120 investitorë dhe mjekë takohen në Alpet zvicerane për një konferencë mbi jetëgjatësinë. Handelsblatt ishte i pranishëm. Një reportazh nga takimi i miliarderëve kundër vdekjes.
Nga Helena Smolak
Gstaad. Vendulja për avionët privatë është e shënuar me tabela. Kush, megjithatë, mbërrin me makinë në konferencën më të madhe në botë për investitorët në jetëgjatësi, e parkon Lamborghinin ose Aston Martinin përpara hyrjes së Le Grand Bellevue, një prej hoteleve më të vjetra luksoze të Alpeve.
Në Gstaad takohen 120 njerëz, të bashkuar nga besimi se me vdekjen mund të negociohet. I bashkon edhe bindja se nga jetëgjatësia mund të fitohen shumë para. Pjesëmarrësit në konferencë duhet të dëshmojnë se janë përgjegjës për administrimin e pasurive me vlerë të paktën 30 milionë euro.
Jam në konferencë për të kuptuar se si mendon dhe funksionon ky rreth — dhe për të mësuar se çfarë diskutojnë pas dyerve të mbyllura mendjet më të ndritura të kërkimit mbi jetëgjatësinë me financuesit më të pasur të botës.
Një biletë për takimin, që e përshkruan veten si “konferenca më ekskluzive në botë për investitorët në jetëgjatësi”, kushton 5.000 euro. Individët privatë dërgojnë me dëshirë një ekstrakt bankar që dëshmon pasurinë e tyre milionëshe ose miliardëshe, thotë Tobias Reichmuth. Zvicerani e organizon aktivitetin bashkë me Marc Bernegger, nga kompania Maximon, e cila investon në jetëgjatësi.
Mes pjesëmarrësve janë ata që tashmë investojnë — dhe ata që duan ta bëjnë së shpejti. Studiues, mjekë të klinikave më me ndikim në fushën e jetëgjatësisë, themelues kompanish nga të gjitha anët: në Gstaad takohen ata që nuhasin një biznes të madh. Edhe mua më është dashur t’i bind organizatorët që të më lejonin të merrja pjesë si përfaqësuese e shtypit.
Temat e diskutuara shtrihen nga barnat GLP-1, pra preparatet që përdoren për uljen e peshës, te parandalimi i problemeve shëndetësore dhe deri te kompanitë e reja që studiojnë përtëritjen e organizmit, madje edhe kthimin mbrapsht të proceseve të sëmundjeve.
Nga jashtë, hoteli të jep përshtypjen e një resorti luksoz: qetësi përpara sezonit të skive, shtëpiza alpine prej druri me barbaroza rozë dhe një panoramë malesh në sfond. Brenda të pret një botë më vete.
“Si është atmosfera?”, më pyesin një koleg, një investitor në bioteknologji dhe një drejtues podkasti për jetëgjatësinë. Përgjigjem, thuajse në mënyrë klishe: “Fancy”, pra ekskluzive. Megjithatë, më e çlirët sesa në shumë konferenca farmaceutike ku kam qenë. Ndoshta kjo lidhet me seancën e ushtrimeve të frymëmarrjes dhe meditimit, që ishte në programin e mëngjesit për të gjithë të ftuarit.
Gjatë drekës, kamerierët përpiqen më kot të shërbejnë verë. Askush këtu nuk pi alkool. Në Silicon Valley kjo shihet me sy të keq prej kohësh. Pranë meje është Evelyne Bischof, mjeke që angazhohet nga individë privatë dhe profesoreshë. Ajo jep mësim në universitete në Shangai dhe Tel Aviv dhe vendos dymbëdhjetë kivi në pjatën e saj.
Shpargujt nuk i prek, as makaronat. Vetëm fruta, çdo ditë. “Më beso, pas 20 vjetësh do ta vësh re ndryshimin”, më thotë. Kur vjen ëmbëlsira, nuk guxoj më të marr pana kota. Hedh një vështrim të shpejtë rreth tryezës: me sa shoh, jam e vetmja që e mendon fare këtë mundësi.
Pranë meje është ulur edhe Emil Kendziorra, themeluesi gjerman i Tomorrow Bio. Kompania e tij merret me ngrirjen e trupave njerëzorë pas vdekjes. Procedura e debatueshme quhet kriokonservim.
Përballë është një mjek nga San Francisko që ofron shërbim personal të dedikuar dhe këshillon elitën e teknologjisë, mes të tjerëve edhe investitorin e famshëm Peter Thiel. Mjeku ankohet se Peter Attia, edhe ai mjek i jetëgjatësisë, i njohur për podkastet dhe praninë e madhe në rrjetet sociale, i ka marrë një prej kolegeve të tij më të mira.
E pyes nëse kolegia mund të zëvendësohet. Me sa duket, jo: miliarderët dhe figurat e rëndësishme të Silicon Valley kanë “marrëdhënie shumë të veçanta dhe të ngushta me mjekët e tyre”, më thotë dhe shkel syrin. Mjeku thotë se as lidhjet e bëra publike të Attias me Jeffrey Epstein, të dënuar për vepra penale dhe tashmë të vdekur, nuk e kanë dëmtuar biznesin e tij të jetëgjatësisë. “E pabesueshme!”, thotë ai.
