Sára Nožková jetoi për më shumë se dhjetë vjet në Suedi, prej nga nisi startup-in e saj Flox Intelligence. Sistemet e kompanisë janë në gjendje të “flasin” me 27 lloje kafshësh.
Peter Brejčák
Sapo nisëm bisedën tonë online në linjën Pragë–Nju Jork, pyetja e parë që i bëra Sára Nožkovás ishte se në cilën gjuhë do të flisnim. Edhe pse është çeke, ajo jeton jashtë vendit që nga mosha 17-vjeçare dhe, ndonëse e viziton disa herë në vit vendlindjen dhe familjen, gjuha amtare ndonjëherë tashmë i krijon vështirësi.
Prandaj zgjedhja ra mbi anglishten.
“E dini si është, ndonjëherë thjesht harron. Dhe çekishten e biznesit nuk e kam mësuar kurrë”, kërkon ndjesë sipërmarrësja sot 32-vjeçare, e cila ka jetuar më shumë se një dekadë në Suedi dhe tani banon përtej Atlantikut.
“Ndërkohë, unë flas dhe mendoj kryesisht në suedisht, kështu që në kokë kam paksa një përzierje”, thotë ajo duke buzëqeshur.
Gjuhët janë të rëndësishme edhe në karrierën e saj.
Hapat e parë Nožková i bëri në fushën e diplomacisë, por, pas disa angazhimeve të ndryshme, përfundimisht arriti deri te krijimi i startup-it të saj, Flox Intelligence.
Në këtë kompani, së bashku me ekipin e saj, ajo po e mëson inteligjencën artificiale të kuptojë gjuhën e kafshëve.
Por jo në mënyrë që njerëzit të mund të bisedojnë me kafshët e tyre shtëpiake. Qëllimi është mbrojtja e kafshëve të egra.
Sensorët e posaçëm të startup-it mbikëqyrin, për shembull, aeroportet, autostradat apo hekurudhat dhe, kur zbulojnë zogj, ujq ose kafshë të tjera, sistemi “u flet në gjuhën e tyre”, duke u sinjalizuar se në atë vend ekziston rrezik dhe se duhet të largohen.
Aktualisht startup-i ka në bibliotekën e tij komunikimin e 27 llojeve të kafshëve, kryesisht nga Evropa dhe Amerika e Veriut, ndër to lepuj, kojotë, puma, ujq dhe arinj grizzly. Së shpejti pritet të shtohen edhe kangurët australianë.
“Gjithmonë varet nga mënyra konkrete se si klientët duan ta përdorin sistemin. Nisim nga nevojat e tyre dhe më pas fillojmë të mësojmë llojin përkatës të kafshës”, shpjegon Nožková.
Sistemi i Flox Intelligence aktualisht është vendosur në rreth 200 lokacione në Amerikën e Veriut dhe Evropë.
“Gjithmonë kam pasur ëndrra të mëdha, edhe pse nuk e dija saktësisht se çfarë do të bëja”, tregon Nožková, e lindur në Třinec, e cila në moshën 17-vjeçare u largua jashtë vendit.
Ajo ka jetuar në Spanjë, Belgjikë dhe Suedi, ka studiuar marrëdhënie ndërkombëtare dhe të drejtën evropiane, ndërsa profesionalisht ka punuar edhe në Komisionin Evropian dhe në Ministrinë e Punëve të Jashtme në Pragë.
Gjithçka dukej se po e çonte drejt një karriere si diplomate, por më pas ajo fitoi një vend pune në Google, në Stokholm.
Ky ishte momenti kur ndryshoi drejtimin e saj profesional.
Deri atëherë ajo kishte menduar se nuk mund të ndërtoje startup-e nëse nuk kishe një formim teknologjik.
“Në Google pashë shumë njerëz që kishin më tepër përvojë nga fusha e biznesit dhe megjithatë ishin në gjendje të themelonin kompani ose, së bashku me të tjerët, të ndërtonin produkte të shkëlqyera. Ky ishte ndërgjegjësimi më i madh për mua”, tregon Nožková.
