Për të tretën herë që nga qershori, në Bukuresht ka dështuar formimi i një qeverie të re. Ky ngërç politik po i kushton shtrenjtë vendit.
Siegfried Mureșan përdori gjithë forcën e tij bindëse në Parlamentin e Rumanisë për t’i mobilizuar deputetët. Megjithatë, pa sukses. Të mërkurën dështoi edhe përpjekja e tretë brenda katër muajsh për ta nxjerrë Rumaninë nga kriza qeveritare. Në prill, Partia Socialdemokrate (PSD) u tërhoq nga koalicioni qeverisës i kryeministrit Ilie Bolojan, nga Partia Kombëtare Liberale (PNL); pak më vonë, së bashku me nacionalistët e Aleancës për Bashkimin e Rumunëve (AUR), kontribuoi në rrëzimin e qeverisë. Që atëherë, dy politikanë të mandatuar nga presidenti Nicușor Dan për formimin e qeverisë kanë dështuar.
Presidenti nuk dëshiron zgjedhje të parakohshme
Pas një periudhe reflektimi gjatë verës, eurodeputeti Mureșan, nga Partia Kombëtare Liberale, u bë kandidati i tretë që mori mandatin për të formuar qeverinë. I mbështetur nga Bashkimi Shpëtoni Rumaninë (USR), Bashkimi Demokratik i Hungarezëve në Rumani (UDMR) dhe Partia Kombëtare Liberale, ai arriti të përpilonte një kabinet dhe një program qeverisës. Por, meqenëse Partia Socialdemokrate dhe Aleanca për Bashkimin e Rumunëve refuzuan ta mbështesnin koalicionin, sigurimi i 233 votave të nevojshme do të kishte qenë jashtëzakonisht i vështirë.
Presidenti tani synon të ndërmarrë një përpjekje tjetër me një kandidat të ri për postin e kryeministrit, siç bëri të ditur në një deklaratë. Ai vazhdon, me sa duket, të përpiqet të shmangë zgjedhjet e parakohshme.
Për Rumaninë, ky nuk është lajm i mirë. Vendi ndodhet në vështirësi financiare. Deficiti buxhetor u stabilizua gjatë verës, ndër të tjera falë të ardhurave tatimore më të larta nga sa pritej dhe hyrjes së fondeve të Bashkimit Evropian. Megjithatë, në fund të vitit pritet të arrijë në 6,2 për qind të prodhimit të brendshëm bruto, duke mbetur ndër më të lartët në BE.
Pikërisht çështja se si mund të viheshin nën kontroll financat publike dhe të përmirësohej gjendja ekonomike e vendit ishte, të paktën zyrtarisht, një nga arsyet kryesore të rënies së qeverisë Bolojan në pranverë. Socialdemokratët e kishin akuzuar atë për një politikë fiskale tepër shtrënguese dhe kishin kundërshtuar planet për privatizimin e ndërmarrjeve shtetërore.
Kryetari i Partisë Socialdemokrate, Sorin Grindeanu, pas dështimit të Mureșanit bëri thirrje për formimin e një qeverie që t’i jepte fund politikës së kursimeve. Se si synon ta realizojë këtë, mbetet e paqartë.
Sa më gjatë vazhdon kriza, aq më pak bindëse tingëllojnë thirrjet e Grindeanut dhe të kreut të AUR-it, George Simion. Nuk përjashtohet mundësia që dy partitë, ndonëse ideologjikisht të largëta nga njëra-tjetra, të formojnë një qeveri. Presidenti Dan, megjithatë, synon të pengojë hyrjen e nacionalistëve në qeveri.
Për PSD-në, çështja lidhet në radhë të parë me ruajtjen e pushtetit politik. Partia vazhdon edhe sot të përfitojë nga trashëgimia organizative e strukturave politike që dolën pas rënies së regjimit komunist. Rrjeti i saj politik shtrihet në të gjithë vendin.
Ngërçi politik po i kushton Rumanisë miliona
PSD-ja përpiqet të dobësojë rivalët politikë që synojnë të çmontojnë rrjetet klienteliste dhe të nepotizmit. Një prej të prekurve është kryetari me origjinë gjermane i Bashkimit Shpëtoni Rumaninë, Dominic Fritz, deri tani kryebashkiak i Timișoarës.