Mjeku më prezanton me figurat kryesore të këtij rrethi. Është një botë e vogël, ekskluzive. Publiku i gjerë thjesht ende nuk i ka kuptuar mundësitë për investime që ofron jetëgjatësia, më thotë.
Nga fantazia në një industri miliardash
Në fakt, shifrat tregojnë se jetëgjatësia është më shumë se një prirje globale. Ato shpjegojnë edhe përse investitorët, kompanitë farmaceutike dhe i gjithë sektori shëndetësor po e ndjekin nga afër këtë fushë.
Instituti i kërkimit të tregut Emergen Research vlerëson se, deri në vitin 2034, tregu global i jetëgjatësisë do të rritet më shumë se dyfish, duke arritur në 62 miliardë dollarë. Ky treg shtrihet nga bioteknologjia, mjekësia parandaluese dhe diagnostikimi i avancuar te teknologjitë e përshtatura për të moshuarit, produktet financiare të specializuara dhe pasuritë e paluajtshme që mundësojnë një jetë aktive e më të gjatë.
Premtimi që qëndron pas tij: njerëzit jo vetëm të jetojnë më gjatë, por edhe të plaken me shëndet më të mirë. Deri në vitin 2050, numri i personave mbi 60 vjeç në botë pritet të kalojë 2,1 miliardë.
Vetëm kërkimi për një jetë të gjatë tërhoqi në vitin 2025, në nivel global, 1,2 miliardë dollarë kapital sipërmarrës, sipas një analize të kompanisë PitchBook për Handelsblatt.
Nga kjo shumë, 1,1 miliardë dollarë erdhën nga SHBA-ja. Mes financuesve më të rëndësishëm janë GV, krahu i kapitalit sipërmarrës i gjigantit teknologjik Alphabet, si dhe Arch Venture Partners nga Çikago, Casdin Capital nga Nju-Jorku dhe Khosla Ventures nga Silicon Valley.
Vëllimi i investimeve po rritet me shpejtësi. Vetëm në tremujorin e parë të këtij viti, sipas PitchBook, në fushën e bioteknologjisë së jetëgjatësisë u investuan 3,7 miliardë dollarë, 56 për qind më shumë se në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.
Në Gstaad, të gjithë bien dakord: kjo është ende shumë pak. “Po të shohësh se sa investohet në inteligjencën artificiale, jetëgjatësia është fare pak në krahasim. Këto janë mundësi investimi që ende pothuajse askush nuk i mendon”, thotë organizatori Reichmuth. “Potenciali i rritjes është 1.000 për qind.” Pikërisht tani, kur inteligjenca artificiale po vihet nën presion në bursë, shëndeti po kalon në qendër të vëmendjes.
“AI is down, Healthcare is upwards”, thonë me zë të lartë pjesëmarrësit — inteligjenca artificiale po bie, shëndetësia ka potencial rritjeje. Teza e investimit është: “High risk, high reward”, thotë bashkorganizatori Bernegger: rrezik i lartë, fitim i lartë.
Industria farmaceutike nuk qëndron më si spektatore, por blen
Edhe industria farmaceutike e ka njohur potencialin. Barnat GLP-1, që po njohin një bum dhe përdoren, për shembull, nga Eli Lilly dhe Novo Nordisk në injeksionet për dobësim, u zhvilluan fillimisht kundër diabetit dhe mbipeshës. Tani ato po rivlerësohen si substanca aktive që ndërhyjnë thellë në biologjinë e plakjes.
Kompania bioteknologjike Insilico Medicine, që po studion një substancë aktive për jetëgjatësinë me ndihmën e inteligjencës artificiale, lidhi brenda gjashtë muajsh marrëveshje me kompani kryesore farmaceutike me vlerë të përgjithshme 7,5 miliardë dollarë, mes tyre edhe me Eli Lilly. Logjika është kjo: kush arrin të dëshmojë se një bar tashmë i miratuar është i efektshëm në ngadalësimin e plakjes, ka rrugën më të shpejtë për të hyrë në treg.
Por në Gstaad nuk gjenden vetëm figura të bioteknologjisë dhe industrisë farmaceutike. Punonjës të gjigantit ushqimor Nestlé dhe të markave luksoze Chanel e Ferrari merren gjatë gjithë ditës me strategjinë e jetëgjatësisë së kompanive të tyre: Nestlé shet suplemente ushqimore, ndërsa Chanel e zbaton idenë e jetëgjatësisë në kujdesin për lëkurën.
Vetëm pak javë më parë, gjatë një hulumtimi mbi foshnjat me tipare gjenetike të përzgjedhura, kisha folur me Jonathan Anomaly. Edhe ai është në konferencë. Me kompaninë e tij Herasight, dëshiron t’u realizojë prindërve ëndrrën për një fëmijë të optimizuar gjenetikisht. Për këtë, prindërit mund të shpenzojnë deri në 25.000 dollarë.
