Bashkimi Evropian ka nisur zbatimin e një pakete të re detyrimesh për transparencën e inteligjencës artificiale. Rregullat, të cilat vlejnë edhe në Francë dhe në të gjitha vendet e tjera anëtare, zbatohen që nga 2 gushti 2026.
Ato janë pjesë e nenit 50 të Aktit Evropian për Inteligjencën Artificiale dhe synojnë që qytetarët të informohen qartë kur komunikojnë me një sistem të inteligjencës artificiale ose kur përballen me përmbajtje të krijuar apo të ndryshuar nga kjo teknologji.
Pesë rregullat kryesore
Përdoruesit duhet të informohen kur komunikojnë me IA-në
Ofruesit e chatbotëve, asistentëve virtualë, avatarëve dhe sistemeve të tjera interaktive duhet t’i projektojnë ato në mënyrë që përdoruesi të kuptojë qartë se po komunikon me inteligjencë artificiale dhe jo me një person.
Njoftimi duhet të bëhet që në fillim të ndërveprimit. Përjashtim mund të ketë vetëm kur është krejtësisht e qartë për një përdorues mesatar se sistemi është i automatizuar.
Përmbajtja e krijuar nga IA-ja duhet të ketë shenjë të lexueshme nga makineritë
Sistemet që krijojnë ose ndryshojnë tekste, fotografi, materiale zanore dhe video duhet të vendosin në përmbajtje një shenjë teknike të lexueshme nga makineritë. Ajo mund të jetë një filigran digjital, informacion në metadata ose një mekanizëm tjetër që mundëson identifikimin e origjinës artificiale të materialit.
Shenja duhet të jetë efektive, e besueshme, e qëndrueshme dhe e ndërveprueshme me sistemet e tjera të zbulimit.
Ky detyrim nuk zbatohet në të njëjtën mënyrë kur IA-ja përdoret vetëm për redaktime standarde, si korrigjimi teknik i një fotografie ose i një teksti, pa ndryshuar në mënyrë thelbësore përmbajtjen.
Sistemet gjeneruese të nxjerra në treg përpara 2 gushtit 2026 kanë një periudhë të kufizuar kalimtare: për shënimin teknik të përmbajtjes duhet të përshtaten deri më 2 dhjetor 2026. Përmbajtjet e publikuara përpara 2 gushtit nuk duhet të etiketohen në mënyrë prapavepruese.
Duhet të bëhet i ditur përdorimi i njohjes së emocioneve dhe kategorizimit biometrik
Kompanitë, institucionet dhe organizatat që përdorin sisteme për njohjen e emocioneve ose kategorizimin biometrik duhet t’i informojnë personat që ekspozohen ndaj tyre.
Kjo vlen si për sistemet që analizojnë njerëzit në kohë reale, ashtu edhe për ato që analizojnë më vonë materialet e regjistruara.
“Deepfake”-et duhet të etiketohen qartë
Fotografitë, videot dhe materialet zanore të krijuara ose të manipuluara me IA, të cilat paraqiten në mënyrë të rreme si autentike, duhet të shoqërohen me një njoftim të qartë dhe të kuptueshëm.
Nuk mjafton vetëm një shenjë teknike e fshehur në skedar. Personi që e sheh ose e dëgjon materialin duhet të mund ta dallojë etiketën pa pasur nevojë për pajisje apo programe të posaçme.
Për veprat qartësisht artistike, krijuese, satirike ose fiktive, njoftimi mund të vendoset në një mënyrë që nuk pengon shijimin e veprës, por përdorimi i IA-së përsëri duhet të bëhet i ditur.
Tekstet për çështje me interes publik duhet të identifikohen
Tekstet e krijuara ose të ndryshuara me inteligjencë artificiale, të publikuara për informimin e qytetarëve rreth çështjeve me interes publik, duhet të etiketohen si përmbajtje e prodhuar me IA.
Këtu përfshihen tekstet për politikën, proceset demokratike, sigurinë publike, shëndetin, drejtësinë, ekonominë, financat, shkencën, kulturën, mjedisin dhe tema të tjera që mund të ndikojnë në debatin publik.
Megjithatë, etiketa nuk është e detyrueshme kur teksti është kontrolluar në mënyrë thelbësore nga një person dhe kur ekziston përgjegjësi e qartë redaksionale për publikimin. Vetëm korrigjimi drejtshkrimor ose gramatikor nuk konsiderohet kontroll i mjaftueshëm njerëzor.
Deri në 15 milionë euro gjobë
Zbatimi do të mbikëqyret kryesisht nga autoritetet kombëtare të kontrollit të tregut. Zyra Evropiane për Inteligjencën Artificiale do të ndërhyjë në rastet që hyjnë në kompetencat e saj, ndërsa Mbikëqyrësi Evropian për Mbrojtjen e të Dhënave do të kontrollojë sistemet e përdorura nga institucionet e BE-së.
Shkeljet mund të dënohen me gjobë deri në 15 milionë euro ose deri në 3 për qind të qarkullimit të përgjithshëm vjetor botëror të kompanisë, sipas kufirit të zbatueshëm. Për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme duhet të merret parasysh parimi i proporcionalitetit. Komisioni Evropian – pyetje dhe përgjigje për nenin 50
Rreth 190 organizata i bashkohen kodit vullnetar
Komisioni Evropian ka hartuar edhe Kodin e Praktikës për Transparencën e Përmbajtjeve të Gjeneruara nga IA-ja. Anëtarësimi në kod është vullnetar, por detyrimet e përcaktuara në Aktin për Inteligjencën Artificiale janë të detyrueshme.
Deri në fund të korrikut 2026, kodin e kishin nënshkruar rreth 190 kompani dhe organizata, ndër të cilat Anthropic, Google, Meta, Microsoft, OpenAI dhe Mistral. Nënshkruesit mund t’i përdorin masat e kodit për të dëshmuar përputhshmërinë me rregullat evropiane. Komisioni Evropian – Kodi i Praktikës
Google ka përmendur si shembull teknologjinë SynthID, një filigran digjital të padukshëm që ndihmon në identifikimin e materialeve të krijuara me IA. Kompania thotë se po bashkëpunon edhe me Apple, OpenAI, NVIDIA dhe kompani të tjera për përdorimin më të gjerë të teknologjive të ndërveprueshme të shënimit. Njoftimi zyrtar i Google
Verifikimi: Lajmi është i saktë. Formulimi më i saktë është se këto detyrime “zbatohen nga 2 gushti 2026”, jo se Akti i Inteligjencës Artificiale hyri atë ditë në fuqi. Akti hyri në fuqi më herët, ndërsa dispozitat e tij po zbatohen në faza. Komisioni Evropian e konfirmoi fillimin e zbatimit të rregullave të transparencës më 2 gusht 2026. Njoftimi zyrtar i Komisionit Evropian/ presse-citron.net/
