Changpeng Zhao, i burgosur në Shtetet e Bashkuara për një krim financiar dhe i falur nga Presidenti Trump, tani bën një jetë luksoze në Emiratet e Bashkuara Arabe.
Nga David Yaffe-Bellany
Raportim nga Abu Dhabi
I.
Një mëngjes qershori, manjati i kriptomonedhave Changpeng Zhao mbërriti në resortin St. Regis në Abu Dhabi me një SUV të bardhë Nissan. Zhao është njeriu më i pasur në botën e kriptomonedhave, me një pasuri të vlerësuar në 114 miliardë dollarë, dhe jeton në një vilë aty pranë, me nëntë dhoma gjumi, katër truproja, një kuzhinier dhe një jaht të quajtur Da Moon. Por atij i pëlqen gjithashtu të luajë rolin e një “djali normal”, siç e përshkruan shpesh veten, dhe atë ditë ishte ofruar të më shëtiste personalisht nëpër qytet. Jashtë St. Regis-it, Zhao ishte ulur në timonin e Nissan-it, me iPhone-in të montuar në xhamin e përparmë, si shoferi më i pasur i Uber-it në botë. “Lamborghini im”, bëri shaka ai ndërsa hipa në makinë.
Për të qenë të qartë, Zhao nuk është një djalë normal. Jo shumë kohë më parë, autoritetet amerikane ngritën një çështje penale kundër tij për mënyrën se si kishte drejtuar Binance, një bursë kriptomonedhash që në dokumentet gjyqësore përshkruhej si strehë për pastrues rusë parash, iranianë që shmangnin sanksionet dhe terroristë të Shtetit Islamik. Zhao u deklarua fajtor dhe doli nga çështja me pasurinë e paprekur. Pasi vuajti një dënim me katër muaj burg, u kthye në Abu Dhabi, ende aksionari shumicë i Binance dhe ende figura më e fuqishme e industrisë.
Sot, Zhao, 49 vjeç, lëviz nëpër botë si një kryetar shteti, duke fluturuar nëpër Azi me avionin e tij privat për të këshilluar qeveritë mbi rregullimin e kriptomonedhave; një ndalesë në Islamabad ose Manila shpesh pasohet nga njoftimi i një përparimi të ri rregullator për Binance. Në shtëpi, njëri prej dy qenve të tij është Taigan, një racë elegante e Azisë Qendrore, e krahasuar me gazelën. Ishte dhuratë nga presidenti i Kirgistanit, i cili është i interesuar për kriptomonedhat dhe me të cilin Zhao shkoi për ski në shkurt. “Në fakt, donte të më jepte një tendë, një tendë me përmasa të plota”, tha Zhao. “I thashë jo tendës, dhe pastaj ai këmbënguli për qenin.”
Aleatët më me ndikim të Zhaos janë dy familje të fuqishme sunduese. Njëra është familja që drejton Emiratet e Bashkuara Arabe, e cila kërkon ndihmën e tij për të krijuar një fuqi teknologjike në shkretëtirë. Tjetra është familja Trump. Vitin e kaluar, Binance krijoi një marrëdhënie biznesi me World Liberty Financial, kompaninë e kriptomonedhave të themeluar nga Presidenti Trump dhe tre djemtë e tij. World Liberty i solli Trumpit 799 milionë dollarë vitin e kaluar — aseti i tij më fitimprurës, më i leverdishëm se portofoli i pasurive të paluajtshme apo biznesi i tij në mediat sociale. Trump e fali Zhaon tetorin e kaluar, një vendim që u kritikua gjerësisht si një shkëmbim favorësh.
I njohur në industri si “CZ”, Zhao shpesh i shmang gazetarët, por këtë vit u takua disa herë me mua, i etur për t’i dhënë një pamje më miqësore karrierës së tij në Binance, e cila ende nuk e ka ndalur rrjedhën e parave të pista. Ai është i gjatë dhe i dobët, me flokë të shkurtër e të errët dhe një tatuazh të Binance në parakrah, dhe nuk ka sjelljen mburravece të shumë prej kolegëve të tij në botën e kriptomonedhave. Të jep përshtypjen e një njeriu të sjellshëm dhe të vëmendshëm, megjithëse interesat e tij janë pothuajse komikisht të kufizuara. Këtë vit botoi vetë kujtimet e tij, “Freedom of Money”, ku përshkruan një vizitë private në Luvër pas orarit të punës. Përvoja e la krejtësisht indiferent. Udhërrëfyesi mund të kishte qenë po aq mirë duke “i rënë pianos për një lopë”, shkroi ai.
Për vite me radhë, prirja e tij e vërtetë ka qenë ajo që akademikët e quajnë “arbitrazh juridiksional” — lëvizja nga një vend në tjetrin në kërkim të një kuadri ligjor mjaftueshëm elastik për t’iu përshtatur oreksit të tij për rrezik dhe rritje. Në Abu Dhabi, ai mund ta ketë gjetur bazën ideale të operacioneve. Ndërsa udhëtonim drejt qytetit, Zhao bisedonte miqësisht, duke ndaluar herë pas here për t’i kërkuar truprojës ndihmë për drejtimin. (“Po, shef, mbahu djathtas.”) Kaluam pranë një vargu kompleksesh mbresëlënëse dhe u drejtuam nga pallati presidencial, Qasr Al Watan, kupola e bardhë e të cilit të kujton Taj Mahalin.
Zhao po gjallërohej gjithnjë e më shumë. “Demokracia është lavdëruar si një lloj Grali i Shenjtë gjatë dyqind viteve të fundit, por demokracitë janë joefikase”, tha ai ndërsa po i afroheshim pallatit. “Nëse ke një diktator dashamirës, sistemi në fakt është jashtëzakonisht efikas. Ka shumë pak debat. Nuk humbet kohë me shumë gjëra të kota.”
