Ukraina po përballet me një intensifikim të ndjeshëm të sulmeve ruse me dronë dhe raketa, përfshirë përdorimin gjithnjë e më të shpeshtë të dronëve me motor reaktiv, ndërsa Kievi po përpiqet njëkohësisht të forcojë mbrojtjen ajrore, të përgatitë infrastrukturën energjetike për dimër dhe të zgjerojë kapacitetet për goditje me rreze të gjatë në territorin rus. Zhvillimet e 27, 28 dhe 29 shtatorit tregojnë gjithashtu rritje të tensioneve mes Rusisë dhe vendeve të NATO-s, vështirësi financiare për Ukrainën dhe lëvizje të reja diplomatike rreth luftës.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky njoftoi më 29 shtator se Ukraina dëshiron të përshpejtojë prodhimin e mjeteve për kapjen e dronëve rusë me motor reaktiv dhe se janë përcaktuar objektiva konkrete prodhimi për tetorin. Sipas tij, interceptorët ukrainas po përdoren tashmë “në kushte luftarake”, por efikasiteti i tyre mbetet “i pamjaftueshëm”.
“Çdo javë duhet ta rrisim shkallën e kapjes”, tha Zelensky, duke bërë të ditur se detyra konkrete u janë caktuar Ministrisë së Mbrojtjes, forcave të armatosura dhe prodhuesve.
Presidenti ukrainas tha gjithashtu se drejtuesit ushtarakë i kishin paraqitur prioritetet e operacioneve ukrainase me rreze të gjatë “për periudhën e ardhshme”, si edhe operacionet që janë “në përgatitje”, pa bërë të ditur objektivat.
Një kontingjent i ri raketash për sistemet e mbrojtjes ajrore NASAMS ka mbërritur në Ukrainë. Belgjika, ndërkohë, pritet t’i dorëzojë Kievit tre avionë të tjerë luftarakë F-16 deri në fund të vitit, sipas një marrëveshjeje për përshpejtimin e dërgesave. Ukraina ka marrë gjithashtu furnizime urgjente me municione për F-16 nga Belgjika dhe vende të tjera, përfshirë Spanjën.
Në qershor, Belgjika kishte njoftuar transferimin gjatë vitit të shtatë F-16-ve, katër prej të cilëve ishin parashikuar për pjesë këmbimi. Norvegjia ka dhënë gjashtë avionë të tjerë, të cilët duhej të riparoheshin para hyrjes në shërbim. Numri i saktë i F-16-ve operacionalë në Ukrainë nuk bëhet publik. Sipas autoriteteve ukrainase, pesë avionë janë humbur që nga hyrja e tyre në shërbim në verën e vitit 2024 dhe tre pilotë janë vrarë.
Qindra dronë rusë dhe rritja e përdorimit të modeleve me motor reaktiv
Vetëm nga ora 06:30 deri në orën 18:00 të 29 shtatorit, sipas Forcave Ajrore të Ukrainës, Rusia lëshoi 112 dronë kundër territorit ukrainas, 29 prej tyre me motor reaktiv. Mbrojtja ajrore ukrainase pretendoi se kishte rrëzuar ose neutralizuar 95 mjete, përfshirë 18 dronë me motor reaktiv. Disa mjete ndodheshin ende në hapësirën ajrore ukrainase në orën 18:00, mes tyre një dron me motor reaktiv që po drejtohej drejt Kievit, në drejtim të lagjes Obolon.
Gjatë natës paraprake, Rusia kishte kryer një tjetër sulm të madh, me një raketë Tsirkon/Oniks, dy raketa balistike Iskander-M/S-400 dhe 152 dronë sulmues. Forcat Ajrore ukrainase pretenduan se deri në orën 08:00 kishin rrëzuar ose neutralizuar 109 objektiva: raketën Tsirkon/Oniks, dy raketat balistike dhe 106 dronë Shahed, Guerbera ose të modeleve të tjera. Goditje u regjistruan në 24 vende, ndërsa mbetje të mjeteve të kapura ranë në 16 vende. Nga ana tjetër, Ministria ruse e Mbrojtjes pretendoi se kishte shkatërruar ose neutralizuar 129 dronë ukrainas.
Një ditë më parë, gjatë natës së 27-28 shtatorit, Ukraina kishte identifikuar 165 dronë rusë Shahed, Guerbera dhe mjete mashtruese Parodiïa, mes tyre 79 dronë me motor reaktiv. Sipas Kievit, 112 u rrëzuan ose u neutralizuan. Moska, në të njëjtën kohë, pretendoi se kishte kapur dhe shkatërruar 254 dronë ukrainas.
Nga ora 06:30 deri në 18:30 të 28 shtatorit, Rusia lëshoi edhe 124 dronë sulmues, 86 prej tyre me motor reaktiv. Rajoni i Kievit ishte objektivi kryesor. Ukraina pretendoi se kishte rrëzuar ose neutralizuar 86 dronë, përfshirë 49 me motor reaktiv, ndërsa goditje u regjistruan në 26 vende.
