoqi pjesë të mureve të jashtme dhe të çatisë, shtrembëroi skeletin metalik, shembi tavane dhe hodhi copëza të ndërtesës qindra metra larg.
Në përditësimin më të fundit, në qendrën tregtare ishin konfirmuar katër viktima, ndërsa tre punonjës vazhdonin të rezultonin të pagjetur. Në fabrikën Yatsushiro të kompanisë Nippon Paper Industries, ku u rrëzua një oxhak i madh industrial, pesë persona humbën jetën dhe katër të tjerë besohej se ndodheshin ende nën rrënoja.
Operacionet e kërkim-shpëtimit vazhdojnë në kushte të vështira, për shkak të pasgoditjeve të shpeshta, rrezikut të shembjeve të tjera, temperaturave mbi 35 gradë Celsius dhe dyshimeve për rrjedhje gazi në zonën e Aeon Mall-it.
Goditja e orës 16:27
Tërmeti ndodhi më 28 korrik, në orën 16:27 sipas kohës lokale. Agjencia Meteorologjike e Japonisë e përcaktoi magnitudën në 7,1 dhe thellësinë e vatrës në 16 kilometra, duke e klasifikuar si një tërmet të cekët tokësor.
Intensiteti maksimal sizmik 7, niveli më i lartë në shkallën japoneze, u regjistrua në qytetin Uki dhe në qytezën Hikawa. Intensiteti 6 i lartë u regjistrua në lagjen Minami të qytetit Kumamoto, në Yatsushiro, Uto, Misato dhe Mashiki.
Lëkundjet u ndien në një zonë të gjerë, nga pjesë të Japonisë qendrore deri në Kyushu. Për detet Ariake dhe Yatsushiro u lëshua përkohësisht paralajmërim për cunam, i cili më pas u hoq.
Për shkak të magnitudës, intensitetit dhe faktit se ndodhi në tokë, Agjencia Meteorologjike e emërtoi zyrtarisht vargun e lëkundjeve si “Tërmeti i Kumamotos i vitit 2026”.
Brenda pak minutash u raportuan ndërtesa të shembura, zjarre, rrugë të çara, shtylla elektrike të rrëzuara, ura të dëmtuara dhe njerëz të bllokuar. Autoritetet e prefekturës aktivizuan shtabin e fatkeqësive në orën 16:27, kërkuan angazhimin e ekipeve kombëtare të zjarrfikësve dhe nisën koordinimin me Forcat e Vetëmbrojtjes së Japonisë.
Panik dhe re pluhuri brenda Aeon Mall-it
Aeon Mall Kumamoto ndodhet rreth tetë kilometra në juglindje të qendrës së qytetit Kumamoto. Objekti dykatësh ka sipërfaqe të përgjithshme prej rreth 120 mijë metrash katrorë dhe strehonte afërsisht 200 dyqane, restorante, kinema dhe njësi të tjera shërbimi.
Qendra ishte rihapur vetëm një muaj më parë, pas një rikonstruksioni të madh që synonte të shënonte rimëkëmbjen nga tërmeti shkatërrues i Kumamotos i vitit 2016. Gjatë rindërtimit ishin promovuar tavanet e përforcuara sizmikisht dhe përmirësimet në sigurinë e objektit.
Kur goditi tërmeti i 28 korrikut, dëshmitarët thanë se ndërtesa u lëkund fuqishëm për rreth dhjetë sekonda. Një punonjës tregoi se lëkundjet e ulën në gjunjë, ndërsa një punonjës 22-vjeçar i kinemasë përshkroi një re pluhuri që u ngrit brenda objektit dhe e vështirësoi orientimin.
Në pamjet e filmuara gjatë lëkundjeve dëgjohen njerëz duke i thënë njëri-tjetrit se gjithçka do të shkonte mirë, ndërsa të tjerë paralajmërojnë për sasinë e madhe të pluhurit. Blerësit filluan të dilnin me shpejtësi drejt parkingut dhe hapësirave të jashtme.
Një familje që ndodhej brenda tregoi se sapo kishte përfunduar së ngrëni akullore dhe po bënte fotografi, kur nisi lëkundja:
“U ulëm përtokë dhe u përqafuam fort me njëri-tjetrin.”