Kohët e fundit, ky model nga lart-poshtë i biznesit dhe politikës, njëkohësisht mesjetar dhe ultramodern, ka fituar terren në Shtetet e Bashkuara. Gjatë një vizite në Abu Dhabi vitin e kaluar, Trump e quajti sundimtarin e vendit, Sheikh Mohammed bin Zayed Al Nahyan, “një njeri shumë të fortë” dhe “një njeri me vizion si pak të tjerë”. Zach Witkoff, djali i njërit prej këshilltarëve kryesorë të Trumpit dhe vetë një lloj princi i MAGA-s, u shpreh edhe më drejtpërdrejt në një konferencë për kriptomonedhat në Dubai në maj të vitit të kaluar. “Vërtet duhet të marrim shembull nga Lartësia e Tij dhe nga Emiratet”, tha Witkoff. “Ata janë thjesht një shembull i jashtëzakonshëm se si mund të udhëheqësh përmes inovacionit duke ruajtur njëkohësisht vlerat familjare.”
Zhao tashmë jeton në të ardhmen që këta burra dëshirojnë, i vendosur në një enklavë elitare ku monarkët dhe miliarderët veprojnë në harmoni. Ndërsa po largohej me makinë nga Qasr Al Watan, ai më tregoi për një konferencë private ku kishte marrë pjesë aty pranë, në hotelin Emirates Palace Mandarin Oriental, një takim drejtuesish ku merrnin pjesë figura si themeluesi i fondit spekulativ Ray Dalio dhe miliarderi japonez Masayoshi Son. Ndërsa Zhao ishte ulur në auditor, vuri re dikë që po përkulej për t’i folur. Ishte Sheikh Mohammed. Ai donte të dinte si po ia kalonte Zhao dhe nëse mund të bënte ndonjë gjë për ta ndihmuar.
“Ky është mbreti”, më tha Zhao, “duke u ulur në gjunjë pranë teje.”
II.
Një ditë në fillim të këtij viti, Zhao po punonte nga shtrati — ai shpesh punon i shtrirë në shpinë pas një beteje të gjatë me dhimbje kronike — kur dritaret nisën të dridheshin. U ngrit, më tregoi, dhe doli në ballkon, ku pa një gjurmë tymi në qiell. Zhao jeton në ishullin Saadiyat, një enklavë e Abu Dhabit përballë Iranit, në anën tjetër të Gjirit Persik, i cili sapo kishte lëshuar një raketë drejt Emirateve.
Ishte fillimi i një krize gjeopolitike që ka destabilizuar rajonin, por Zhao nuk ishte tepër i shqetësuar. U kthye në shtrat dhe vazhdoi të punonte. “Më shumë njerëz vdesin nga aksidentet e trafikut sesa nga raketat”, tha më vonë. “Këtu je shumë i mbrojtur.”
Derisa u vendos në Emirate, Zhao ishte një njeri pa vend. Lindi në Kinë dhe më pas u shpërngul në Kanada me familjen në moshën 12-vjeçare. Pas studimeve në McGill, punoi në një sërë kompanish teknologjike, duke lëvizur mes Nju Jorkut, Kinës dhe Japonisë. Në korrik 2013, gjatë një loje pokeri në Shangai, një koleg i sugjeroi të hidhte një sy te “kjo gjë e re që quhet Bitcoin”.
Ishte teknologjia e përsosur pa kufij për stilin e tij të jetesës pa kufij. Pas disa muajsh studimi, Zhao bëri një bast radikal. Shiti shtëpinë e familjes — një apartament me tri dhoma gjumi në Shangai, ku ai dhe gruaja e tij po rrisnin dy fëmijë — dhe investoi në Bitcoin të gjitha 900.000 dollarët e fituara nga shitja. Ishte një veprim i rrezikshëm, por Zhao nuk shqetësohej. Edhe sikur Bitcoin të binte ndjeshëm, mendonte se mund të gjente lehtësisht një tjetër punë të mirëpaguar në financat tradicionale.
Më pas Zhao punoi në një varg kompanish të reja të kriptomonedhave në Azi. Industria u rrit me shpejtësi gjatë viteve 2010, me qindra tokenë të rinj, por platformat për tregtimin e këtyre monedhave menaxhoheshin dobët dhe ishin të cenueshme ndaj sulmeve kibernetike. Në korrik 2017, Zhao themeloi Binance. Brenda pak muajsh ajo u bë bursa më e madhe e kriptomonedhave në botë, një pozitë që nuk e ka humbur kurrë.
Suksesi i Binance mbështetej në dy ide vendimtare. E para ishte se investitorët e kriptomonedhave, si kategori, ishin të dehur nga rreziku dhe nuk do të kënaqeshin kurrë thjesht duke shkëmbyer dollarë ose jen me një sasi ekuivalente kriptomonedhash. Prej vitesh, Binance funksionon si platformë tregtimi me marzh: tregtarët mund të marrin hua para për të bërë baste me rrezik të lartë dhe fitim potencialisht të lartë mbi çmimet e Bitcoin-it dhe tokenëve të tjerë të njohur.
Ideja e dytë ishte më e thjeshtë, por edhe më me pasoja. Shumë investitorë të kriptomonedhave nuk dëshironin të identifikoheshin dhe Binance nuk ua kërkonte këtë. Gjatë katër viteve të para, kompania u lejonte klientëve të hapnin llogari pa dhënë as informacionin më bazë KYC — “Know Your Customer”, ose “Njih klientin tënd” — që institucionet tradicionale financiare e kërkojnë për parandalimin e krimit financiar.
Binance nuk ishte e vetmja bursë që ofronte shërbime të tilla me rrezik të lartë, por Zhao i zbatonte ato më mirë se cilido prej konkurrentëve të tij. “Në botën e bursave kishte shumë MySpace dhe ai ndërtoi Facebook-un”, tha Austin Campbell, themelues i një kompanie konsulence për kriptomonedhat. Rezultati ishte një treg jashtëzakonisht fitimprurës dhe pothuajse pa kufizime: një platformë ku produkte investimi të paverifikuara u ofroheshin tregtarëve të paverifikuar. Ndërsa tregu lulëzonte, Binance merrte një përqindje nga çdo transaksion; sipas “Freedom of Money”, kompania arriti shpejt në 1 miliard dollarë fitime.