Sipas një analize të medias ukrainase Texty.org.ua, dronët rusë me motor reaktiv po përdoren edhe për të shumëfishuar dhe zgjatur alarmet ajrore në Kiev. Ata fluturojnë më lart dhe më shpejt se Shahed-ët tradicionalë dhe mund të ndryshojnë vazhdimisht drejtimin. Kjo e vështirëson kapjen dhe, njëkohësisht, zgjat alarmet, ndërpret punën e kompanive dhe, veçanërisht kur dronët përdoren gjatë orareve të pikut, pengon transportin. Dronët e parë të tillë u vunë re në qiellin ukrainas gjatë dimrit të vitit 2024, por përdorimi i tyre u shtua ndjeshëm nga gushti 2026.
Avionët luftarakë përdoren gjithashtu kundër këtyre mjeteve. Sipas një analize të Justin Bronk nga Royal United Services Institute (RUSI), rreth 2.500 dronë rusë sulmues njëdrejtimësh ishin neutralizuar nga F-16-të ukrainas nga fillimi i vitit 2025 deri në verën e vitit 2026, mesatarisht rreth 140 në muaj. Por Rusia prodhon rreth 6.000 të tillë çdo muaj.
Përdorimi i avionëve luftarakë kundër dronëve konsumon orë fluturimi dhe raketa ajër-ajër AIM-9M/L Sidewinder dhe Magic-2. Ukraina përballet gjithashtu me mungesë të raketave AIM-9 dhe AIM-120. Për këtë arsye, pilotët e F-16-ve po përdorin edhe topin 20-milimetërsh dhe raketat AGR-20, të njohura gjithashtu si APKWS II, duke i kursyer raketat ajër-ajër për objektiva më të rëndësishëm, si raketat e lundrimit.
Sulme të rënda në Kiev, Sumy, Kharkiv, Odesa, Dnipro dhe Zaporizhzhia
Më 29 shtator, katër bomba ajrore të drejtuara ruse goditën Sumyn, në verilindje të Ukrainës. Dy persona u vranë. Mes objekteve të goditura ishte një shkollë, ku rreth 40 nxënës ndodheshin në strehimore dhe më pas u evakuuan. Ndërtesa u dëmtua rëndë. Policia raportoi të paktën shtatë banesa të dëmtuara dhe njoftoi se trupi i një viktime ishte nxjerrë nga rrënojat e një shtëpie.
Në rajonin e Odesës, tetë persona u plagosën nga një sulm rus. U dëmtuan një objekt industrial, magazina, një palestër, një konvikt, makina dhe kamionë. Shërbimi ukrainas i emergjencave njoftoi se zjarret u vunë nën kontroll, por puna e ekipeve të shpëtimit u vështirësua nga alarmet e reja ajrore.
Kievi është goditur në mënyrë të përsëritur. Më 28 shtator, një dron rus goditi drejtpërdrejt një ndërtesë të Akademisë Kombëtare të Shkencave të Ukrainës në qendër të kryeqytetit. Sipas Akademisë, një pjesë e madhe e ndërtesës së vjetër u shkatërrua dhe shpërtheu një zjarr i fuqishëm. U raportuan të vdekur dhe të plagosur. Një tjetër goditje preku një ndërtesë të rrjetit privat mjekësor Dobrobut në lagjen Olimpiiska, ku ndodhen edhe ambientet e Dobrobut Academy.
Zelensky tha se atë ditë ishin goditur gjithashtu një kompani farmaceutike, pika karburanti, një qendër biznesi në Dnipro dhe infrastruktura civile, ndërmarrje dhe objekte telekomunikacioni në rajone të tjera. Ai premtoi një “përgjigje” ndaj Rusisë.
Gjatë së njëjtës ditë, autoritetet e Kievit raportuan të paktën një të vdekur dhe 24 të plagosur. Në mbrëmje u regjistruan goditje të tjera në Obolon dhe Solomiansky, ndërsa mbetje dronësh ranë në oborrin e një ndërtese banimi në Desniansky.
Misioni i OKB-së për monitorimin e të drejtave të njeriut në Ukrainë njoftoi se po verifikonte të dhëna për 31 civilë të vrarë dhe 361 të plagosur vetëm në Kiev gjatë shtatorit, duke konstatuar një intensifikim të sulmeve ruse me dronë kundër kryeqytetit.
Në Dnipro, një sulm kundër një qendre biznesi la tre të vdekur dhe 15 të plagosur. Në Synelnykove, në rajonin e Dnipropetrovskut, një person u vra dhe tre u plagosën pas goditjes së një objekti logjistik; mes të plagosurve ishte një djalë 15-vjeçar në gjendje të rëndë.
Në Zaporizhzhia, një objekt industrial u godit nga forcat ruse dhe shtatë persona u plagosën. Sipas Ukrinform, gjatë 24 orëve forcat ruse kishin kryer 712 goditje kundër 54 vendbanimeve të rajonit. Një person ishte vrarë dhe katër të tjerë ishin plagosur. Një tjetër sulm në fshatin Komychouvakha kishte vrarë një burrë dhe, sipas autoriteteve rajonale, plagosur një grua, ndërsa shtëpi ishin shkatërruar ose dëmtuar.
