Kostot e luftës kundër Ukrainës vazhdojnë të rriten, siç tregon buxheti i ri rus. Tani presidenti Vladimir Putin synon të rrisë taksat.
Carsten Volkery
1 tetor 2026, ora 19:29
Presidenti rus Vladimir Putin planifikon ta rrisë sërish buxhetin ushtarak vitin e ardhshëm. Kjo rezulton nga projektbuxheti për vitin 2027, të cilin qeveria ia dorëzoi parlamentit të mërkurën në mbrëmje.
Në total, projektbuxheti parashikon shpenzime shtetërore prej 48,8 trilionë rublash (518 miliardë euro). Prej tyre, 17,1 trilionë rubla, ose rreth 35 për qind e buxhetit të përgjithshëm, janë parashikuar për mbrojtjen. Gjatë këtij viti, Rusia pritet të shpenzojë rreth 16 trilionë rubla për luftën kundër Ukrainës.
“Nuk bëhet fjalë për një rritje masive”, thotë ekonomisti Vasily Astrov nga Instituti i Vjenës për Studime Ekonomike Ndërkombëtare (WIIW). Megjithatë, përveç buxhetit zyrtar të mbrojtjes, ekzistojnë edhe shpenzime të tjera ushtarake të fshehura. Në total, Rusia pritet që vitin e ardhshëm të shpenzojë për luftën 7,5 deri në tetë për qind të prodhimit të brendshëm bruto (PBB). Kjo do të ishte afërsisht në nivelin e vitit 2025.
Deficiti buxhetor i Rusisë pritet të ulet
Rusia nuk mund t’i përballojë shuma më të mëdha, pasi gjendja e financave publike është përkeqësuar si pasojë e dobësimit të ekonomisë. “Mesazhi kryesor i projektbuxhetit është konsolidimi fiskal”, thotë Astrov. Deficiti buxhetor pritet të ulet nga rreth 3,2 për qind e PBB-së këtë vit në 2,2 për qind vitin e ardhshëm. Për ta arritur këtë, parashikohet rritja e disa taksave.
Në të ardhmen, të ardhurat nga kapitali, si dividendët, interesat dhe të ardhurat nga shitja e pasurive të paluajtshme, do të tatohen me një normë progresive deri në 22 për qind. Deri tani zbatohej një normë e sheshtë tatimore.
Kompanitë në sektorët e metalurgjisë dhe minierave do të paguajnë një tatim mbi fitimet e jashtëzakonshme. Gjithashtu do të vendoset një tarifë e re doganore për pakot me vlerë të vogël, si dhe tatimi mbi vlerën e shtuar për blerjet online nga jashtë vendit. Në total, rritjet e taksave arrijnë në rreth 0,6 për qind të PBB-së, thotë Astrov.
Sipas ekonomistit, taksat do të prekin kryesisht kompanitë dhe personat me të ardhura më të larta që sigurojnë të ardhura nga kapitali, ndërsa më pak popullsinë e gjerë. Nuk priten protesta. Pakënaqësia është më e madhe për shkak të sulmeve ukrainase me dronë ndaj objektivave në Rusi dhe mungesës së benzinës që ka rezultuar prej tyre. Bombardimet e rafinerive të naftës dhe magazinave të mallrave e kanë goditur rëndë ekonominë ruse gjatë këtij viti.
Parashikime optimiste për ekonominë ruse
Që nga sulmi rus ndaj Ukrainës në vitin 2022, Putini nuk i ka përmbushur objektivat buxhetore në asnjë vit, sepse lufta ka kushtuar gjithmonë më shumë sesa ishte parashikuar. Ky trend pritet të vazhdojë edhe vitin e ardhshëm. Ministria e Financave parashikon rritje ekonomike prej 1,4 për qind – një parashikim optimist. Në varësi të zhvillimit të luftës, ekzistojnë rreziqe të konsiderueshme për rishikim në ulje. OECD-ja, për shembull, pret rritje prej vetëm 0,6 për qind vitin e ardhshëm.
Kriza ekonomike dhe sanksionet perëndimore kanë bërë që kostot e financimit të shtetit rus të vazhdojnë të rriten. Rusia ka një raport shumë të ulët të borxhit publik ndaj PBB-së, prej 19 për qind, dhe teorikisht ka hapësirë të konsiderueshme për huamarrje të re.
Por sanksionet ndërkombëtare nënkuptojnë se shteti mund të marrë hua vetëm nga kreditorët vendas – dhe kjo është e kushtueshme: aktualisht, yield-i i obligacioneve shtetërore dhjetëvjeçare është rreth 16 për qind.
“Qeveria e sheh këtë me shqetësim”, thotë Astrov. Gjatë verës, Ministria e Financave anuloi disa ankande të obligacioneve për shkak të kushteve të pafavorshme të financimit. Rusia tashmë shpenzon tetë për qind të buxhetit për shërbimin e borxhit.
Për këtë arsye, presioni për konsolidim fiskal është i madh. Me këtë buxhet shtrëngues, qeveria po përpiqet gjithashtu ta bindë Bankën Qendrore që ta ulë më tej normën bazë të interesit, e cila aktualisht është 14 për qind, thotë Astrov. Megjithatë, në mbledhjen e fundit, në shtator, banka qendrore e la të pandryshuar normën bazë, pasi synon ta mbajë inflacionin nën kontroll.
Një arsye tjetër për kostot e larta të huamarrjes së shtetit është dalja e kapitalit nga vendi, thotë Astrov. Gjatë muajve të fundit, pavarësisht kontrolleve më të rrepta mbi lëvizjet e kapitalit, nga Rusia ka pasur “dalje masive të kapitalit”. Kjo pasqyrohet në dobësimin e rublës dhe në bilancin e pagesave.
Për ekonomistin, kjo tregon dëshpërimin në rritje në shoqërinë ruse. “Nuk ka shumë besim”, thotë ai. “Njerëzit kanë frikë nga një përshkallëzim i mëtejshëm i luftës.” Sulmet ukrainase dhe zërat për një mobilizim po rëndojnë mbi klimën e përgjithshme. Për këtë arsye, rusët po transferojnë kapitalin e tyre jashtë vendit dhe po shesin obligacionet shtetërore./Handelsblatt