Zhao papritur u bë një personazh i famshëm në botën e kriptomonedhave. Por jashtë industrisë ai nuk është kuptuar kurrë gjerësisht, edhe pse i është bashkuar një grupi të vogël drejtuesish jashtëzakonisht të pasur që ushtrojnë ndikim politik të jashtëzakonshëm. Kur rrëfen momentet më të debatueshme të karrierës së tij, Zhao e paraqet veten si një lloj pasagjeri — një maniak teknologjie i kriptomonedhave i mbingarkuar nga suksesi, një i huaj naiv që disi përfundoi në rolin e një zuzari të filmave të James Bondit.
Nuk është gjithmonë një rol bindës. I ulur në kuzhinën e tij në fund të qershorit, Zhao më tha se “nuk kishte dashur kurrë vërtet” ta shkelte ligjin gjatë viteve të para të rritjes shpërthyese të Binance, kur kontrollet e dobëta të kompanisë u mundësuan një vargu aktorësh kriminalë të pastronin para. “Është thjesht mungesa ime e përvojës në atë fushë”, tha ai. “Unë jam njeri i teknologjisë. Kam jetuar në Kinë.”
Ky imazh nuk përputhet me provat që prokurorët amerikanë mblodhën gjatë hetimit të Binance. Në gjykatë, ata cituan një udhëzim që Zhao u kishte dhënë vartësve të tij: “Më mirë të kërkosh falje sesa leje.” Privatisht, Zhao kishte diskutuar mënyra për të fshehur faktin se Binance u shërbente përdoruesve amerikanë edhe pse nuk ishte e licencuar në Shtetet e Bashkuara, sipas dokumenteve ligjore. “Mos lini asgjë me shkrim”, i tha një vartësi.
Në Abu Dhabi, Zhao e përshkroi veten si “njeri që respekton rregullat”. Megjithatë, duket e qartë se ai bëri një zgjedhje strategjike për t’i çuar kufijtë ligjorë deri në skaj në një periudhë vendimtare, kur po formoheshin zakonet e një brezi të ri investitorësh dhe vetë rregullat ishin mjaft elastike.
Këtë ma kujtoi momenti kur më çoi në hyrjen e shtëpisë së tij, e mbushur me kuti me produkte promocionale të Binance. Më nxiti të zgjidhja një dhuratë, ndoshta një çantë shpine Binance ose një xhaketë verdhezi të Binance, të stilizuar si xhaketë universitare.
I thashë se gazetarët kanë rregulla për gjëra të tilla dhe se duhej të refuzoja çdo dhuratë me vlerë mbi 20 dollarë. Ai qeshi dhe tha se çmimi ishte “ndoshta 19 dollarë”.
III.
Zhao vizitoi Emiratet në vitin 2021, pas vitesh endjeje nëpër Azi. Në vitin 2017, ai dhe kolegët e tij të Binance ishin detyruar të largoheshin nga Kina në mes të natës, ndërsa qeveria po përgatitej të shpallte ndalimin e bursave të kriptomonedhave. As një periudhë në Japoni nuk kishte funksionuar; as Singapori, ku ishte e vështirë të sigurohej vizë pune. Pastaj miku i Zhaos, Gabriel Abed, një biznesmen që kishte shërbyer si ambasador i Barbadosit në Emirate, i bëri një sugjerim. I tha Zhaos të provonte Dubain.
Menjëherë, Zhao pa se si Emiratet i trajtonin të pasurit dhe të fuqishmit. Mbërriti në Dubai një mëngjes të shtune në tetor dhe, brenda disa orësh, një ministër i qeverisë, Omar Sultan Al Olama, erdhi ta vizitonte. Ai i ofroi Zhaos të ashtuquajturën “vizë të artë”, e cila garanton 10 vjet qëndrim pa pengesa. U thirr një mjek për t’i bërë analizën e gjakut që kërkohet nga të gjithë aplikantët për vizë. Përpunimi i aplikimeve shpesh zgjat javë. Zhao u miratua në më pak se 12 orë.
Pritja miqësore i bëri përshtypje. “Ditën time të katërt në Dubai pashë dy prona”, më tha. “Bleva të dytën.” Deri në fund të vitit, Binance kishte nënshkruar një memorandum mirëkuptimi me autoritetet vendore për hartimin e rregullave për operacionet me kriptomonedha; kompania dërgoi tre punonjës për të ndihmuar në përgatitjen e kuadrit. Një projekt u përfundua në janar 2022 dhe u miratua si ligj disa javë më vonë. “Kur je kapiteni i një anijeje që lundron drejt veriut të vërtetë, Emiratet duan të të kenë në ekipin e tyre”, tha Abed. “Këtë bënë me CZ-në. U mblodhën rreth tij që nga dita e parë.”
Jo të gjithë në Emirate trajtohen me kaq bujari. Gjatë viteve, udhëheqësit e vendit kanë kryer mbikëqyrje masive, kanë nxjerrë jashtë ligjit edhe format më të buta të kundërshtimit dhe kanë mbikëqyrur një treg pune ku punëtorët e huaj shpesh shfrytëzohen dhe keqtrajtohen.
Por për Zhaon, ky ishte fillimi i një jete të re të rehatshme. Para se të themelonte Binance, ai ishte ndarë nga gruaja, e cila u shpërngul në Tokio me fëmijët e tyre. Ai nisi një marrëdhënie me një nga koleget e tij, He Yi, një drejtuese marketingu e njohur në Kinë si ish-prezantuese e një programi udhëtimesh të quajtur “Beautiful Destinations”. Ndërsa fëmijët e tij më të mëdhenj studionin në universitet në Shtetet e Bashkuara, Zhao dhe He krijuan një familje të re në Emirate.