Në Kharkiv, një goditje ruse ndaj një ndërtese banimi në lagjen Saltivsky plagosi fillimisht 25 persona, mes tyre nëntë fëmijë të moshës 3 deri në 15 vjeç; bilanci u rrit më pas në 28 të plagosur. Sipas hetimeve paraprake, ishte përdorur një bombë rrëshqitëse e drejtuar dhe me shtytje. Një djalë 13-vjeçar, Oleksandr Tsiatska, i cili ishte djegur rëndë në një sulm rus në Katerynivka më 21 shtator, vdiq më pas në spital.
Më 27 shtator, një dron FPV rus goditi një makinë në Chestakové, në distriktin e Tchouhouïv. Shoferi 67-vjeçar vdiq në vend, ndërsa bashkëshortja e tij 65-vjeçare u plagos.
Në të njëjtën ditë, sulmet ruse në Ukrainë lanë gjithsej tetë të vdekur, sipas Kievit. Në Sumy, tre bomba ajrore goditën qendrën e qytetit dhe një objekt të specializuar për fëmijë, duke vrarë dy persona, mes tyre një vajzë 16-vjeçare, dhe duke plagosur të paktën pesë të tjerë. Në Kiev dhe rrethinë u raportua një i vdekur dhe katër të plagosur, ndërsa më shumë se 16 objekte banimi dhe industriale u dëmtuan. Një burrë u vra nga një dron në distriktin e Buchas. Tre persona u vranë në Zaporizhzhia dhe një person në Odesa. Në Enerhodar, në pjesën e Zaporizhzhias të pushtuar nga Rusia, një grua u vra nga një sulm me dron ukrainas, sipas autoriteteve të emëruara nga Moska.
Në Vychneve, një dron dëmtoi pesë automjete dhe shkaktoi zjarr. Në Fastiv u shtrua në spital roja e një fabrike dritaresh, ndërsa në Brovary u goditën një magazinë dhe një ndërtesë në ndërtim.
Kievi përgatitet për një tjetër dimër nën sulme
Autoritetet ukrainase presin që infrastruktura energjetike të mbetet një objektiv kryesor rus gjatë dimrit.
Petro Panteleïev, zëvendësuesi i parë i drejtuesit të administratës komunale të Kievit, tha se pajisjet komunale janë rreth 90% të gatshme për sezonin e ftohtë dhe se të gjitha ndërtesat duhet të jenë në gjendje të hyjnë në sezonin e ngrohjes.
Megjithatë, ai paralajmëroi se “nuk ka asnjë garanci për një dimër pa probleme”.
Kievi thotë se ka forcuar ndjeshëm mbrojtjen e objekteve energjetike që nga dimri 2025-2026, me më shumë se 40 struktura mbrojtëse prej betoni të planifikuara. Shtatë njësi të reja prodhimi energjie janë vënë në punë për të rritur kapacitetet rezervë.
Bashkia nuk u ka kërkuar banorëve të largohen nga Kievi, por u ka bërë thirrje të përgatiten individualisht për ndërprerje të mundshme.
Kryeministri ukrainas Serhi Koretsky kishte paralajmëruar gjithashtu për mundësinë e ndërprerjeve të zgjatura të energjisë gjatë dimrit dhe kishte thënë se duhet të shqyrtohen zgjidhje alternative strehimi për personat me aftësi të kufizuara ose lëvizshmëri të kufizuar që jetojnë në katet e larta. Ai e cilësoi largimin nga qytetet si “masë ekstreme”.
Kancelari gjerman Friedrich Merz tha se Gjermania po punon me partnerët për të forcuar mbrojtjen ajrore ukrainase, të cilën e cilësoi si “një nga sfidat më të mëdha” të Kievit.
“Shpresoj se do të arrijmë ta përgatisim Ukrainën për dimrin që vjen, veçanërisht në aspektin e furnizimit me energji”, tha Merz. Ai njoftoi konsultime “intensive” përpara Këshillit Evropian të 15 dhe 16 tetorit për ndihmë konkrete buxhetore dhe mbrojtje ajrore.
“Nuk duhet të kemi iluzione. Rusia do të vazhdojë të bombardojë dhe të shkatërrojë pa mëshirë infrastrukturën civile”, tha Merz, duke i cilësuar sulmet si “krime lufte”.
Ukraina përballet me një deficit prej 27 miliardë dollarësh
Përveç presionit ushtarak, Kievi po përballet me vështirësi serioze buxhetore.
Ukraina vlerëson deficitin e saj për vitin 2026 në 27 miliardë dollarë dhe kërkon 53 miliardë dollarë ndihmë për vitin 2027.
Komisionerja evropiane për zgjerimin, Marta Kos, deklaroi se vazhdimi i mbështetjes financiare lidhet me zbatimin e reformave të dakorduara.
“Mesazhi ynë për miqtë tanë ukrainas është i qartë: zbatoni reformat e dakorduara, në mënyrë që ne të mund të vazhdojmë t’ju ofrojmë mbështetjen tonë financiare”, tha ajo.
BE-ja po shqyrton përshpejtimin e pagesave nga kredia prej 90 miliardë eurosh, përfshirjen më të madhe të Britanisë së Madhe, Kanadasë dhe Japonisë ose përdorimin e rreth 210 miliardë eurove të aseteve ruse të ngrira, një mundësi që vazhdon të hasë kundërshtimin e Belgjikës.
