Erkin Lika, i raportuar në informacionet më të fundit si 39-vjeçar, ndodhej me kolegët e ekipit vullnetar të kërkim-shpëtimit në një stërvitje rutinore pranë Urës së Vashës, në Klos. Në përfundim të aktivitetit, teksa po fotografonte grupin, ai dyshohet se humbi ekuilibrin në faqen shkëmbore dhe ra në një pjesë të thellë të lumit Mat. Rrjedha e fortë dhe zgavrat nënujore kanë vështirësuar kërkimet, ndërsa trupi nuk ishte gjetur deri në përditësimin e fundit.
Një stërvitje e zakonshme e një grupi vullnetarësh të kërkim-shpëtimit u kthye në tragjedi pasditen e së shtunës, më 11 korrik 2026, në zonën e Urës së Vashës, në Bashkinë Klos.
Erkin Lika, pjesëtar i komunitetit shqiptar të kërkim-shpëtimit, alpinist, speleolog dhe i apasionuar pas fotografimit të natyrës, dyshohet se humbi jetën pasi rrëshqiti nga shkëmbinjtë dhe përfundoi në ujërat e lumit Mat.
Informacionet e para të publikuara të dielën ishin kontradiktore për moshën dhe dinamikën e aksidentit. Disa media e raportuan Likën 33 vjeç, të tjera 38, ndërsa raportimet më të hollësishme të terrenit dhe materiali video i publikuar më vonë e paraqesin si 39-vjeçar. Edhe mënyra e rënies u përshkrua fillimisht në versione të ndryshme: si aksident gjatë ngjitjes me litar, si rrëshqitje nga shkëmbinjtë dhe, më pas, si rënie në momentin kur po fotografonte kolegët e tij. (Instagram)
Stërvitja pranë lumit Mat
Sipas variantit më të plotë të rindërtuar nga raportimet e fundit, Erkin Lika kishte shkuar në zonën pranë Urës së Vashës së bashku me një grup kolegësh të ekipit vullnetar të kërkim-shpëtimit.
Grupi po kryente një aktivitet stërvitor që përfshinte përdorimin e litarëve dhe manovra në terrenin shkëmbor e pranë ujit. Zona njihet për faqet e thepisura shkëmbore, shtratin e ngushtë të lumit, thellësitë e menjëhershme dhe zgavrat që krijohen ndërmjet shkëmbinjve.
Në raportimet e para u tha se Lika po kryente ngjitje me litar kur u rrëzua. Informacionet e mëvonshme e plotësuan këtë dinamikë: stërvitja po përfundonte dhe ai ishte duke fotografuar miqtë dhe pjesëtarët e ekipit, kur humbi ekuilibrin mbi një pjesë shkëmbore dhe ra në thellësi.
Ky version bashkon dy elementet që në fillim u paraqitën si të ndara: grupi ndodhej në një stërvitje me litar, ndërsa rrëzimi dyshohet se ndodhi në çastin kur Lika po fotografonte kolegët. (Facebook)
Rrëshqiti nga faqja shkëmbore dhe përfundoi në lumë
Pas humbjes së ekuilibrit, Erkin Lika dyshohet se ra nga faqja shkëmbore pranë Urës së Vashës dhe përfundoi në një pjesë të thellë të lumit Mat.
Rrjedha e ujit e mori menjëherë, duke ia pamundësuar daljen në sipërfaqe. Kolegët që ndodheshin me të nisën menjëherë kërkimet dhe tentuan të lokalizonin vendin ku mund të kishte përfunduar, por kushtet e terrenit dhe rryma e fortë e bënë ndërhyrjen jashtëzakonisht të vështirë.
Një pjesë e mediave raportuan se Lika mund të kishte përfunduar në një të ashtuquajtur “gropë thithëse”. Ky term u përdor për të përshkruar një thellësi, zgavër ose rrymë nënujore që mund ta ketë tërhequr trupin dhe penguar daljen e tij në sipërfaqe.
Megjithatë, ekzistenca e një “grope thithëse” nuk është konfirmuar përmes një deklarate teknike nga palombarët apo autoritetet. Formulimi më i saktë është se dyshohet që Lika të ketë përfunduar në një pjesë të thellë, në një zgavër shkëmbore nënujore ose në një zonë me rryma të forta. Raportimet e para e paraqitën këtë hipotezë si shkakun kryesor të vështirësive në operacion. (dosja.al)
Kolegët nisën të parët kërkimet
Personat që ndodheshin me Erkin Likën reaguan menjëherë pas rënies së tij. Duke qenë pjesëtarë të një ekipi të trajnuar për kërkim-shpëtim, ata nisën operacionin e parë në vendngjarje, por rrjedha e lumit, thellësia dhe konfigurimi shkëmbor i terrenit nuk u lejuan ta lokalizonin.
Pas sinjalizimit, në zonë mbërritën shërbimet vendore të Policisë, forca të kërkim-shpëtimit dhe palombarët e repartit RENEA. Operacioni vijoi gjatë mbrëmjes, natës dhe orëve të së dielës.