Zhao hyri në një botë ekskluzive të lidhjeve mes miliarderëve. U njoh me një grup udhëheqësish të Emirateve të interesuar për teknologjinë — “sheikët e kriptomonedhave”, siç i quan ai. Me kalimin e kohës arriti deri te vëllai i Sheikh Mohammedit, Sheikh Tahnoon bin Zayed Al Nahyan, një entuziast i jiu-jitsus që priste biznesmenë të fuqishëm në pallatin e tij. Në darkat e familjes mbretërore, Zhao trajtohej si mysafir i çmuar. “Ne pyesnim: ‘Si është renditja e vendeve?’”, tha ai. “Thjesht ulu ku të duash, nuk ka problem.”
Gjatë këtyre takimeve të para, sheikët i prezantonin Zhaos avantazhet e Emirateve dhe e pyesnin se çfarë mund të bënin për ta ndihmuar. Shpejt, Zhao nisi t’ua predikonte virtytet e vendit edhe miliarderëve të tjerë. Ai e inkurajoi manjatin e inteligjencës artificiale Sam Altman të krijonte një prani korporative në Emirate, duke e paralajmëruar se vendet e tjera do ta trajtonin me armiqësi. “Do të përballesh me shumë probleme rregullatore”, i tha Zhao gjatë një bisede për kafe.
Zhao ishte më se i njohur me rreziqet e industrive në zhvillim. Kur mbërriti në Emirate, ishte përfshirë në një konkurrencë të ashpër me një sipërmarrës të ri të quajtur Sam Bankman-Fried, themeluesin e bursës rivale FTX. Djali i profesorëve të Fakultetit Juridik të Stanfordit, Bankman-Fried ishte në shumë drejtime e kundërta e Zhaos: një njeri i sistemit, lidhjet personale dhe afërsia e të cilit me elitën politike amerikane ia lehtësuan rrugën drejt majës së industrisë. “Ai kishte marifete që unë nuk i kisha”, shkroi Zhao në kujtimet e tij. Bankman-Fried joshte punonjësit e Binance, duke u ofruar paga tri deri në pesë herë më të larta. Zhao dëgjoi gjithashtu zëra se Bankman-Fried po fliste keq për të në Uashington.
Në nëntor 2022, një raport në median e kriptomonedhave CoinDesk ngriti dyshime mbi stabilitetin financiar të FTX. Zhao ishte në Dubai, rrugës për të pirë diçka me Abedin, kur vendosi të ndërhynte në Twitter, duke publikuar një njoftim të shkurtër por të pamëshirshëm. Ai po shiste një rezervë prej 500 milionë dollarësh në FTT, një token digjital që shërbente si një lloj zëvendësuesi për aksionet e FTX. Postimi shkaktoi panik, ndërsa investitorët e shqetësuar nxituan të tërhiqnin paratë nga FTX.
Paratë nuk ishin aty — Bankman-Fried kishte vjedhur 8 miliardë dollarë nga klientët e tij. Nuk kishte zgjidhje tjetër veçse të kërkonte shpëtim financiar dhe vetëm një njeri në botën e kriptomonedhave kishte burimet për ta shpëtuar. Dy ditë pas postimit të tij, Zhao njoftoi se do ta blinte FTX; një ditë më vonë u tërhoq nga marrëveshja, duke e zhytur FTX edhe më thellë në krizë. Gjithçka dukej si një akt mjeshtëror lufte korporative — një “sport gjaku”, siç e përshkroi një vëzhgues. Brenda gjashtë javësh, Bankman-Fried u arrestua në apartamentin e tij në Bahamas dhe u ekstradua në Shtetet e Bashkuara. Në fund u dënua me 25 vjet burg për mashtrim.
Zhao më tha se nuk kishte pasur kurrë qëllim ta shkatërronte FTX. Duke kaluar në mënyrën e tij të zakonshme të naivitetit të shprehur me ngritje supesh, shpjegoi se kishte shpresuar ta shiste gradualisht FTT-në e tij gjatë disa muajve. “Nuk kisha ndërmend t’i rrëzoja”, tha. “Ne humbëm 500 milionë dollarë.”
Rivali i tij i mundur e sheh ndryshe. “Ai më luajti”, tha atëherë Bankman-Fried. “Dhe e luajti mirë.”
IV.
Miliarderët tërhiqen nga Emiratet për arsyet e miliarderëve. Vendi nuk vendos tatim mbi të ardhurat dhe konsiderohet jashtëzakonisht i sigurt, në një kohë kur investitorët e kriptomonedhave janë bërë objektiv i rrëmbyesve në Evropë dhe Shtetet e Bashkuara. Por për Zhaon, i cili sapo kishte parë armikun e tij të tërhiqej zvarrë përtej kufijve, Emiratet kishin edhe një avantazh tjetër të rëndësishëm: nuk kishin traktat ekstradimi me Shtetet e Bashkuara.
Në fund të vitit 2022 ose në fillim të vitit 2023, kujtoi ai, një anëtar i familjes mbretërore të Emirateve e pyeti gjatë një darke nëse dëshironte shtetësinë. Zhao dorëzoi disa dokumente dhe priti. Disa muaj më vonë, një i dërguar i qeverisë mbërriti në shtëpinë e tij duke mbajtur një kuti me pasaporta për Zhaon dhe familjen e tij. Emiratet “nuk do t’i ekstradonin kurrë shtetasit”, më tha Zhao. “Kjo ishte një gjë shumë e fuqishme.”
Ai kishte arsye të ishte i kujdesshëm: laku rreth Binance po shtrëngohej. Prokurorët amerikanë po mblidhnin prova se protokollet e dobëta të bursës u kishin mundësuar mashtruesve, hakerëve dhe personave që shmangnin sanksionet të lëviznin para. Në mesazhet private të siguruara nga qeveria, punonjësit e Binance flisnin me një sinqeritet befasues për klientelën e dyshimtë të bursës. “A është bërë shumë e vështirë të lash paratë e drogës këto ditë?”, shkroi një punonjës. “Ejani te Binance, ne kemi tortë për ju.”