Në të njëjtën kohë ajo gjeti edhe një motivim të ri: në vend që, përmes diplomacisë, vetëm të raportonte se çfarë po ndodhte në vende të ndryshme, ajo dëshironte të ndërtonte gjëra konkrete dhe të merrte pjesë drejtpërdrejt në formësimin e së ardhmes.
Më pas, në Suedi, punoi në Institutin Mbretëror të Teknologjisë në Stokholm, ku, ndër të tjera, bashkëpunoi ngushtë me kompani automobilistike si Volvo dhe Scania.
Në këtë mënyrë ajo u përfshi më thellë në fushat e automjeteve autonome, dronëve dhe elektrifikimit të rrjeteve.
“Gjatë gjithë kohës ndesheshim me probleme që lidheshin me kafshët e egra”, thotë Nožková.
Ajo kuptoi se, ndërsa njerëzit vazhdimisht optimizojnë infrastrukturën e tyre, ende nuk kishin gjetur një zgjidhje mjaftueshëm të mirë për të parandaluar përplasjet e kafshëve me trenat apo automjetet.
Ajo filloi të merrej më thellë me kërkimin e kësaj çështjeje dhe më pas vendosi të themelonte Flox Intelligence, drejtpërdrejt brenda inkubatorit të universitetit.
Ideja fillestare ishte që inteligjenca artificiale e kompanisë të vendosej në dronë.
“Me këtë u mora gjatë dy viteve të para. Por tregu i dronëve nuk po zhvillohej me ritmin që të gjithë prisnin. Përveç kësaj, kishte shumë pengesa ligjore dhe probleme që lidheshin edhe me vetë prodhimin e dronëve”, shpjegon ajo.
Përmes përmirësimeve të njëpasnjëshme, startup-i arriti përfundimisht në zgjidhjen që sistemet inteligjente të vendoseshin në pajisje stacionare të prodhuara nga vetë kompania.
“Nuk është e nevojshme që gjithçka të jetë tepër e ndërlikuar përmes dronëve dhe nuk duhet që që nga dita e parë të kesh menjëherë zgjidhjen përfundimtare super high-tech”, shpjegon Nožková.
Një nga kthesat e para të rëndësishme ishte fillimi i bashkëpunimit me kompaninë franceze Alstom, e cila prodhon dhe shet trena në më shumë se 60 vende të botës.
Sot, gjashtë vjet më vonë, teknologjia e Flox Intelligence është instaluar edhe në dy trena që qarkullojnë në Suedi.
“Po negociojmë për vendosjen e sistemit në përdorim të plotë komercial dhe për zgjerimin e përbashkët të tij”, shton ajo.
Nožková beson se pika më e fortë e startup-it është pikërisht aftësia për të deshifruar komunikimin e kafshëve.
Që Flox Intelligence të jetë në gjendje ta bëjë këtë, kompania duhet të ketë shumë sensorë të ndryshëm në terren dhe të sigurojë që biblioteka e të dhënave të mësojë vazhdimisht.
Kafshët kanë “gjuhë” komplekse, përfshirë dialekte dhe emocione, ndërsa disa prej tyre përdorin madje edhe emra individualë.
“Në të njëjtën kohë është e vështirë ta çosh një inteligjencë të tillë në natyrën e egër. Duhet të kesh sensorë mjaftueshëm të fortë dhe rezistentë, të cilët mund të funksionojnë pandërprerë në natyrë dhe të marrin të gjitha vendimet drejtpërdrejt brenda vetë njësisë”, thotë Nožková.
Falë përparimit teknologjik, startup-i zotëron edhe disa patenta.
Kompania bashkëpunon prej kohësh me universitete të ndryshme dhe mbështetet në studime shkencore.