Në tarracë është ulur Steve Horvath, studiuesi gjermano-amerikan i plakjes, që ka shpikur orën biologjike — metodën e matjes epigjenetike që përcakton moshën biologjike të qelizave. Horvath është shkencëtar drejtues në Altos Labs, kompaninë amerikane të bioteknologjisë që studion metoda të përtëritjes së qelizave dhe ku ka investuar edhe themeluesi i Amazon, Jeff Bezos.
Përballje me realitetin mes seancave
Një investitor australian, që e përshkruan veten si “vëzhgues i heshtur i rrethit të jetëgjatësisë”, më pyet se çfarë mendoj për gjenetistin dhe profesorin e Harvardit, David Sinclair. Pikërisht përmes Sinclairit është përfshirë në këtë fushë. Këtë vit, gjithçka në konferencë ka një bazë shkencore dukshëm më të fortë se dymbëdhjetë muaj më parë, thotë australiani. Vitin e kaluar kishte ende prezantime kompanish për organe të kultivuara në mungesë peshe.
Edhe themeluesit konfirmojnë se përmbajtja e konferencës ka ndryshuar që nga fillimi i saj në vitin 2020. Bryan Johnson, i cili eksperimenton me veten për të zgjatur jetën dhe që dy vjet më parë ishte lidhur ende me video, nuk është më në program. Në vitet e para, organizatorëve u është dashur fillimisht të shpjegonin se çfarë është jetëgjatësia si fushë.
Tani duket se të gjithë të ftuarit e dinë. Nëpër korridore flitet nën zë kryesisht për peptide dhe kthimin nga investimi. Ah, dhe sigurisht edhe për përfitimin shëndetësor. “Të gjithë kemi dy mosha”, thotë një tjetër i ftuar. “Atë në pasaportë — dhe atë që tregojmë gjatë darkës.”
Megjithatë, dikush me teza të guximshme vazhdon të jetë i pranishëm: Aubrey de Grey, bioinformaticien britanik. Sipas tij, personi i parë që do të jetojë 1.000 vjet ndoshta ka lindur tashmë. Ai kryen studime te kafshët, që synojnë të ngadalësojnë ose të kthejnë pjesërisht mbrapsht plakjen.
Pas drekës, organizatorët thërrasin: “Mbajeni gjithmonë etiketën me emrin.” Në të kaluarën, kureshtarët kishin tentuar vazhdimisht të hynin pa u vënë re.
Vizione të mëdha, vështrim realist
Gjatë diskutimit në panel, mjeku amerikan dhe sipërmarrësi i teknologjisë shëndetësore Jordan Shlain i pyet pjesëmarrësit: “Kush ka përdorur ndonjëherë barna GLP-1? Ngrini dorën. Mos kini turp.” Disa duar ngrihen. “Unë i kam përdorur thjesht për të ditur se si ndihet njeriu — që të mund t’ua shpjegoj pacientëve të mi”, thotë ai.
Ky rreth eksperimenton me veten. Megjithatë, organizatori nuk i shpërfill rreziqet e mundshme. “Deri tani nuk kemi parë një zgjatje të provuar të jetës te njerëzit”, thekson Reichmuth. “Dhe jashtë ka biznese të dyshimta”, thotë ai, duke iu referuar peptideve dhe klinikave të jetëgjatësisë që shesin trajtime pa prova shkencore.
Edhe Jay Olshansky, profesor i shëndetit publik në Universitetin e Illinoisit në Çikago, e kritikon këtë rreth. Ai paralajmëron për një konflikt themelor interesi: ekzistojnë nxitje financiare për të premtuar më shumë sesa mbështet deri tani kërkimi shkencor.
Shkencëtari Björn Schumacher, që studion plakjen në Universitetin e Këlnit, iu referua së fundmi gjendjes së kërkimit në një intervistë për Handelsblatt. Ana pozitive e prirjes së jetëgjatësisë është se tani edhe të rinjtë po tregojnë gjithnjë e më shumë interes për këtë fushë. “Dikur kërkimi mbi plakjen ishte një temë e geriatrisë — sot është një temë në modë”, thotë ai.
Në të njëjtën kohë, prirja e jetëgjatësisë nuk është zgjidhja “për të na mbrojtur nga sëmundjet kronike të lidhura me moshën”. Faktori më i madh i rrezikut për këto sëmundje nuk është kolesteroli i lartë apo tensioni i lartë i gjakut. “Faktori më i madh i rrezikut për sëmundjet është vetë plakja. Prandaj duhet të ndërhyjmë te shkaqet e plakjes për të gjetur zgjidhje.”
Ndërkohë, në Gstaad shumë veta theksojnë “Joyspan”, periudhën e jetës së kaluar me gëzim. Në fund, nuk bëhet fjalë vetëm për kohëzgjatjen e jetës dhe “Healthspan”, pra për të jetuar sa më gjatë me shëndet të mirë, por për një jetë të përmbushur.
Mesazhi mbizotërues gjatë dy ditëve është: “Jetëgjatësia do ta ndryshojë botën tonë më shumë se inteligjenca artificiale.” Kush ende nuk e ka kuptuar këtë, thonë pjesëmarrësit, duhet të fillojë ta kuptojë./Handelsblatt
