Nga Maxime Recoquillé
Arthur Mensch nuk e fshehu dot entuziazmin. Të hënën në mbrëmje, drejtuesi i Mistral AI publikoi në X videon e përmbysjes spektakolare të Floria Gueï në stafetën legjendare 4 × 400 metra të vitit 2014, ku atletja franceze, e nisur shumë prapa, arriti t’i kalonte rivalet në vijën e finishit. Mesazhi është i qartë: gara për IA-në ende nuk është vendosur. I prezantuar këtë të martë, më 6 tetor, përpara se të vihet në dispozicion të klientëve në fund të muajit, Mistral Large 4 (ML4) paraqitet si modeli më i fuqishëm i zhvilluar ndonjëherë nga kampioni francez. Shpëtimi i tij.
Ky produkt i ri synon fushat ku Mistral kërkon të dallohet: sigurinë kibernetike, proceset industriale dhe financat, një nga burimet më të mëdha të të ardhurave të tij. Veçanërisht sigurinë kibernetike, pasi Mistral e cilëson si “modelin më të mirë të hapur deri më sot” dhe siguron se ka forcuar në të njëjtën masë mbikëqyrjen e përdorimeve të tij. Kompania i rikthehet gjithashtu përdorimit ekonomik të burimeve, që i kishte sjellë suksesin. Large 4 thuhet se është trajnuar me “vetëm” 4.000 procesorë grafikë (GPU) Blackwell të Nvidia-s, në qendrat e të dhënave të kompanisë në Francë. Me një fuqi të përdorur prej rreth dhjetë megavatësh. “Është fare pak”, pohon kompania, krahasuar me fuqinë e amerikanëve apo të kinezëve.
I zhvilluar me emrin e koduar “Chonk”, ky model i ri shënon mbi të gjitha një rikthim te performanca. Mistral po i afrohet, pa e arritur, “kufirit të avancimit”, domethënë nivelit të modeleve më të mira të momentit, në këtë rast atyre të Anthropic dhe OpenAI. Hendeku ishte zgjeruar ndjeshëm që nga dhjetori, kur u lançua modeli i fundit “Large” i Mistral. Një përjetësi në këtë sektor. Që atëherë, Anthropic dhe OpenAI kanë nxjerrë rreth dhjetë modele të mëdha ose përditësime, pra më shumë se një në muaj. Ndërsa Mistral ka rënë ndjeshëm në renditje, si ajo e Artificial Analysis, që shërben si pikë referimi, ku modeli i tij më i mirë javën e kaluar zinte vendin e 117-të ndër 194 modele.
Sipas inxhinierëve të Mistral, Large 4 e zvogëlon në mënyrë drastike këtë largësi. Ai matet kryesisht me homologët kinezë GLM, Kimi apo DeepSeek, gjithashtu modele “me pesha të hapura”, domethënë që mund të shkarkohen falas dhe të personalizohen nga kompanitë. Pikërisht në këtë fushë, ku gara mbetet e hapur, Mistral synon të bëhet lider.
Vala e kritikave ndaj Mistral
Një qartësim i strategjisë në një periudhë kritike. Pasi u ngrit në qiell, Mistral po përjeton reagimin e kundërt. Skeptikët po bëhen më të zëshëm në rrjetet sociale. Ndërsa klientët ndonjëherë vërejnë probleme të vogla. Kështu, në fillim të vitit, një kompani i tregonte L’Express se ekipet e saj ishin detyruar t’i korrigjonin vetë gabimet në platformën e agjentëve që u ishte dorëzuar. Një tjetër i rrëfente së fundmi gazetës Les Echos: “Kemi përshtypjen se Mistral nuk e di kurrë çfarë drejtimi të marrë.” Vetë ministri i Ekonomisë, Roland Lescure, kujtonte së fundmi nevojën që BE-ja të ketë disa kampionë: “Nëse IA-ja evropiane kufizohet te Mistral, jemi të marrë fund…” Pas një marrëveshjeje tregtare me Microsoft, Jean-Luc Mélenchon e akuzoi kompaninë e re se po vinte ujin dhe energjinë elektrike të Francës në shërbim të kompanisë nga Redmond. Raundi gjigant i financimit prej 3 miliardë eurosh në fillim të shtatorit, ku mori pjesë edhe gjiganti koreanojugor Samsung, nuk e shoi këtë valë kritikash ndaj Mistral.
Fakti që Mistral ofron në platformën e vet Vibe një model rival kinez, GLM 5.2 të Z.ai, ka ngjallur frikën se kompania po largohet nga zhvillimi i modeleve dhe po mjaftohet me rolin e një ofruesi të zakonshëm mes shumë të tjerëve. “Një Capgemini me GPU”, ironizonte analisti Pierre-Louis Biojout në X. “Ambicia jonë është që klientët tanë të kenë mundësi zgjedhjeje”, thotë në mbrojtje të kësaj qasjeje Audrey Herblin-Stoop, drejtoreshë e çështjeve publike të Mistral, e cila shprehet e gatshme që në të ardhmen të përfshijë edhe modele të hapura evropiane, nëse janë po aq të mira sa modelet e kompanisë.