Sipas presidentit të Aeon-it, Akio Yoshida, personeli arriti të evakuonte rreth 3.000 klientë brenda gjysmë ore. Kompania besonte se ishin larguar edhe punonjësit, por më vonë u konstatua se disa persona kishin qëndruar brenda ose ishin kthyer në ndërtesë.
Arsyeja pse ata qëndruan apo u kthyen ende nuk është përcaktuar.
Rreth orës 17:50, një shpërthim i jashtëzakonshëm
Rreth orës 17:50, afërsisht një orë e 20 minuta pas tërmetit, një shpërthim i fuqishëm goditi pjesën jugore-qendrore të kompleksit. Telefonatat e para në numrin e emergjencës u regjistruan rreth orës 18:00.
Shpërthimi hoqi një pjesë të madhe të fasadës, ekspozoi trarët e çelikut dhe shembi pjesë të katit të dytë. Tavane të tëra ranë brenda dyqaneve, vitrinat u hapën nga presioni dhe mobiliet u shpërndanë nëpër dysheme.
Pamjet e realizuara më pas nga policia treguan dritën e jashtme që depërtonte nëpër pjesët ku muri dhe çatia nuk ekzistonin më.
Në parking, njerëzit u përfshinë nga tymi dhe pluhuri aq i dendur, saqë shikueshmëria u zvogëlua ndjeshëm. Copëza të fasadës përfunduan në telat elektrikë, në rrugë dhe në tokat bujqësore përreth.
Një pjesë e madhe e murit të jashtëm u ngul në karrocerinë e një kamioni në një rrugë pranë kompleksit, duke hapur një vrimë të madhe. Shoferi pësoi lëndime të lehta.
Një banor që ndodhej rreth 700 metra larg tha se goditja ishte aq e fortë, saqë për një çast mendoi se shtëpia e tij ishte anuar. Edhe pse nuk frynte erë, ai ndjeu një presion që e përshkroi si valë goditëse.
Takateru Sonoda, 41 vjeç, i cili drejton një sallon flokësh dhe kafene pranë qendrës, tha se fillimisht mendoi se kishte shpërthyer një bombë. Sirenat dëgjoheshin kudo, njerëzit bërtisnin që të tjerët të largoheshin dhe rrugët u bllokuan nga automjetet.
Rreth 300 metra larg, Kazuya Tsurunaga po pastronte pjatat dhe gotat e thyera nga tërmeti, kur dëgjoi shpërthimin. Reja e tymit dhe e pluhurit u drejtua nga lokali i tij dhe, sipas përshkrimit të tij, dukej sikur po binte hi vullkanik.
Pse disa njerëz ndodheshin ende brenda?
Drejtuesit e Aeon-it deklaruan se evakuimi i klientëve ishte përfunduar dhe se fillimisht kishin besuar se edhe punonjësit ishin larguar.
Më pas u bë e qartë se disa persona kishin mbetur brenda ose ishin rikthyer. Një nga të mbijetuarit u gjet i plagosur në një tualet.
Nuk është sqaruar nëse personat ishin kthyer për të kontrolluar dyqanet, për të marrë sende personale, për të verifikuar dëmet apo për ndonjë arsye tjetër. Kompania ka thënë se nuk dëshiron të spekulojë pa përfunduar verifikimet.
Kjo është një nga çështjet kryesore që hetimi duhet të sqarojë: nëse pas tërmetit kishte një ndalim të qartë për rikthimin në objekt dhe si u administrua hyrja e punonjësve në zonat potencialisht të dëmtuara.
Bilanci ndryshoi disa herë gjatë ditës
Të dhënat për viktimat ndryshuan me vazhdimin e operacioneve dhe konfirmimin e gjendjes së personave të nxjerrë nga rrënojat.
Në orën 14:00 të 29 korrikut, bilanci i hollësishëm i prefekturës përfshinte:
- 12 vdekje të konfirmuara;
- gjashtë persona në arrest kardiopulmonar;
- tetë të plagosur rëndë;
- gjithsej 80 persona të vdekur ose të lënduar.
