Nga Julien Chabrout
Faqe institucionale të NATO-s, Kombeve të Bashkuara, Parlamentit Evropian… Çfarë kanë të përbashkët? Pa e ditur, ato kanë shfaqur reklama në internet të manipuluara për qëllime spiunazhi, duke u mundësuar kështu prodhuesve të programeve spiune të lidhen me miliona pajisje dhe të identifikojnë, ndjekin dhe vënë në shënjestër viktimat e tyre. Siç raporton Politico, një hetim i kryer nga Citizen Lab i Universitetit të Torontos dhe kompania amerikane e sigurisë kibernetike Confiant Threat Intelligence ka zbuluar një teknikë infektimi përmes reklamave, të zhvilluar nga një kompani izraelite, Discover-Tech.
Kjo teknikë e re, e quajtur “AdFection” nga studiuesit, e shndërron sistemin që përpunon çdo ditë miliarda transaksione reklamash në internet në një mjet të fshehtë mbikëqyrjeje. Nëse përdoruesi është vënë në shënjestër, pajisja e tij merr një kod keqdashës të fshehur brenda një reklame në dukje të padëmshme, duke e infektuar kështu me program spiun.
Infektim “zero-click”
Kjo teknikë shfrytëzon ankandet në kohë reale, sistemin e automatizuar që përdoret nga platforma si Google ose Yandex për të shitur hapësira reklamuese dhe për të synuar përdorues të caktuar të internetit. Reklamat e Discover-Tech kanë ridrejtuar në këtë mënyrë miliona pajisje drejt serverëve të lidhur me një tjetër kompani izraelite, Candiru, e cila zhvillon programe spiune komerciale, duke krijuar potencialisht mundësi për mbikëqyrje dhe identifikim në shkallë të gjerë. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se të gjitha këto pajisje janë infektuar.
Siç raporton gazeta britanike Financial Times (FT), programi spiun nuk kërkon asnjë ndërveprim nga viktima për t’u instaluar. Bëhet fjalë për një teknikë të njohur si infektim “zero-click”, pra pa asnjë klikim nga përdoruesi. Ajo ndryshon nga teknikat tradicionale të infektimit me programe spiune, të cilat zakonisht përpiqen t’i bindin përdoruesit të klikojnë mbi lidhje keqdashëse ose të shkarkojnë skedarë të infektuar.
Në shënjestër punonjës të Al Jazeera-s
Teknika e zhvilluar nga Discover-Tech është përdorur për të infektuar pajisje që u përkisnin gazetarëve dhe personelit të rrjetit informativ Al Jazeera gjatë viteve 2024 dhe 2025. Sipas të njëjtit hetim, të paktën 45 pajisje janë infektuar me një program spiun komercial të zhvilluar nga Candiru. Të dhënat e analizuara nga studiuesit sugjerojnë se platforma mund të jetë përdorur gjithashtu për shpërndarjen e programeve spiune të zhvilluara nga kompani të tjera izraelite.
Qindra mijëra reklama të shpërndara përmes këtij rrjeti janë dërguar gjithashtu në pajisjet e zyrtarëve dhe punonjësve të organizatave apo kompanive të ndryshme: NATO-s, Kombeve të Bashkuara, Parlamentit Evropian, Komisionit Evropian, si dhe prodhuesit amerikan të çipave Nvidia dhe kompanisë amerikane të mbrojtjes Raytheon. FT raporton gjithashtu se janë vënë në shënjestër forca të zbatimit të ligjit ose institucione të lidhura me infrastrukturën kritike në Norvegji, Suedi dhe Danimarkë.
Analiza e katër miliardë regjistrimeve të reklamave nga studiuesit tregon se reklamat e Discover-Tech janë shfaqur në total në afro 200.000 faqe interneti dhe aplikacione celulare në dhjetëra vende, përgjatë një periudhe katërmujore. Sipas studiuesve të Citizen Lab, Discover-Tech të paktën i ka përdorur këto reklama për të krijuar profile të këtyre përdoruesve, duke shtuar se nevojitet një “hetim urgjent” për të konfirmuar nëse ka ndodhur infektim me program spiun.
Vetëm “maja e ajsbergut”?
“Discover-Tech prej vitesh shfrytëzon ekosistemin e reklamave për t’i shndërruar faqet e besueshme të internetit dhe aplikacionet e njohura në një platformë për shpërndarjen e programeve spiune pa klikim”, përmbledh për Financial Times Bill Marczak, studiues i lartë në Citizen Lab.
Dhe kompania nuk do të ishte aspak e vetmja që përdor metoda të tilla. “Discover-Tech është sigurisht vetëm maja e ajsbergut” kur bëhet fjalë për keqpërdorimin e reklamave në internet për qëllime spiunazhi, vlerëson ai.
Discover-Tech, e cila nuk iu përgjigj kërkesave për koment nga Politico dhe Financial Times, është regjistruar në Izrael në mars të vitit 2020 nga drejtori i saj i përgjithshëm, Dekel Boni, sipas regjistrave zyrtarë. Kompania, e cila e paraqet veten si një agjenci reklamash “legjitime”, figuronte në listën e ofruesve të certifikuar të reklamave të Google dhe të shoqatës profesionale IAB Europe me seli në Bruksel, deri kur këto organizata u njohën me përfundimet e studiuesve.7/L’Express.fr
