A po afrohen sërish Arabia Saudite dhe Izraeli? Pas disa vitesh bisedimesh të dështuara për normalizimin e marrëdhënieve, lufta rajonale në zhvillim mund t’i shtyjë të dyja vendet drejt një bashkëpunimi konkret në fushën e mbrojtjes. Sipas disa burimeve diplomatike të cituara nga The Jerusalem Post, Riadi dhe Jerusalemi kanë nisur bisedime, nën koordinimin e Komandës Qendrore të ushtrisë amerikane në Lindjen e Mesme (CENTCOM), për mundësinë që Izraeli t’i ofrojë Arabisë Saudite mbështetje kundër Huthëve. Në këtë fazë, bashkëpunimi do të përqendrohej te shkëmbimi i të dhënave të inteligjencës, veçanërisht për të përcaktuar pozicionet, lëvizjet dhe përgatitjet ushtarake të rebelëve jemenas.
Kërcënimi në Detin e Kuq
Ky zhvillim vjen në një kohë kur Huthët kanë intensifikuar sulmet kundër Arabisë Saudite gjatë javës së kaluar. Grupi, i mbështetur nga Irani, ka marrë nën kontroll qytetin-port të Mokhës dhe më pas ishullin Mayyun, duke zgjeruar kontrollin e tij në zonën e ngushticës Bab el-Mandeb.
Për Riadin, konflikti tashmë ka pasoja që shkojnë shumë përtej territorit të Jemenit. Ngushtica Bab el-Mandeb është një nga rrugët kryesore të tregtisë detare botërore, pasi lidh Gjirin e Adenit me Detin e Kuq dhe, më tej, me Kanalin e Suezit. Në të njëjtën kohë, forcat Huthi kanë goditur edhe një tjetër rrugë strategjike për transportin e hidrokarbureve saudite: naftësjellësin Lindje-Perëndim, që lidh Gjirin Persik me Detin e Kuq.
Aleancat rajonale
Kërkesa saudite për ndihmë nga Izraeli vjen ndërkohë që Riadi po zgjeron bashkëpunimin ushtarak me vende të tjera të rajonit. Më 30 korrik, Arabia Saudite krijoi një aleancë shumëkombëshe për mbrojtjen detare, me pjesëmarrjen e katërmbëdhjetë vendeve, me synim forcimin e sigurisë në Detin e Kuq, ngushticën Bab el-Mandeb dhe Gjirin e Adenit.
Më 7 gusht, Riadi nënshkroi gjithashtu me Turqinë dhe Pakistanin Marrëveshjen e Përbashkët të Mbrojtjes të Mekës, e cila parashikon mbështetje të ndërsjellë në rast sulmi ndaj njërit prej tre vendeve. Përse, atëherë, t’i drejtohet edhe Izraelit? “Një pjesë e përgjigjes ndoshta qëndron thjesht në faktin se Ankaraja dhe Islamabadi nuk mund të ofrojnë atë që mund të ofrojë Jerusalemi”, vlerëson Mansoor Qaisar, specialist për Pakistanin pranë Middle East Monitor.
Riadi kërkon para së gjithash të sigurojë informacione të hollësishme për vendndodhjen, dislokimin dhe përgatitjet ushtarake të Huthëve. Izraeli zotëron kapacitete të avancuara në fushën e inteligjencës, mbikëqyrjes dhe zbulimit, të cilat së fundmi janë përdorur edhe në mbështetje të Shteteve të Bashkuara në ngushticën e Hormuzit, në kuadër të luftës në Iran.
Turqia dhe Pakistani, ndërkohë, mbajnë marrëdhënie diplomatike dhe ekonomike me Iranin. Kjo e bën më të ndërlikuar një përfshirje të drejtpërdrejtë të tyre kundër Huthëve, të cilët mbështeten nga Teherani. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se Arabia Saudite po heq dorë nga aleatët e saj rajonalë për t’u afruar me Izraelin. Më tepër, tregon se monarkia saudite po përpiqet të mbështetet në partnerë të ndryshëm, sipas aftësive që secili prej tyre mund të ofrojë.
Drejt një ringjalljeje të Marrëveshjeve të Abrahamit?
A mund të shërbejë ky bashkëpunim si një hap drejt normalizimit të marrëdhënieve mes Izraelit dhe Arabisë Saudite? Një zyrtar izraelit i sigurisë deklaroi të martën në mbrëmje për kanalin I24 se ky afrim “rihap rrugën për zgjerimin e Marrëveshjeve të Abrahamit”. “Ju kërkuat ndihmë dhe Izraeli ishte në gjendje t’ju ndihmonte. Dijeni se cilët janë miqtë tuaj”, tha ai, duke shtuar se Izraeli dhe Arabia Saudite kanë interesa të përbashkëta.
Megjithatë, normalizimi i marrëdhënieve mbetet ende larg. Negociatat janë pezulluar që nga lufta në Gaza, ndërsa Arabia Saudite e kushtëzon çdo marrëveshje me Izraelin me përparime konkrete në çështjen palestineze, një temë me rëndësi të madhe për opinionin publik në botën arabe. Uashingtoni, i cili kërkon rifillimin e procesit diplomatik, ka edhe një instrument tjetër presioni. Donald Trump së fundmi i ka dhënë Arabisë Saudite miratimin për të çuar përpara programin e saj bërthamor, me kusht që kjo çështje të lidhet me normalizimin e marrëdhënieve me Izraelin.
Edhe pse një rikthim i shpejtë te Marrëveshjet e Abrahamit duket ende i parakohshëm, bashkëpunimi kundër Huthëve tregon se interesat e sigurisë së Arabisë Saudite dhe Izraelit mund të përputhen në disa fusha. Në një rajon gjithnjë e më të paqëndrueshëm, Riadi po përpiqet të shfrytëzojë mbështetjen dhe aftësitë e partnerëve të ndryshëm, si përmes marrëdhënieve zyrtare, ashtu edhe përmes kontakteve jozyrtare./L’Express.fr
