Policia amerikane e emigracionit, ICE, e cila është bërë objekt debatesh të forta, po përdoret nën presidentin Donald Trump për dëbime masive të migrantëve. Zhvillimet më të fundit në përmbledhje.
Zhvillimet më të fundit
Familja e Renée Good ka paditur administratën Trump. Good është një nga dy personat që u qëlluan për vdekje nga agjentë të ICE në Minneapolis në janar. Sipas agjencisë Reuters, të afërmit e Good paraqitën të enjten, më 1 tetor, dy padi: njërën kundër qeverisë amerikane dhe tjetrën kundër zyrtarëve të lartë përgjegjës për politikën e emigracionit, përfshirë Stephen Miller, zëvendësshef i kabinetit të presidentit Donald Trump, si dhe Kristi Noem, e cila në atë kohë drejtonte Departamentin e Sigurisë Kombëtare. Ata kërkojnë dëmshpërblim dhe një proces gjyqësor, me pretendimin se agjentët shkelën të drejtat civile të Good dhe të personave të tjerë në Minneapolis. Këto janë paditë e para të mëdha civile kundër Trumpit lidhur me operacionet e tij të paprecedenta të dëbimeve në Minneapolis.
Agjencia e emigracionit ICE po ecën përpara me blerjen e diskutueshme të dorezave elektrike për goditje. Të enjten, më 27 gusht, agjencia ia dha kontratën për 6.000 pajisje një kompanie nga shteti i Kentakit, sipas dokumenteve të publikuara. Vlera e kontratës është 16,7 milionë dollarë. ICE e arsyeton blerjen duke thënë se pajisjet e reja do ta zvogëlojnë nevojën për përdorimin e mjeteve më të forta apo edhe vdekjeprurëse të forcës. Disa politikanë demokratë kanë paralajmëruar se përdorimi joproporcional i forcës nga agjentët e ICE ngre dyshime serioze për aftësinë e agjencisë që t’i përdorë këto pajisje në mënyrë të përgjegjshme. Sipas prodhuesit, dorezat mund të përforcojnë efekte «që mund të çojnë në vdekje të papritur».
Në një qendër ndalimi për persona në proces dëbimi në New Jersey ka vdekur një burrë nga El Salvadori. 41-vjeçari u shpall i vdekur në një spital të shtetit New Jersey, njoftoi të hënën, më 3 gusht, ICE. Më parë ai kishte pësuar një urgjencë mjekësore. Shkaku zyrtar i vdekjes ende nuk është përcaktuar. Ai kishte marrë trajtim mjekësor në qendrën e ndalimit. Sipas të dhënave të ICE, ky është rasti i 23-të i vdekjes në paraburgimin e agjencisë që nga fillimi i vitit. Pas njoftimit për vdekjen, sipas mediave, një grup njerëzish protestoi para institucionit. Qendra Delaney Hall, e administruar privatisht, edhe më parë ka qenë vazhdimisht skenë protestash të ashpra. Guvernatorja demokrate e New Jersey-t, Mikie Sherrill, shkroi në platformën X se ishte «thellësisht e tronditur» nga vdekja dhe premtoi hetim.
Në një operacion të ICE në Florida ka ndodhur një tjetër vdekje. Në parkingun e një pike karburanti, një person u përball me agjentë të ICE dhe iku në këmbë. Gjatë arratisjes ai humbi jetën në një aksident trafiku. Këtë e njoftoi të martën, më 14 korrik, Patrulla Rrugore e Floridës, duke iu referuar të dhënave të para.
Një burrë është vrarë gjatë një operacioni të ICE në Maine. Të hënën, më 13 korrik, një agjent i ICE qëlloi për vdekje një burrë në makinën e tij. Sipas Departamentit të Sigurisë Kombëtare, agjentët po kryenin mbikëqyrje të synuar në adresën e fundit të njohur të një shtetasi të huaj ndaj të cilit ekzistonte një urdhër përfundimtar dëbimi. Viktima u identifikua më vonë si një kolumbian 26-vjeçar, i cili kishte leje pune në SHBA. Sipas zëdhënësit të një senatori, ai nuk ishte as personi që kërkohej në bazë të urdhrit.
Çfarë është ICE?
Shkurtesa ICE nënkupton U.S. Immigration and Customs Enforcement, Agjencinë Amerikane për Zbatimin e Ligjeve të Emigracionit dhe Doganave. Agjencia u krijua në vitin 2003, në kuadër të riorganizimeve pas sulmeve terroriste të 11 shtatorit 2001, dhe është në varësi të Departamentit të Sigurisë Kombëtare. Detyra e saj është zbatimi i ligjeve për kontrollin kufitar, doganat dhe emigracionin.