Suedia propozoi që Ukraina të marrë paraprakisht fondet e kredisë së BE-së të planifikuara për vitin 2027. Ministri suedez i Mbrojtjes, Poul Jonsson, paralajmëroi për një dimër “jashtëzakonisht të vështirë”, por theksoi se financimi i BE-së nuk duhet të zëvendësojë ndihmën dypalëshe.
Qeveria ukrainase ndërkohë ka vendosur të shtyjë shpenzimet publike jo prioritare. Mbrojtja, pensionet, ndihmat sociale dhe pagat e mësuesve, mjekëve dhe punonjësve të tjerë publikë do të kenë përparësi. Ndërtimet, rinovimet, riparimet jo thelbësore dhe projekte si parqet, sheshet apo shatërvanët do të shtyhen.
Washingtoni shqyrton një marrëveshje për sanksionet dhe të burgosurit
Sipas The Atlantic, administrata amerikane po shqyrton një mekanizëm sipas të cilit Moska do të lironte të burgosur politikë në këmbim të lehtësimit të disa sanksioneve amerikane.
Propozimi thuhet se iu paraqit Donald Trumpit nga i dërguari John Coale, i cili kishte negociuar më parë me Bjellorusinë lirimin e qindra të burgosurve në këmbim të lehtësimit të sanksioneve. Projekti është ende në fazë paraprake dhe mund të lejojë transaksione që lidhen me naftën, naftën dizel dhe mineralet e rralla ruse.
Kievi kundërshton heqjen e sanksioneve përpara përfundimit të luftës. Zelensky tha se do të përpiqej ta “bllokonte” një zhvillim të tillë.
Ndërkohë, negociatorë amerikanë po shqyrtojnë një takim të ri me përfaqësues rusë dhe ukrainas në tetor, ndoshta në Abu Dhabi, për një armëpushim të kufizuar që mund të ndalonte sulmet kundër infrastrukturës energjetike. Një marrëveshje tjetër, me ndërmjetësimin e Egjiptit, mund të synojë ndërprerjen e sulmeve kundër anijeve tregtare në Detin e Zi, veçanërisht atyre që transportojnë drithëra.
I dërguari rus Kirill Dmitriev u takua gjithashtu më 28 shtator në Washington me zyrtarë amerikanë për të vazhduar “diskutimet konstruktive për një zgjidhje paqësore të konfliktit mes Rusisë dhe Ukrainës”, sipas një burimi të Shtëpisë së Bardhë. U diskutuan edhe iniciativa të mundshme energjetike ruso-amerikane pas përfundimit të luftës.
Megjithatë, kancelari Merz tha se Rusia nuk është “aspak e interesuar për bisedime serioze”. Ministri i Jashtëm gjerman Johann Wadephul dhe homologu rus Sergei Lavrov zhvilluan në OKB takimin e parë të këtij niveli që nga pushtimi rus i shkurtit 2022. Wadephul i kërkoi Moskës të hiqte dorë nga “rruga e rrezikshme e përshkallëzimit ndaj Gjermanisë, Evropës dhe NATO-s”. Lavrov, nga ana tjetër, kritikoi mbështetjen gjermane për Ukrainën dhe ambicien e Berlinit për t’u bërë një fuqi kryesore ushtarake evropiane.
Ambasadori amerikan në NATO, Matthew Whitaker, tha se, sipas vlerësimit të tij, goditjet ukrainase me rreze të gjatë në territorin rus po ndihmojnë në afrimin e palëve drejt negociatave, por paralajmëroi se Moska dhe Kievi mbeten “shumë larg” për çështjet kryesore.
Papa Leoni XIV bëri thirrje në Metz për “guxim në negociata” dhe gatishmëri për “të sakrifikuar disa qëndrime për të mirën më të madhe të paqes”.
Ukraina godet objektiva në territorin rus
Zelensky njoftoi se forcat ukrainase kishin goditur dy fabrika ruse të armatimit në rajonet Tula dhe Voronezh, ndërsa Shërbimi i Sigurisë i Ukrainës, SBU, kishte sulmuar objekte të industrisë së naftës në rajonin e Krasnodarit.
Një natë më herët, Ukraina kishte sulmuar rafinerinë e Ilskit në Krasnodar, ku, sipas Shtabit të Përgjithshëm ukrainas, shpërtheu zjarr.
Komandanti i forcave ukrainase të sistemeve pa pilot, Robert “Madyar” Brovdi, pretendoi se goditjet ukrainase me rreze të gjatë kishin arritur 27 nga 32 rafineritë kryesore ruse dhe kishin ulur me 45% kapacitetet e rafinimit të Rusisë. Këto pretendime nuk ishin verifikuar në mënyrë të pavarur.
Brovdi tha gjithashtu se forcat e dronëve, të cilat përbëjnë vetëm 2,5% të ushtrisë ukrainase, ishin përgjegjëse për rreth një të tretën e humbjeve ruse gjatë vitit të fundit. Sipas tij, efikasiteti lidhet me përdorimin e të dhënave, decentralizimin e vendimmarrjes dhe sistemin Delta.
