Yaniv Hayun e nxori me forcë nga kabina e pilotëve autorin e dyshuar të sulmit dhe, në këtë mënyrë, shpëtoi rreth 180 pasagjerë të avionit. Në mbrëmje, ai u përqafua me kryeministrin, ndërsa këmishën e kishte ende të mbuluar me gjak. Opozita dyshon se bëhet fjalë për një manovër elektorale.
Johannes C. Bockenheimer, Tel Aviv
Benjamin Netanyahu nuk kishte ndër mend ta humbiste këtë rast. Kur të mërkurën në mbrëmje, pak pas orës 18:30, avioni zëvendësues nga Arabia Saudite mbërriti në portën e imbarkimit në aeroportin Ben Gurion, kryeministri izraelit po e priste tashmë aty.
Pak më vonë, ai priti Yaniv Hayun, një nga rreth 180 pasagjerët e fluturimit FZ1073 të Flydubai. Hayun kishte ende veshur këmishën e njollosur me gjak. Netanyahu megjithatë e përqafoi. «Të shikoj dhe shoh një luan, një hero të madh», i tha ai. Netanyahu tha se Hayun kishte parandaluar as më pak se një 11 Shtator të dytë.
Me këto fjalë ai shprehu atë që ndienin shumë izraelitë. Videot nga avioni që po humbiste me shpejtësi lartësi kanë tronditur vendin. Po kështu edhe pamjet e pasagjerëve që, pas uljes, gjysmë të tronditur dhe gjysmë të lehtësuar, filluan të këndonin. Ato u bënë tema kryesore e ditës.
Hayun është njëri prej gjithsej katër izraelitëve që hynë në kabinën e pilotëve dhe neutralizuan bashkëpilotin, i cili më parë kishte sulmuar me thikë pilotin tjetër. Në këtë mënyrë u bë e mundur edhe nxjerrja e avionit nga pikiata. Përveç plagëve të pilotëve, disa lëndimeve më të lehta të pasagjerëve dhe dëmtimit të timonit të drejtimit të avionit, pas ngjarjes mbeten mbi të gjitha tronditja dhe shumë pyetje.
A bënë të mundur kontrollet e mangëta të sigurisë futjen e thikës në avion? A i shkeli Flydubai kërkesat izraelite sipas të cilave, në fluturimet drejt Tel Avivit, nuk lejohen pilotë nga vende që nuk kanë marrëdhënie diplomatike me Izraelin? Cilat ishin motivet e bashkëpilotit? A kishte persona të tjerë që ishin në dijeni të planit apo madje bashkëpunëtorë?
Edhe një ditë pas incidentit nuk dihet asgjë me siguri. Netanyahu pohoi në një intervistë për televizionin amerikan Fox News se bashkëpiloti ishte indoktrinuar nga islamizmi radikal. Nëse kjo është e vërtetë, mbetet ende për t’u vërtetuar. Shtetasi i Omanit aktualisht po merret në pyetje në Arabinë Saudite dhe më pas pritet të transferohet në Dubai.
Ministri izraelit i Sigurisë Kombëtare, Itamar Ben-Gvir, ndërkaq kërkon që bashkëpiloti të dërgohet në Izrael. Ai njoftoi se në kabinetin e sigurisë do të këmbëngulë për ekstradimin e tij. Ministria e Drejtësisë dhe diplomatët duhet të «përdorin të gjitha mjetet në dispozicion» për ta nxjerrë të dyshuarin para drejtësisë në Izrael. «Kushdo që ka dashur të rrëzojë një avion dhe të vrasë 180 izraelitë duhet të ekstradohet në Izrael dhe këtu të paguajë çmimin më të lartë», tha Ben-Gvir.
Netanyahu kishte paralajmëruar për sulme
Politika, ndërkohë, ka shkuar tashmë një hap më tej. Që të mërkurën në mbrëmje, ministri i Mbrojtjes Israel Katz e cilësoi incidentin si një «tentativë për sulm terrorist xhihadist». Vetë Netanyahu u tregua më i përmbajtur. Pas takimit me pasagjerin Hayun, ai fillimisht foli për një «incident jashtëzakonisht serioz të sigurisë».