Zhao punësoi një ekip avokatësh për të negociuar një marrëveshje me Departamentin e Drejtësisë. Pasaporta e tij e re i jepte fuqi të konsiderueshme negociuese. Pas disa vitesh në Dubai, ai u zhvendos një orë e gjysmë më në jug, në Abu Dhabi, më pranë qendrës së pushtetit politik të vendit. Ndërsa negociatat vazhdonin, Zhao mendoi seriozisht për jetën si i arratisur; do t’i duhej t’i kufizonte udhëtimet, por në Emirate do të ishte i sigurt, të paktën teorikisht.
Përfundimisht, ekipi i tij ligjor arriti një marrëveshje me qeverinë amerikane. Zhao do të deklarohej fajtor për shkeljen e Bank Secrecy Act, Ligjit për Sekretin Bankar, një ligj kundër pastrimit të parave, dhe do të largohej nga posti i drejtorit ekzekutiv. Kompania do të paguante një gjobë prej 4,3 miliardë dollarësh. Pavarësisht kushteve të favorshme, ai ishte i pakënaqur me avokatët e tij dhe nuk mendonte se meritonte fare burg. “Më futën në burg sepse kishim një platformë që nuk kishte procedura të përshtatshme KYC”, më tha. “Mund të votosh për presidentin e Shteteve të Bashkuara pa pasur dokument identifikimi. Nuk e di si u krijua ai sistem. Do të mendoja se dikush duhet të futet në burg për këtë, duke pasur parasysh atë që kalova unë.”
Megjithatë, për Binance ishte një rezultat i shkëlqyer. Në seancën e dënimit në pranverën e vitit 2024, Zhao bëri një deklaratë pendese: “Më vjen thellësisht keq për dështimin tim dhe kërkoj falje.” Gjykatësi e dënoi me katër muaj burg, duke e quajtur “një familjar të përkushtuar dhe një njeri bujar”. Kur dënimi u lexua me zë në sallën e gjyqit, djali i Zhaos, student universiteti, ngriti fshehurazi grushtin në shenjë gëzimi.
Si një nga të paktët të dënuar me burime praktikisht të pakufizuara, Zhao ishte në pozitën ideale për të vuajtur sa më pak që të ishte e mundur. U caktua në Lompoc II, një institucion me siguri të ulët në Kaliforni, në të njëjtin kompleks ku më vonë u vendos edhe Bankman-Fried. Para se të paraqitej në burg, Zhao mblodhi një ekip këshilltarësh që e udhëzuan për hollësitë e politikës së brendshme të burgut. Njëri prej tyre, Michael Santos, shkëmbeu letra me të burgosur të tjerë, të cilët ranë dakord ta ndihmonin Zhaon të përshtatej brenda. “CZ, ti je një njeri që i ke kuptuar njerëzit dhe ke pasur mijëra punonjës”, i tha Santos. “Nuk do t’i humbësh këto aftësi kur të hysh këtu.”
Zhao mbërriti në Lompoc mëngjesin e 30 majit 2024. Shpejt u bë pjesë e asaj që në burg njihet si një “car” — një grup shoqëror joformal, shpesh i krijuar mbi baza etnike. Të burgosurit e tjerë aziatikë uleshin me Zhaon gjatë vakteve dhe ushtroheshin me të në oborr gjatë pushimit. Ishin të entuziazmuar që kishin mes tyre një multimiliarder. “Të gjithë i hapnin rrugë”, tha Jaton Aguon, një tjetër i burgosur në Lompoc. “Ishte si një mbret që ecte nëpër korridor.”
Zhao u afrua me një grabitës bankash vietnamez, i cili dikur kishte punuar si inxhinier. Ata flisnin me hollësi për grabitjet, të cilat nuk përfshinin asnjë nga përgatitjet e stilit “Ocean’s Eleven” që mund të prisje. Ai ishte “shumë i qetë” dhe “një tip jashtëzakonisht i relaksuar”, më tha Zhao. “Thjesht hyn, kërkon paratë dhe largohet. Dhe ia doli 11 herë.”
Grabitësi i bankave ishte një nga disa të burgosur që interesoheshin për botën e biznesit. Lexonte Bloomberg dhe The Wall Street Journal dhe e pyeste Zhaon për paketën astronomike të kompensimit të Elon Muskut në Tesla. Edhe të burgosurit e tjerë kishin pyetje për biznesin, përfshirë një që donte të kuptonte misteret e tregut të kriptomonedhave. “‘Mirë, Bitcoin — pse u rrit?’”, kujtoi Zhao se e kishte pyetur. “Unë i thashë: ‘Uau, as unë nuk e di me siguri.’” Zhao krijoi një grup studimi që ndiqte çmimet e aksioneve; një nga televizorët e burgut ishte vendosur në CNBC.
Jo çdo mesazh i tij gjente mirëkuptim. Në Lompoc, Zhao e kishte të vështirë të përcillte bindjen e tij të thellë se çështja Binance ishte në thelb pa viktima, me “asnjë mashtrim, asgjë”. Kur shpjegonte hollësitë, përgjigjja ishte shpërfillëse. “Ata thoshin: ‘Po, këtë thonë të gjithë’”, kujtoi Zhao.
Në gusht 2024, Zhao u largua nga Lompoc për në një qendër tranzitore. Por një ndërlikim me statusin e tij të emigracionit bëri që dy javët e fundit t’i kalonte në një burg lokal, duke kaluar kohën me pompa dhe ushtrime barku në qeli. Ditën e lirimit, një oficer e shoqëroi jashtë, ku po e prisnin nëna, motra dhe asistenti i tij. Ata udhëtuan drejt një aeroporti aty pranë dhe e hipën në një avion privat me destinacion Abu Dhabin.
Nga çasti kur Zhao doli nga paraburgimi deri në momentin kur avioni i tij u ngrit në ajër kaluan vetëm 26 minuta.
V.