Një ligj juridikisht i diskutueshëm, me efekt prapaveprues, e detyroi atë këtë javë të largohej nga posti. Tani ai synon të angazhohet edhe më fuqishëm në politikën kombëtare.
Shqetësimi i socialdemokratëve për interesin publik po mbetet gjithnjë e më shumë në nivel retorik. Paraliza politike ka pasoja të drejtpërdrejta financiare. Për shkak se nuk u arrit të miratoheshin ndryshimet e nevojshme ligjore, Rumania ka humbur tashmë 870 milionë euro nga fondet e BE-së në kuadër të Mekanizmit të Rimëkëmbjes dhe Reziliencës, të krijuar pas pandemisë së koronavirusit.
Rreth 10 miliardë euro të tjera nga i njëjti burim mund të humbasin gjithashtu, nëse vendi nuk arrin t’i përthithë ato gjatë muajve të ardhshëm.
Nuk është e sigurt nëse një qeveri e drejtuar nga Mureșan do të kishte arritur të zbatonte me sukses një program konsolidimi fiskal dhe, në të njëjtën kohë, reforma për forcimin e konkurrueshmërisë dhe luftimin e korrupsionit e nepotizmit. Megjithatë, një kabinet i ri do të kishte sjellë të paktën një dinamikë të re dhe do t’i kishte dhënë fund, përkohësisht, paralizës politike dhe akuzave të ndërsjella.
A kishin lidhje Shtetet e Bashkuara me rrëzimin e qeverisë?
Megjithatë, aktualisht nuk është vetëm PSD-ja që duket se ka pak interes për një zgjidhje të shpejtë. Edhe nacionalistët e AUR-it mund të përfitojnë politikisht nga ngërçi.
Sa më gjatë të zgjasë ai dhe sa më shumë të bjerë besimi te politikanët dhe institucionet, aq më shumë mund të përfitojnë nacionalistët. Sipas sondazheve, ata do të merrnin numrin më të madh të votave nëse do të mbaheshin zgjedhje të reja.
Simion kërkon me ngulm lirimin e Călin Georgescut, politikanit që në vitin 2024 kishte arritur papritur në balotazhin e zgjedhjeve presidenciale, si dhe ndërprerjen e hetimeve ndaj tij.
Për shkak të dyshimeve se pas suksesit të tij të papritur qëndronte ndërhyrje e huaj, zgjedhjet u anuluan. Që atëherë, ai është përfshirë në tri procedime të ndryshme penale. Këtë javë u vendos në paraburgim nën dyshimin për një mashtrim me vlerë miliona euro.
Anulimi i zgjedhjeve presidenciale të vitit 2024 e kishte futur Rumaninë në një krizë politike dhe kishte dëmtuar në mënyrë afatgjatë besimin e publikut te institucionet politike.
Në këtë tablo të një politike ku interesat partiake dhe personale shpesh vendosen mbi interesin e përgjithshëm përshtatet edhe një raport i «Wall Street Journal» për aktivitetet lobuese të ambasadores së Shteteve të Bashkuara në Greqi, Kimberly Guilfoyle.
Ish-e fejuara e Donald Trump Jr., e njohur për profilin e saj publik glamuroz, gjatë muajve të fundit ka promovuar në rajon furnizimet amerikane me gaz natyror të lëngshëm drejt Ukrainës, përmes Greqisë, Bullgarisë dhe Rumanisë.
Në këtë kuadër, thuhet se ajo ka pasur kontakte me kryetarin e PSD-së, Sorin Grindeanu, të cilat mund të kenë ndikuar në vendimin e PSD-së për t’u tërhequr nga qeveria Bolojan. Bolojan ishte treguar skeptik ndaj nismave amerikane në këtë fushë.
Guilfoyle thuhet se kishte lënë të kuptohej se administrata amerikane ishte në gjendje të ndikonte në rrëzimin e qeverive që nuk i konsideronte të favorshme.
Polemika rreth kësaj çështjeje nuk e ndryshon ngërçin politik të Rumanisë. Ajo hedh dritë mbi ndikimin e lobimit në politikën amerikane ndaj Evropës Juglindore. Njëkohësisht, tregon edhe sa të cenueshme janë institucionet politike të Rumanisë./Neue Zürcher Zeitung (NZZ)