Në të njëjtën kohë, qeveria qendrore kishte raportuar 13 vdekje, duke përfshirë raste për të cilat ende po hetohej lidhja e drejtpërdrejtë me fatkeqësinë.
Më vonë, bilanci u rrit në të paktën 18 të vdekur dhe 62 të plagosur, gjashtë prej tyre në gjendje të rëndë. Shifrat 12 dhe 13, të publikuara në raportimet e mëparshme, nuk përbëjnë domosdoshmërisht kundërthënie: ato pasqyrojnë faza të ndryshme të identifikimit dhe konfirmimit mjekësor.
Në Aeon Mall, raportet e pasdites flisnin për tre të vdekur, një person në arrest kardiopulmonar dhe tre punonjës të pagjetur. Përditësimi i mëvonshëm e çoi numrin e viktimave të konfirmuara në qendër në katër, ndërsa tre persona vazhdonin të mungonin.
Një ndarje e plotë dhe përfundimtare sipas vendndodhjes për të 18 viktimat nuk ishte publikuar ende në kohën e përgatitjes së këtij artikulli.
Kërkimet u vonuan nga rreziku i shembjes dhe gazi
Gjatë orëve të para pas shpërthimit, policia dhe zjarrfikësit nuk mundën të hynin menjëherë në të gjitha pjesët e rrënojave. Ndërtesa vazhdonte të ishte e paqëndrueshme, pasgoditjet ishin të shpeshta dhe ekzistonte frika nga rrjedhja e gazit dhe një shpërthim tjetër.
Operacioni vazhdoi gjatë gjithë natës me zjarrfikës, policë, ushtarë, ekipe mjekësore dhe qen të trajnuar për kërkim-shpëtim.
Forcat e Vetëmbrojtjes angazhuan rreth 170 pjesëtarë vetëm në Aeon Mall. Në operacionin më të gjerë në prefekturë, numri i ushtarëve u rrit nga rreth 3.600 në 4.600.
Në orët e para u nxorën tetë persona nga qendra. Numri i të gjeturve u rrit më pas, ndërsa klasifikimi i gjendjes së tyre ndryshoi pas ekzaminimeve mjekësore.
Të 25 macet që kishin mbetur në një kafene për mace gjatë evakuimit u nxorën të gjalla nga ekipet e shpëtimit.
Pista kryesore: rrjedhje e gazit LP
Hetuesit nuk kanë shpallur ende një shkak përfundimtar të shpërthimit. Megjithatë, dëshmitë dhe të dhënat e para e kanë vendosur rrjedhjen e gazit në qendër të hetimit.
Disa pjesëtarë të ekipeve të shpëtimit raportuan se kishin ndier erë gazi brenda ndërtesës. Automjetet e emergjencës paralajmëruan vazhdimisht njerëzit të mos i afroheshin objektit.
Aeon Mall Kumamoto nuk furnizohej me gaz nga rrjeti urban, por përdorte LPG — gaz të lëngshëm të naftës, i cili ruhej në një rezervuar të jashtëm dhe dërgohej në ndërtesë përmes tubacioneve.
Rezervuari i jashtëm dukej i paprekur pas shpërthimit. Sistemi ishte kontrolluar për siguri vetëm muajin e kaluar, para rihapjes së kompleksit.
Presidenti i Aeon-it, Akio Yoshida, tha se mundësia që shpërthimi të ishte shkaktuar nga gazi ishte “shumë e lartë”, por shtoi se duhej një hetim i plotë për të përcaktuar se çfarë kishte dështuar.
Sipas rregullave të sigurisë, sistemet e gazit urban dhe ato me LPG duhet të kenë mekanizma që ndërpresin furnizimin gjatë lëkundjeve të forta, rrjedhjeve, ndryshimeve jonormale të presionit ose dëmtimeve të tubacioneve.
Matësit me mikrokompjuter janë projektuar për ta mbyllur automatikisht gazin gjatë aktivitetit të madh sizmik. Furnizuesit dhe kompanitë e sigurisë mund ta ndërpresin furnizimin edhe nga distanca.