Në ndihmë të forcave shqiptare raportohet se mbërritën edhe pjesëtarë të kërkim-shpëtimit malor nga Kosova. Angazhimi i ekipeve të specializuara u kërkua për shkak të terrenit shumë të vështirë dhe nevojës për ndërhyrje në ujë, në shkëmbinj dhe në zgavra të paarritshme me mjete të zakonshme.
Deri në informacionin e fundit të publikuar, trupi i Erkin Likës nuk ishte lokalizuar apo nxjerrë nga lumi. Kërkimet vazhdonin në ujërat e Matit, poshtë Urës së Vashës dhe në zonat përreth.
Pse operacioni është kaq i vështirë
Zona ku ndodhi aksidenti paraqet një kombinim të disa rreziqeve: faqe të pjerrëta shkëmbore, hyrje të kufizuara drejt shtratit të lumit, ujë të thellë, rrymë të fortë dhe zgavra të krijuara ndërmjet shkëmbinjve.
Rryma mund ta ketë zhvendosur trupin nga pika fillestare e rënies, ndërsa guvat nënujore mund të pengojnë si shikueshmërinë, ashtu edhe lëvizjen e palombarëve. Kjo është arsyeja pse kërkimet janë përqendruar jo vetëm në vendin e dyshuar të aksidentit, por edhe në pjesë të tjera të rrjedhës.
Raportimet nga terreni theksojnë se terreni i pafavorshëm dhe forca e ujit kanë qenë pengesat kryesore për lokalizimin e tij. Pretendimi se ai është “thithur” nga një zgavër nënujore mbetet një hipotezë operative dhe jo përfundim teknik.
Kush ishte Erkin Lika
Erkin Lika banonte në Tiranë dhe punonte si specialist në fushën e rrjeteve të internetit dhe fibrave optike. Krahas profesionit në teknologji, një pjesë të madhe të jetës ia kishte kushtuar natyrës, alpinizmit, ngjitjeve, eksplorimit të shpellave dhe fotografisë.
Ai ishte pjesë e Shërbimit të Kërkim-Shpëtimit Malor të Shqipërisë, një strukturë e angazhuar në ndihmën dhe shpëtimin e personave të përfshirë në aksidente në male dhe terrene të vështira.
Një dokument i publikuar nga seksioni i Riminit i Club Alpino Italiano konfirmon se Erkin Lika ishte ndër dhjetë pjesëmarrësit shqiptarë në një kurs formimi speleologjik të zhvilluar në Itali nga 12 deri më 18 maj 2024.
Kursi u organizua nga Gruppo Grotte Ariminum dhe Gruppo Speleologico Faentino, nëpërmjet shkollave të speleologjisë të Club Alpino Italiano dhe Società Speleologica Italiana. Ai përfshinte teknikat e lëvizjes me litar, manovrat në shpella, karstologjinë, parandalimin e aksidenteve, vetëshpëtimin dhe menaxhimin e emergjencave në mjedise nëntokësore. Dokumenti e rendit Erkin Likën mes pjesëtarëve shqiptarë që tashmë ishin pjesë e Shërbimit të Kërkim-Shpëtimit Malor. (cairimini.it)
Kjo e bën tragjedinë edhe më të rëndë: Lika kishte marrë pjesë në trajnime për të ndihmuar njerëzit në situata të rrezikshme dhe kishte kontribuar në një komunitet që ndërhyn aty ku terreni dhe kushtet e bëjnë shpëtimin tepër të vështirë.
Angazhimi në speleologji dhe fotografi
Erkin Lika ishte aktiv edhe në komunitetin speleologjik. Emri i tij rezulton në aktivitetet dhe takimet e përfaqësuesve shqiptarë të speleologjisë me organizata të vendeve të Ballkanit.
Në media është përshkruar edhe si një nga themeluesit e Shoqatës Speleologjike Shqiptare. Angazhimi i tij në shoqatë dhe në përfaqësimin e speleologjisë shqiptare është i mbështetur nga publikime publike, por cilësia formale si bashkëthemelues nuk është provuar deri tani me një dokument publik themelimi. (Facebook)
Ai njihej gjithashtu për fotografitë dhe videot e natyrës. Në profilet e tij publikonte pamje nga malet, shpellat, kampingjet dhe eksplorimet në terren. Pikërisht pasioni për dokumentimin e natyrës lidhet edhe me çastet e fundit të raportuara para aksidentit: sipas burimeve të cituara nga mediat, Lika po fotografonte pjesëtarët e ekipit kur rrëshqiti.
Mesazhet e dhimbjes
Pas përhapjes së lajmit, miq, të njohur dhe pjesëtarë të komunitetit ku ai ishte aktiv publikuan mesazhe ngushëllimi.
Faqja “Xhemati i Kokonozit” shkroi: “Allahu e mëshiroftë vëllain tonë”, ndërsa Andi Kazani u lut që Zoti ta falte dhe mëshironte Erkinin dhe t’i jepte durim familjes së tij.