Presidenti amerikan Donald Trump e ka transformuar rrënjësisht ICE që nga janari 2025. Agjencia është zgjeruar ndjeshëm si në personel, ashtu edhe në financim, ndërsa strategjia e saj është ndryshuar. Në kuadër të ligjit të njohur si «Big Beautiful Bill», Kongresi ndau verën e kaluar 75 miliardë dollarë për zgjerimin e agjencisë së emigracionit, duke ia trefishuar buxhetin. Kjo i mundësoi ICE të zgjerohej dhe të punësonte 10.000 punonjës të rinj.
Nën administratat e mëparshme, ICE përqendrohej kryesisht te migrantët që kishin kryer vepra të rënda penale. Trump e hoqi këtë përparësi dhe e orientoi agjencinë gjithnjë e më shumë edhe kundër personave pa precedent penal, përmes arrestimeve në rrugë dhe bastisjeve në lagje banimi, vende pune ose pranë shkollave dhe spitaleve.
Çfarë ndodhi në Minneapolis?
Në Minneapolis, në shtetin Minnesota, policia e emigracionit zhvilloi nga dhjetori 2025 deri në shkurt 2026 operacionin më të madh në historinë e saj. Edhe më parë kishte pasur operacione të tjera, veçanërisht gjatë vitit të kaluar në Los Angeles dhe Chicago, ku ndodhën bastisje dhe përplasje. Por operacioni në Minneapolis shënoi një përmasë të re.
Qyteti konsiderohet një «Sanctuary City», pra një qytet që kufizon bashkëpunimin me autoritetet federale për dëbimin e personave që kanë hyrë ilegalisht në vend. Kjo bie ndesh me politikën e emigracionit të Donald Trumpit. Gjatë zgjedhjeve presidenciale të vjeshtës 2024, ai premtoi dëbimin më të madh masiv në historinë e SHBA-së.
ICE e arsyetoi operacionin në Minneapolis me nevojën për zbatimin e ligjit federal. Agjentët e përfshirë duhej të ndërhynin veçanërisht në komunitetin somalez. Pasi doli në publik një rast masiv mashtrimi me fondet e Covid-it, presidenti Trump i quajti të gjithë somalezët «plehra». Ai e paraqiti shtetin Minnesota si shembull të dështimit të administratës së mëparshme demokrate.
Kritikët e konsideruan operacionin si dhunë të drejtuar posaçërisht kundër komunitetit somalez. Në qytet jetojnë rreth 80.000 persona me prejardhje somaleze. Shumica e tyre janë shtetas amerikanë ose kanë leje të përhershme qëndrimi.
Si u zhvillua operacioni në Minneapolis?
Në Minneapolis ndodheshin rreth 3.000 agjentë. Nën moton «Turn and Burn», ata synonin praninë maksimale në publik: agjentë federalë të maskuar dhe të armatosur patrullonin rrugët dhe kryenin bastisje. Operacionet, shpesh të dhunshme, zhvilloheshin në qendër të qytetit ose në lagje të qeta periferike, para gjykatave — kudo ku migrantët punonin, jetonin apo paraqiteshin në institucione.
Nga fillimi i vitit, operacionet në Minneapolis u përshkallëzuan. Më 7 janar, një agjent i ICE qëlloi për vdekje aktivisten 37-vjeçare Renée Good. Ajo po protestonte së bashku me bashkëshorten dhe fqinjë të tjerë kundër pranisë së policisë së emigracionit në një lagje banimi në jug të Minneapolisit. Pamjet filmike tregojnë se Good, e cila ndodhej në makinën e saj, tentoi t’i shmangej arrestimit dhe të largohej. Një agjent ndodhej përpara automjetit, drejtoi armën nga xhami i përparmë dhe qëlloi. Good, nënë e tre fëmijëve nga Colorado, u godit për vdekje.
Pak më pak se tri javë më vonë, më 24 janar, një agjent i ICE vrau aktivistin 37-vjeçar Alex Pretti gjatë një tjetër operacioni.
Si reagoi qeveria ndaj vdekjeve në Minneapolis?
Donald Trump pretendoi se Renée Good kishte tentuar «në mënyrë të dhunshme, të qëllimshme dhe dashakeqe» ta përplaste me makinë agjentin e ICE. Sipas Trumpit, agjenti kishte vepruar në vetëmbrojtje. Për incidentin fatal, Trump fajësoi «të majtët radikalë», të cilët, sipas tij, kërcënonin dhe sulmonin çdo ditë agjentët. Sekretarja e Sigurisë Kombëtare, Kristi Noem, mbështeti versionin e Trumpit.