Hetimi duhet të përcaktojë:
- nëse sistemi emergjent u aktivizua;
- nëse gazi vazhdoi të dilte pas mbylljes së furnizimit;
- nëse ishte dëmtuar një tubacion pas valvulës së sigurisë;
- ku u grumbullua gazi;
- sa kohë zgjati rrjedhja;
- cili ishte burimi i ndezjes.
Tubacione të dëmtuara, valvula të liruara apo shkëndijë elektrike?
Ekspertët e inxhinierisë së sigurisë paralajmërojnë se një shpërthim i tillë kërkon zakonisht një varg dështimesh dhe jo vetëm një defekt të vetëm.
Një skenar i mundshëm është që lëkundja e parë të ketë dëmtuar tubacionet ose pikat e lidhjes, ndërsa pasgoditjet dhe shembja e elementeve të brendshme të kenë ushtruar ngarkesa të përsëritura mbi instalimet. Valvulat mund të jenë liruar ose tubat mund të jenë çarë në një zonë që nuk ishte izoluar plotësisht nga sistemi automatik.
Nëse gazi u grumbullua në një hapësirë të mbyllur, ndezjen mund ta ketë shkaktuar një shkëndijë nga kabllot e dëmtuara, aktivizimi i një pajisjeje elektrike, një ndërprerës, motor, sistem ventilimi ose burim tjetër energjie.
Këto janë hipoteza teknike dhe jo përfundime të hetimit.
Aeon ka vendosur të kryejë kontrolle emergjente të instalimeve të gazit në të gjitha qendrat e veta tregtare në Japoni. Edhe autoritetet kombëtare u kërkuan operatorëve të gazit në zonat e prekura që të kryenin inspektime të menjëhershme.
Ekspertët vlerësojnë se ngjarje të tilla janë të rralla, por jo të pamundura as në qendrat e mëdha tregtare të Tokios apo qyteteve të tjera. Për shkak të sasisë së gazit që mund të përdoret në restorante dhe hapësira të mëdha komerciale, skenari i dëmtimit të instalimeve pas një tërmeti duhet të përfshihet në planet e emergjencës.
Pesë viktima në fabrikën e letrës
Një tjetër vatër e rëndë e fatkeqësisë ishte fabrika Yatsushiro e Nippon Paper Industries.
Gjatë tërmetit, një oxhak i madh industrial u thye dhe u rrëzua mbi një pjesë të kompleksit, duke bllokuar 11 persona.
Shtatë prej tyre u nxorën nga rrënojat. Pesë humbën jetën, ndërsa dy kishin lëndime të klasifikuara si të shkallës së mesme. Katër persona të tjerë vazhdonin të rezultonin të pagjetur.
Policia dhe zjarrfikësit vazhduan kërkimet gjatë 29 korrikut. Kompania po vlerëson dëmet në pajisje dhe nuk ka mundur të përcaktojë se kur mund të rifillojë prodhimi.
Një tërmet i pazakontë për Japoninë, por jo i papritur për Kumamoton
Japonia përjeton shpesh tërmete për shkak të pozicionit të saj pranë disa pllakave tektonike dhe zonave të mëdha të subduksionit.
Shumë nga tërmetet më të fuqishme japoneze ndodhin në det, aty ku një pllakë tektonike zhytet nën një tjetër. Tërmeti i 28 korrikut, përkundrazi, ishte një tërmet i cekët në brendësi të tokës dhe shumë pranë zonave të banuara.
Agjencia Meteorologjike e Japonisë e klasifikoi mekanizmin si thyerje me rrëshqitje anësore, me bosht presioni në drejtimin lindje-verilindje–perëndim-jugperëndim.
Një përshkrim i publikuar fillimisht në mediat ndërkombëtare e paraqiti ngjarjen si lëvizje “shtytëse”, në të cilën një bllok shkëmbor ngrihet mbi një tjetër. Ky përshkrim nuk përputhet me klasifikimin zyrtar japonez dhe me vlerësimin fillestar për thyerje me rrëshqitje anësore; për këtë arsye, versioni i lëvizjes shtytëse nuk duhet trajtuar si i konfirmuar.