Zhao u kthye në një botë që po ndryshonte në favor të tij. Në Uashington po përgatitej të merrte pushtetin një administratë miqësore ndaj kriptomonedhave. Pak para zgjedhjeve, Trump kishte themeluar World Liberty si sipërmarrje të përbashkët me familjen e Steve Witkoff, një manjat të pasurive të paluajtshme që po përgatitej të shërbente si i dërguar i Shtëpisë së Bardhë për Lindjen e Mesme. Së shpejti, negociatorët-diplomatë të sapofuqizuar të Amerikës po kalonin shumë kohë në Emirate.
Ndërsa më shëtiste me makinë nëpër qytet, Zhao ndaloi për të treguar Qendrën ADNEC, një sallë konferencash ku në dhjetor 2024 ishte mbajtur një tubim gjigant i entuziastëve të kriptomonedhave. “Këtu e takova Eric Trumpin”, tha. Në atë vend, kujtoi ai, një mbështetës i Trumpit i quajtur David Bailey e kishte prezantuar me djalin e mesëm të presidentit, një nga drejtuesit e World Liberty. Ishte një bisedë e rastësishme, pa ndonjë agjendë zyrtare. “Ai thjesht po thoshte se po shikonte një marrëveshje për pasuri të paluajtshme këtu”, më tha Zhao.
Interesat e tyre ishin gati të përputheshin. Emiratet kishin punuar për t’u shndërruar nga një shtet i naftës në një fuqi të teknologjive të reja, një projekt i udhëhequr nga Sheikh Tahnoon, i cili mbikëqyr 1,5 trilion dollarë pasuri sovrane të Emirateve. Para se të hynte në burg, Zhao kishte zhvilluar bisedime me Peng Xiao, një nga bashkëpunëtorët kryesorë të sheikut, për shitjen Emirateve të një pjese të Binance — bashkimi përfundimtar mes kompanisë së tij dhe mbrojtësve të tij politikë.
Sheikh Tahnoon, i cili rrallë shihet pa syze të errëta, është kryetar i një fondi kapitali sipërmarrës të quajtur MGX, i specializuar në inteligjencën artificiale. Në fillim të vitit të kaluar, MGX ra dakord të investonte 2 miliardë dollarë në Binance, një marrëveshje që e vlerësonte kompaninë në 75 miliardë dollarë, sipas një personi të njohur me çështjen. MGX e shihte Binance si urën e përsosur mes kriptomonedhave dhe inteligjencës artificiale — një shërbim të teknologjisë së lartë për transferimin e parave që një ditë mund t’u mundësonte “agjentëve” të automatizuar të IA-së të kryenin pagesa në emër të njerëzve realë.
Zhao më tha se donte që marrëveshja të shlyhej në Bitcoin. Emiratasit shqetësoheshin se Bitcoin ishte i prirur ndaj luhatjeve drastike të çmimeve që do ta ndërlikonin transaksionin. Ata preferonin ta paguanin Zhaon me stablecoin, një lloj kriptomonedhe e projektuar për të ruajtur vlerën rreth 1 dollar.
Ajo që ndodhi më pas është gjerësisht e kontestuar — dhe ka të ngjarë të bëhet objekt i një hetimi të Kongresit nëse demokratët marrin kontrollin e Kongresit në nëntor. Sipas MGX, fondi shqyrtoi disa stablecoin para se të zgjidhte USD1, një monedhë të krijuar nga World Liberty, duke përmendur “përshtatshmërinë për biznesin”. Ishte një zgjedhje befasuese, duke pasur parasysh se USD1 ishte krejtësisht e patestuar dhe pa histori të mëparshme. Vitin e kaluar, The Wall Street Journal raportoi se Binance i kishte kërkuar posaçërisht MGX-së të paguante me USD1; Zhao tha se vendimin e kishte marrë MGX. “Nuk më interesonte shumë, për sa kohë që stablecoin-i ishte i besueshëm dhe nuk do të zhdukej brenda natës”, më tha. “Nuk kishte ndonjë konsideratë tjetër.”
Por të gjitha palët kishin një nxitje për ta përfshirë World Liberty në transaksion. Një kompani investimesh e mbështetur nga Emiratet kishte marrë 49 për qind të kompanisë së re në janar 2025, disa ditë para inaugurimit të Trumpit; Sheikh Tahnoon fitoi një vend në bordin e World Liberty. Afërsisht në të njëjtën kohë, Emiratet po negocionin me Shtëpinë e Bardhë për të siguruar eksportin e çipave të çmuar kompjuterikë që fuqizojnë inteligjencën artificiale. Edhe Binance kishte çështje biznesi përpara administratës Trump. Me problemet ligjore që po zbeheshin, kompania donte të çlirohej nga disa prej kufizimeve të vendosura në marrëveshjen e vitit 2023.
Djali i Witkoffit, Zach, e njoftoi marrëveshjen në maj 2025, duke falënderuar Binance dhe MGX “për besimin e tyre tek ne”. Demokratët në Kongres e dënuan atë si “korrupsion me stablecoin”. Një emetues si World Liberty fiton para duke pranuar depozita në para nga tregtarët e kriptomonedhave, duke u dhënë atyre stablecoin në këmbim dhe më pas duke investuar depozitat për të gjeneruar kthim. Me 2 miliardë dollarët nga MGX dhe Binance, World Liberty u bë menjëherë një nga kompanitë më të mëdha të stablecoin-ëve në botë, një përfitim i madh për familjet Trump dhe Witkoff. “Është thjesht një përpjekje kaq e pacipë për të fituar favore”, tha senatori Richard Blumenthal, demokrat nga Connecticut, i cili ka hetuar Zhaon dhe Binance. “E paprecedentë për nga shtrirja dhe përmasat e korrupsionit.”