Në këtë periudhë dyshimesh, Mistral ndoshta më në fund po paguan çmimin e afërsisë së tij me shtetin. Kompania ka përfituar nga këshillat e Cédric O, ish-sekretar shteti për çështjet digjitale dhe ish-këshilltar i presidentit francez. Ndërsa Emmanuel Macron i ka lavdëruar me vendosmëri meritat e kompanisë franceze me vlerësim mbi një miliard dollarë. Kjo nuk ka kaluar pa i acaruar disa konkurrentë. “Ka rreth dhjetë kampionë që mund t’i mbështesim të paktën po aq sa Mistral, i cili duket si një zhgënjim kolektiv”, shprehej me kritikë njëri prej tyre, i pyetur nga L’Express përpara prezantimit të Mistral Large 4.
Urgjenca e përhershme
Mistral dëshiron të hapë një faqe të re. Kritikat, thekson kompania, pasqyrojnë edhe pritshmëritë e mëdha për të ardhmen e saj. Mistral e di se çdo hap i tij po ndiqet me vëmendje kritike. Sipas kompanisë, Large 4 dëshmon se nuk bëhet fjalë për të hequr dorë nga modelet më të avancuara, arsyeja fillestare e ekzistencës së saj, siç shkruante kur u themelua në një dokument që L’Express ka mundur ta konsultojë. Por strategjia e saj, është e vërtetë, ka evoluar.
Në atë kohë, Mistral mendonte se pjesa më e madhe e vlerës së IA-së do të vinte nga shpërndarja e modeleve të tij. Fjala “sovranitet” nuk ishte pjesë e programit. Shfaqja e kompanive kineze dhe zgjedhja e Donald Trump i dhanë vrull garës për IA-në dhe ndryshuan perspektivat. Arthur Mensch vlerëson sot se Mistral mund të sigurojë marzhe të mira fitimi duke vepruar në dy drejtime. Nga njëra anë, personalizimi i modeleve në praktikë, pranë klientëve. Nga ana tjetër, ofrimi i shërbimeve të hostimit sovran dhe të sigurt për grupet e mëdha, si Airbus, ASML, BMW…, dhe për qeveritë.
Ky ndryshim drejtimi shpjegon përse Mistral po investon paralelisht shumë para në infrastrukturë dhe në megavatët e çmuar, që modelet të funksionojnë në qendrat e veta. Ky proces është i ngadaltë, pasi kërkon ndërtimin e godinave të reja dhe furnizimin e rregullt me çipa elektronikë, veçanërisht të shtrenjtë dhe shumë të kërkuar. Mistral ka shumë punë për të bërë dhe, në mbrojtje të vetes, përmend moshën e re. Kompania ka vetëm tre vjet e gjysmë, megjithatë numëron më shumë se 1.000 punonjës dhe vazhdon të punësojë të tjerë çdo javë. “Jemi në një biznes me rritje eksponenciale; duhet kohë që të marrim hov”, shprehet bashkëthemeluesi Guillaume Lample. “Në fund, është çështje burimesh. Sa më shumë GPU të keni, aq më e lehtë është.”
Procesi tashmë ka nisur. Mistral shpreson të arrijë një miliard të ardhura të përsëritura vjetore (ARR) në fund të vitit fiskal, në fillim të vitit 2027. Të 3 miliardë eurot e mbledhura gjatë raundit të fundit të financimit ende nuk janë shpenzuar dhe pritet të përdoren për blerjen e çipave të rinj GPU. Një dalje në bursë duket e pashmangshme në afat të shkurtër. Edhe infrastruktura pritet të zgjerohet ndjeshëm. Deri në vitin 2027 pritet një fuqi prej rreth 200 MW, katër herë më e madhe se aktualisht. Mistral shpreson të arrijë 1 GW deri në vitin 2030, ekuivalentin e fuqisë elektrike të një centrali bërthamor. Mistral po pozicionohet për të përfituar nga kapaciteti që ofrojnë gigafabrikat evropiane të IA-së.
Mbetet të ruhet ritmi i ethshëm me të cilin sektori nxjerr modele të reja. “Mendojmë se kemi gjetur metodën e duhur”, komenton Guillaume Lample, i cili mbështetet te më shumë se 300 studiues. Priten më shumë përditësime teknike, me ritëm të rregullt, “çdo dy ose tre muaj”. Kështu, një përditësim i Large 4 mund të vijë përpara fundit të vitit.
Një domosdoshmëri. Sepse konkurrenca rreth Mistral po ashpërsohet. Kompania kanadeze Cohere së shpejti mund të arrijë të njëjtin vlerësim si ai. Ajo po hyn në të njëjtët sektorë industrialë dhe po përpiqet të tërheqë qeveritë evropiane. Me partnerin e saj gjerman Aleph Alpha, i cili sapo ka prezantuar Kolibri, një model me pesha të hapura që në disa tregues është në nivelin e disa modeleve kineze, kjo aleancë transatlantike po krijon një alternativë ndaj kampionit francez. Në Shtetet e Bashkuara, kompania e sapoardhur Reflection AI ka vënë gjithashtu bast te IA-ja e hapur dhe e krahason veten me modelet më të mira të kësaj fushe. Gjendja e urgjencës ende nuk ka përfunduar./L’Express.fr