Tërmetet tokësore mund të jenë më të vogla se tërmetet e mëdha të subduksionit, por shpesh janë më shkatërruese në nivel lokal, sepse vatra ndodhet më afër ndërtesave, rrugëve dhe qendrave të populluara.
A u aktivizua “pjesa e pathyer” e vitit 2016?
Vatra e tërmetit ndodhet pranë brezit të thyerjeve aktive Hinagu dhe në vazhdimin gjeologjik të sistemit Futagawa–Hinagu, i lidhur me tërmetet e Kumamotos të vitit 2016.
Ekspertët kishin paralajmëruar prej vitesh se disa segmente të brezit Hinagu mund të përfaqësonin pjesë ku tensioni gjeologjik nuk ishte çliruar plotësisht në vitin 2016.
Brezi Hinagu shtrihet për rreth 81 kilometra në drejtimin verilindje–jugperëndim, nga zona e Mashikit drejt detit Yatsushiro.
Vlerësimet afatgjata të Japonisë parashikojnë se:
- segmenti tokësor Hinagu mund të prodhojë një tërmet rreth magnitudës 7,5;
- segmenti në detin Yatsushiro mund të prodhojë një tërmet rreth magnitudës 7,3;
- aktivizimi i njëkohshëm i gjithë sistemit mund të arrijë rreth magnitudës 8,0.
Këto janë skenarë sizmologjikë afatgjatë dhe nuk përbëjnë parashikim se një tërmet me magnitudë 8 do të ndodhë në ditët e ardhshme.
Lidhja e saktë e tërmetit të 28 korrikut me një segment të veçantë të Hinagut duhet të konfirmohet përmes analizave të mëtejshme të çarjes, pasgoditjeve dhe deformimit të terrenit.
Toka u zhvendos deri në 87 centimetra
Analizat fillestare të sistemit satelitor të pozicionimit treguan se pika matëse Senchō, në Yatsushiro, ishte zhvendosur rreth 84 centimetra drejt verilindjes.
Pas përpunimit të të dhënave shtesë, Autoriteti Gjeohapësinor i Japonisë e rishikoi zhvendosjen në rreth 87 centimetra drejt verilindjes dhe rreth 32 centimetra ulje vertikale.
Në një pikë të qytetit Kumamoto u regjistrua zhvendosje prej rreth 40 centimetrash drejt veriut, ndërsa në një pjesë tjetër të Yatsushiros rreth 17 centimetra drejt jugut.
Autoriteti paralajmëroi se matjet mund të ndikohen nga animi i pikave të vrojtimit dhe deformimet lokale, ndaj rezultatet mund të rishikohen përsëri.
Rreth 200 pasgoditje brenda 24 orëve
Deri më 29 korrik, në orën 16:00, ishin regjistruar 200 lëkundje me intensitet të paktën 1 sipas shkallës japoneze.
Agjencia Meteorologjike paralajmëroi se në këtë rajon ka pasur më parë raste kur pas një tërmeti të madh ka pasuar një goditje tjetër me fuqi të ngjashme.
Banorëve u është kërkuar të tregojnë kujdes të shtuar gjatë javës së parë dhe veçanërisht gjatë dy ose tri ditëve të para. Autoritetet nuk përjashtojnë një tërmet tjetër me intensitet maksimal sizmik deri në 7.
Për shkak se zona e pasgoditjeve është e gjerë, një lëkundje e re në një vend tjetër mund të shkaktojë lokalisht lëkundje edhe më të forta se ato të 28 korrikut. Një tërmet i fuqishëm nën det do të sillte edhe rrezik të ri për cunam.
Mbi 8.800 persona në qendrat e evakuimit
Deri në pasditen e 29 korrikut ishin hapur 432 qendra strehimi, ku ndodheshin 8.886 persona.
Vapa u shndërrua në një rrezik të dytë. Temperaturat në disa pjesë të Kumamotos kaluan 35 gradë Celsius, ndërsa ndërprerjet e energjisë e kufizuan përdorimin e kondicionerëve.
Qeveria vendosi të dërgonte 300 pajisje portative klimatizimi me avionë të Forcave të Vetëmbrojtjes. Në qendrat e evakuimit po dërgohen gjithashtu gjeneratorë, ujë, ushqime, bukë, pajisje sanitare dhe produkte të tjera bazë.