“Sapo krijojmë një ide solide për bazat, nisemi prej tyre dhe pastaj puna vazhdon drejtpërdrejt me popullatën e egër. Ndonjëherë duhen disa javë, herë të tjera disa muaj”, shpjegon Nožková.
Sipas saj, gjithçka varet edhe nga thellësia dhe hollësia e informacionit që ekziston për vokalizimin e llojit përkatës të kafshës.
Zgjidhja e parë e Flox Intelligence u vendos në bashkëpunim me Administratën Suedeze të Transportit, pranë autostradave dhe linjave hekurudhore.
Detyra e sensorëve ishte që të mbanin larg prej tyre drerët e veriut, drerët e mëdhenj dhe lloje të tjera drerësh.
Sot kompania bashkëpunon edhe me Departamentin amerikan të Bujqësisë, Aeroportin Ndërkombëtar të Denverit, i cili për nga sipërfaqja është aeroporti më i madh në Shtetet e Bashkuara dhe i dyti më i madh në botë, si dhe me Fondin Botëror për Natyrën (WWF) dhe kompani private.
Gjatë katër viteve të para, Flox Intelligence vendosi në terren rreth 100 pajisje me qëllim që të verifikonte dhe testonte prototipin e saj.
Versioni komercial u nxor në treg vetëm në fillim të këtij viti.
Startup-i nuk dëshiroi të komentonte të ardhurat e deritanishme.
Aktualisht kompania u dërgon pajisje klientëve të rinj çdo javë dhe, në fazën e ardhshme të zgjerimit, po përqendrohet veçanërisht te tregu i Amerikës së Veriut.
Kjo është edhe arsyeja pse Nožková, që nga vjeshta e vitit të kaluar, është shpërngulur në Nju Jork.
“Dy vitet e fundit i kaloja praktikisht vetëm në avionë mes SHBA-së dhe Evropës. Kjo nuk ishte më e qëndrueshme”, shpjegon ajo.
Për punën e saj, Nožková ka marrë edhe një çmim të rëndësishëm: Young Pioneer Award, të cilin ia ka dorëzuar drejtpërdrejt mbreti i Suedisë, Carl XVI Gustaf.
“Ishte vërtet diçka shumë e veçantë. Për ne ishte një dozë jashtëzakonisht e madhe motivimi”, kujton ajo.
Startup-i vlerësohet edhe nga investitorët.
Gjatë këtij viti ata investuan në kompani tre milionë dollarë, rreth 62,6 milionë korona çeke, në kuadër të raundit të investimeve Seed+, të udhëhequr nga fondi çek Tilia Impact Ventures.
Kompania synon që edhe gjatë këtij viti të hapë raundin tjetër të financimit, të ashtuquajturën Seria A.
Aktualisht ekipi i startup-it përbëhet nga më shumë se 15 persona. Pesë prej tyre ndodhen në Nju Jork, ku merren me aktivitetet tregtare, ndërsa pjesa tjetër punon në kërkim dhe zhvillim në Stokholm.
Sipas Nožkovás, sfida më e madhe tani është zgjerimi i mëtejshëm dhe efikas i produktit.
“Interesi i klientëve është jashtëzakonisht i madh. Deri tani në treg nuk ka ekzistuar një zgjidhje e ngjashme”, shpjegon ajo.
Sipas sipërmarrëses, tashmë është vetëm çështje kohe para se dikush tjetër të përpiqet të arrijë epërsinë teknologjike që Flox Intelligence ka krijuar.
“Brenda kompanisë themi se, në këtë moment, kjo është një betejë që mund ta humbasim vetëm ne vetë. Po përqendrohemi te operacionet dhe te dërgesat për klientët”, vazhdon ajo.
“Do të dëshiroja jashtëzakonisht shumë që zgjidhjen tonë ta kishim të instaluar edhe në Çeki. Për fat të keq, deri tani ende nuk e kemi”, përfundon Sára Nožková./CzechCrunch.cz