Ai paralajmëroi NATO-n se ushtritë perëndimore duhet të përshtaten shumë më shpejt me luftën e dronëve dhe të ndërtojnë një “ekosistem” të dronëve, të dhënave dhe vendimmarrjes së shpejtë, në vend që të përqendrohen vetëm te kërkimi i “dronit më të mirë”.
Forcat ukrainase të sistemeve pa pilot pretenduan se kishin nxjerrë jashtë luftimit 11.164 ushtarë rusë që nga fillimi i shtatorit. Vetëm gjatë një dite pretenduan 528 ushtarë rusë të neutralizuar dhe 2.321 objektiva të shkatërruar ose dëmtuar. Për gjithë muajin, numri i objektivave të goditura, sipas tyre, arrinte në 53.283. Këto shifra nuk u konfirmuan nga Moska.
Zelensky deklaroi veçmas se 10.660 ushtarë rusë ishin vrarë ose plagosur gjatë një jave në të gjitha zonat e frontit, duke pretenduar se çdo humbje ishte e dokumentuar me video.
Sipas tij, luftimet më intensive po zhvilloheshin në Pokrovsk, Kostiantynivka dhe Lyman, ndërsa operacione zhvilloheshin edhe në Zaporizhzhia, Kharkiv dhe Sumy. Ai veçoi Korpusin e 3-të të Ushtrisë dhe Brigadën e 68-të të Veçantë Ajromobile.
Nga ana tjetër, Ministria ruse e Mbrojtjes pretendoi se forcat e saj kishin ruajtur “ritëm të lartë përparimi” dhe kishin marrë nën kontroll disa vendbanime në Donetsk, Zaporizhzhia, Kharkiv dhe Sumy.
Sipas të dhënave hartografike të Institute for the Study of War të cituara nga Le Monde, Ukraina kishte rimarrë 20 kilometra gjatë shtatorit 2026.
Rusia shton ushtrinë dhe planifikon rritje të fortë të buxhetit ushtarak
Vladimir Putin nënshkroi një dekret që rriti me 15.500 numrin e autorizuar të ushtarakëve rusë. Forcat e armatosura ruse duhet të kenë 2.441.630 pjesëtarë, prej të cilëve 1.550.500 ushtarakë.
Ishte vendimi i katërt i këtij lloji gjatë vitit. Rritja e përgjithshme që nga marsi arrin në 47.860 ushtarë. Dekreti nuk parashikon mobilizim dhe nuk shpjegon mënyrën se si do të plotësohen vendet e reja.
Sipas dokumenteve të konsultuara nga Reuters, Rusia planifikon të shpenzojë 17.100 miliardë rubla, rreth 178 miliardë euro me kursin aktual, për mbrojtjen në vitin 2027. Kjo do të ishte rreth 27% më shumë se 13.500 miliardë rubla të parashikuara më parë dhe niveli më i lartë që nga fillimi i luftës.
Deri në vitin 2030, shpenzimet e mbrojtjes mund të arrijnë në 50.000 miliardë rubla, ose rreth 520 miliardë euro.
Qeveria ruse gjithashtu e ka rritur parashikimin për deficitin buxhetor të vitit 2026 nga 1,6% në 3,2% të PBB-së. Shpenzimet buxhetore pritet të rriten me 13,2%, në 48.600 miliardë rubla, ose rreth 506 miliardë euro, ekuivalente me 20,9% të PBB-së.
Putin ka kufizuar gjithashtu publikimin e të dhënave për industrinë ruse të naftës. Dekreti nr. 686 kufizon informacionet për vëllimet e përpunuara dhe të prodhuara nga rafineritë, eksportet, çmimet, shitësit, blerësit, ndërmjetësit, transportin, itineraret, terminalet dhe magazinat.
Rusia merr kontrollin e aseteve të Metro-s
Autoritetet ruse vendosën nën “administrim të përkohshëm” asetet ruse të kompanisë gjermane të shitjes me shumicë Metro, duke ia kaluar kontrollin kompanisë ruse UK Torg Rus.
Rusia përfaqësonte rreth 8,7% të shitjeve të Metro-s, ose 2,14 miliardë euro gjatë nëntë muajve të parë të vitit 2026. Shitjet atje ishin rritur me më shumë se 10%, ndërsa filiali rus kishte 152 milionë euro likuiditet në fund të qershorit.
Moska kishte ndërmarrë masa të ngjashme ndaj filialeve ruse të Auchan, ish-Leroy-Merlin dhe Nestlé.
Tensionet rriten në kufijtë e NATO-s
Një dron rus me motor reaktiv goditi territorin ukrainas rreth dy kilometra nga pika kufitare polake e Dorohuskut më 28 shtator. Ndërtesa e pikës ukrainase të kontrollit në Iahodyn u dëmtua, por nuk pati viktima. Polonia aktivizoi avionët dhe sistemet e mbrojtjes ajrore, por ministri polak i Mbrojtjes, Wladyslaw Kosiniak-Kamysz, tha se hapësira ajrore polake nuk ishte shkelur.