Autoritetet kanë paralajmëruar edhe për rrezikun e trombozës, të njohur si “sindroma e klasës ekonomike”, te personat që flenë për periudha të gjata në automjete.
Dhjetëra mijëra familje pa energji dhe ujë
Në orën 14:00, rreth 34.880 familje dhe objekte në prefekturën Kumamoto ishin pa energji elektrike. Deri në orën 19:00, numri kishte rënë në rreth 27.730, çka tregonte se furnizimi po rikthehej gradualisht.
Për ujin u publikuan shifra të ndryshme për shkak të kohës dhe zonës së mbuluar nga raportet. Në mesditë u raportuan rreth 84 mijë familje pa ujë në prefekturat Kumamoto dhe Nagasaki së bashku. Një përditësim i mëvonshëm për Kumamoton fliste për rreth 15 mijë familje pa ujë të rrjedhshëm.
Shtatë qytete dhe qyteza kërkuan 37 autobote. Shoqata Japoneze e Ujësjellësve dhe Ministria e Infrastrukturës nisën dërgimin e dhjetëra automjeteve të furnizimit.
Disa spitale pësuan ndërprerje të energjisë dhe ujit, ndërsa pacientët nga institucione të dëmtuara u transferuan në objekte të tjera shëndetësore.
Hekurudha, autostrada dhe ura të dëmtuara
Kyushu Shinkansen ndërpreu fillimisht qarkullimin në të gjithë linjën. Më 29 korrik, në orën 17:15, trenat rifilluan punën në segmentin Hakata–Chikugo-Funagoya.
JR Kyushu synon ta rihapë segmentin Chikugo-Funagoya–Kumamoto gjatë 30 korrikut. Për segmentin Kumamoto–Kagoshima-Chūō nuk është dhënë afat, për shkak të shinave të thyera dhe dëmeve që kërkojnë inspektim të hollësishëm.
Në një tren, udhëtarët qëndruan të bllokuar rreth 14 orë para se të transportoheshin me autobusë.
Rreth 110,8 kilometra autostrada mbetën të mbyllura, përfshirë segmente të autostradave Kyushu, Minami-Kyushu dhe Kyushu Chūō.
Në disa dhjetëra pika u regjistruan:
- çarje të asfaltit;
- disnivele të mëdha;
- hapje të rrugës;
- dëmtime të nyjeve të urave;
- zhvendosje të pjesëve mbajtëse.
Dëme veçanërisht të rënda u raportuan në urat Kawata, Katanogawa dhe Myōken Daiichi.
Aeroporti Aso Kumamoto rifilloi funksionimin më 29 korrik, megjithëse disa kompani ajrore anuluan fluturime si masë paraprake.
Dëme në Kështjellën Kumamoto, shkolla dhe industri
Në Kështjellën historike Kumamoto u shembën mure prej guri në 28 vende, duke dëmtuar përsëri një monument që ende po rikuperohej nga tërmeti i vitit 2016.
Në institucionet arsimore u plagosën të paktën 16 persona: një nxënës i shkollës së mesme të ulët, tre nxënës të shkollës së mesme, pesë studentë dhe shtatë mësues apo punonjës.
Dy punonjës të arsimit u plagosën rëndë pasi mbetën nën një kasafortë; ndër lëndimet e raportuara ishin edhe fraktura të shtyllës kurrizore.
Tërmeti ndikoi edhe në industrinë e gjysmëpërçuesve. TSMC evakuoi punonjësit në fabrikën e Kikuyōs dhe nisi gradualisht rikthimin e prodhimit pasi nuk konstatoi dëme serioze. Tokyo Electron ndaloi punën në dy qendra prodhimi për kontrolle sigurie, ndërsa Honda pezulloi përkohësisht prodhimin në fabrikën e motoçikletave.
Transportuesit Yamato dhe Sagawa kufizuan pranimin dhe shpërndarjen e pakove në zonat e prekura. Shumë supermarkete, dyqane të vogla dhe restorante ndërprenë punën.