Megjithatë, nga pikëpamja politike, incidenti nuk i vjen në një moment të papërshtatshëm. Përpara zgjedhjeve të 27 tetorit, Netanyahu po e paraqet veten si udhëheqësin e fortë që garanton sigurinë e vendit. Vetëm të martën ai ishte shfaqur në një video nga baza ajrore Tel Nof. Pas tij qëndronte një avion luftarak. «Kemi të dhëna se armiqtë tanë do të përpiqen të na sulmojnë përpara zgjedhjeve», tha ai. Se për çfarë kërcënimi bëhej fjalë dhe mbi çfarë informacioni mbështeteshin këto të dhëna, nuk e sqaroi.
Kjo shkaktoi pakënaqësi te rivalët e tij. Partia Yashar e Gadi Eisenkot kërkoi menjëherë që Netanyahu të informonte udhëheqësin e opozitës, Yair Lapid. Në këtë mënyrë, sipas saj, duhej të vërtetohej nëse bëhej fjalë për një kërcënim real dhe jo për një manovër politike.
Në sfond të këtij mosbesimi janë edhe rezultatet e dobëta të Netanyahut në sondazhe. Atë e rëndon debati nëse, përpara masakrës së Hamasit më 7 tetor 2023, kishte marrë paralajmërime dhe i kishte shpërfillur ato. Në të njëjtën kohë, ai dëshiron me çdo kusht të mbetet në detyrë. Në procesin gjyqësor për korrupsion, në rast dënimi, ai rrezikon burgim.
Të martën vonë në mbrëmje, Netanyahu më në fund u takua me Lapidin. Pak më pas, ky i fundit deklaroi: «Nuk ka asnjë arsye për ta futur publikun në panik». Ai nuk dha hollësi nga biseda.
Vetëm pak orë më vonë, fluturimi i Flydubai u përball me një situatë emergjente. Netanyahu nuk kishte qenë i përfshirë as drejtpërdrejt dhe as tërthorazi në neutralizimin e sulmit. Megjithatë, ministrat dhe aleatët e tij e interpretuan menjëherë incidentin si dëshmi se paralajmërimi i tij kishte qenë i bazuar.
Lapid kundërshtoi. Në takimin informues për sigurinë me kryeministrin një mbrëmje më parë nuk ishte përmendur asgjë që t’i ngjante qoftë edhe sadopak incidentit me avionin, shkroi ai në X. «Asgjë e ngjashme, asgjë që të tregonte diçka të tillë, madje as edhe një aluzion.»
Riadi mban distancë
Për Izraelin, ulja emergjente kishte edhe një dimension diplomatik. Megjithëse Arabia Saudite nuk ka marrëdhënie diplomatike me shtetin hebre, avioni u ul në Tabuk. Ekipet saudite të ndihmës mjekësore u kujdesën për pasagjerët izraelitë. Ministri i Kulturës, Miki Zohar, i falënderoi publikisht sauditët për mikpritjen dhe ndihmën.
Megjithatë, kufijtë e këtij afrimi u bënë të dukshëm po atë ditë. Riadi refuzoi një kërkesë që pasagjerët të transportoheshin me avionë të Forcave Ajrore izraelite. Në vend të kësaj, ata u kthyen në Izrael me një avion zëvendësues të Flydubai. Jerusalemi duhet ta kuptojë se normalizimi i marrëdhënieve nuk mund të imponohet, i tha gazetës «Jerusalem Post» një burim pranë familjes mbretërore. Riadi vazhdon ta kushtëzojë vendosjen e marrëdhënieve formale diplomatike me krijimin e një shteti palestinez.
Çfarë mbetet nga e gjithë kjo? Në fushatën zgjedhore, Netanyahu mund të përfitojë nga incidenti. Fotografia me Hayunin përcjell pikërisht mesazhin që ai dëshiron të dërgojë. Por incidenti nuk i solli ndonjë sukses në politikën e jashtme.
Burimi: Neue Zürcher Zeitung (NZZ)