Zhao këmbëngul se nuk ndodhi asgjë e papërshtatshme. Ai tha se nuk e zotëronte më USD1, të cilën e kishte përdorur për të investuar në Bitcoin dhe asete të tjera. “Supozoj se Presidenti Trump ka avokatë shumë të mirë dhe se organizimi ku djemtë drejtojnë bizneset ndërsa babai është president është plotësisht në rregull”, më tha. Ai sugjeroi se një pjesë e zemërimit mund të pasqyronte dallime kulturore. “Në Kazakistan mund të hamë mish kali”, shpjegoi. “Në disa vende të tjera do të thoshim: ‘Epo, kjo është çmenduri.’” Familjet sunduese të dy qeverive kishin arritur një marrëveshje biznesi — a nuk mund të ishte kjo një gjë e mirë? Zhao iu drejtua një krahasimi mesjetar. “Nëse e marton vajzën e një vendi me princin e një vendi tjetër”, tha ai, “ata ruajnë paqen për 50 vjet.”
Dy javë pas transaksionit prej 2 miliardë dollarësh, Shtëpia e Bardhë ra dakord të mundësonte qasje në çipa, duke kapërcyer shqetësimet e disa zyrtarëve amerikanë të sigurisë kombëtare. Steve Witkoff iu bashkua Trumpit pranverën e kaluar në një udhëtim në Abu Dhabi, ku festuan marrëveshjen me emiratasit në Qasr Al Watan.
Privatisht, Witkoff i tha gjithashtu një të njohuri se Zhao meritonte falje presidenciale, sipas një personi të njohur me bisedën. Zhao kishte dorëzuar dokumentacionin përkatës dhe po priste vendimin e presidentit. Rezultati do të kishte pasoja të mëdha për Binance. Pasi Zhao u deklarua fajtor, operacioni i fjetur amerikan i bursës humbi licenca në nivel shtetëror. Një falje mund ta ndihmonte kompaninë të paraqitej sërish para rregullatorëve. Një zëdhënëse e Shtëpisë së Bardhë tha se Witkoff nuk luan rol në procesin e faljeve.
Kur ma përshkroi procesin, Zhao foli me kujdes, duke e quajtur një “kuti të zezë” të mbikëqyrur nga disa avokatë që jepnin përditësime periodike nga Uashingtoni. Herë pas here, tha ai, në ngjarje shoqërore i afroheshin ndërmjetës të dyshimtë që pretendonin se mund t’i organizonin një takim me Trumpin — kundrejt çmimit të duhur. “Është një mini-industri njerëzish që duan të fitojnë ca para”, tha Zhao.
Zhao i injoroi. Më tha se kishte nisur të mendonte seriozisht për faljen në mars 2025, pasi drejtues të tjerë të industrisë së kriptomonedhave morën mëshirë presidenciale dhe The Journal raportoi se edhe ai po e kërkonte atë. “Mendova: nëse gazetat mendojnë se duhet të kërkoj falje, ndoshta duhet ta bëj”, tha ai.
Në të vërtetë, që në dhjetor 2024, ekipi ligjor i Zhaos kishte punuar me Brett Tolman, një avokat të njohur për çështjet e faljeve presidenciale, për të shqyrtuar mundësinë e mëshirës, sipas dy personave të njohur me çështjen dhe dokumenteve të shqyrtuara nga The New York Times. Në fund, Binance i pagoi 2,1 milionë dollarë një firme lobimi të drejtuar nga Ches McDowell, i cili është i afërt me djemtë më të mëdhenj të presidentit, për shërbime që përfshinin “lehtësim ekzekutiv”, sipas dokumenteve publike. Një zëdhënës i World Liberty më tha se kompania kishte “zero përfshirje në çfarëdo vendimi për faljet”.
Kur falja u njoftua tetorin e kaluar, Zhao sapo kishte mbërritur në Kirgistan për një takim me Presidentin Sadyr Japarov, i cili ishte i interesuar të krijonte një monedhë digjitale të lidhur me monedhën kombëtare kirgize. Zhao publikoi një mesazh të shkurtër falënderimi në mediat sociale ndërsa mikpritësit e pritën në kryeqytetin Bishkek. Mbrëmjen e kaloi në një restorant me presidentin, duke biseduar për stablecoin-ët.
VI.
Në një mëngjes përvëlues këtë verë, Zhao hyri me makinë në oborrin e vilës së tij prej 5 milionë dollarësh, ku ai dhe He presin një rreth të ndryshueshëm gjyshërish, vëllezërish e motrash. Në derë e pritën dy qentë e tij. Përveç Taiganit, Zhao ka një Belgian Malinois të cilin e quajti Broccoli, sepse mendonte se emri tingëllonte paksa si “blockchain”.
Me një fotografe që e ndiqte nga pas, Zhao kalonte me vrull nga një dhomë në tjetrën, duke treguar fotografitë e familjes së tij të re. Një piano madhështore ngjyrë kremi qëndron në mes të dhomës së lojërave të fëmijëve, e rrethuar nga lodra — një skenë neglizhence që e kishte dëshpëruar akorduesin që kishte ardhur për ta mirëmbajtur. Ishte një Steinway, “një nga ato të shtrenjtat”, më tha Zhao, “por nuk di ta përdor”. Në palestrën e shtëpisë, ndaloi për të bërë disa ngritje peshe në stol.
Zhao donte ta bënte të qartë se nuk jeton si një miliarder tipik. Ndërsa Forbes e vlerëson pasurinë e tij në mbi 100 miliardë dollarë, Zhao këmbëngul se shifra reale është shumë më e ulët, diku mes 10 dhe 30 miliardë dollarësh. Mund të jetonte rehat me një pjesë fare të vogël të kësaj, tha ai — vetëm 10 milionë dollarë.
Në podkastet e kriptomonedhave, Zhao herë pas here pyetet për shtëpinë e tij dhe shpesh përmend një rrjedhje uji në katin e sipërm që nuk ka arritur ta rregullojë kurrë. Dhe vërtet, në dhomën e ndenjjes, më tregoi një pjesë të dyshemesë të dëmtuar nga uji, pastaj bëri me dorë drejt tavanit. “Aty është vendi”, tha. “Nuk e di nëse e dallon ndryshimin e ngjyrës.”