Për rrethanat e vrasjes së Alex Prettit, autoritetet vazhdojnë të mbajnë të fshehta shumë hollësi, përfshirë zhvillimin e saktë të përdorimit të armëve të zjarrit dhe rolin e pretenduar të armës që Pretti kishte me vete. Pas incidentit, Departamenti i Sigurisë Kombëtare deklaroi se Pretti kishte qenë i armatosur dhe kishte sulmuar agjentët. Departamenti publikoi fotografinë e një pistolete. Zëvendësshefi i kabinetit të Trumpit, Stephen Miller, e quajti atë një «terrorist të brendshëm».
Sipas shefit të policisë së Minneapolisit, i vrari kishte të drejtë ligjore të mbante armë. Megjithatë, videot e verifikuara nga ngjarja tregojnë se Pretti nuk mbante armë në dorë gjatë përballjes me agjentët. Sipas hetimeve të mediave, ai dyshohet se kishte tentuar të mbronte një grua të cilën një agjent e kishte rrëzuar përtokë dhe ishte spërkatur me sprej piperi përpara se të qëllohej.
Të dyja ngjarjet janë objekt hetimesh juridike që vazhdojnë. Departamenti amerikan i Drejtësisë, së bashku me FBI-në, po heton nëse agjentët kanë shkelur të drejtat civile. Me rastet po merren gjithashtu edhe autoritetet lokale të zbatimit të ligjit.
Çfarë çoi në protestat e popullsisë?
Pas vrasjeve të Good dhe Prettit, situata në Minneapolis u tensionua më tej. Veprimet brutale të policisë së emigracionit shkaktuan frikë jo vetëm te migrantët. Në mbarë vendin pati protesta, greva dhe bllokada. Aktivistë, sindikata dhe organizata joqeveritare kritikuan dhunën, mungesën e transparencës dhe ndërhyrjet në autonominë e autoriteteve lokale.
Ngjarjet shkaktuan kritika edhe në radhët e demokratëve. Dy ish-presidentët demokratë Barack Obama dhe Bill Clinton bënë thirrje për protesta. Edhe kryetari i Minneapolisit, Jacob Frey, kërkoi që ICE të largohej nga qyteti.
Sipas një sondazhi Reuters/Ipsos të zhvilluar në fund të janarit, mbështetja e amerikanëve për politikën e emigracionit të Donald Trumpit ra në nivelin më të ulët që nga rikthimi i tij në Shtëpinë e Bardhë.
Kur përfundoi operacioni në Minneapolis?
Përgjegjësi për sigurinë kufitare, Tom Homan, njoftoi më 12 shkurt përfundimin e operacionit të ICE në Minneapolis. Tërheqja e administratës Trump erdhi pas presionit të madh. Situata kishte ndryshuar politikisht: zemërimi në publik po rritej dhe vëmendja po përqendrohej gjithnjë e më shumë te provat për ngjarjet.
Tom Homan u shpreh i kënaqur me përparimin e arritur në terren. Ai deklaroi se ishin arrestuar «shumë kriminelë», mes tyre persona pa leje qëndrimi. Sipas tij, Minnesota ishte tani «më pak një strehë për kriminelët».
Çfarë ndryshimesh në personel kanë ndodhur në autoritetet amerikane të emigracionit që nga operacioni në Minneapolis?
Ende gjatë operacionit në Minneapolis, në fund të janarit, Donald Trump e tërhoqi nga Minnesota komandantin e Patrullës Kufitare, Gregory Bovino. Me paraqitjen e tij luftarake, Bovino ishte bërë fytyra publike e operacionit të dhunshëm. Tom Homan, përgjegjës për sigurinë kombëtare të kufijve, mori më pas kontrollin e operacionit dhe drejtoi përfundimin e tij.
Në mars, Donald Trump shkarkoi sekretaren e diskutueshme të Sigurisë Kombëtare, Kristi Noem. Departamenti i saj mbikëqyr ICE. Noem u zëvendësua nga senatori Markwayne Mullin. Ai deklaroi se synonte ta mbante në të ardhmen ICE jashtë vëmendjes së titujve të lajmeve. Ndryshimet në personel tregojnë për një ndryshim strategjie nga Donald Trump pas kritikave të forta ndaj operacioneve të dhunshme.
Në fillim të qershorit, David Venturella mori drejtimin e ICE nga Todd Lyons, i cili kishte dhënë dorëheqjen. Venturella konsiderohet i moderuar. Edhe emërimi i tij në krye të ICE pasqyron kursin e ri të administratës. Donald Trump duket se po largohet nga demonstrimi publik i ashpërsisë në politikën e emigracionit dhe po përpiqet që procesin e dëbimeve ta zhvillojë në mënyrë më pak të zhurmshme dhe më burokratike./Neue Zürcher Zeitung (NZZ)