Polonia njoftoi gjithashtu ndryshimin e rregullave të angazhimit të aviacionit. Identifikimi vizual nuk do të jetë më gjithmonë i domosdoshëm para hapjes së zjarrit. Një “identifikim pozitiv” mund të bëhet në bazë të trajektores, shpejtësisë, lartësisë, origjinës së mjetit, të dhënave nga disa radarë dhe sistemit mik-armik IFF.
Në Rumani, dy F-16 u ngritën në ajër pasi radarët zbuluan një mjet të paidentifikuar pranë kufirit ukrainas. Sipas Ministrisë rumune të Mbrojtjes, mjeti hyri në hapësirën ajrore rumune pranë Ceatalchioi, lëvizi përgjatë kufirit dhe u zhduk nga radarët pas rreth dhjetë minutash pranë Somova-s.
NATO akuzoi Rusinë se po kryen një fushatë “të rrezikshme” veprimesh hibride kundër vendeve anëtare. Sekretari i përgjithshëm Mark Rutte tha se Moska po përpiqet të dobësojë vendosmërinë e aleatëve dhe mbështetjen e tyre për Ukrainën, por se nuk po arrin ta bëjë këtë.
Komandanti suprem i forcave të NATO-s në Evropë, gjenerali amerikan Alexus Grynkewich, tha se aktivitetet hibride ruse synojnë t’i bëjnë popullsitë evropiane të kërkojnë që qeveritë e tyre të përqendrohen te siguria e brendshme dhe të largohen nga mbështetja për Ukrainën. Sipas tij, kjo strategji “nuk funksionon”.
Estonia akuzon Rusinë për sabotim
Estonia akuzoi shërbimet speciale ruse se kishin urdhëruar zjarrvënien në ambientet e kompanisë së mbrojtjes Milrem Robotics në Tallinn në mes të gushtit.
Ministri i Jashtëm estonez Margus Tsahkna deklaroi se autoritetet mund të konkludonin “me siguri” se incidenti ishte “një akt sabotimi i urdhëruar nga shërbimet speciale të Federatës Ruse”.
Estonia thirri të ngarkuarin me punë të Rusisë. Moska i hodhi poshtë akuzat si “të pabaza” dhe “të pamenduara”.
Presidenti francez Emmanuel Macron shprehu “solidaritet të plotë” me Estoninë dhe tha se shumëfishimi i akteve të tilla përbën një “arratisje të rrezikshme përpara” nga Rusia.
Zëdhënësi i Komisionit Evropian Christian Wigand tha se Moska po shton sulmet pranë kufijve të BE-së dhe po përpiqet të frikësojë Evropën që të reduktojë mbështetjen për Ukrainën.
NATO dhe Rusia përplasen për Kaliningradin
NATO dënoi atë që e quajti “retorikë bërthamore” ruse rreth enklavës së Kaliningradit.
Ambasada ruse në Belgjikë kishte paralajmëruar se aktivitetet e NATO-s rreth Kaliningradit po rrisnin “ndjeshëm rrezikun e një konfrontimi të drejtpërdrejtë ushtarak”. Moska deklaroi se ishte e gatshme të përdorte “të gjithë arsenalin e saj” për të mbrojtur territorin nëse NATO do të përpiqej ta izolonte nga pjesa tjetër e Rusisë.
Zëdhënësja e NATO-s Allison Hart u përgjigj se Aleanca është mbrojtëse dhe se aktivitetet dhe stërvitjet e saj nuk paraqesin rrezik për territorin rus. Ajo tha se NATO është e gatshme të mbrojë “çdo centimetër” të territorit të saj.
Lituania, ndërkohë, shprehu gatishmërinë të financojë vetë një prani të përhershme të trupave amerikane. Kryeministri Mindaugas Sinkevicius tha: “Ne jemi të gatshëm ta paguajmë faturën”.
Një rotacion i ri mund ta çojë numrin e ushtarëve amerikanë në Lituani në 1.000. Vilniusi ka rritur shpenzimet ushtarake në 5,38% të PBB-së gjatë këtij viti dhe planifikon t’i mbajë në të paktën 5% në vitin 2027. Lituania po shqyrton edhe ndryshimin e kufizimeve kushtetuese që lidhen me armët bërthamore, për të përfituar më shumë nga parandalimi bërthamor i aleatëve të NATO-s.
Koreja e Veriut dhe Rusia
Sipas Zelenskyt dhe inteligjencës ukrainase, Koreja e Veriut po përgatitet të trajnojë 10.000 ushtarë të tjerë për një dislokim të mëvonshëm në Rusi.
“More se 8.000 ushtarë koreano-veriorë ndodhen aktualisht në territorin rus”, deklaroi Zelensky.
Sipas vlerësimeve ukrainase dhe koreano-jugore, Pheniani ka dërguar 14.000 deri në 15.000 ushtarë në Rusi që nga viti 2024, shumica e të cilëve janë dislokuar në rajonin e Kurskut për të ndihmuar në zmbrapsjen e inkursionit ukrainas.
Zelensky tha se në këmbim Rusia po i ofron Koresë së Veriut ndihmë teknologjike dhe se prodhimi i dronëve sulmues të tipit Shahed është ngritur në Korenë e Veriut me mbështetje teknike ruse.
