Nga Juliette Garnier
Si mund të përballen me të njëjtat mjete? Sipas medias Politico, zyrtarë të lartë europianë po ngrenë alarmin për një projekt, të njoftuar këtë verë, që synon forcimin e kapaciteteve të Europolit, agjencisë europiane të policisë, veçanërisht në fushën e inteligjencës artificiale. Shqetësimi lidhet me rreziqet që ky fuqizim mund të sjellë për privatësinë e europianëve.
Projekti parashikon dyfishimin e buxhetit të Europolit, duke e çuar në 3 miliardë euro, dhe dhënien e një roli më operacional përballë kërcënimeve të reja, përmes qasjes më të gjerë në të dhëna dhe teknologji të përparuara. Synimi është që Europoli të përshtatet me kërcënimet e reja përmes një plani për një «zhvillim transformues». Në fakt, kriminelët me të cilët përballet kjo agjenci i përdorin gjerësisht mjetet veçanërisht të avancuara të inteligjencës artificiale për të përgatitur planet dhe sulmet e tyre, qofshin ato kibernetike apo të llojeve të tjera.
«Europoli ndodhet në një pikë kthese», e përmblodhi situatën eurodeputetja centriste Fabienne Keller, anëtare e Komisionit për Liritë Civile, Drejtësinë dhe Çështjet e Brendshme. Ajo theksoi nevojën për «një Europol më të fortë, të pajisur me burimet dhe kapacitetet e nevojshme për të mbështetur në mënyrë efektive autoritetet kombëtare të zbatimit të ligjit», duke nënvizuar njëkohësisht se ky fuqizim duhet të shoqërohet me «kontroll të fortë demokratik» dhe garanci të qëndrueshme për të drejtat themelore dhe mbrojtjen e të dhënave.
Një nevojë urgjente
Zëvendësdrejtori ekzekutiv aktual i Europolit, Jürgen Ebner, i cili pritet të marrë drejtimin e agjencisë pasi ambasadorët e shteteve anëtare e përzgjodhën si kandidat, thekson përmasat e sfidës. «Inteligjenca artificiale po transformon mënyrën se si kryhen krimet, në një gamë të gjerë veprimtarish kriminale. Ajo i bën veprimtaritë kriminale më të shpejta, më të sofistikuara dhe më të lehta për t’u zhvilluar në shkallë të gjerë. Kjo është një sfidë madhore për organet e zbatimit të ligjit», shpjegoi ai.
Sipas tij, agjencia duhet të pajiset me aftësitë e nevojshme që më shumë se 1.700 punonjësit e saj të mund ta përdorin siç duhet fuqinë e inteligjencës artificiale. Megjithatë, një problem mbetet: edhe nëse organet e zbatimit të ligjit dhe kriminelët veprojnë në të njëjtën fushë, me të njëjtat mjete, të parët u nënshtrohen kufizimeve ligjore për mbrojtjen e të dhënave. Kjo i vendos hetuesit në një pozitë të pafavorshme. Jürgen Ebner është ankuar për këtë, duke pohuar se agjencia europiane përballet me kufizime të konsiderueshme ligjore kur përdor inteligjencën artificiale, raportojnë kolegët e Politico-s. Për të, qasja e shpejtë në provat elektronike është thelbësore. «Inteligjenca artificiale mund t’i ndihmojë hetuesit të filtrojnë vëllime të mëdha provash digjitale, të lidhin informacionet me njëri-tjetrin dhe të identifikojnë të dhëna që mund të përdoren në hetime», deklaroi ai. «Inteligjenca artificiale mund ta dhjetëfishojë efikasitetin e hetuesve dhe analistëve dhe t’u japë më shumë kohë për të interpretuar provat.»
Çështja e mbrojtjes së të dhënave
Përballë nevojës për të mbrojtur popullsinë nga kërcënimet kriminale, mbrojtja e privatësisë shfaqet si një nga çështjet kryesore. Megjithatë, gjatë një konference në Lisbonë muajin e kaluar, Jürgen Ebner kujtoi se Europoli nuk duhet të kalojë një vijë të kuqe, ku «mbledhja e të dhënave bëhet qëllim në vetvete, teknologjia bëhet justifikim për përdorimin e saj, ose urgjenca bëhet pretekst për të hequr dorë nga garancitë».
Në dukje i bindur, Mbikëqyrësi Europian i Mbrojtjes së të Dhënave, Wojciech Wiewiórowski, u shpreh «plotësisht në favor» të idesë që Europoli të autorizohet të përdorë të dhënat dhe mjetet e reja të inteligjencës artificiale. «Si qytetar, më gëzon të dëgjoj për forcimin e Europolit, zgjerimin e fushës së tij të veprimit dhe investimet e konsiderueshme në agjenci», shtoi ai.
Megjithatë, edhe ai paralajmëroi, me tone më të forta, për nevojën që ky përdorim t’i nënshtrohet «mbikëqyrjes». «Pse propozimi nuk thotë asgjë për mënyrën se si do të mbikëqyret Europoli?», pyeti ai. Projekti e ruan rolin e Mbikëqyrësit Europian të Mbrojtjes së të Dhënave në mbikëqyrjen e Europolit, por, sipas Wojciech Wiewiórowskit, zgjerimi i kompetencave të agjencisë nuk shoqërohet me një forcim të krahasueshëm të burimeve apo kompetencave të autoritetit përgjegjës për kontrollin e saj.
Mbikëqyrësi Europian i Mbrojtjes së të Dhënave kishte kundërshtuar edhe një zgjerim të mëparshëm të mandatit të Europolit dhe kishte kritikuar disa praktika të agjencisë në mbledhjen e të dhënave. Edhe këtë herë, Wojciech Wiewiórowski vlerëson se projekti paraqet rreziqe serioze për privatësinë. Ai thekson se projekti do t’i lejonte Europolit të ruante të dhënat e një numri shumë të madh personash pa lidhje me ndonjë veprimtari kriminale «për një periudhë të gjatë dhe të papërcaktuar». Ai konsideron gjithashtu se teksti u jep «tepër pushtet organeve të brendshme të Europolit, pa kontroll të jashtëm».(L’Express)