Këto reagime tregojnë se njerëzit që e njihnin dhe komunitetet ku ai kishte qenë aktiv e kishin pranuar lajmin si tragjedi fatale, edhe pse operacioni për gjetjen dhe nxjerrjen e trupit vazhdonte.
Ura e Vashës, monumenti 300-vjeçar mbi lumin Mat
Ngjarja ndodhi pranë një prej monumenteve më karakteristike të zonës së Matit. Ura e Vashës, e njohur edhe si Ura e Vajzës, ndodhet ndërmjet Klosit dhe Gurit të Bardhë dhe lidh dy brigjet e lumit Mat.
Ura është rreth 11 metra e gjatë, me një hapësirë harku prej 7 metrash dhe lartësi rreth 7 metra nga sipërfaqja e ujit. Traseja është afërsisht 2.8 metra e gjerë dhe e shtruar me gurë e rrasa. Harku gjysmërrethor është ndërtuar me gurë gëlqerorë të latuar, me qemer të dyfishtë dhe përforcime hekuri. (Faqja Zyrtare e Turizmit)
Për shekuj, ura ka shërbyer si një pikë e rëndësishme në rrugën e karvaneve që lidhte Dibrën dhe Matin me Tiranën, Durrësin dhe zonat bregdetare, prej nga transportoheshin kripa dhe produkte të tjera.
Sipas studimeve të cituara për urat e gurta të Matit, ajo quhej fillimisht Ura e Skurës dhe ishte ndërtuar si vepër bamirësie nga Haxhi Hajrulla Skura, nga lagjja Mansaj e Gurit të Bardhë, afërsisht tre shekuj më parë. Me kalimin e kohës përvetësoi emrin më simbolik “Ura e Vashës”, që më parë lidhej me një urë tjetër më të vogël në Sheun e Dishit. (dosja.al)
Tradita gojore e lidh emrin me një vajzë vendase që vendosi të ndërtonte një urë për të mundësuar kalimin e lumit. Ky version paraqitet si legjendë, ndërsa versioni historik e lidh ndërtimin e urës së madhe me Haxhi Hajrulla Skurën. (Faqja Zyrtare e Turizmit)
Çfarë u saktësua pas kryqëzimit të burimeve
Raportimet e para e paraqitën ngjarjen në mënyrë të copëzuar. Pas kryqëzimit të materialeve, dinamika më e plotë është kjo:
Erkin Lika ndodhej me kolegët e ekipit vullnetar të kërkim-shpëtimit në një stërvitje rutinore me litar pranë lumit Mat. Kur aktiviteti po përfundonte, ai dyshohet se po fotografonte grupin. Në një pjesë të lagësht ose të pjerrët shkëmbore humbi ekuilibrin, ra në thellësi dhe rrjedha e lumit e mori.
Kolegët nisën menjëherë kërkimet. Më pas mbërritën Policia, forcat vendore të shpëtimit dhe palombarët e RENEA-s. Operacionit iu bashkuan edhe ekipe të kërkim-shpëtimit malor nga Kosova.
Mosha 39 vjeç mbështetet nga raportimet më të fundit dhe nga materiali video i transkriptuar, ndërsa shifrat 33 dhe 38 duket se kanë ardhur nga informacionet e para të pasakta ose të pakryqëzuara.
Pretendimi se Lika ishte pjesë e Forcave të Armatosura nuk mbështetet nga dokumenti i Club Alpino Italiano. Burimi zyrtar konfirmon se ai ishte pjesë e Shërbimit të Kërkim-Shpëtimit Malor të Shqipërisë, por nuk e cilëson si ushtarak. (cairimini.it)
Po ashtu, formulimi “ra nga Ura e Vashës” nuk është plotësisht i saktë. Materialet më të hollësishme e vendosin rënien në faqen shkëmbore pranë ose poshtë urës, jo domosdoshmërisht mbi vetë urën historike.
Një jetë kushtuar shpëtimit të të tjerëve
Tragjedia e Erkin Likës ka prekur veçanërisht komunitetin e alpinistëve, speleologëve dhe vullnetarëve të kërkim-shpëtimit. Ai kishte zgjedhur të trajnohej për t’u ardhur në ndihmë të tjerëve në male, shpella dhe terrene ku çdo gabim mund të jetë fatal.
Pikërisht gjatë një stërvitjeje me njerëzit me të cilët ndante këtë mision, një rrëshqitje e papritur e hodhi në ujërat e lumit Mat. Miqtë dhe kolegët që kishin punuar me të për të shpëtuar jetë u përballën këtë herë me detyrën më të rëndë: kërkimin e njërit prej tyre.
Deri në përditësimin e fundit, operacioni vazhdonte dhe Erkin Lika nuk ishte gjetur. Për shkak të kësaj, vendndodhja e saktë e trupit, mekanizmi teknik i rrymës nënujore dhe të gjitha rrethanat përfundimtare të aksidentit mbeten për t’u sqaruar pas përfundimit të kërkimeve dhe njoftimit zyrtar të autoriteteve.