Ndërkohë, Seuli kërkoi falje zyrtare nga Kievi pasi Zelensky bëri publik transferimin në Korenë e Jugut të dy të burgosurve të luftës koreano-veriorë të kapur nga Ukraina. Presidenca koreano-jugore tha se ekzistonte një marrëveshje konfidencialiteti dhe e cilësoi zbulimin e njëanshëm të informacionit si “shumë serioz”.
Dy ushtarët ishin kapur në janar 2025 dhe më pas kishin shprehur dëshirën për një “jetë normale” në Korenë e Jugut.
Sanksione të reja evropiane dhe kundërmasa baltike
Të 27 vendet e BE-së miratuan sanksione të reja individuale kundër rreth 40 personave dhe subjekteve të lidhura me Rusinë.
Sanksionet përfshijnë ngrirjen e aseteve dhe ndalimin e hyrjes në BE. Shtatëmbëdhjetë subjekte dhe dhjetë persona u sanksionuan për rolin e pretenduar në “deportimin sistematik dhe të paligjshëm dhe transferimin e detyruar” të fëmijëve ukrainas në Rusi dhe “asimilimin e detyruar” të tyre.
Dhjetë persona të tjerë u sanksionuan për rolin në pengimin e partisë opozitare ruse Iabloko që të merrte pjesë në zgjedhjet parlamentare ruse të 18-20 shtatorit.
Lituania, Letonia dhe Estonia vendosën gjithashtu sanksione kombëtare ndaj oligarkëve rusë Alisher Usmanov dhe Mikhail Fridman pasi ata dolën nga regjimi i sanksioneve evropiane. Vendet baltike ua ndaluan hyrjen dhe ngrinë asetet e tyre.
Nord Stream rikthehet në qendër të zhvillimeve
Volodymyr Z., ukrainasi që drejtësia gjermane e dyshon për përfshirje në sabotimin e gazsjellësve Nord Stream në vitin 2022, kërkoi azil politik në Kroaci.
Ai argumenton se nuk do të kishte “gjykim të drejtë” në Gjermani. Procedura e azilit, megjithatë, nuk e pezullon automatikisht ekstradimin.
Volodymyr Z. u arrestua në Kroaci më 19 gusht. Një gjykatë në Pula ka autorizuar ekstradimin, por mbrojtja ka njoftuar apel. Një gjykatë polake kishte refuzuar më parë ekstradimin e tij në Gjermani dhe kishte urdhëruar lirimin. Kievi ka mohuar vazhdimisht përfshirjen e shtetit ukrainas në sabotimin e Nord Stream.
Ndërkohë, partia gjermane e ekstremit të djathtë Alternative für Deutschland (AfD) njoftoi përgatitjet për një forum Rusi-SHBA-Gjermani në vitin 2027, ku synon të diskutojë Nord Stream dhe bashkëpunimin ekonomik. Zëvendëskryetari i grupit parlamentar të AfD-së, Markus Frohnmaier, tha se partia është në kontakt me të dërguarin rus Kirill Dmitriev.
Ukraina nuk pret marrëveshje të shpejtë për drithërat
Ministri ukrainas i Bujqësisë, Taras Vyssotsky, tha se Kievi nuk sheh perspektivë për një armëpushim në muajt e ardhshëm që do të garantonte eksportet bujqësore përmes Detit të Zi.
Sipas tij, Rusia deri tani ka refuzuar propozimet e ndërmjetësuesve. Rrugët alternative mundësojnë eksportimin e rreth 45% të vëllimit të nevojshëm dhe kapaciteti i tyre nuk mund të kalojë 50%. Kjo krijon rrezikun që rreth 30 milionë tonë produkte bujqësore të mos eksportohen gjatë sezonit aktual.
Pretendimet ruse për objektivat e goditura në Ukrainë
Ministria ruse e Mbrojtjes pretendoi se kishte goditur qendra të përpunimit të të dhënave në Kiev, përfshirë ato të Kyivstar, Vodafone dhe Omega Telecom, të cilat Moska pretendon se ofrojnë shërbime për ushtrinë ukrainase.
Rusia tha gjithashtu se kishte goditur një qendër logjistike në Krassylivka, ku, sipas saj, ruhej ndihmë ushtarake perëndimore, dy magazina dronësh dhe municionesh në Mykolaiv dhe një objekt për ruajtjen e dronëve interceptorë në rajonin e Odesës.
Në portin e Kilias në Danub, Moska pretendoi se kishte goditur selinë e një baze të marinës ukrainase, një postë të rojeve kufitare, katër magazina të pajisjeve ushtarake dhe infrastrukturë portuale. Ajo pretendoi gjithashtu se kishte goditur në det një anije mallrash që transportonte drejt Odesës pajisje ushtarake dhe mallra me përdorim të dyfishtë.
Në Kiev, selia e operatorit Kyivstar u dëmtua, ndërsa Rusia pranoi se kishte goditur një “qendër të dhënash” të kompanisë dhe një tjetër të Omega Telecom.