Është e vërtetë se vila e Zhaos është modeste sipas standardeve të miliarderëve; një shtëpi aty pranë është në shitje për 150 milionë dollarë, më tha. Por është e vështirë të pajtosh shfaqjet e tij të përulësisë me botën e pushtetit dhe privilegjit ku është vendosur. Një herë, gjatë një darke në grup, Zhao dëgjoi ndërsa Altman përshkruante një fushë në zhvillim të kërkimeve bioteknologjike. “Mund të marrin nga një person i vetëm spermën dhe vezën”, kujtoi Zhao. “Në thelb, mund të bësh një fëmijë vetë.” Zhao ka ambiciet e veta për të sfiduar biologjinë; ai ka investuar në një kompani të re që punon me mitra artificiale.
Që nga dalja nga burgu, Zhao e ka ndarë kohën mes një vargu sipërmarrjesh, përfshirë investimet e tij teknologjike dhe udhëtimet si një lloj diplomati i kriptomonedhave, duke ndihmuar në promovimin e industrisë në vende ku shpesh trajtohet si anëtar i familjes mbretërore. “Gjithmonë dërgojnë një njeri me dy makina që vjen deri te avioni”, më tha. “Është një vajzë që mban specialitetin vendas, sikur duhet të provosh njërin prej tyre.”
Zhao e minimizoi përfshirjen e tij në Binance; marrëveshja e pranimit të fajësisë e ndalonte të “operonte ose menaxhonte” biznesin. Ai u kujdes të shprehte pakënaqësinë me vendimin e fundit të Binance për të paditur The Journal, pasi gazeta raportoi për largime personeli në sektorin e pajtueshmërisë, duke e quajtur çështjen “një humbje gjigante kohe”. Edhe nëse Binance fiton, “nuk do të marrin shumë”, më tha. Kompania e tërhoqi padinë muajin e kaluar.
Është e qartë se Binance vazhdon të jetë një pjesë e madhe e jetës së tij. Një nga dy bashkëdrejtuesit ekzekutivë të emëruar për ta zëvendësuar ishte He — nëna e tre fëmijëve të tij të vegjël. Dy vjet më parë, në një gjest drejt qeverisjes tradicionale, Binance krijoi një bord drejtorësh me tre administratorë të supozuar të pavarur. Njëri prej tyre është gjithashtu kryetar i bordit — Gabe Abed, miku që e solli fillimisht Zhaon në Emirate. Ata kanë bërë së bashku xhiro me jet ski dhe Abed i dhuroi Zhaos një palë atlete të larta portokalli me mbishkrimin “TRUMP CRYPTO PRESIDENT”.
Kohët e fundit, Binance është përballur me akuza të reja për parregullsi. Kompania pushoi nga puna ose pezulloi katër zyrtarë të pajtueshmërisë vitin e kaluar, pasi ata raportuan se gati 2 miliardë dollarë kishin rrjedhur nga llogaritë e klientëve drejt një grupi subjektesh me lidhje me Iranin — një përsëritje e mundshme e shmangies së sanksioneve që çoi në çështjen penale amerikane të vitit 2023. Kompania i kundërshtoi gjetjet e punonjësve dhe mohoi se dikush ishte disiplinuar për ngritjen e shqetësimeve. Departamenti i Drejtësisë tha më vonë se dy kompani kineze kishin përdorur Binance për të pastruar të ardhurat nga shitjet e naftës iraniane, megjithëse nuk ngriti akuza kundër bursës.
Disa çarje janë shfaqur edhe në marrëdhënien e Binance me Emiratet. Në dhjetor, kompania mori licencë për të operuar nga Abu Dhabi, i cili së shpejti do të përballej me një breshëri raketash iraniane; mbikëqyrësi i ri i bursës e përshëndeti kompaninë si një shembull të “përparimit rregullator”. Megjithatë, gjatë verës, dy punonjës të Binance u ndaluan për pak kohë në Emirate, një hap jashtëzakonisht agresiv nga policia vendore, e cila po hetonte krime të mundshme financiare në platformë.
Ndalimet alarmuan personelin lokal të Binance. Zhao më tha se i kishte dërguar mesazh një kontakti në policinë e Emirateve dhe kishte kontaktuar bashkëpunëtorë të Sheikh Tahnoonit. “Thjesht thashë: ‘Shikoni, të gjejmë një mënyrë që kjo të mos ndodhë’”, kujtoi Zhao. “Duket keq për vendin, duket keq për ne.” Ai këmbënguli se Emiratet mbeteshin një bazë miqësore për Binance. “Askush nuk është në rrezik”, tha.
Zhao ka vetëbesimin e një njeriu që është larguar nga telashet herë pas here, një fitues i përsosur në një epokë që shpesh shpërblen shkeljen e pacipë të rregullave. Në kujtimet e tij, ai shkruan një faqe e gjysmë për besimin e tij në “teorinë e simulimit”, idenë se të gjithë mund të jemi duke jetuar në realitetin e imagjinuar të dikujt tjetër. Ai u ndesh me këtë ide në fillimet e karrierës së tij në kriptomonedha dhe tani beson se është një siguri matematikore. “Pas 20 vjetësh, duhet të jemi në gjendje të fusim një shufër në kokën tonë, si në ‘The Matrix’, për simulime të plota”, shkruan ai. “Miliarda njerëz do ta bëjnë. Do të ketë miliarda simulime.”
Ky besim i ka dhënë Zhaos njëfarë distance nga streset e jetës së përditshme. Është e mundur që ne të jemi versione të Super Marios, shkruan ai, duke vrapuar nëpër një peizazh artificial. Ai përpiqet të jetojë sipas një maksime të thjeshtë:
“Është vetëm një lojë.”
Në raportim kontribuuan Michael Forsythe, Nicole Hong, Vivian Nereim, Ben Protess, Cade Metz, Anjana Sankar dhe Kenneth P. Vogel. Kitty Bennett kontribuoi në kërkime./The New York Times