Qeveria premton ndihmë pa pritur kërkesat lokale
Kryeministrja Sanae Takaichi e përshkroi operacionin e shpëtimit si “garë me kohën” dhe tha se qeveria do të bënte gjithçka të mundur për të gjetur personat e bllokuar.
Qeveria aktivizoi sistemin e ndihmës proaktive, përmes të cilit ushqimi, uji, letra higjienike, pajisjet e ftohjes dhe furnizimet e tjera dërgohen pa pritur kërkesa formale nga secila bashki.
Forcat e Vetëmbrojtjes e rritën personelin në rreth 4.600 veta dhe angazhuan avionë, helikopterë, automjete për furnizim me ujë dhe ekipe mjekësore.
Rreth 1.410 zjarrfikës morën pjesë në kërkim-shpëtim. Prej tyre, 1.139 erdhën si përforcime nga nëntë prefektura: Okayama, Hiroshima, Yamaguchi, Fukuoka, Saga, Ōita, Miyazaki, Kagoshima dhe Nagasaki.
Rreth 800 policë shtesë nga rajonet Kyushu dhe Chūgoku u kërkuan për operacionet e shpëtimit, kontrollin e trafikut dhe mbledhjen e informacioneve.
Kombet e Bashkuara shprehën gatishmëri për të ofruar ndihmë nëse autoritetet japoneze do ta kërkonin.
Çfarë mbetet ende e paqartë?
Edhe pse përmasat e fatkeqësisë po bëhen më të qarta, disa pyetje thelbësore vazhdojnë të mbeten pa përgjigje:
Shkaku i saktë i shpërthimit. Rrjedhja e gazit LP është pista kryesore, por ende nuk është konfirmuar tubacioni apo pajisja ku ka ndodhur defekti.
Burimi i ndezjes. Nuk dihet nëse gazin e ndezi një shkëndijë elektrike, një pajisje, një ndërprerës apo një burim tjetër.
Funksionimi i sistemeve të sigurisë. Duhet përcaktuar nëse valvulat dhe matësit automatikë u aktivizuan dhe, nëse po, pse nuk e penguan grumbullimin e gazit.
Prania e punonjësve në ndërtesë. Nuk është sqaruar pse disa persona mbetën ose u kthyen brenda pas evakuimit.
Bilanci përfundimtar. Kërkimet vazhdojnë në Aeon Mall, në fabrikën e Nippon Paper dhe në ndërtesa të tjera të dëmtuara.
Thyerja përgjegjëse. Sistemi Hinagu është dyshimi kryesor gjeologjik, por përcaktimi përfundimtar kërkon analizimin e çarjeve, pasgoditjeve dhe deformimit të terrenit.
Qëndrueshmëria e Aeon Mall-it. Hetimi duhet të ndajë dëmet e shkaktuara drejtpërdrejt nga lëkundja prej atyre që u shkaktuan nga shpërthimi dhe zjarri pasues.
Gjendja aktuale
Në mbrëmjen e 29 korrikut, bilanci më i fundit ishte të paktën 18 të vdekur dhe 62 të plagosur. Shtatë persona vazhdonin të rezultonin të pagjetur në dy vendet kryesore të kërkimit: tre në Aeon Mall Kumamoto dhe katër në fabrikën Yatsushiro të Nippon Paper.
Ekipet vazhdojnë të kërkojnë në rrënoja, ndërsa autoritetet po përpiqen njëkohësisht të rikthejnë energjinë, ujin, transportin dhe shërbimet shëndetësore.
Rreziku nuk ka kaluar. Pasgoditjet, ndërtesat e paqëndrueshme, rrëshqitjet e tokës dhe temperaturat e larta vazhdojnë të kërcënojnë si banorët, ashtu edhe ekipet e shpëtimit.
Përfundimi i hetimit në Aeon Mall pritet të ketë rëndësi përtej Kumamotos: ai duhet të tregojë nëse sistemet ekzistuese të ndërprerjes së gazit janë të mjaftueshme për objektet e mëdha tregtare dhe nëse rregullat e rikthimit në ndërtesa pas tërmeteve duhet të ndryshohen në të gjithë Japoninë./Tetova News