Oleshky përballet me mungesa të rënda
Në Oleshky, në pjesën e pushtuar të rajonit të Khersonit, rreth 2.000 banorë të mbetur kanë qenë të izoluar për më shumë se katër muaj dhe përballen me mungesa të rënda ushqimi, energjie elektrike, gazi dhe ilaçesh.
Sipas Kievit, evakuimi është i pamundur dhe Moska po bllokon autokolonat humanitare. Ukraina e ngriti çështjen në Këshillin e Sigurimit të OKB-së më 23 shtator dhe i bëri thirrje komunitetit ndërkombëtar të ndërhyjë për krijimin e një korridori humanitar.
Një bombardues strategjik rus Tu-95 rrëzohet në Lindjen e Largët
Një bombardues strategjik rus Tu-95 u rrëzua më 29 shtator në rajonin Amur të Lindjes së Largët ruse, duke vrarë gjashtë nga shtatë anëtarët e ekuipazhit, sipas Ministrisë ruse të Mbrojtjes.
Avioni po kryente një fluturim stërvitor pa municione kur u rrëzua në një zonë të pabanuar pranë Krasnoyarovo-s. Sipas Kommersant, aksidenti ndodhi dy ose tre minuta pas ngritjes nga baza ajrore Ukrainka dhe mund të ketë ardhur nga një defekt teknik. U hap një hetim penal.
Tu-95 është një bombardues strategjik sovjetik me turbopropulsorë që Rusia e përdor edhe për lëshimin e raketave të lundrimit me rreze të gjatë kundër Ukrainës.
Kompania Kärcher humb të gjithë magazinën në një sulm
Prodhuesi gjerman Kärcher njoftoi se një magazinë e tij në Ukrainë ishte shkatërruar plotësisht nga një goditje ruse. Të gjithë punonjësit mbijetuan dhe ishin të sigurt, por porositë që ndodheshin në magazinë do të vonohen ose anulohen.
Kompania aktivizoi një “plan B” me zinxhirë alternativë furnizimi, duke paralajmëruar për ndërprerje afatshkurtra të dërgesave.
Kompani amerikane e forenzikës digjitale nën hetim për lidhje ruse
Oxygen Forensics, kompani amerikane e forenzikës digjitale, e akuzuar nga drejtësia amerikane se kishte fshehur kontrollin nga shtetas rusë, u kishte shitur programe disa shërbimeve amerikane dhe evropiane të sigurisë.
Sipas New York Times, Pentagoni, Secret Service dhe Departamenti i Sigurisë Kombëtare kishin blerë rreth 2 milionë dollarë programe nga kompania, duke besuar se pronësia dhe zhvillimi i tyre ishin amerikanë. Hetuesit pretendojnë se kompania kontrollohej në realitet nga aksionarë rusë dhe programet zhvilloheshin në Rusi.
Produktet e saj ishin blerë ose licencuar edhe nga shërbime policore në Gjermani, Itali, Poloni dhe Spanjë. Autoritetet amerikane nuk e akuzojnë kompaninë se ka futur kod keqdashës në programet e saj apo se ka hyrë pa autorizim në sistemet e klientëve.
FIDE nuk e rikthen federatën ruse të shahut
Asambleja e Përgjithshme e Federatës Ndërkombëtare të Shahut, FIDE, në Samarkand refuzoi rikthimin e Federatës Ruse të Shahut.
Propozimi i Armenisë, Bjellorusisë, Kubës dhe Nikaraguas u rrëzua me shumicë. Presidenti i ri i FIDE-s, Timur Turlov, tha se organizata duhet t’u përmbahet vendimeve të Gjykatës së Arbitrazhit Sportiv, e cila në mars i kishte kërkuar federatës ruse të ndalonte aktivitetet në territoret e pushtuara ukrainase.
Nga viti 2022, federatat ruse janë përjashtuar nga shumë organizata ndërkombëtare sportive, megjithëse kufizimet kanë filluar të zbuten: xhudoja i riktheu plotësisht rusët në nëntor 2025, skermë bëri të njëjtën gjë në qershor, ndërsa Komiteti Olimpik Ndërkombëtar i riktheu në korrik pa himn dhe flamur.
Në fund të shtatorit 2026, tabloja e luftës mbetet kështu e karakterizuar nga një rritje e fortë e përdorimit të dronëve, veçanërisht modeleve me motor reaktiv, sulme të përsëritura kundër qyteteve dhe infrastrukturës ukrainase, goditje ukrainase më thellë në territorin rus, përgatitje për një dimër të vështirë energjetik dhe përpjekje të të dyja palëve për të rritur kapacitetet ushtarake.
Në të njëjtën kohë, presioni financiar ndaj Kievit po shtohet, BE-ja po e lidh një pjesë të mbështetjes me reformat, ndërsa në Washington po shqyrtohen formula të reja diplomatike dhe ekonomike. Përreth Ukrainës, incidentet në kufijtë polakë dhe rumunë, akuzat estoneze për sabotim, paralajmërimet ruse për Kaliningradin dhe forcimi i pranisë ushtarake në vendet baltike tregojnë se dimensioni i sigurisë së luftës po shtrihet gjithnjë e më shumë përtej vetë territorit ukrainas./Le Monde
